Ethiopia Check

Public

Não consegue entrar? @ethiopiacheck

24.9k Membros

Atualizado: September 7, 2026 at 1:38 AM

Ethiopia Check

ኢትዮጵያ ቼክ በማህበራዊ ሚድያ እና በመደበኛ ሚድያዎች የሚቀርቡ ሀሰተኛ መረጃዎችን በማጣራት ስራዎቹን ለተከታታዮቹ ያቀርባል።

Follow @ethiopiacheck to stay updated with the latest Exames Públicos trends and news

Classificação

Classificação Global

#225010

+224

Classificação por Idioma

#4662

-1

Classificação por Categoria

#664

-2

Crescimento de Participantes (Últimos 23 Dias)

Total: 24.9K

crescimento 24h: +6 0%

Últimos Posts

Ethiopia Check

10 de set. de 2026, 18:09

#FactCheck የገቢዎች ሚኒስቴር ዴኤታዋ "በዚህ አመት ከእገታ አምስት ቢሊዮን ብር ገቢ ተገኝቷል" ብለዋል በሚል ማህበራዊ ሚድያ ላይ እየተሰራጨ ያለው መረጃ ሀሰተኛ ነው

/ኢትዮጵያ ቼክ/- በማህበራዊ ሚዲያ ላይ በርካታ ተከታዮች ባሏቸው ገጾች እና ግለሰቦች ዘንድ የገቢዎች ሚኒስቴር ሚኒስትር ዴኤታ ወ/ሮ ያስሚን ወሃብረቢ በቴሌቪዥን መስኮት ቀርበው "በዚህ አመት ከእገታ አምስት ቢሊዮን ብር ገቢ ተገኝቷል" ብለዋል የሚል ጽሁፍ (Caption) የተለጠፈበት ምስል በስፋት እየተሰራጨ ይገኛል።

ይህ እየተሰራጨ ያለው ምስል የፎቶ ማቀናበሪያ መተግበሪያዎችን በመጠቀም የተቀነባበረ እና ሀሰተኛ መረጃን ለማስተላለፍ ሆን ተብሎ የተሰራ መሆኑን አረጋግጠናል።

ትክክለኛው እና ያልተቆረጠው ምስል የተወሰደው የገቢዎች ሚኒስቴር ሚያዚያ 01 ቀን 2018 ዓ.ም በይፋዊ የፌስቡክ ገጹ ላይ ካጋራው መረጃ ላይ ነው።

ዋናው መረጃ የሚያወራው የዩናይትድ ኪንግደም የግብር፣ የክፍያ እና የጉምሩክ ባለሥልጣን (HMRC) በኢትዮጵያ ገቢዎች ሚኒስቴር ሲያካሂደው የነበረውን የታክስ ትራንፎርሜሽን ፕሮግራም ድጋፍ (Tax Transformation Program) ማጠናቀቁን በሚመለከት ነው (ሊንክ: https://www.facebook.com/share/p/1A2mhcT8s1/)

በዚህ መድረክ ላይ የገቢዎች ሚኒስቴር የታክስ ኦፕሬሽን ዘርፍ ሚኒስትር ዴኤታ ወ/ሮ ያስሚን ወሃብረቢ ተገኝተው ውይይት ያደረጉ ሲሆን የተሰራጨው ሀሰተኛ ምስል ከዚሁ እውነተኛ የፎቶ ስብስብ ላይ ተቆርጦ የተወሰደ ነው።

ቅንብሩን የሰሩት አካላይ ይህንን ትክክለኛ ምስል በመውሰድ፣ የቴሌቪዥን ዜና እይታውን ትክክለኛ በማስመሰል እና ከስሩ "በዚህ አመት ከእገታ አምስት ቢሊዮን ብር ገቢ ተገኝቷል" የሚል የሀሰት የሆነ ጽሁፍ በማስገባት አሰራጭተውታል።

ማህበረሰቡ ይህ ምስል የተጭበረበረ እና ከእውነተኛ መረጃ ላይ ተቆርጦ የተወሰደ መሆኑን ተገንዝቦ እንዲህ አይነቱን ሀሰተኛ መረጃ ከማመን እና ከማጋራት እንዲቆጠብ ኢትዮጵያ ቼክ ይመክራል።

ኢትዮጵያ ቼክ!

14,300

Ethiopia Check

10 de set. de 2026, 18:09

#Explainer ድምጽ ማቸገን (voice cloning) ምንድ ነው? ጉዳቱስ? እንዴት መከላከል እንችላለን?

የሰው ሰራሽ አስተውሎት ቴክኖሎጂዎች ፈጣንና የማያቋርጥ እድገት ለሰው ልጆች በርከት ያሉ ዕድሎችን ይዘው ስለመምጣታቸው በተደጋጋሚ ሰምተናል፣ በአንጻሩ ቀላል የማይባሉ ጉዳቶችን እያስከተሉ ስለመሆናቸውም አድምጠናል።

ለምሳሌም በእነዚህ ቴክኖሎጂዎች የሚፈበረኩ ምስሎች፣ ቪዲዮዎች እና ጽሁፎች የሀሠተኛ መረጃ ስርጭትን በማባባስ ረገድ በመጫዎት ላይ ያሉትን አሉታዊ ሚና መጥቀስ ይቻላል።

ተጨማሪ ያንብቡ: https://ethiopiacheck.org/home/disinformation-threats-posed-by-voice-clones-and-how-to-combat-them/

10,300

Ethiopia Check

10 de set. de 2026, 18:09

#FactCheck የአርሰናል ደጋፊዎች ‘የዶ/ር ዐቢይ ታማኝ ደጋፊ ነን’ የሚል መልዕክት የያዘ ባነር ይዘዉ የተነሱት ፎቶ በሚል እየተጋራ የሚገኝ ምስል በቅንብር የተሰራ ነው

/ኢትዮጵያ ቼክ/- ባለፉት ቀናት አርሰናል የ2025/2026 ውድድር ዘመን የእንግሊዙ አርሰናል የእግር ኳስ ክለብ የእንግሊዝ ፕሪሚየር ሊግ አሸናፊ መሆኑን በማስመልከት የተለያዩ ዝግጅቶች በአዲስ አበባ ከተማ ተካሂደዋል።

በዝግጅቶቹም የክለቡ የቀድሞ ተጫዋች ኢማኑኤል ኢቦዬን ጨምሮ የAFTV ሚዲያ አባላት ከክለቡ ደጋፊዎች ጋር ተገናኝተዋል።

ከዚሁ ጋር በተያያዘም አንድ በቤተመንግስት ሙዝየም ውስጥ የተነሳ ምስል የበርካቶችን ቀልብ የሳበ ሲሆን መነጋገሪያም ሆኗል።

ይህ ምስል ኢማኑኤል ኢቦዬን፤ የAFTV ሚዲያ አባላት እና ሌሎች ግለሰቦች/ የቡድኑ ደጋፊዎች “ለመሪያችን ዶ/ር ዐቢይና ለክለባችን አርሰናል ታማኝ ደጋፊ ነን” የሚል ባነር ጀርባ ቆመዉ ይታያል።

ምስሉን ካጋሩ የማህበራዊ ትስስር ገጾች መካከል ‘Wollo Addis’ የተሰኘ የፌስቡክ ገጽ የሚገኝ ሲሆን ገጹ ያጋራውን ምስል ከ50 በላይ የፌስቡክ ተጠቃሚዎች መልሰዉ አጋርተዉታል፣ ከ2 ሸህ በላይ አስተያቶችም ተሰጥተዉበታል።

ኢትዮጵያ ቼክ የዚህን ምስል ትክክለኛነት ለማረጋገጥ የተለያዩ መገልገያዎችን ተጠቅሟል፣ እንዲሁም በምስሉ ላይ ጥልቅ ምልከታ እና የማመሳከር ስራ ሰርቷል።

በቅድሚያ የተነካኩና ይዘታቸው የተቀየረ ምስሎችን ለመመርመር የሚረዳዉን ፎቶ ፎረንሲክስ ድረ-ገጽ በመጠቀም ባደረግነዉ ማጣራት በምስሉ ዉስጥ የሚገኘውና “ለመሪያችን ዶ/ር ዐቢይና ለክለባችን አርሰናል ታማኝ ደጋፊ ነን” የሚል ጽሁፍ የያዘው ባነር በቅንብር የተካተተ መሆኑን የሚያሳይ ትንተና አግኝተናል።

በተጨማሪ ‘ http://illuminarty.ai/’ የተሰኘዉን ድረ-ገጽ በመጠቀም በባነሩ ላይ ባደረግነዉ ምርመራ ባነሩ በሰው-ሰራሽ አስተውሎት (AI) የተሰራ መሆኑን (88%) የሚያሳይ መረጃ አግኝተናል።

በሌላ በኩል ምስሉን በማግዘፍ ባደረግነው ጥልቅ ምርመራ ባነሩን ይዘው የሚታዩ እጆች ቅርጻቸው የተዛባ እና ትክክለኛ ያልሆኑ መሆናቸውን ተመልክተናል። በተጨማሪም በምስሉ በስተቀኝ ዳር ላይ የቆመ ግለሰብ የእጅ ጌጥ ምስሉ በመነካካቱ ይዘቱ የተቀየረ መሆኑን ተመልክተናል።

ኢትዮጵያ ቼክ በእለቱ የተነሱ እና የተቀረጹ ምስሎች እና ቪዲዮችን በመመልከትም የማመሳከር ስራ ሰርቷል።

በቤተመንግስት ሙዝየም የተነሳውና ትክክለኛ ፎቶ ላይ በስተግራ ጥግ የሚገኝ ግለሰብ የታችኛው የእግር ክፍል ‘I love Addis Ababa’ በሚለው የፎቶ ፍሬም የተደበቀ ነው።

ነገር ግን “ለመሪያችን ዶ/ር ዐቢይና ለክለባችን አርሰናል ታማኝ ደጋፊ ነን” የሚል ጽሁፍ የያዘው ባነር ላይ ግለሰቡ ጥቁር ቆዳ መሳይ ጫማ ተጫምቶ ይታያል።

ኢትዮጵያ ቼክ የግለሰቡን የእለቱን እንቅስቃሴ የሚያሳዩ ምስሎች እና ቪዲዮዎች የተመለከተ ሲሆን ግለሰቡ በእለቱ የተለያዩ ቀለማት ያለው ስኒከር ጫማ ተጫምቶ እንደነበር ተመልክቷል።

ይህም ባነሩ ያለበት ምስል ከትክክለኛው ምስል ላይ ‘I love Addis Ababa’ ሚለውን የፎቶ ፍሬም በማጥፋት በምትኩ የግለሰቡ የታችኛው የእግር ክፍል ላይ በሰው-ሰራሽ ክህሎት ሀሰተኛ ጫማ የተካተተ መሆኑን አረጋግጠናል።

በዚሁ መሰረት ከላይ የተዘረሩትን ቴክኖሎጂን እና የባለሙያ ምልከታን በመጠቀም ባደረግነዉ ማጣራት “ለመሪያችን ዶ/ር ዐቢይና ለክለባችን አርሰናል ታማኝ ደጋፊ ነን” የሚል ጽሁፍ የያዘው ባነር ትክክለኛ ያለሆነ እና በቅንብር የተካተተ መሆኑን ማረጋገጥ ችለናል።

ትክክለኛ ምስሎች ላይ የተፈበረኩ ይዘቶችን በመጨመር የሚጋሩ መልዕክቶች ለሀሰተኛ እና የተሳሳተ መረጃ ሊያጋልጡን ስለሚችሉ ከማመናችን እና መልሰን ከማጋራታችን በፊት ተገቢዉን ማጣራት እናድርግ።

ኢትዮጵያ ቼክ

Ethiopia Check

10 de set. de 2026, 18:09

📷 Photo

11,600

Ethiopia Check

10 de set. de 2026, 18:09

#FactCheck በረቀቀ የአርቴፊሻል ኢንተለጀንስ ቅንብር ተሰርቶ ማህበራዊ ሚድያ ላይ እየተጋራ የሚገኘው ቪዲዮ ምንነት

/ኢትዮጵያ ቼክ/- አንድ የፋኖ አባል ለመንግስት እጅ እንደሰጠ የሚጠቁም የጽሁፍ እና የቪዲዮ መረጃ በማህበራዊ ትስስር ገጾች በስፋት እየተጋራ ይገኛል። ይህ የተሰራጨው የጽሁፍ መረጃ “የዘመነ ካሴ አብሮ አደግ እና የዘመነ ካሴ ቀኝ እጅ ቴዎድሮስ የደሜ የሚመራውን ታጣቂ አሰልፎ ወደ ሰላም መጥቷል” የሚል መልዕክት ያዘለ ነው።

በተጨማሪም በቪዲዮው ላይ የሚታየዉ ግለሰብ “እኔና ጓደኞቼ ከመንግስት ጋር በመስማማት እጃችንን የሰጠን ሲሆን ከሻብያ ተላላኪዉ ዘመነ ካሴ ጋር የነበረን ግንኙነት በዚ አብቅቷል” ሲል በግልጽ ይደመጣል።

ይህን የጽሁፍ እና የቪዲዮ መረጃ በስፋት ካጋሩ የማህበራዊ ትስስር ገጾች መካከል ‘የፍቅር መንገድ’ እና ‘ዲጂታል ኢትዮጵያ’ የሚባሉ የፌስቡክ ገጾች በዋነኝነት ይገኙበታል።

በተለይም ‘የፍቅር መንገድ’ በተሰኘዉ ገጽ የተጋራዉን ይኸንን የጽሁፍ እና የቪዲዮ መረጃ ከመቶ አርባ በላይ የፌስቡክ ተጠቃሚዎች መልሰው ለሌሎች ያጋሩት ሲሆን በርካታ አስተያየቶችም ተሰጥተዉበታል።

ይህንን ጉዳይ ተከትሎ ኢትዮጵያ ቼክ መረጃውን ለማረጋገጥ ባደረገው ጥልቅ ምርመራ ቪዲዮው ፈጽሞ እውነተኛ እንዳልሆነ አረጋግጧል።

ኢትዮጵያ ቼክ የጉግል ምርት የሆነዉን ‘ሲንዝ አይዲ ዲቴክተር’ (SynthID Detector) የተባለውን ዘመናዊ የቴክኖሎጂ መተግበሪያ በመጠቀም በቪዲዮው ላይ ባደረገዉ ማጣራት የተሰራጨው ምስል ትክክለኛ ሰውን እንደማያሳይ ደርሶበታል።

በዚሁ የምርመራ ውጤት መሰረት በቪዲዮው ውስጥ የሚታየው ምስልም ሆነ የሚሰማው ድምጽ በሰው ሰራሽ አስተውሎት ወይም አርቲፊሻል ኢንተለጀንስ (AI) ቴክኖሎጂ አማካኝነት ሙሉ በሙሉ የተቀነባበረ የፈጠራ ውጤት መሆኑን ማረጋገጥ ችለናል።

በቪዲዮው ላይ የሚታየው የከንፈር እንቅስቃሴ፣ የፊት ገጽታ እና የድምጽ ቅንብር አንድን ትክክለኛ ሰው አስመስሎ በኮምፒውተር ፕሮግራም የተሰራ እንጂ በገሃዱ ዓለም የተፈጠረን ክስተት የሚያንጸባርቅ አይደለም።

ከቅርብ ጊዜ ወዲህ በሰው ሰራሽ አስተውሎት የሚፈበረኩ መሰል የዲፕፌክ (Deepfake) ቪዲዮዎች ከጊዜ ወደ ጊዜ እጅግ በጣም እየተበራከቱ እና በርካታ ሰዎችን ለተሳሳተ መረጃ እያጋለጡ ይገኛሉ።

አጥፊ እና አሳሳች መረጃ አሰራጪ አካላት እነዚህን እጅግ ዘመናዊ የሆኑ የቴክኖሎጂ ውጤቶች በመጠቀም እውነተኛ የሚመስሉ ነገር ግን ፈጽሞ ያልተፈጠሩ ክስተቶችን በመፍጠር ህብረተሰቡን በማሳሳት ላይ ይገኛሉ።

ይህ አይነቱ ቴክኖሎጂ የፖለቲካ ውዥንብር ለመፍጠር፣ የተሳሳቱ ትርክቶችን ለማራመድ፣ እና የሰዎችን ስነልቦና ለመጉዳት ሆን ተብሎ የሚሰራጭ አደገኛ የሀሰተኛ መረጃ (Disinformation) መሳሪያ ሆኗል።

በተለይም አሁን ባለንበት ወቅት የፖለቲካ እና የጸጥታ ሁኔታዎችን መሰረት በማድረግ ግለሰቦች ያልተናገሩትን እንደተናገሩ አድርጎ በማቅረብ ህብረተሰቡ የተዛባ መረጃን አምኖ እንዲቀበል ማድረግ የተለመደ የማጭበርበር ስልት ሆኖ ብቅ ብሏል።

ሰዎች እውነተኛ ቪዲዮ እየተመለከቱ እንደሆነ በማሰብ እንዲታለሉ እና የተዛባ መረጃን ለሌሎች በማጋራት በማህበረሰቡ ውስጥ አለመተማመንን መፍጠር የዚህ አይነቱ ተግባር ዋና አላማ ነው።

ስለሆነም የማህበራዊ ሚዲያ ተጠቃሚዎች ይህንን እያደገ የመጣውን የሰው ሰራሽ አስተውሎት አደጋ በሚገባ ተገንዝበው ከፍተኛ ጥንቃቄ እንዲያደርጉ እንመክራለን።

ማንኛውም አጠራጣሪ እና ተአማኒ ባልሆኑ የመረጃ ምንጮች ወይም ግለሰቦች የሚጋሩ የምስል እና የቪዲዮ መረጃዎችን ልክ እንዳዩት ከማመናችን እና መልሰን ለሌሎች ከማጋራታችን በፊት ተገቢዉን ማጣራት ማድረግ አለብን።

ቪዲዮዎች ያልተለመደ የዓይን ብልጭታ፣ ከድምጽ ጋር የማይሄድ የከንፈር እንቅስቃሴ ወይም ኢተፈጥሮአዊ የሆነ የቆዳ ገጽታ ካላቸው የሰው ሰራሽ አስተውሎት ውጤቶች ሊሆኑ ስለሚችሉ በጥሞና መመርመር ያስፈልጋል።

ኢትዮጵያ ቼክ!

Ethiopia Check

10 de set. de 2026, 18:09

📷 Photo

7,240

Ethiopia Check

10 de set. de 2026, 18:09

#MediaMonitoring ጄነራል ታደሰ ወረደ ታገቱ በሚል የተሰራጨው መረጃ ሀሰተኛ መሆኑን ለኢትዮጵያ ቼክ ተናገሩ

/ኢትዮጵያ ቼክ/- የትግራይ ጊዜያዊ አስተዳደር ፕሬዚዳንት የነበሩት ጄነራል ታደሰ ወረደ መታገታቸውን ወይም የቁም እስረኛ መደረጋቸውን አስመልክቶ በማህበራዊ ሚዲያ ላይ በስፋት እየተሰራጨ ያለው መረጃ ሀሰተኛ መሆኑን ለኢትዮጵያ ቼክ አረጋግጠዋል።

ይህ መረጃ ባለፉት ጥቂት ቀናት በመቶ ሺዎች የሚቆጠሩ ተከታዮች ባፈሩ የፌስቡክ ገጾች እና ግለሰቦች አማካኝነት በከፍተኛ ሁኔታ ሲጋራ ቆይቷል።

ከመረጃው ዋነኛ አሰራጮች መካከል ወደ 480 ሺህ የሚጠጉ ተከታዮች ያሉት "አንዳፍታ" የተሰኘው የፌስቡክ ገጽ እና ከ507 ሺህ በላይ ተከታዮች ያሉት "አባይ ሚዲያ" የፌስቡክ ገጽ ይገኙበታል። በተጨማሪም ከ161 ሺህ በላይ ተከታዮች ያሉት "ኤርሚያስ ለገሰ ዋቅጅራ" የተባለው ግለሰብ የፌስቡክ ገጽ ጄነራል ታደሰ የቁም እስረኛ እንደሆኑ የሚገልጽ ተመሳሳይ ዘገባ ከሌላ ገፅ ወስዶ አጋርቷል።

ኢትዮጵያ ቼክ ጉዳዩ በማህበራዊ ሚዲያ ላይ መነጋገሪያ መሆኑን ተከትሎ እውነተኝነቱን ለማረጋገጥ በቀጥታ ከጄነራል ታደሰ ወረደ ጋር በስልክ ተገናኝቶ የጠየቀ ሲሆን በማጣራቱም ጄነራሉ እንዳልታገቱና የቁም እስረኛም እንዳልተደረጉ ምላሽ ሰጥተዋል።

በርካታ የማህበራዊ ሚዲያ ገጾች ለዘገባቸው ዋቢ ያደረጉት «አፍሪካ ኢንተለጀንስ» (Africa Intelligence) የተሰኘው የዜና ተቋም መሆኑን ቢጠቅሱም ተቋሙ ባወጣው ዘገባ ላይ እሳቸው ስለመታገታቸውም ሆነ የቁም እስረኛ ስለመሆናቸው የጠቀሰው ነገር እንደሌለ አብራርተዋል፣ ይህንን ኢትዮጵያ ቼክም አረጋግጧል።

ጄነራል ታደሰ ወረደ ለኢትዮጵያ ቼክ በሰጡት የቀጥታ ምላሽ "ታግተሃል አልያም የቁም እስረኛ ሆነሃል ለሚለው አሁን እያናገርከኝ ነው፤ እኔ አልታገትኩም፣ የቁም እስረኛም አልተደረግኩም፤ የAfrica Intelligence ያወጣው ዘገባ ላይም እኔ እንደታገትኩም አልያም የቁም እስረኛ እንደሆንኩ አልገለጸም" ብለዋል።

በማህበራዊ ሚዲያ ላይ የታዋቂ ሰዎችን እና የፖለቲካ መሪዎችን ስም በመጠቀም ያልተናገሩትን እንደተናገሩ፣ ያልሆኑትን እንደሆኑ አድርጎ ማሰራጨት የተለመደ የሀሰተኛ መረጃ ስልት መሆኑ ይታወቃል።

የማህበራዊ ሚዲያ ተጠቃሚዎች መሰል አጠራጣሪ እና የፖለቲካ ትኩሳት ያላቸውን መረጃዎች ሲያነቡ መረጃው የወጣበትን ድረ-ገጽ ታማኝነት እንዲያረጋግጡ እና ያልተረጋገጡ መረጃዎችን ከማጋራት እንዲቆጠቡ እንመክራለን።

ኢትዮጵያ ቼክ!

13,500

Ethiopia Check

10 de set. de 2026, 18:09

📷 Photo

7,920

Ethiopia Check

10 de set. de 2026, 18:09

#FactCheck፡ ዶ/ር አርከበ እቁባይ 'African Pulse' ለተባለ ሚዲያ ሰጡት ተብሎ በስፋት የተሰራጨው ጽሑፍ እና ቃለ-ምልልስ በሀሰት የተፈበረከ መሆኑ ተረጋገጠ

/ኢትዮጵያ ቼክ/ -- የቀድሞው የአዲስ አበባ ከተማ ከንቲባ እና የጠቅላይ ሚኒስትሩ ልዩ አማካሪ የነበሩት ዶ/ር አርከበ እቁባይ “አፍሪካን ፐልስ” (African Pulse) ለተባለ ድረ-ገጽ ሰጡት የተባለው እና በማህበራዊ ሚዲያ በከፍተኛ ሁኔታ እየተሰራጨ ያለው ፖለቲካዊ ትንታኔ እና አስተያየት ከእሳቸው ያልወጣ እና በሀሰት የተፈበረከ መሆኑን ለኢትዮጵያ ቼክ አረጋግጠዋል።

'African Pulse' በተሰኘው ድረ-ገጽ ላይ “ስትራቴጂካዊ ራስን ማጥፋት - ዶ/ር አርከበ እቁባይ የህወሓትን አመራር አምርረው ተቹ” በሚል ርዕስ የተጻፈ ጽሑፍ በዛሬው ዕለት ወጥቷል። ይህ የፈጠራ ጽሑፍ ዶ/ር አርከበን በማስመሰል በርካታ ከባድ የፖለቲካ ትችቶችን የቀድሞ ድርጅታቸው ህወሓት ላይ እንደሰነዘሩ አድርጎ ያቀርባል።

ጽሑፉን ይበልጥ እውነተኛ ለማስመሰልም ዶ/ር አርከበ ስለ ጦርነቱ አጀማመር፣ ስለ ፖለቲካዊ ስህተቶች እና ስለ ድርጅቱ መጻኢ ዕጣ ፈንታ ተናግረዋል ያላቸውን የሀሰት ሀሳቦች አካቷል። በዚህም የቀድሞ የትግል ጓዶቻቸው በስትራቴጂካዊ ድክመት እና በፖለቲካዊ እልህ ውስጥ ወድቀው የትግራይን ህዝብ ህልውና አደጋ ላይ እንደጣሉ እና ጦርነቱ የተጀመረው በስሜት እንጂ በፖለቲካዊ ስሌት እና በበቂ ዝግጅት እንዳልነበረ በጽሑፉ ላይ ተጠቅሷል።

በተጨማሪም አመራሩ የፌደራል መንግስቱን እና የሌሎች ኃይሎችን ጥምረት መገመት አለመቻሉን እንደተቹ፣ እንዲሁም የድርጅቱ አመራሮች ለለውጥ ዝግጁ እንዳልሆኑ እና አሁን ባለበት የዲፕሎማሲ እና የኢኮኖሚ ውድቀት ውስጥ ሆኖ ዳግም ስለ ጦርነት ማሰብ የድርጅቱን ህልውና ሙሉ በሙሉ የሚያጠፋ እንደሆነ አድርጎ አስነብቧል።

ይህ ዶ/ር አርከበ ሰጡት የተባለው የፈጠራ ጽሑፍ በዋናነት ከፍተኛ ቁጥር ያላቸው ተከታዮች ባፈሩ የፌስቡክ ገጾች እና ግለሰቦች አማካኝነት በስፋት ተጋርቷል። ከእነዚህም መካከል ወደ 186 ሺህ የሚጠጉ ተከታዮች ያሉት ጄዚራ አፍሪካ የተባለ ገፅ ይህንኑ ሀሰተኛ መረጃ አጋርቷል።

በተመሳሳይ ከ91 ሺህ በላይ ተከታዮች ያሉት ቬነስ ዜና የተሰኘ የፌስቡክ ገፅ ጽሑፉን ያሰራጨ ሲሆን ከ33 ሺህ በላይ ተከታዮች ያሉት Nebyat Alemu የተባለ ገፅም ይህንኑ መረጃ ተቀብሎ ለተከታዮቹ አጋርቷል።

እነዚህ ገጾች በአጠቃላይ በመቶ ሺዎች የሚቆጠሩ ተከታዮች ያሏቸው በመሆኑ ይህ ሀሰተኛ መረጃ ብዙሃን ዘንድ እንዲደርስ እና በአንባቢዎች ዘንድ ከፍተኛ ብዥታ እንዲፈጥር ምክንያት ሆኗል።

ኢትዮጵያ ቼክ ይህ መረጃ በማህበራዊ ሚዲያ ላይ መነጋገሪያ መሆኑን ተከትሎ የጉዳዩን እውነተኛነት ለማረጋገጥ በቀጥታ ዶ/ር አርከበ እቁባይን ጠይቋል። በማጣራቱም ዶ/ር አርከበ 'African http://Pulse.org/' ለሚባለው ድረ-ገጽ ምንም ዓይነት ቃለ-ምልልስም ሆነ የጽሑፍ አስተያየት አለመስጠታቸውን አረጋግጠዋል።

ዶ/ር አርከበ ለኢትዮጵያ ቼክ በላኩት ቀጥተኛ ምላሽ ላይ ለ http://Pulse.org/ ቃለ-ምልልስ ሰጥተው እንደሆነ ተጠይቀው እንደነበር ገልጸው ምንም አይነት ቃለ-ምልልስ አለመስጠታቸውን አስረግጠው ተናግረዋል።

በማህበራዊ ሚዲያ ላይ ታዋቂ ሰዎችን እና የፖለቲካ ሰዎችን ስም በመጠቀም ያልተናገሩትን እንደተናገሩ አድርጎ ማሰራጨት የተለመደ የሀሰተኛ መረጃ ስልት ነው።

የማህበራዊ ሚዲያ ተጠቃሚዎች እንደዚህ አይነት አጠራጣሪ እና የፖለቲካ ትኩሳት ያላቸውን መረጃዎች ሲያነቡ መረጃው የወጣበትን ድረ-ገጽ ታማኝነት እንዲያረጋግጡ እና ያልተረጋገጡ መረጃዎችን ከማጋራት እንዲቆጠቡ እንመክራለን።

ኢትዮጵያ ቼክ!

Ethiopia Check

10 de set. de 2026, 18:09

📷 Photo

9,560

Ethiopia Check

26 de ago. de 2026, 12:01

📷 Photo

9,460

Ethiopia Check

26 de ago. de 2026, 12:01

📷 Photo

#EthiopiaCheck "በወልቃይት ማንነት አስመላሽ ኮሚቴ ለቀረበ ጥያቄ በፌዴሬሽን ምክር ቤት የተሰጠ መልስ እንደሆነ በመጥቀስ እየተጋራ የሚገኝ ደብዳቤ ሀሰተኛ ነው" —አቶ አገኘሁ ተሻገር

/ኢትዮጵያ ቼክ/- የፌዴሬሽን ምክር ቤት በወልቃይት ማንነት አስመላሽ ኮሚቴ ለቀረበለት ጥያቄ የሰጠዉን መልስ የያዘ እንደሆነ የተገለጸ ደብዳቤ በማኅበራዊ ትስስር ገጾች እየተዘዋወረ ይገኛል።

ይህ ደብዳቤ የፌዴሬሽን ምክር ቤት አፈ-ጉባዔ አቶ አገኘሁ ተሻገር ስም የሰፈረበት ሲሆን ግንቦት 12፣ 2018 ወጪ የተደረገ እንደሆነም በደብዳቤዉ ተጠቅሷል።

የደብዳቤዉ ዋና ይዘት ደግሞ ‘በወልቃይት ማንነት አስመላሽ ኮሚቴ የቀረበዉ የማንነትና ራስ ገዝነት አስተዳደር ውሳኔ ጥያቄ ተቀባይነት የሌለዉ እና ሙሉ በሙሉ ውድቅ የተደረገ መሆኑን የፌዴሬሽን ምክር ቤት በጥብቅ ያሳውቃል” የሚል ነው።

ይህን ደብዳቤ ካጋሩ የማኅበራዊ ትስስር ገጾች መካከል ‘ደጀን ግራካሕሱ ሚዲያ ኔትዎርክ’ እና ‘ቤት ፅሕፈት ህወሓት ከተማ ኮረም’ የሚሉ የፌስቡክ ገጾች ይገኙበታል።

ይሁን እንጂ የፌዴሬሽን ምክር ቤት አፈ ጉባዔ አገኘሁ ተሻገር በተረጋገጠ የፌስቡክ ገጻቸው ባጋሩት ጽሁፍ ደብዳቤው ሀሰተኛ መሆኑን ገልጸዋል።

አፈ ጉባዔው “የፌዴሬሽን ምክር ቤት በወልቃይት ጉዳይ ያወጣው መግለጫ በሚል በማኀበራዊ ሚዲያ የሚዟዟረው ደብዳቤ ፍጹም ሐሰትና በቅንብር ፎቶ የተሰራ መሆኑን እየገለፅኩ ይህን የተሳሳተ መረጃ የሚያሰራጩት እነማን እንደሆኑ አጣርተን ለህግ የምናቀርብ መሆኑን እንገልፃለን” ብለዋል።

አፈ ጉባዔው በፌስቡክ ገጻቸው ያጋሩት መረጃ በዚህ ማስፈንጠሪያ ይገኛል፡ https://www.facebook.com/share/p/14h6RpnEwNE/?mibextid=wwXIfr

ኢትዮጵያ ቼክ

Ethiopia Check

26 de ago. de 2026, 12:01

#FakeAccountAlert በሸዊት ውዳሴ ስም የተከፈቱ ሀሰተኛ የፌስቡክ ገፆች ማሳሰቢያ

/ኢትዮጵያ ቼክ/- በመምህር እና የፖለቲካ ተንታኝ ሸዊት ውዳሴ ስም እና ምስል የተከፈቱ በርካታ ሀሰተኛ የፌስቡክ ገጾች መኖራቸውን ደርሰንበታል። እነዚህ ገጾች የግለሰቡን ማንነት በመጠቀም የተለያዩ መረጃዎችን እያጋሩ የሚገኙ ሲሆን አንዳንዶቹም ህዝብን የሚያሳስቱ ይዘቶች እንዳሏቸው ተመልክተናል።

መምህር ሸዊት በሀገራዊ ፖለቲካዊ ጉዳዮች ላይ በሚሰጣቸው ትንታኔዎች እና በትምህርት ዘርፍ ባለው ተሳትፎ የሚታወቅ ግለሰብ ነው።
ሸዊት ውዳሴ ለኢትዮጵያ ቼክ እንዳረጋገጠው የእሱ ብቸኛው እና ትክክለኛው የፌስቡክ ገጽ https://www.facebook.com/share/18iYLyc8Yu/ ነው። ይህ ገጽ በአሁኑ ወቅት ከ72 ሺህ በላይ ተከታዮች ያሉት ሲሆን ግለሰቡ ትክክለኛ መረጃዎችን እና የራሱን ሐሳቦች የሚያጋራበት ዋነኛ መድረክ ነው።

ከዚህ ትክክለኛ ገጽ በተጨማሪ ከ5 ሺህ በላይ ተከታዮች ያሉት እንዲሁም ሌላ ከ2 ሺህ በላይ ተከታዮች ያሉት ተመሳሳይ ስም እና ምስል የሚጠቀሙ ገጾች ተለይተዋል። እነዚህ ገጾች የሸዊት ውዳሴ እንዳልሆኑ ተረጋግጧል።

የታዋቂ ግለሰቦችን፣ የመንግስት ባለስልጣናትን ወይም የተቋማትን ስም እና አርማ በመጠቀም የሚከፈቱ ገጾች አሳሳች መረጃዎችን በማሰራጨት በማህበረሰቡ ላይ ከፍተኛ ጫና ሲፈጥሩ ይታያል።
ስለሆነም ማንኛውንም መረጃ በማህበራዊ ትስስር ገጾች ላይ ከመጋራታችን ወይም ከመቀበላችን በፊት የገጹን ትክክለኛነት ማረጋገጥ ተገቢ ነው።

ሀሰተኛ እና ተመሳስለው የሚከፈቱ አካውንቶችን፣ ገጾችን እና ቻናሎችን በቀላሉ ለመለየት የሚረዱን ጠቋሚ ምልክቶችን ለማወቅ ኢትዮጵያ ቼክ ያዘጋጀውን አጭር እና አስተማሪ ቪዲዮ በዚህ ሊንክ መመልከት ትችላላችሁ፦

ኢትዮጵያ ቼክ

12,100

Ethiopia Check

22 de jul. de 2026, 17:47

📷 Photo

8,780

Ethiopia Check

22 de jul. de 2026, 17:47

📷 Photo

8,320

Ethiopia Check

22 de jul. de 2026, 17:47

#FactCheck የኢትዮጵያ የስንዴ ምርት መረጃ እና የዓለም አቀፍ ተቋማት ሪፖርቶች ንጽጽር

/ኢትዮጵያ ቼክ/- ሰሞኑን ጠቅላይ ሚኒስትር አብይ አህመድ በኦሮሚያ ክልል ሰሜን ሸዋ ዞን፣ ሰሉልታ አካባቢ የሚገኝ የስንዴ ማሳን በጎበኙበት ወቅት ኢትዮጵያ በዘንድሮው የምርት ዘመን ያስመዘገበችውን ውጤት በተመለከተ የሰጡት መግለጫ አነጋጋሪ ሆኗል።

በመግለጫቸውም ሀገሪቱ በዚህ በጀት ዓመት ከ330 ሚሊዮን ኩንታል (33 ሚሊዮን ሜትሪክ ቶን) በላይ ስንዴ ማምረት መቻሏንና ይህም ኢትዮጵያን በአፍሪካ ቀዳሚዋ ስንዴ አምራች ሀገር እንደሚያደርጋት ገልጸዋል።

ይሁን እንጂ ይህ በመንግስት በኩል የቀረበው አሀዝ ከተለያዩ ዓለም አቀፍ የግብርና እና የኢኮኖሚ መረጃ ተንታኝ ተቋማት ሪፖርቶች ጋር ሲነጻጸር እጅግ ከፍተኛ ልዩነት ይታይበታል።

የአሜሪካ የእርሻ ዲፓርትመንት (USDA) የውጭ እርሻ አገልግሎት (FAS) እ.ኤ.አ በኤፕሪል 2024 እና በሜይ 2025 ባወጣቸው ተከታታይ ሪፖርቶች መሰረት የኢትዮጵያ ዓመታዊ የስንዴ ምርት በ6.5 ሚሊዮን ሜትሪክ ቶን አካባቢ እንደሚገኝ ተገምቷል።

ምንም እንኳን ተቋሙ በኢትዮጵያ የመስኖ ስንዴ ልማት እና የክላስተር ግብርና ምርታማነትን እየጨመረ መሆኑን ቢገልጽም የተመዘገበው ጭማሪ በመንግስት ከተጠቀሰው 33 ሚሊዮን ሜትሪክ ቶን ጋር ሲነጻጸር በአምስት እጥፍ ገደማ ያነሰ ነው።

ከዚህ በተጨማሪ የሳተላይት ምስሎችን እና የመሬት ላይ መረጃዎችን መሰረት ያደረጉ የUSDA ትንታኔዎች እንደሚጠቁሙት በኢትዮጵያ ለእርሻ የዋለው መሬት ስፋት እና የተገኘው ምርት መጠን መንግስት እንደሚለው "በአራት እጥፍ" አድጓል የሚለውን መረጃ አያረጋግጡም።

በተመሳሳይ እንደ FAO (የዓለም የምግብ እና ግብርና ድርጅት) ያሉ ተቋማት መረጃዎችም የኢትዮጵያን ምርት ከ7 ሚሊዮን ሜትሪክ ቶን በላይ አያደርሱትም።

ኢትዮጵያ "ግብፅን በሶስት እጥፍ በመብለጥ ከአፍሪካ አንደኛ ሆናለች" የሚለውን መግለጫ በተመለከተ ዓለም አቀፍ የንግድ እና የግብርና መረጃዎች የተለየ ምስል ያሳያሉ።

የUSDA እና የኢንዴክስ ቦክስ (IndexBox) የ2024/25 ሪፖርቶች እንደሚያሳዩት ግብፅ በ9.2 እስከ 9.7 ሚሊዮን ሜትሪክ ቶን ዓመታዊ ምርት አሁንም ከአፍሪካ ቀዳሚነቱን እንደያዘች ነው። ኢትዮጵያ በ6.5 ሚሊዮን ሜትሪክ ቶን ምርቷ ከግብፅ ቀጥላ ሁለተኛ ደረጃ ላይ ትገኛለች።

መንግስት ኢትዮጵያ ስንዴ ወደ ውጭ መላክ ጀምራለች ቢልም የዓለም አቀፍ የንግድ መረጃዎች (እንደ OEC ያሉ) ግን ኢትዮጵያ አሁንም ከፍተኛ መጠን ያለው ስንዴ ከውጭ እንደምታስገባ ያሳያሉ።

ለምሳሌ እ.ኤ.አ በ2024 እና 2025 መጀመሪያ ላይ ኢትዮጵያ ከኬንያ፣ ሮማኒያ እና ቱርክ በሚሊዮን የሚቆጠር ዶላር የሚያወጣ ስንዴ ገዝታለች። በተቃራኒው ወደ ውጭ የተላከው የምርት መጠን እጅግ ዝቅተኛ መሆኑ ተመዝግቧል።

እንዲሁም በተባበሩት መንግስታት የልማት ፕሮግራም (UNDP) እና በዓለም ባንክ የወጡ ሪፖርቶች እንደሚያመለክቱት፤ በሀገር ውስጥ ገበያ ላይ የታየው የስንዴ ዋጋ ንረት (በአንድ ዓመት ውስጥ የ28% ጭማሪ) እና በምግብ እርዳታ ላይ የሚገኙ ዜጎች ቁጥር አለመቀነስ፣ ሀገሪቱ "ትርፍ ምርት አምርታለች" ከሚለው መግለጫ ጋር የሚጋጩ ተጨባጭ እውነታዎች ናቸው።

በአጠቃላይ በጠቅላይ ሚኒስትሩ የቀረበው የ33 ሚሊዮን ሜትሪክ ቶን የምርት ሪፖርት ከገለልተኛ ዓለም አቀፍ ተቋማት ግምቶች (ከ5.5 - 7 ሚሊዮን ሜትሪክ ቶን) ጋር እጅግ ሰፊ ልዩነት ያለው ሲሆን የሀገሪቱ የገቢ ንግድ መረጃ እና የገበያ ዋጋም የቀረበውን "ትርፍ ምርት" አያረጋግጡም።

ኢትዮጵያ ቼክ

Ethiopia Check

22 de jul. de 2026, 17:47

#FactCheck ራያ ቆቦ አካባቢ እየተደረገ ያለ ውጊያ ያሳያል በሚል የተሰራጩት ምስሎች የቆዩ ናቸው

/ኢትዮጵያ ቼክ/- በርከት ያሉ የፌስቡክ ገፆች እና አካውንቶች በአማራ ክልል ሰሜን ወሎ ዞን የምትገኘው ቆቦ ከተማ ውስጥ እና ዙሪያዋ እየተደረገ ነው የተባለ ውጊያን ያሳያል በሚል በምስሎች የተደገፈ መረጃዎች እያጋሩ ይገኛሉ።

አካውንቶቹና እና ገፆቹ መረጃዎቹን በሰበር ዜና መልክ እያሰራጩ የሚገኙ ሲሆን በተለይ ውጊያዎች ላይ ይታያሉ የተባሉ መድፎች ናቸው በሚል በርካታ ምስሎችን እያጋሩ ይገኛሉ።

እነዚህን በፅሁፎች እና በምስሎች የተደገፉ መረጃዎች ካጋሩ ገፆች መካከል 'ስበር ሻምበል ዳርገ' የሚል ስም ያለው ከ14 ሺ በላይ ተከታዮች ያለው ገፅ ይገኝበታል።

ገፁ በቆቦ እና በአቅራቢያው በደቡባዊ ትግራይ ዞን በምትገኘው አላማጣ ዙሪያ እየተደረገ ነው ባለው ውጊያ መረጃ ላይ የመድፍ ምስሎች ለጥፎ አስፍሯል።

ይሁን እንጂ ኢትዮጵያ ቼክ የጉግልን ምስል በምልሰት መፈለጊያ (Google Lens) በመጠቀም ባደረገው ማጣራት ምስሎቹ የቅርብ ግዜ ሳይሆኑ ከ1990 እስከ1992 ዓ/ም በኢትዮጵያ-ኤርትራ ጦርነት ግዜ የተነሱ ምስሎች መሆናቸውን አረጋግጧል። http://news.bbc.co.uk/2/hi/africa/772434.stm

በተመሳሳይ 'Raya Press' በሚል ስም የተከፈተ ከ13,000 በላይ ተከታዮች ያለው የፌስቡክ ገፅ ባጋራው መረጃ ላይ ካሉ ምስሎች አንዱ መድፍ ሲተኮስ የሚያሳይ ምስል ይታያል።

ኢትዮጵያ ቼክ በዚህም ዙርያ የጉግልን ምስል በምልሰት መፈለጊያ (Google Lens) በመጠቀም ባደረገው ማጣራት የመድፉ ምስል የቅርብ ግዜ ሳይሆን ቆየት ያለ ምስል መሆኑን አረጋግጧል።

ከሌላ ቦታዎች ተወስደው ከአውድ ውጭ በሆኑ መልክ የሚጋሩ ምስሎች እና ቪዲዮች ለሀሰተኛ እና አሳሳች መረጃዎች ሊያጋልጡን ስለሚችሉ ከማመናችን እና መልሰን ማጋራታችን በፊት ተገቢው ማጣራት እናድርግ።

ኢትዮጵያ ቼክ!

14,200

Ethiopia Check

22 de jul. de 2026, 17:47

📷 Photo

#FakeAccountAlert በዛራ ሚዲያ ኔትወርክ ስም የተከፈተ ሀሰተኛ የፌስቡክ ገፅ ማሳሰቢያ

/ኢትዮጵያ ቼክ/ - በዛራ ሚዲያ ኔትወርክ ስም እና ምስል የተከፈተ ሀሰተኛ የፌስቡክ ገፅ የተለያዩ መረጃዎች እያጋራ መሆኑን ተመልክተናል። ኢትዮጵያ ቼክ በጉዳዩ ላይ ባደረገው ማጣራት አንዳንድ ሀሰተኛ አካውንቶች በሚዲያ ተቋሙ ስም መከፈታቸውን አረጋግጧል።

የሚድያው መስራች ጋዜጠኛ ስታሊን ሀ/ስላሴ የሚዲያ ተቋሙ ትክክለኛ ገፁ ከ160 ሺህ በላይ ተከታዮች ያሉት ይህ አካውንት እንደሆነ ለኢትዮጵያ ቼክ አረጋግጠዋል: https://www.facebook.com/share/18guNMycpg/

ተመሳሳይ ምስል እና ስም ያለው እና ከ26 ሺህ በላይ ያለው ይህ የፌስቡክ ገፅ የሱ ገፅ እንዳልሆነ አረጋግጧል።

የታዋቂ ግለሰቦችን እና ተቋማትን ስም እና ምስል (አርማ) በመጠቀም የሚከፈቱ ሀሰተኛ የማህበራዊ ትሰስር ገፆች እና አካውንቶች ለሀሰተኛ እና አሳሳች መረጃዎች ሊያጋልጡን ስለሚችሉ ተገቢውን ጥንቃቄ እናድርግ።

በተጨማሪ ሀሰተኛ እና ተመሳስለው የሚከፈቱ አካውንቶችን፣ ገፆችን እና ቻናሎችን ለመለየት የሚረዱን ጠቋሚ ምልክቶችን ለማየት ይህን በኢትዮጵያ ቼክ የተዘጋጀ አጭር ቪዲዮ ይመልከቱ።

ኢትዮጵያ ቼክ

13,300

Ethiopia Check

22 de jul. de 2026, 17:47

📷 Photo

11,600

Ethiopia Check

11 de mai. de 2026, 17:09

📷 Photo

#FactCheck አቶ ሽመልስ አብዲሳ በአቡ ዳቢ ከተማ ህክምና ላይ እያሉ 'ያሳያሉ' በሚል እየተጋሩ ያሉ ምስሎች በሰው ሰራሽ አስተዉሎት (AI) የተፈበረኩ ናቸው

/ኢትዮጵያ ቼክ/- ከቅርብ ጊዜ ወዲህ የኦሮሚያ ክልል ፕሬዝዳንት አቶ ሽመልስ አብዲሳ በገጠማቸዉ የጤና እክል ምክንያት በተባበሩት አረብ ኢሚሬቶች፣ አቡ ዳቢ ህክምና ላይ መሆናቸዉን የሚጠቁሙ መረጃዎች በስፋት እየተጋሩ ይገኛሉ።

ፕሬዝዳንቱ በሀገሪቱ በሚገኝ በአንድ የህክምና ተቋም ዉስጥ ተኝተዉ ሲታከሙ ያሳያሉ የተባሉ ምስሎችም በማህበራዊ ትስስር ገጾች በስፋት እየተጋሩ ይገኛሉ።

ኢትዮጵያ ቼክ የክልሉ ፕሬዝዳንትን አሁናዊ የጤና ሁኔታ በተመለከተ ዝርዝር መረጃ ባያገኝም በተባበሩት አረብ ኤምሬትስ ህክምና ላይ እንዳሉ ስማችን አይጠቀስ ካሉ የመንግስት ምንጮች ሰምተናል።

ይሁንና እንደ ‘SynthID Detector’ እና ‘Hive Moderation’ ያሉ በሰው ሰራሽ አስተውሎት የተሰሩ ምስሎችን መመርመሪያ መሳሪያዎችን በመጠቀም እንዲሁም ትልቅ ምልከታዎችን በማድረግ እየተጋሩ ያሉ ምስሎችን መርምረናል።

በዚህም መሰረት ፕሬዝዳንቱ አቡ ዳቢ በህክምና ተቋም ዉስጥ ተኝተዉ ህክምና እየተከታተሉ እንደሆነ ያሳያሉ በሚል እየተጋሩ ያሉ ምስሎች ትክክለኛ እንዳልሆኑ አረጋግጧል።

ለምሳሌ ያክል ‘Daily Facts’ እና ‘Daandii Dhugaa’ በተሰኙ የፌስቡክ ገጾች የተጋሩ ምስሎች በጉግል ኤ አይ (Google AI) የተፈበረኩ እንደሆነ ማረጋገጥ ችለናል።

‘ፕሮፍ ፀጊ ነኝ’ የሚል ስም ባለዉ የፌስቡክ ገጽ የተጋራ ምስልም በተመሳሳይ መልኩ በሰው ሰራሽ አስተውሎት የተሰራ መሆኑን ሃይቭ ሞደሬሽን ድረ-ገጽን በመጠቀም ባደረግነዉ ማጣራት አረጋግጠናል።

ስለሆነም እነዚህ ምስሎች ትክክለኛ ካለመሆናቸው በተጨማሪ ይዘቶቻቸዉ ለተሳሳተ መረጃ ሊያጋልጡን ስለሚችሉ መሰል ምስሎችን ከማመናችን እንዲሁም መልሰን ከማጋራታችን በፊት ተገቢዉን ማጣራት እናድርግ።

ኢትዮጵያ ቼክ

Ethiopia Check

11 de mai. de 2026, 17:09

📷 Photo

#FactCheck ኢንጂነር አይሻ መሀመድ በአፍሪካ የመጀመሪያዋ ሴት የመከላከያ ሚኒስትር እንደሆኑ በሚኒስቴር መስሪያ ቤቱ የቀረበው መረጃ የተሳሳተ ነው

/ኢትዮጵያ ቼክ/- “ክብርት ኢንጂነር አይሻ መሀመድ በኢትዮጵያና በአፍሪካ ብቸኛ የመጀመሪያ ሴት መከላከያ ሚንስትር” የሚል መረጃ በማህበራዊ ትስስር ገጾች እየተጋራ ይገኛል።

ይህ መረጃ ሰሞኑን የተከበረዉን አለም አቀፍ የሴቶች ቀን በማስመልከት የተጋራ ሲሆን መረጃዉን ካጋሩት መካከልም የሴቶችና ማህበራዊ ጉዳይ ሚኒስቴር የተረጋገጠ (verified) የፌስቡክ ገጽ ይገኝበታል።

በፌስቡክ ገጹ ሌሎች በሀገሪቱ በተለያዩ የስራ መስኮች ቀደምት የሆኑ ሴቶች ዝርዝርም የተጋራ ሲሆን መረጃዉን በርካታ የፌስቡክ ተጠቃሚዎች መልሰዉ አጋርተዉታል።

ይሁን እንጂ “ኢንጂነር አይሻ መሀመድ በኢትዮጵያና በአፍሪካ ብቸኛ የመጀመሪያ ሴት መከላከያ ሚንስትር” በሚል የተጋራዉ መረጃ በከፊል የተሳሳተ መሆኑን ተመልክተናል።

ኢ/ር አይሻ በኢትዮጵያ የመጀመሪያዋ ሴት መከላከያ ሚንስትር ቢሆኑም በአፍሪካ ግን የመጀመሪያዋ እንዳልሆኑ መረጃዎች ያመለክታሉ። ኢትዮጵያ ቼክ በዚህ ዙሪያ ባደረገዉ ማጣራት የተለያዩ የአፍሪካ ሀገራት ከኢትዮጵያ አስቀድመዉ ሴት መከላከያ ሚኒስትሮች ነበሯቸው።

ከነዚህ መካከል ፍሎሜና ማስካሬናስ እኤአ ከ2003-2004 ጊኒ ቢሳውን የመከላከያ ሚንስትር በመሆን አገልግለዋል።

ሴሲል ማኖራሃታ ደግሞ እኤአ ከ2007-2009 የማዳጋስካር መከላከያ ሚንስትር ነበሩ።

በተጨማሪም ኤልሳ ማሪያ ኔቶ ዲ’ኣልቫ ቴሼራ ዲ ባሮስ ፒንቶ እኤአ ከ2008-2010 የሳኦ ቶሜ እና ፕሪንሲፔ መከላከያ ሚንስትር ሆነው አገልግለዋል።

ስለዚህ “ኢንጂነር አይሻ መሀመድ በኢትዮጵያና በአፍሪካ ብቸኛ የመጀመሪያ ሴት መከላከያ ሚንስትር” በሚል የተጋራዉ መረጃ አሳሳች ሆኖ አግኝተነዋል።

ኢትዮጵያ በ2011 ዓ.ም ኢንጂነር አይሻ መሀመድን ጨምሮ በርካታ ሴቶችን የሀገሪቱ 50% የሚሆን የሚንስትርነት ቦታዎች ላይ ስትመደብ አድናቆትን አግኝታ እንደነበር ይታወሳል።

ኢትዮጵያ ቼክ

Ethiopia Check

11 de mai. de 2026, 17:09

#FactCheck እጃቸውን የሰጡ የኤርትራ ወታደሮችን ያሳያል ተብለው የተለቀቁት ምስሎች የተሳሳቱ ናቸው

/ኢትዮጵያ ቼክ/- በቅርብ ግዜያት በኢትዮጵያ እና ኤርትራ መሀል እየተካረረ የመጣውን ውጥረት ተከትሎ በርካታ መልእክቶች በፅሁፍ፣ በቪዲዮ፣ በምስል እንዲሁም በአርቴፊሻል ኢንተለጀንስ (AI) በታገዙ ምርቶች በደጋፊዎቻቸው አማካኝነት እየተሰራጩ ይገኛሉ።

ከነዚህም መሀል 'ፍፁም ተስፋዬ' በሚል ስም የተከፈተ ከ33,000 በላይ ተከታዮች ያሉት የፌስቡክ ገፅ 318 የኤርትራ ወታደሮች ለኢትዮጵያ መከላከያ ሰራዊት እጃቸውን መስጠታቸውን በመጥቀስ መረጃ አጋርቷል። በዚህ ገፅ የተጋራውን መረጀ 58 ተጠቃሚዎች መልሰው ያጋሩት ሲሆን  211 የሚሆኑት አስተያየቶች ሰጥተውበታል።

በተመሳሳይ መልኩ 'ዲጂታል ኢትዮጵያ' የተባለ ከ26,000 በላይ ተከታዮች ያሉት የፌስቡክ ገፅም ምስሉን እና መረጃውን አጋርቷል። በዚህ ገፅ የተጋራውን መረጃ ደግሞ 67 ተጠቃሚዎች መልሰው ያጋሩት ሲሆን 192 የሚሆኑት አስተያየቶች ሰጥተውበታል።

በተጨማሪም 'Betty Gullele' በሚል ስም የተከፈተ ከ55,000 በላይ ተከታዮች ያለው የፌስቡክ ገፅ መረጃውን አጋርቷል። በዚህ ገፅ የተጋራውን መረጃ አራት ተጠቃሚዎች መልሰው ያጋሩት ሲሆን 18 የሚሆኑት አስተያየቶች ሰጥተውበታል።

ይሁን እንጂ ኢትዮጵያ ቼክ በምስሎቹ ላይ ባደረገው ማጣራት ምስሎቹ ሰሞኑን ለኢትዮጵያ መከላከያ እጃቸውን የሰጡ የኤርትራ ሰራዊት አባላት እንደማያሳይ አረጋግጧል።

የጉግልን ምስልን በምልሰት መፈለጊያ (Google Lens) በመጠቀም ባደረግነው ማጣራት ምስሎቹ የኤርትራ ጦር ከሶስት አመት በፊት ከትግራይ ክልል አካባቢዎች ሲወጣ የሚያሳይ መሆኑን አረጋግጠናል (ማስረጃ https://x.com/i/status/1616523677885169666

https://www.tghat.com/2023/01/21/ምውፃእ-ሰራዊት-ኤርትራ-ካብ-ገለ-ከባብታት/?noamp=mobile)

ከሌላ ቦታ ተወስደው ከአውድ ውጭ በሆነ መልክ የሚጋሩ ምስሎች እና ቪዲዮዎች ለሀሰተኛ እና አሳሳች መረጃዎች ሊያጋልጡን ስለሚችሉ ከማመናችን እና መልሰን ማጋራታችን በፊት ተገቢውን ማጣራት እናድርግ።

ኢትዮጵያ ቼክ!

View on X (Twitter)

Ethiopia Check

11 de mai. de 2026, 17:09

#FactCheck ጠቅላይ ሚኒስትር አብይ አህመድ ከህወሓት አመራሮች ጋር ከሰሞኑ ያደረጉትን ውይይት ያሳያል በሚል እየተጋራ ያለው ቪዲዮ የቆየ ነው

ተጨማሪ ያንብቡ:
https://ethiopiacheck.org/ጠቅላይ-ሚኒስትር-አብይ-አህመድ-tplf/

11,600

Ethiopia Check

11 de mai. de 2026, 17:09

#FactCheck የኤርትራን ዋና ከተማ አስመራን ያሳያል በሚል ማህበራዊ ሚድያ ላይ የተሰራጨው ይህ ምስል የተሳሳተ ነው

/ኢትዮጵያ ቼክ/- በቅርብ ግዜያት በኢትዮጵያ እና ኤርትራ መሀል እየተካረረ የመጣውን ውጥረት ተከትሎ በርካታ መልዕክቶች በፅሁፍ፣ በቪድዮ፣ በምስል እንዲሁም በአርቴፊሻል ኢንተለጀንስ (AI) በታገዙ ምርቶች በደጋፊዎቻቸው አማካኝነት እየተሰራጩ ይገኛሉ።

ከእነዚህም መሀል 'ታዬ ቦጋለ አረጋ' በመባል የሚታወቁት ግለሰብ 'እነ እንቶኔ የሚናፍቋት ኤርትራ፤ የድሮዋ አራት ኪሎ እህት ከተማ' ከሚል ፅሁፍ ጋር አስመራ ከተማን እንደሚያሳይ ቀጥተኛ ባልሆነ መልኩ የገለፁበትን ፅሁፍ አስተያየት መስጫ ላይ ለጥፈው ተመልክተናል።

ይሁንና ኢትዮጵያ ቼክ በምስሉ ላይ ባደረገው ማጣራት ምስሉ ኤርትራ ውስጥ የተነሳ እንዳልሆነ አረጋግጧል።

ምስሉ በመጀመርያ የተጋራው ልክ የዛሬ አመት ገደማ 'African' በተባለ እና ከ480 ሺህ በላይ ተከታታዮች ባሉት የትዊተር (ኤክስ) አካውንት ነበር (ሊንክ: https://x.com/i/status/2018940069969555640)

በተመሳሳይ ናይጄሪያዊው አክቲቪስት 'Awoko Kwara' ምስሉ በናይጄርያዋ ዮሩባላንድ ግዛት ውስጥ በምትገኘው ኢባዳን ከተማ ውስጥ ባለፈው አመት የተነሳ መሆኑን ጠቅሷል (ሊንክ: https://www.facebook.com/share/p/1C7UxJUYwC/)

በተመሳሳይ በርካታ የናይጄርያ ታዋቂ ግለሰቦች እና ፖለቲከኞች ምስሉን በማጋራት እና ምስሉ ኢባዳን ውስጥ እንደሆነ በመግለፅ ከተማዋ ልማት እና ፅዳት እንደሚያስፈልጋት አስተያየት ሲሰጡ ተመልክተናል።

ከሌላ ቦታ ተወስደው ካለማረጋገጫ የሚለጠፉ ምስሎች ለሀሰተኛ መረጃ ስለሚያጋልጡን ጥንቃቄ እናድርግ።

ኢትዮጵያ ቼክ

View on X (Twitter)

Ethiopia Check

11 de mai. de 2026, 17:09

📷 Photo

#FactCheck ጠቅላይ ሚኒስትር አቢይ አህመድ በአያቶላህ አሊ ኻሜኒ ሞት ሀዘናቸዉን እንደገለጹ ተደርጎ የተሰራጨው ስክሪን ቅጂ ሀሰተኛ ነው

/ኢትዮጵያ ቼክ/- ጠቅላይ ሚኒስትር አቢይ አህመድ በኢራኑ መንፈሳዊ መሪ አያቶላህ አሊ ኻሜኒ ሞት ሀዘናቸዉን እንደገለጹ የሚያሳይ ስክሪን ቅጂ (screenshot) በማህበራዊ ትስስር ገጾች እየተጋራ ይገኛል።

ይህ ስክሪን ቅጂ “በወንድሜ አያቶላህ አሊ ኻሚኒ ሞት የተሰማኝን ጥልቅ ሀዘን እገልጻለሁ። ኻሚኒ ላለፉት 40 አመታት ኢራንን በለዉጥ ጎዳና የመሩ ብርቱ ሰው ናቸዉ” የሚል መልዕክት ይዟል። በተጨማሪም “ለቤተሰቦቻቸው፣ ለወዳጅ ዘመዶቻቸው እንዲሁም ለመላ ኢራናዊያን መጽናናትን እመኛለሁ” ይላል።

በርካታ የኢትዮጵያ ቼክ ተከታዮችም የስክሪን ቅጂዉን ትክክለኛነት እንድናጣራ ጥቆማቸዉን አድርሰዉናል።

ኢትዮጵያ ቼክ የዚህን ስክሪን ቅጂ ትክክለኛነት ለማጣራት በመጀመርያ መልዕክቱ የጠ/ሚሩ የማህበራዊ ሚድያ ገፆች ላይ እንዳለ ቅኝት አድርጎ እንደዚህ አይነት መልዕክት እንደሌለ ተመልክተናል።

በሁለተኛነት ይዘታቸው የተቀየሩ ፎቶዎችን ለመመርመር የሚረዳውን ‘Fotoforensics’ ድረ-ገጽን ተጠቅመናል።

ይህ ድረ-ገጽ የጠቅላይ ሚኒስትሩ የፌስቡክ ስም የሚገኝበት የስክሪን ቅጂዉ ክፍል የተነካካ ወይም በኮፒ ፔስት (Copy and Paste) ይዘቱ የተቀየረ እንደሆነ አሳይቷል።

በሌላ በኩል በስክሪን ቅጂዉ ላይ የሚገኘው ይዘቱ የተለጠፈበትን ጊዜ የሚያሳይ መግለጫ (Time Stamp) የፊደላት ቅርጽ (Font) ስህተት እንዲሁም ከበስተቀኙ የሚገኘው የግላዊነት ቅንብር የአለም ምስል (Public Privacy Setting Globe Icon) ደግሞ የአቀማመጥ ግድፈት (Misalignment) ያለበት መሆኑንም ተመልክተናል።

በተጨማሪም የስክሪን ቅጂዉ ዋና ይዘት ጽሁፍም በተመሳሳይ መልኩ የተለያዩ ግድፈቶች ያሉበት ሲሆን ይህም በቅንብር የተሰራ እንደሆነ የሚጠቁም ነው።

በመጨረሻም፣ መረጃው በተለጠፈ በ14 ደቂቃ ውስጥ 44,500 ግዜ ሪአክሽን እንዳገኘ ማሳየቱ በጠ/ሚሩ የፌስቡክ ገፅ ላይ ያለውን መስተጋብር እንደማያሳይ አይተናል።

በሌላ በኩል ግን ጠቅላይ ሚኒስትር አቢይ አህመድ ኢራን በኩዌት ላይ የፈጸመችውን ጥቃት ተከትሎ ከኩዌት ልዑል አልጋ ወራሽ ጋር በስልክ መወያየታቸው እንዲሁም በአገሪቱ ላይ የሚፈጸም ጥቃትን በጽኑ ማውገዛቸውን የኩዌት የዜና ወኪል ዘግቧል።

ኢትዮጵያ ቼክ

Ethiopia Check

11 de mai. de 2026, 17:09

📷 Photo

#FactCheck የጣልያኗ ጠቅላይ ሚኒስትር ጆርጂያ ሜሎኒ የስንዴ ነዶ ይዘው የሚታዩበት ምስል በአርቴፊሻል ኢንተለጀንስ በቅንብር የተሰራ ነው

/ኢትዮጵያ ቼክ/- በቅርቡ ለጣሊያን-አፍሪካ ጉባኤ ኢትዮጵያን የጎበኙት የጣልያኗ ጠቅላይ ሚኒስትር ጆርጂያ ሜሎኒ የብልፅግና ፓርቲ የምርጫ ምልክት የሆነውን እና በቅርቡ ይፋ የሆነውን የስንዴ ነዶ ይዘው የሚያሳይ ምስል እና ቪዲዮ በማህበራዊ ትስስር ገጾች እየተጋራ ይገኛል።

በምስሉ እና ቪዲዮው ጠቅላይ ሚንስትሯ የስንዴ ነዶዉን ይዘው ከጠቅላይ ሚንስትር ዓቢይ አህመድ ጎን ቆመው ይታያል።

ይህን ምስል/ቪዲዮ ካጋሩ የፌስቡክ ገጾች መካከል ‘Ethiopian Voice’ የሚል ስም እና ከ493 ሺህ በላይ ከታዮች ያሉት ገጽ አንዱ ነው። ይሁን እንጂ ኢትዮጵያ ቼክ በምስሉ ላይ ባደረገዉ ማጣራት ምስሉ በቅንብር የተሰራ መሆኑን አረጋግጧል።

ይህ ምስል ሁለቱ መሪዎች እጅ ለእጅ ተጨባብጠው የተነሱትን ፎቶ ይዘት በአርቴፊሻል ኢንተለጀንስ (AI) መተግበርያዎች መቀየር የተሰራ ሲሆን ትክክለኛው ምስልም በጠቅላይ ሚንስትር ዓቢይ አህመድ የተረጋገጠ የፌስቡክ ገጽ ላይ ተጋርቶ ነበር፡ https://www.facebook.com/share/p/1ReKaaYatu/?mibextid=wwXIfr

ኢትዮጵያ ቼክ ምስሉን ‘SynthID Detector’ የተሰኘዉን የጉግል መሳሪያዎችን በመጠቀም የተፈበረኩ እና የተቀናበሩ ምስሎች እና ቪዲዮዎች መመርመሪያ መሳሪያ በመጠቀም ባደረገዉ ማጣራት ምስሉ ጉግል ኤአይ (Google AI) በመጠቀም የተቀናበረ እንደሆነ ተመልክቷል።

‘Fake Image Detector’ የተሰኘው የተቀናበሩ ምስሎች መመርመሪያ ድረ-ገጽም ምስሉ የተፈበረከ ወይም ይዘቱ የተለወጠ እንደሆነ አረጋግጧል።

በተጨማሪም የምስሉን የተለያዩ ክፍሎች ላይ ባደረግነዉ ጥልቅ ምልከታ ምስሉ የተቀናበረ መሆኑን የሚያመላክቱ ስህተቶችን ተመልክተናል።

ብልጽግና ፓርቲ የቀጣዩ ምርጫ መወዳደሪያ ምልክቱ የስንዴ ነዶ እንደሆነ ባለፈው ሳምንት ይፋ ማድረጉ ይታወቃል።

በሌላ በኩል የጣልያኗ ጠቅላይ ሚኒስትር ጆርጊያ ሜሎኒን የኢትዮጵያ ቆይታ በተመለከተ ጠ/ሚ ዓቢያ በፌስቡክ ገጻቸው ባሰፈሩት ጽሁፍ “የጠቅላይ ሚኒስትር ሜሎኒ ጉብኝት በንግድ፣ በኢንቨስትመንት፣ በኢነርጂ፣ በመሠረተ ልማት፣ በግብርና እና በፈጠራ ዘርፎች የቀጠለውን ትብብራችን ለማጠናከር  ያለንን የጋራ ቁርጠኝነት የሚያረጋግጥ ነው” ብለዋል።

ኢትዮጵያ ቼክ

Ethiopia Check

11 de mai. de 2026, 17:09

📷 Photo

#FactCheck ጠቅላይ ሚኒስትር አብይ አህመድ አይ ኤም ኤፍ (IMF) ስለ ኢትዮጵያ የ2026 የኢኮኖሚ እድገት ትንበያ አስቀምጧል ብለው ያቀረቡት አሀዝ የተሳሳተ ነው

/ኢትዮጵያ ቼክ/- ጠቅላይ ሚኒስትር አብይ አህመድ ዛሬ የህዝብ ተወካዮች ምክር ቤት ቀርበው የአለም አቀፍ ገንዘብ ድርጅት (አይኤምኤፍ) ኢትዮጵያ በያዝነው የአውሮፓውያኑ 2026 ዓ.ም ዘጠኝ ነጥብ ሶስት ፐርሰንት (9.3%) ታስመዘግባለች ብሎ ተንብዩዋል ብለው ለፓርላማ አባላት ገለፃ አድርገዋል።

ጠቅላይ ሚኒስትሩ የዘንድሮ የበጀት አመት የስድስት ወር አፈጻጸም ሪፖርት ባቀረቡበት ውሎ በያዝነው የፈረንጆች አመት ኢትዮጵያ 10 ፐርሰንት እድገት እንደሚኖራት መንግስታቸው እንደተነበየ አሳውቀዋል።

''አይ ኤም ኤፍ ምን አለ? የኛ ኦሪጅናል እቅድ 9.2 (ፐርሰንት) ነው፣ አይ ኤም ኤፍ የኢትዮጵያ 2026 እድገት 9.3 ፐርሰንት ይሆናል ብሎ ተንብይዋል፣ ኦሪጅናል ካቀድነው በ0.1 ፐርሰንት የተሻለ ማለት ነው። አሁን ካሰብነው 10.2 (ፐርሰንት) አንድ ፐርሰንት በታች በኛና በአይኤምኤፍ መካከል የትንበያ ልዩነት አለ'' ብለው ጠ/ሚር አብይ ለፓርላማ አባሎች አስረድተዋል።

ይሁንና ኢትዮጵያ ቼክ በዚህ ዙሪያ ባደረገው ማጣራት መረጃው የተሳሳተ መሆኑን አረጋግጧል።

የአለም አቀፍ የገንዘብ ድርጅቱ በኦፊሴላዊ የፌስቡክ ገፁ እንዲሁም በድረ-ገፁ ላይ ባለፈው ጥቅምት ያጋራው መረጃ እንደሚያሳየው የኢትዮጵያ ኢኮኖሚ በተያዘው 2026 የፈረንጆቹ አቆጣጠር 7.1 ፐርሰንት እንደሚያስመዘግብ ይጠበቃል (ማስረጃ: https://www.facebook.com/share/p/1BnQq4J4m7/)

በተጨማሪም ተቋሙ ከዘጠኝ ቀን በፊት ባወጣው አዲስ ሪፖርት ላይ የኢትዮጵያ የኢኮኖሚ እድገት 7.1 ፐርሰንት እንደሚሆን እንደሚጠብቅ በድጋሜ አረጋግጧል (ማስረጃ: https://www.imf.org/en/countries/eth)

ተቋሙ ባወጣው አዲስ ሪፖርት መሰረት ከሰሀራ በታች ያሉ የአፍሪካ ሀገራት የአማካኝ እድገት 4.6 ፐርሰንት እንደሚሆን በፌስቡክ ገፁ ላይ ባጋራው መረጃ ላይ አስቀምጧል (ሊንክ: https://www.facebook.com/share/p/1Ap8J5xwPn/)

የመንግስት መረጃዎች ለህዝብ ሲቀርቡ ትክክለኛ ካልሆኑ በህብረተሰቡ ዘንድ ግርታን ሊፈጥር ስለሚችል ጥንቃቄ ይሻሉ።

የአይ ኤም ኤፍ ኦፊሴላዊ ትንበያ ምስል ተያይዞ ቀርቧል።

ኢትዮጵያ ቼክ

Ethiopia Check

11 de mai. de 2026, 17:09

📷 Photo

#FactCheck ትናንት ምሽት መቀሌ ከተማ ውስጥ የተሰማውን የፍንዳታ ድምፅ ተከትሎ የተሰራጨው ምስል አሳሳች ነው

/ኢትዮጵያ ቼክ/- ትናንት ምሽት 3:30 ገደማ መቀሌ ከተማ ውስጥ ከፍተኛ የፍንዳታ ድምፅ መሰማቱን ተከትሎ በርካታ መረጃዎች እየወጡ ይገኛሉ።

አንዳንዶች ፍንዳታው የድሮን ጥቃት እንደሆነ ሲገልፁ ሌሎች ደግሞ የፈንጂ ድምፅ እንደነበር መላምት ሲያስቀምጡ ታይተዋል።

'Gamo ArbaMinch' የተባለ እና ከ144 ሺህ በላይ ተከታይ ያለው የፌስቡክ ገፅ በዚህ ዙርያ በሰበር ዜና መረጃ ያሰራጨ ሲሆን "በመቀሌ፣ ትግራይ ከፍተኛ ፍንዳታ ተሰምቷል፣ የፍንዳታው ምክንያት እስካሁን አልተረጋገጠም፣ የተጎዱ ሰዎች ወይም የደረሰ ጉዳት ስለመኖሩም የተረጋገጠ መረጃ የለም" ብሏል።

በተመሳሳይ 'East African Insider' የተባለ እና መረጃዎቹን በእንግሊዝኛ የሚያቀርብ ከ53 ሺህ በላይ ተከታይ ያለው የፌስቡክ ገፅ ይህንኑ ምስል በፅሁፍ አቀናብሮ በመልቀቅ በርካታ ግብረ-መልስ አግኝቷል።

ገፁ ከዚህ መረጃ ጋር አንድ ከፍተኛ ፍንዳታን የሚያሳይ ምስል የተጠቀመ ሲሆን ምስሉ ብዙዎች ዘንድ ስጋትን እና ጥርጣሬን ጭሯል።

ሚድያችን በዚህ ዙርያ ባደረገው ማጣራት የተባለው ፍንዳታ መከሰቱን ያረጋገጠ ሲሆን ምስሉ ግን ከሌላ ሀገር የተወሰደ መሆኑን ተመልክተናል። ምስሉ ከአመት በፊት እስራኤል ጋዛ ላይ ጥቃት ስታደርስ እንደሚያሳይ መረጃዎች ያሳያሉ።

በቢዝነስ ካምፓስ አጥር አቅራቢይ የተከሰተው ፍንዳታ ምክንያቱ ምን እንደሆነ የመቀሌ ፖሊስ እያጣራ መሆኑን የሚገልፁ መረጃዎች ወጥተዋል። ፍንዳታው በሰው እና በንብረት ላይ ጉዳት አለማድረሱን የከተማው ሰላምና ፀጥታ ፅ/ቤት ለመቐለ ኤፍ ኤም ተናግሯል።

ኢትዮጵያ ቼክ

13,200

Ethiopia Check

11 de mai. de 2026, 17:09

📷 Photo

#FactCheck ይህ ምስል በቅርቡ ደቡባዊ ትግራይ ላይ ተጠምዶ የሚታይ መድፍን አያሳይም

/ኢትዮጵያ ቼክ/- ከሰሞኑ በፌደራል መንግስት እና በትግራይ ሀይሎች መሀል በአንዳንድ ስፍራዎች ላይ ውጥረት እና ግጭት መንገሱን ተከትሎ በርካታ ያልተረጋገጡ እና የተሳሳቱ መረጃዎች ማህበራዊ ሚድያ ላይ እየተሰራጩ ይገኛሉ።

ከእነዚህም ውስጥ አንዱ ሰሞኑን የትግራይ ሀይሎች ደቡባዊ ትግራይ ላይ ጠመዱት የተባለ የመድፍ ምስል ይገኝበታል።

መረጃውን ካጋሩ የማህበራዊ ትስስር ገፆች መካከል ''Mahari T Hagos'' የሚል ስም ያለው እና ከ20 ሺህ በላይ ተከታዮች ያሉት የፌስቡክ ገፅ ይገኝበታል። ገፁ ''ደቡባዊ ትግራይ ጨርጨር ወረዳ የገበሬ ቤት ግቢ ውስጥ ተተክሎ ያለ መድፍ ነው'' ብሎ ጠቅሷል።

በዚህ ገፅ የተጋራውን መረጃ 22 የፌስቡክ ተጠቃሚዎች መልሰው ያጋሩት ሲሆን 59 የሚሆኑት አስተያየቶች ሰጥተውበታል።

በተመሳሳይ መልኩ ከ6,400 በላይ ተከታዮች ያሉት እና ''Hujira Press'' የሚል ስም ያለው የፌስቡክ ገፅም ምስሉን እና መረጃውን አጋርቷል።

ይሁን እንጂ ኢትዮጵያ ቼክ በምስሉ ላይ ባደረገው ማጣራት ምስሉ ሰሞኑን ደቡባዊ ትግራይ ዞን ጨርጨር ወረዳ ላይ የተጠመደ መድፍ እንደማያሳይ አረጋግጧል።

የጉግልን ምስልን በምልሰት መፈለጊያ (Google Reverse Image Search) በመጠቀም ባደረግነው ማጣራት ምስሉ ከአራት አመት በላይ በፊት በማህበራዊ ትስስር ገፆች ተጋርቶ እንደነበር ተመለክተናል።

በወቅቱ የመድፉን ምስል ያጋሩ ማህበራዊ ትስስር ገፆች የትግራይ ሀይሎች መድፉን ማርከው ሲጠቀሙበት የነበረ እንደሆነ በመጥቀስ ምስሉን አጋርተው ነበር: https://www.facebook.com/share/p/1C4eoJBJq3/

ከሌላ ቦታ ተወስደው ከአውድ ውጭ በሆነ መልክ የሚጋሩ ምስሎች እና ቪዲዮዎች ለሀሰተኛ እና አሳሳች መረጃዎች ሊያጋልጡን ስለሚችሉ ከማመናችን እና መልሰን ማጋራታችን በፊት ተገቢውን ማጣራት እናድርግ።

ኢትዮጵያ ቼክ

Ethiopia Check

31 de mar. de 2026, 06:43

📷 Photo

#FactCheck ፕሬዝዳንት ትራምፕ እና ሴናተር ክሩዝ የኢትዮጵያን ካርታ ሲያነቡ የሚያሳየው ምስል በሰው ሰራሽ አስተውሎት (AI) የተፈበረከ ነው

/ኢትዮጵያ ቼክ/- የአሜሪካዉ ፕሬዝዳንት ዶናልድ ትራምፕ እና ሴናተር ቴድ ክሩዝ የኢትዮጵያን ካርታ ሲያነቡ የሚያሳይ ምስል በማህበራዊ ትስስር ገጾች በስፋት እየተጋራ ይገኛል። በምስሉ ላይ ሴናተሩ ከኢትዮጵያ ካርታ ላይ የሶማሊ ክልልን በእጃቸው እየነኩ ለፕሬዝዳንቱ ሲያሳዩ ይታያል።

ይህን ምስል ያጋሩ የፌስቡክ ገጾች እና አካውንቶች ምስሉን ከሶማሊላንድ የአገርነት እውቅና እንዲሁም ሰሞኑን በአሜሪካ እና ቬኔዙዌላ መካከል ከተፈጠረዉ ሁኔታ ጋር በማያያዝ አጋርተዋል።

በርካታ የማህበራዊ ትስስር ገጾች ተጠቃሚዎችም ምስሉን በተመለከተ የተለያዩ ሀሳብ እና አስተያየቶችን እየሰጡ መሆኑንም ተመልክተናል።

ይሁን እንጂ ኢትዮጵያ ቼክ በምስሉ ላይ ባደረገዉ ማጣራት ምስሉ ትክክለኛ እንዳልሆነ እና በሰው ሰራሽ አስተውሎት (AI) የተሰራ እንደሆነ አረጋግጧል።

የምስሉን ትክክኛነት ለማጣራት የጉግል ምርት የሆነዉን ሲንት አይዲ ዲቴክተር (SynthID Detector) የተጠቀምን ሲሆን ምስሉ በጉግል ኤአይ (Google AI) የተሰራ እንደሆነ ተመልክተናል።

በተጨማሪም ምስሉ የሀገራት እና የባህረ ሰላጤ ስም ጽሁፍ ግድፈቶች ያሉበት መሆኑ እንዲሁም በካርታዉ ቀኝ የታችኛዉ ክፍል የሚገኘው የካርታዉ ቁልፍ (map key/legend) ላይ ያለው ጽሁፍ ትርጉም አልባ እና በAI ምስሎች ላይ በስፋት የሚታይ ስህተት በመሆኑ ምስሉ በሰው ሰራሽ አስተውሎት የተሰራ ስለመሆኑ ተጨማሪ ማረጋገጫ ነው።

ይህ ምስል በአንዳንድ የማህበራዊ ሚድያ ተጠቃሚዎች ከመሰራጨቱ ውጪ በሌሎች አለም አቀፍ ሚድያዎች ወይም በመንግስታዊ  ተቋማት በየትኛውም ግዜ ቀርበው እንደማይገኙም ተመልክተናል፣ ይህም ምስሉ በቅንብር የተሰራ እና እውነታን የማያሳይ ሌላ ጠቋሚ ምልክት ሆኗል።

በሰው ሰራሽ አስተውሎት የተፈበረኩ እንዲሁም ከሌላ ቦታ ተወስደው ከአውድ ውጭ የሚጋሩ ምስሎች ለሀሰተኛ እና አሳሳች መረጃዎች ሊያጋልጡን ስለሚችሉ ከማመናችን እና መልሰን ከማጋራታችን በፊት ተገቢዉን ማጣራት እናድርግ።

ኢትዮጵያ ቼክ

Showing 30 of 37 posts

Avaliação

Avaliações de Usuários (0)

Nenhuma avaliação ainda. Seja o primeiro a compartilhar sua experiência!

Canais Relacionados do Telegram

Loading recommended channels...

Ethiopia Check

Ethiopia Check

Classificação

Crescimento de Participantes (Últimos 23 Dias)

Últimos Posts

Avaliação

Avaliações de Usuários (0)

Canais Relacionados do Telegram

law.exe

Maths by Deepak Bhatt Sir

Affairs Cloud Official ™

𝑵𝒖𝒎𝒃𝒆𝒓 𝑭𝒂𝒄𝒕𝒐𝒓𝒚 ⏱️ 24/7

Academia de português | Álvaro Ferreira

UP EXAM WALE

Up special + Computer - UP EXAM WALE

Estude Comigo Pedagogia

Canais Relacionados do Telegram

law.exe

Maths by Deepak Bhatt Sir

Affairs Cloud Official ™

𝑵𝒖𝒎𝒃𝒆𝒓 𝑭𝒂𝒄𝒕𝒐𝒓𝒚 ⏱️ 24/7

Academia de português | Álvaro Ferreira

UP EXAM WALE

Up special + Computer - UP EXAM WALE

Estude Comigo Pedagogia

Últimos Posts

Avaliações de Usuários (0)