АҚШ урушларининг ортидаги доллар
Роберт Киосакининг доллар, нефть ва ҳарбий аралашувлар ўртасидаги боғлиқлик ҳақидаги узун, лекин ўқишга арзийдиган
https://www.facebook.com/share/p/1CaCpqEVu8/ тавсия қиламан. У шундай дейди:
"2000 йилда Саддам Ҳусайн қизиқ иш қилди: Ироқ нефтини долларда эмас, еврода сота бошлади. Уч йил ўтиб, биз Ироққа бостириб кирдик. Оммавий қирғин қуроллари топилмади. Лекин бир нарса топилди: Ироқ нефти яна долларда савдо қилина бошлади. Ғалати тасодифа?" Давоми👇🏿
2009 йилда Қаззофий Африка учун олтин билан таъминланган валюта — динорни таклиф қилди. Бу Африка давлатларига нефтни долларсиз сотиб олиш имконини бериши мумкин эди. 2011 йилда НАТО Ливияга “гуманитар сабаблар” билан ички ишига аралашди. Қаззофий ўлди. Олтин динор ҳам ўлди. Ливия нефти-чи? Яна долларга қайтди. Яна бир тасодиф.
Мен бир паттернни кўряпман. 1971 йилда Никсон олтин стандартни тугатди. Доллар энди фақат ваъдага таянадиган пулга айланди. Аслида, у дарҳол қулаб тушиши керак эди. Лекин бундай бўлмади. Уч йилдан кейин Киссинжер саудияликлар билан келишув қилди: “Нефтингизни фақат долларда сотинг. Биз эса сизларни ҳокимиятда сақлаб қоламиз”. Шундан кейин дунёдаги ҳар бир давлат энергия сотиб олиш учун долларга муҳтож бўлиб қолди.
Бу монетар сиёсат эмас. Бу — ҳимоя"рэкети". Ва у ҳарбий куч уни ҳимоя қила олгунча жуда яхши ишлайди.
Россия газ учун рубль талаб қилиши билан, санкциялар ва эскалация. Сурия евро ҳисобида нархланадиган қувурни хоҳлаши билан, фуқаролар уруши кучаяди, қувур эса қурилмай қолади. Эрон нефтни доллар тизимидан ташқари сотишга уриниши билан, ўнлаб йиллик санкциялар жорий қилинади.
Мен бу ҳукуматлар яхши ёки ёмон демаяпман. Мен фақат шуни айтяпман: кимдир петродолларга таҳдид қилса, ортидан нима бўлишини кузатинг. Бу паттернни бир марта кўрсангиз, кейин уни пайқамаслик қийин.
SWIFT нейтрал тўлов тизими эмас. У — қурол. SWIFTдан узилсангиз, глобал савдода иштирок эта олмайсиз. Россия, Куба, Эрон, Венесуэла — уларнинг барчаси қайсидир маънода доллар ҳукмронлигига таҳдид қилган. Ва барчаси тизимдан сиқиб чиқарилган.
Буни мактабда ўргатишмайди, чунки бу ноқулай ҳақиқат. Биз 18 ёшлиларни “эркинлик” учун ўлимга юбормаймиз. Биз уларни резерв валюта мақомини сақлаб қолиш учун юборамиз.
Валюта ҳарбий кучни молиялаштиради. Ҳарбий куч валютани ҳимоя қилади.
Британия буни оғир йўл билан тушунган. Фунт стерлинг 200 йил давомида дунёнинг резерв валютаси бўлган. Иккинчи жаҳон урушидан кейин бу мақомини йўқотди. Британия империяси эса икки ўн йиллик ичида қулаб тушди.
Худди шу цикл. Тарихдаги ҳар бир империяда. Голланд гульдени, Британия фунти, энди эса доллар.
Рэй Далио бу ҳақда анчадан бери огоҳлантириб келади: биз охирги босқичдамиз. Ҳарбий куч ҳаддан ташқари ёйилган, валюта заифлашмоқда, рақиблар эса муқобил тизимлар қуряпти.
Хитойнинг “Бир макон — бир йўл” ташаббуси камбағал давлатларга ёрдам бериш ҳақида эмас. Бу — юанда ифодаланган қарз муносабатларини яратиш ҳақида.
BRICS янги валюта ҳақида улар дўст бўлгани учун гапирмаяпти. Улар долларга қарамликдан чиқиш йўлагини қуряпти.
Доллар резерв валюта мақомини йўқотганида — “агар” эмас, “қачон” — оқибатсиз пул босиш имконияти ҳам тугайди. Кейин ҳарбий куч қисқаради. Кейин империя тугайди.
Сиз буни цинизм дейишингиз мумкин. Мен эса буни молиявий тарих дейман.
Менинг умрим давомида бўлган ҳар бир урушнинг валюта билан боғлиқ томони бор эди — агар қаерга қарашни билсангиз.
“Эркинлик ва демократия” — бу маркетинг.
Аслий сиёсий ҳужжатларда эса бошқа нарса ёзилади: “глобал энергия бозорларида доллар ликвидлигини сақлаб қолиш”.
Мен ҳарбийларга қарши эмасман. Мен ёлғонга қаршиман.
Агар одамларни урушга юбораётган бўлсак, ҳеч бўлмаса нима учун юборилаётганини ҳалол айтинг.
Албатта, реаллик бундан анча мураккаб: урушлар ҳеч қачон фақат битта сабаб билан бошланмайди. Лекин Киосаки айтган нуқтани ҳам эътиборсиз қолдириб бўлмайди.
🌟
https://t.me/otabek_akromov | https://cais.cass.anu.edu.au/people/otabek-akromov
