10 йилдан бери Ўзбекистон касаба уюшмалари федерация кенгаши раиси сифатида фаолият юритаётган Қудратилла Рафиқов "Миллат шавкати" мақоласида гербимиздаги пахта ва буғдойни танқид қилди. Бу орқали гербни ўзгартиришни таклиф қилаётгандек гўё. Ёки бошқа маъно борми? Мен бу каби таклифларга, айни вақтда, бор билимим, фикрим, қараш ва хулосаларим билан қаршиман. Нега?
Гербни ўзгартириш солиқ тўловчиларга қанчага тушади? Ўзбекистон давлат аппаратининг кўлами улкан. Биргина герб ўзгариши билан бино пештоқлари, чегара постлари, ҳарбий техникалар, хизмат машиналари, паспорт, ID карта, муҳр, ҳисобот бланклар, гувоҳнома, муомаладаги қоғоз пуллар, тангалар, рақамли инфратузилма, давлат реестрлари, давлат хизматлари сайтлари, вазирлик ва идоралар сайтлари, электрон имзо, дипломатик шифрлаш тизимлари ва бошқалар ўзрагади. Бу борада аниқ ҳисоб-китоб қилиш имконим йўқ. Аммо минимал ва максимал прогнозни қилолсам керак.
Аҳоли 37 миллиондан ортиқ. Бу давлат аппарати ва истеъмол қилинадиган давлат хизматлари ҳажмиям жуда катта дегани. 10 мингдан ортиқ мактаб бор, 5 мингдан ортиқ боғча, 100лаб олийгоҳ, шифохоналар, минглаб ҳокимликлар, прокуратура, суд бинолари. Уларнинг деярли ҳаммасига кириш қисмида қуйма метал ёки гипсдан ясалган герб тасвири бор. Битта сифатли гербни тайёрлаш ва ўрнатиш қанчадан тушади? 150-900 доллар атрофидами? Уни қанчага кўпайтириш керак шунда? Вақт масаласичи?
Дунё бўйлаб 50 дан ортиқ элчихона ва консулликларимиз борми? Уларнинг пештоқидаги гербни алмаштириш логистикаси, етказиш ва монтаж қанчага тушади? ИИВ, Миллий гвардия, ФВВ ва Мудофаа вазирлигининг минглаб хизмат автомобилларидаги эмблемаларни янгилашчи? Ҳар бир давлат органи, боғчадан тортиб вазирликкача ўз штампи, бланкларига эга. Республика бўйича таҳминан 200 минг атрофида муҳрни гравировка қилиш керакми? У қанчадан тушади? Битта махсус лицензияланган муҳр тайёрлаш нархи ўртача 20 доллардан тушар, а? Муҳрнинг ўзига қанча кетаркан шунда? Вазирлик ва идораларнинг герб туширилган миллионлаган бланклари, сертификат, дипломлари ютилизация қилиниб, янгидан чоп этилишига қанча кетаркин? Янги бланк ишлаб чиқариш линиялари, давлат персоналлаштириш маркази тизимларини янгилаш яна қанча янги инвестиция жалб қилади? Барчасига қанча кетади? Шу туришда ўртача 80-100 миллион доллар атрофида харажат кўринмаяптими сизларга?
Ўзбекистонда, адашмасам, капитал таъмирга муҳтож, қизил рўйхатдаги мактаблар сони 1000 тага яқинлашиб қолганов. Президент Администрацияси раҳбари Саида Шавкатовна офисидан чиқиб, шунақа мактабларда юрибди. Кўзингиз тушдими? Ёки кузатмайсизми? Ҳеч йўқ, ўшаларни кўрсангиз, бунақа яширин таклифга шошмаган бўлардингиз. Битта замонавий мактаб қуришга ўртача 2 миллион доллар кетаркан десак, тепадаги барвақт харажатга қанча болаларни бахтли қилоламиз, янги маскан билан? "Чет элликлар келса, олдиларида эски бино, машинада ҳижолат бўлиб қолмайлик" деб ҳокимларга гербли янги бино, қизғиш иш столи ва Таҳое машиналаригача миндирдик, вазият ўзгардими? Ҳар чоракда нечта ҳоким ишдан кетяпти? Нечтаси инвестиция мажбуриятини бажара олмаяпти? Нечтаси судланяпти? Ўша маблағларниям, ижтимоий давлат бўлсак, танлаган ўз сиёсатимизга биринчи навбатда сарфлаш керакмасмиди?
Ёки онгларни ўзгартиришга сарфласакчи? Ўн минглаб ўзимиз пул тикиб, туғилишидан тортиб мактабигача, ўстирган фуқароларимиз бегона фронтларда ўлиб кетмаган бўлармиди, балки. Билмадим...
Яна бир эътирозим бор сизга. Мақола Қудратилла Рафиқов номидан чиқибди. Охирида номингиз турибди. Дангал айтай, ўзингизни "сиёсатшунос" деб аташни бас қилинг. Сиёсатчи десангизам тушунамиз, кўнамиз. Сиз сиёсий жараёнларнинг бевосита иштирокчисисиз, четдан туриб, холис ва илмий баҳолайдиган кузатувчи экспертмас. Сиёсатшунос бу – жамиятдаги сиёсий тизимлар, ҳокимият муносабатлари, давлат бошқаруви, сиёсий хулқ атвор ва халқаро сиёсат қонуниятларини илмий асосда ўрганувчи ва таҳлил қилувчи мутахассисдир. Менимча, сиз бу атамага бегонасиз, узоқсиз.
👉
