🇰🇵 “Chuchxe”: Shimoliy Koreyaning eng kuchli siyosiy quroli
“Chuchxe” (주체) falsafasi ayni vaqtda oddiy mafkura emas, balki Koreya Xalq Demokratik Respublikasi (KXDR) siyosiy tizimining mohiyatini ochib beruvchi asosiy “kalit” hisoblanadi.
Tim Marshallning “” kitobida mazkur mafkura quyidagicha bayon etiladi:
“Shimoliy Koreya mute aholisiga o‘zini barcha qiyinchiliklar va yovuz chet elliklarga qarshi tura oladigan kuchli, saxovatli va ulug‘vor davlat - Koreya Xalq Demokratik Respublikasi sifatida ko‘rsatadi. U ashaddiy millatchilik, kommunizm va milliy o‘zlikni anglash g‘oyalari uyg‘unlashtirib yuborilgan o‘ziga xos “Chuchxe” nomli siyosiy falsafasiga ega”.
Chuchxe - bu KXDR mafkurasining markaziy g‘oyasi bo‘lib, uning asosiy maqsadi “o‘ziga tayanish”dir. Nazariy jihatdan, mazkur g‘oya har bir inson va davlat o‘z taqdirini o‘zi belgilashi kerak ekanligini bildiradi.
Amalda esa Chuchxe hukumat uchun hokimiyatni mustahkamlash vositasiga aylangan. Ushbu mafkura nafaqat siyosiy qarorlarni belgilaydi, balki xalqning hayot tarzi, tafakkuri va e’tiqodini https://www.tandfonline.com/doi/abs/10.1080/10357823.2023.2226814?utm. Qolaversa, Chuchxe iqtisod yoki siyosat uchun qoidalar belgilashdan ham ko‘ra, odamlarning ongini boshqarish mexanizmi sifatida foydalaniladi. Chuchxe - bu oddiy ideologiya emas. U davlat va rahbarning hokimiyatini legitimlash, jamiyatni boshqarish va fuqarolarning ongini shakllantirishning asosiy vositasi. Shu sababli Shimoliy Koreyada har bir siyosiy va ijtimoiy qadam bu mafkura bilan bog‘liq bo‘ladi.
🇰🇵 Kim Chen In siyosatida Chuchxe 3 ta asosiy yo‘nalishda davom etmoqda:
Birinchidan, harbiy yo‘nalish.
Zamonaviy tahlillarga ko‘ra, KXDR yadroviy dasturini aynan “Chuchxe” va “o‘zini himoya qilish” tamoyili asosida https://web.ecreee.org/fresh-field/north-korea-president-2025-leadership-1769565845?utm. Hatto rasmiy chiqishlarda ham “qurol mafkurasiz oddiy temir” degan fikr ilgari surilib, ideologiya armiyaning markaziy elementi o‘laroq https://koreaonpoint.org/articles/article_detail.php?idx=530&utm. Binobarin, mamlakatda harbiy kuch faqat texnika emas, balki mafkuraviy sodiqlik bilan bog‘langanidan dalolat.
Ikkinchidan, tashqi siyosat.
2025-yilgi tahlillarga ko‘ra, Pxenyan bir vaqtning o‘zida Moskva bilan yaqinlashib, Pekin bilan aloqalarni muvozanatlashtirish siyosatini https://koreaonpoint.org/articles/article_detail.php?idx=530&utm. Bu qarama-qarshi ko‘ringan strategiya, aslida, “Chuchxe” falsafasining zamonaviy talqini, ya’ni to‘liq qaram bo‘lmasdan, bir nechta kuch markazlari bilan pragmatik aloqalar o‘rnatishdir. Bu “klassik izolyatsiya”dan farq qiladi.
Uchinchidan, ichki siyosat va legitimlik.
So‘nggi kuzatuvlarga ko‘ra, davlat mafkurasi ham evolyutsiyaga uchramoqda: endi “Kimirsenizm-kimchenirizm” modeli (김일성–김정일주의) o‘rniga bevosita yetakchiga bog‘langan yangi mafkuraviy model https://www.dailynk.com/english/kim-jong-uns-ideology-supplants-founding-doctrine-after-ninth-party-congress/?utm. Bu esa “Chuchxe” falsafasining yana bir muhim xususiyatini ochadi - u moslashuvchan va rahbar markazda turuvchi tizim, ya’ni mafkura davlatni emas, davlat mafkurani o‘zgartiradi.
Bundan tashqari, ilmiy manbalarda Chuchxe ko‘pincha “siyosiy din” yoki “kvazi-diniy tizim” deb ham ifodalanadi, chunki u rahbar shaxsini ideallashtirish orqali hokimiyatni https://e-journal.unair.ac.id/JHI/article/view/77268?utm. Bu jihat zamonaviy yetakchilar xatti-harakatida ham namoyon bo‘ladi. Masalan, hokimiyatni avloddan-avlodga tarzda uzatish, tashviqot orqali sodiqlikni oshirish va elitani nazorat qilish.
Hozirgi vaqtda Chuchxe sof ideologiya sifatida emas, balki pragmatik boshqaruv vositasiga aylanib bormoqda. Ayrim tadqiqotchilar Kim Chen In boshqaruvida ideologiya saqlanib qolgan bo‘lsa-da, qarorlar ko‘proq real siyosiy va iqtisodiy manfaatlarga asoslanayotganini https://www.nsiteam.com/sma-publications/comparative-analysis-of-kim-family-political-discourse?utm.
Umuman olganda, bugungi kunga kelib, Chuchxe 3 xil ko‘rinishda qo‘llanmoqda: ideologiya sifatida - legitimlik beradi, siyosiy vosita sifatida - jamiyatni boshqaradi, strategik konsepsiya sifatida - tashqi va harbiy siyosatni belgilaydi. Zamonaviy rahbarlar, ayniqsa, Kim Chen In uni qat’iy doktrina sifatida emas, balki moslashuvchan siyosiy qurol sifatida qo‘llamoqda.
Omadbek Xatamjonov
“Sharqshunos tahlilchilar” intellektual klubi aʼzosi
✅ Ijtimoiy tarmoqlardagi sahifalarimiz👇
📱
https://twitter.com/Tahlilchilar?t=VOcMJLdvkafAMfvDW3XAeQ&s=09 📱
https://youtube.com/channel/UC4h5qwrNUXIK_wXhnLXidTA 📱
https://www.facebook.com/sharqshunostahlilchilarklubi/
📱
https://instagram.com/sharqshunos_tahlilchilar?utm_medium=copy_link 📱
