Eng muhimi uydagi muhit!
Farzandimiz hayotida eng chuqur iz qoldiradigan joy bu shubhasiz, uydir. Oʼqiyotgan maktabi, ko'rayotgan ekrani yoki uning atrofidagi doʻstlari oilachalik taʼsir koʻrsata olmaydi. Chunki uy - bizning birinchi maktabimizdir.
«Har bir chaqaloq sof fitratda tug'iladi. Uni ota-onasi yahudiy, xristian yoki majusiy qilib tarbiyalaydi.»
Imom Buxoriy rivoyati
Ushbu hadis bizga naqadar katta masʼuliyat yuklanganini ko'rsatadi. Oilada yaratilgan muhit - suvning idishni shakllantirgani kabi farzand qalbini shakllantirib boradi.
Islomiy atmosfera uchun maslahatlar:
1⃣Uyda Qur'on sadosi uzilmasin
Islom olimlari uyni Qur'on ovozi bilan jonlantirish haqida alohida ta'kid qilganlar. Qur'on o'qilgan uyga rahmat farishtalari kirib, shayton esa chiqib ketadi.
Imom Molikning onasi uni har kuni Qur'on darsiga chiroyli bezatib, ustiga chiroyli kiyim kiydirib, ustozning huzuriga olib borardi. «Avval odobni o'rgan, keyin ilmni» - deb vasiyat qilardi.
→ Natija: Imom Molik hayotining oxirigacha har subh namozidan keyin Qur'on tilovati bilan kunni boshladi.
Ertalab uyg'onganda Qur'on tilovat qiling. Bu farzandizning kunini nur bilan boshlaydi.
Uxlashdan oldin suralar aytib, uxlating - bu uning ong ostida Qur'on bilan bog'iqlik hosil qiladi.
2⃣Namozni ko'rsatib bering, lekin majburlamang
Bola namozni birinchi navbatda kitobdan emas -ota-onasining sajdasini ko'rish orqali o'rganadi.
Imom Shofei'y yetim o'sdi. Otasidan ikki yoshida yetim qoldi. Onasi uni Makka va Madina orasida olib yurdi, uyda doimo namoz o'qidi, ilm ahlining suhbatida bo'ldi. Imom o'zi aytadi: «Yetti yoshimda Muvattoni yod oldim - bu onamning sabr va duosi tufayli bo'ldi.»
→ Uning otasi yo'q edi, lekin bir onaning ibodati Islom tarixidagi ulkan imomni tarbiyaladi.
Farzandingiz oldida namoz o'qing - baland ovozda takbir ayting, ular ko'rsin.
Uch yoshdan boshlab yoniga olib namoz o'qing - bola oʻyin deb oʻylasa ham, xotirasiga muhrlanyapti.
3⃣Dasturxon - tarbiya darsxonasi.
Salaflar dasturxon atrofidagi suhbatni juda qadrlar edilar. Birgalikda yeyilgan ovqat - oilani birlashtiradi, suhbat esa bolaga dunyo va din haqidagi bilimlarning birinchi urug'ini ekadi.
Imom Ahmad farzandlariga dasturxon atrofida har kuni bir hadis yoki hikmat so'ylardi. Ovqatdan oldin «Bismillah», keyin shukr aytar, so'ng savol-javob bo'lardi: «Bugun nima yaxshi ish qildingiz?» Farzandlari keyinchalik bu daqiqalarni ilmga muhabbatning boshlanishi sifatida eslar edilar.
→ Dasturxon suhbati - bolaga hadis va hikmat ekish uchun oltin vaqt.
4⃣Chiroyli axloq.
Oiladagi axloq muhiti bolalar ko'ziga ko'rinmaydi, lekin u nafas olgani kabi uni ichiga simib-simib boradi. Agar uyda rahm, sabr, mehribonlik va halollik hukm sursa - farzand buni o'z qoniga singdiradi.
→ Farzandingiz uchun siz- uning birinchi va eng ta'sirli ustozisiz.
5⃣Duo - ko'zga ko'rinmas devor kabi oilani himoya qiladi.
Islom olimlarining tarixida onalarning duosi alohida o'rin tutadi. Sulton Sulaymon, Imom Buxoriy, Imom Navaviy - barchasining ortida duogo'y onalar turar edi.
Imom Buxoriy yoshligida ko'zi ojiz bo'lib qoldi. Onasi tunda tahajjud namozida yig'lab duo qildi. Bir kuni tushida Ibrohim Alayhissalom paydo bo'lib: «Alloh farzandingning ko'zini ochib qo'ydi — duolaring sababli» — dedi. Ertalab Buxoriy ko'ra boshlagan edi. Bu muhit — ibodat va duo muhiti -uni ulug' muhaddis qildi.
→ Har kuni farzandingiz uchun, ismi bilan duo qiling -bu u uchun ko'zga ko'rinmas qalqon.
Xorijda yashaydigan oilalar uchun alohida maslahat
Vatandan uzoqda, boshqa madaniyat ichida o'sib kelayotgan farzandlar ikki dunyoning o'rtasida qolmasligi uchun uyda Islomiy atmosfera yanada muhimroqdir.
Uyda o'zbek tilida gaplashing. Tilni saqlamoq -dinni va o'zlikni saqlamoqdir.
Juma kunini oilaning maxsus kuni qiling: taom pishiring, birga suralar o'qing, Rasululloh ﷺ hayotidan hikoya ayting.
Farzandingizga «biz kimmiz?» savoliga javobni uyda bering — aks holda ko'cha javob beradi.
Islomiy bayramlarni nishonlang — Hayit kiyimlari, maxsus ovqatlar, bayram namozi -bularning barchasi bolalarga «bizning bayramimiz bor» degan iftihorni beradi.
رَبَّنَا هَبْ لَنَا مِنْ أَزْوَاجِنَا وَذُرِّيَّاتِنَا قُرَّةَ أَعْيُنٍ
«Parvardigorimiz, bizga juftlarimizdan va farzandlarimizdan ko'z quvonchi ato et.»
Qur'oni Karim, Nahl surasi: 80
Aziz ota-onalar! Uyingizni Islomning bir bog'i qiling — u yerda Qur'on gullasin, namoz meva bersin, axloq hidi taralsin. Farzandingiz bu bog'dan qanchalik ko'p narsani ichiga singdirsa - kelajakda shunchalik kuchli musulmon bo'lib yetishadi.
