Kəlam və əqidə

Public

Kanalı Görüntüle

2.2K

386

1.8K

Katılamıyor musunuz? @kelam_ve_eqide

1.2k Üyeler

Güncellendi: May 6, 2026 at 5:48 AM

Kəlam və əqidə

Kəlam elmi və əqidə məsələləri ilə tanışlıq. @Talibi_qomnam

@kelam_ve_eqide is a growing community focused on talibi_qomnam and msllri and related topics

Sıralama

Küresel Sıralama

#456

Dil Sıralaması

#45

Kategori Sıralaması

#23

-1

Üye Büyümesi (Son 3 Gün)

Toplam: 1.2K

24 saat büyümesi: +0 0%

Son Yazılar

Kəlam və əqidə

24 Nis 2026 20:09

🔹 Mənsur son dərəcə qəddar və qan içən bir zalım idi. Hakimiyyətini qorumaq üçün Əhli‑beytin (ə) və Ali‑Əlinin (ə) çox sayda önəmli şəxslərini qətlə yetirdi. Onun əlləri İslamın əziz övladlarının qanına bulaşmışdı.
(Bu hadisənin geniş izahını “Təmmətül‑Muntəha”, səh. 127–147-də var.)

🔸 Mənsur bir neçə dəfə İmam Sadiqi (ə) öldürmək istədi, lakin bacarmadı. Sonda isə o həzrəti zəhərləyərək şəhid etdi. Burada onun uğursuz qalan bir hiyləsini qeyd edirik:

🏴 İmam Sadiqin (ə) evə od vurulduqdan sonra hikmətli sözləri:

🔸 Müfəzzəl ibn Ömər rəvayət edir: Mənsur Dəvaniqi Məkkə və Mədinənin valisi Həsən ibn Zeydə məktub yazaraq əmr etdi:
“Cəfər ibn Məhəmmədin – yəni İmam Sadiqin (ə) – evini yandır!”

Həsən ibn Zeyd bu əmri yerinə yetirdi və İmam Sadiqin (ə) evi odlandı. Alov evin dəhlizinə qədər yayıldı. Həzrət Sadiq (ə) evdən çıxdı, alovun içərisində addımlayaraq belə buyurdu:

“Mən torpağın dərin köklərindən gələnəm; mən İsmailin oğluyam – onun övladları yerin hər tərəfinə yayılmış köklər kimidir; mən İbrahim Xəlilullahın övladıyam, o İbrahim ki, Nəmrudun atəşi onun üçün sərin və salamat oldu.”

(“Üsuli‑Kafi”, cild 1, səh. 473.)

🔹 Bu hadisə İmam Sadiqin (ə) Allah‑Təalaya güvənini, səmavi paklığını və atası İbrahim Peyğəmbərin (ə) möcüzəsinin ruhi davamı olduğunu göstərir.
Düşmənlər evini alovla yox etmək istəsələr də, ilahi nur onu qorudu; çünki “İman oda girsə belə, yanmaz – nur alovu udar.”

http://T.me/shubhelere_cavablar

Kəlam və əqidə

24 Nis 2026 20:09

🔰 II BÖLÜM 🔰
🔰 İNSAN VƏ TANRI 🔰

🔰DİN İNSAN ÜÇÜNDÜR, YOXSA İNSAN DİN ÜÇÜN?

Xülasə:
1. Bəzən deyirlər ki, yeni əsrin xüsusiyyətlərindən biri, din də daxil olmaqla, hər şeyin insana xidmət etməsidir. Halbuki, ənənəvi düşüncələrdə insan din üçündür. Elə buna görə də ənənəvi görüşdə insan canının dəyəri yoxdur və o, əqidəyə qurban verilir. Müasir dövrdə bunun heç bir mənası yoxdur.

2. Yuxarıdakı hər iki görüşü araşdırmaq lazımdır. Yeni əsrdə insanın hörmətə minməsi bir tərəfdən onun itmiş şəninə diqqətin nəticəsidirsə, digər tərəfdən epistemik relativizmdən (bilgi nisbiliyi) qaynaqlanır. Əgər düşüncə və bilgi insandan üstün olsaydı və bəşər onu əldə etməkdən usanmasaydı, onu müqəddəsləşdirən biri tapılardı.

3. Ənənəvi düşüncələr barəsində də eyni hökmü irəli sürmək olmaz. Yeni əsr mütəfəkkirlərinin əsas yanlışlığı Avropanın maarifçilik dövründən öncəki vəziyyətini bütün sivilizasiya və mədəniyyətlərə şamil etməsidir. Bundan əlavə, islam ənənəsi barədə demək lazımdır ki, məsələ heç də təsvir edilən kimi deyil.

4. Quranın aşkar ayələrinə əsasən, Allahın peyğəmbərləri, səmavi kitabları göndərməkdən məqsədi insanın gözlənilən kamala çatması və istedadlarının çiçəklənməsidir. Yəni, din insanın hidayət və qurtuluş yoludur (nəinki insan dinin xidmətində olmalıdır).

5. Amma dindar insanların din uğrunda canlarını təhlükəyə atmaq və şəhid olmaq kimi hallları gözə almasına gəlincə, qeyd etmək lazımdır ki, insan hər bir işi ya haqq olduğuna görə görür, ya da məsləhət bildiyinə görə. Hər iki əsasla insanın din uğrunda fədakarlığı doğru və anlaşılandır.

6. Haqqı sevən və dini haqq bilən şəxsin haqq uğrunda mübarizəsi təbiidir, çünki insanlığını haqqa bağlılıqda görür.

7. Öz maraq və məsləhətini düşünən kəs də ən böyük məsləhətini dində görürsə, (dünya və axirət səadətini təmin edən) bu məsləhətə nail olmaqdan ötrü din yolunda fədakarlığa hazır olacaq.

8. Deməli, hər iki postulata (prinsip) görə, İslam görüşündə əsas dəyər insana aiddir. Din yolunda fədakarlıq da həmin insanın səadətə çatmasına xidmət edir. Nəticə etibarilə, yeni əsr mütəfəkkirlərinin din barədə görüşləri yanlışdır.

http://T.me/kelam_ve_eqide

Kəlam və əqidə

24 Nis 2026 20:09

🔰TƏKLİF: ZƏHMƏT, YOXSA RƏHMƏT

Xülasə
Bəzən deyilir ki, əgər Tanrı mehriban və mərhəmətlidirsə, niyə bəndələrinə təklif təyin edərək dünyada zəhmət və əziyyətlərinə, axirətdə isə əzablarına bais olur?

Bu sualı cavablandırmaq üçün, İslam təfəkküründə Allah barədə olan müxtəlif təsəvvürləri araşdırmaq lazımdır. Bundan sonra ilahi mərhəmətin təklifə zidd olmadığı məlum olacaq.

Orijinal düşüncələrdə Allah barəsində üç təsvir var və bunlara müvafiq olaraq üç növ dindarlıq: ümumi, aqilanə və aşiqanə dindarlıq meydana gəlir.

İlk təsvir sadə zehinlərə aiddir; Tanrı zorakı varlıq və zalım sultandır. Müqavilə üzrə fərmanlar verir, fərmanlarına qarşı çıxıldıqda qəzəblənir və bəndəsinə əzab verir.

İkinci təsvir fəlsəfə və kəlam savadı olan zehinlərə məxsusdur: Tanrı ilə varlıq aləmi, o cümlədən insan arasındakı əlaqə ontoloji, yəni varlıq aləminə hakim bir sıra qanunlar əlaqəsidir. Təklif də Tanrının həmin qanunlara yönəltməsi sayılır. Cənnət və cəhənnəm isə əməllərimizin ontoloji, təbii nəticəsidir.

Üçüncü təsvirdə Tanrı və yaratdıqları arasındakı əlaqə aşiq və məşuq münasibətidir. Mehriban Tanrı insanı özünə tərəf çağırır və bu çağırış aşiq insanın bütün varlığına sevinc və şövq bəxş edir. Bu təsvirdə təklif məşuqun aşiqə dəvətnaməsidir. Hansı ki, onu müraciətə layiq bilmiş. həmsöhbəti olmaq qərarına gəlmişdir. Deməli, təklif zəhmət yox. mərhəmət və şəfqətin özüdür. Əzab da məşuqdan uzaq qalmaq nəticəsində aşiqə nəsib olan məyusluqdur.

Nəticə etibarilə, ümumi, aqilanə və aşiqanə dindarlıq arasında aşağıdakı fərqlər vardır:
1. Birincisi qorxu, ikincisi əqli ölçü, üçüncüsü də şövq üzündəndir.
2. Birincisi təklifdən qaçan, ikincisi təklifə açıq, üçüncüsü də təkliftələbdir.
3. Birincisi özünə qulluq, ikincisi qanuna qulluq, üçüncüsü də məşuqa qulluqdur.

Hər üç təsvir orijinal dindarlıq kateqoriyasına daxil olsa da, belə bir təhlükə həmişə mövcuddur, o da ümumi dindarlığın modern müqəddəsliyə sürüklənməsi ehtimalıdır. Hər bir halda modernistlərin dini təsvirləri orijinal dindarlıq təsəvvürləri kateqoriyasına daxil deyil.

http://T.me/kelam_ve_eqide

Kəlam və əqidə

24 Nis 2026 20:09

🔰ŞƏRİƏT: SAMİT, YOXSA NATİQ?

Xülasə:
Görəsən, şəriət samit və təfsirediləndir, onu anlamaq əsrin maarifinə uyğun olaraq təkamül yolu keçir, yoxsa yox?

Dinin mövcud müqəddəs mətnlərdə yer alan müddəalar kompleksi olduğunu nəzərə alsaq, sözlərin məna keyfiyyətini araşdırmalıyıq. Din təbiətdən fərqli olaraq bilik kateqoriyasındandır.

Sözlərin mənaları dəyişsə də, məqbul saymaq olmaz ki, hər kəlmənin mənası yalnız həmin dövrün insanları üçün etibarlıdır.

Dil fikrin ötürülməsinə xidmət edən sazişli bir hadisədir. Odur ki, həm danışan kəlmənin ümumi mənasını qəsd etməli, həm də dinləyici danışanın nəzərdə tutduğu mənanı kəşf etməlidir. Əks təqdirdə, fikir ötürülməsindən ibarət olan dildən istifadə məqsədi lazımınca gerçəkləşməyəcək.

Vəhyin nazilolma dövründən indiyədək uzun zaman fasiləsi yaranmasına, bu da məna kəşfini çətinləşdirməsinə baxmayaraq, bu, ilahi kəlamın mənasını anlamaqda bizi aciz qoymur. Allahın həqiqi məqsədinin zaman kəsiyində və tədriclə bizə aşkar olması təsəvvürü yanlışdır. Çünki sözlərin mənası əşyaların həqiqi təsviri və mahiyyəti deyil, əksinə, adəti üzrə ondan başa düşülən xarakteristikadır. Təfsirçinin işi şahid və göstəricilər sistemi sayəsində nazilolma əsrindəki mənanı kəşf etməkdir.

Habelə, fərqli məna qatlarının mövcudluğu ilə bərabər, bu qatların harmonikliyi mənanın çoxluğu və ziddiyyətliliyi anlamında deyil. Ayələrin dərin mənaları onların zahiri mənaları ilə toqquşmur. Necə ki, yeni nümunələrin kəşfi və bu xüsusda informasiya artımı məna dəyişikliyinə səbəb olmur.

Beləliklə, şəriət sözləri mənalıdır və bu, şahid və göstəricilərin köməkliyi ilə əldə edilə bilər (mənanın bütövlüyü və anlamlılığı nəzəriyyəsi). Və sözlərin dinləyicidən öz əsrinin elmi nəzəriyyələri sayəsində müasir mənanı ona yükləməsini gözləməsi fikri yanlışdır (mənanın çatışmazlığı nəzəriyyəsi). Nəticədə, şəriət samit deyil.

http://T.me/kelam_ve_eqide

Kəlam və əqidə

24 Nis 2026 20:09

📷 Photo

🏴 İmam Sadiqin (ə) evinin Mənsur tərəfindən yandırılması

🏴 Mənsur Dəvaniqi – Abbasilərin ikinci zalım hökmdarı – hicri 136-cı ilin Zilhiccə ayının 12-də xilafət taxtına oturdu və 158-ci ilin Zilhiccə ayının 6-da öldü. Beləliklə, o, 22 il hakimiyyətdə qaldı.
İmam Cəfər Sadiqin (ə) imamətinin son illəri (təxminən 12 il) Mənsurun hakimiyyəti dövrünə təsadüf edirdi və nəhayət, həmin zalımın əmri ilə zəhərlənərək şəhadətə qovuşdu.

Kəlam və əqidə

24 Nis 2026 20:09

🔰RASIONAL MÜQƏDDƏSLİK

Xülasə:
1. Rasionallıq və müqəddəslik bir yerə sığmırmı? Görəsən, düşüncə bəşər fəaliyyəti, müqəddəslik də metafizik nəsnə olduğu üçün bir yerə sığa bilməzmi?

2. Rasionallığım müxtəlif mənaları var: ifrat rasionalizmin mənası bir inancın bütün zaman və məkanlarda bütün aqillər üçün rasional isbatıdır; mötədil rasionallıqda ilkin fərziyyələri olan aqillər üçün bir inancın rasional isbatı mümkündür. Bu iki məna sübutmərkəzli ağılın (diskursiv idrak) mənalarıdır.

3. Sübutmərkəzli və ya konkret ağılın müqabilində ənənəçilərin də müdafiə etdikləri ağılın başqa bir mənası, universal, yaxud intuitiv (vizual) ağıl dayanır. Sübutmərkəzli ağıldan fərqli olaraq bu ağılın etibarlılığı fərdidir.

4. Müqəddəs anlayışı üçün də müxtəlif mənalar qeyd olunub: Tanı tərəfindən gələn, mükəmməl və nöqsansız, müzakirəedilməz və s.

5. Təqdisin mənşəyi ülvi varlıq olduğuna görə, ondan iki əsas xüsusiyyətə, yəni zəhm (əzəmət) və cazibəyə, yaxud camal və cəlal (gözəllik və əzəmət) xüsusiyyətlərinə sahibdir. Elə bu iki xüsusiyyətin varlığı insanda zahirən ziddiyyətli iki reaksiyanın, qorxu və ümidin yaranmasına səbəb olur.

6. Allah qarşısında xəf və ümid halı onun əzəmət və cəlalının dərkindən qaynaqlanır və təqdis də elə buradan yaranır. Bu dərk isə Ona ehtiyac və bağlılıq hissi ilə yanaşıdır.

7. Müqəddəs varlığın dərki Yaradan və yaranmış arasında ittifaq mənasında deyil. Xaliq və məxluq arasında həmişə tükənməz fasilə var.

8. Müqəddəs varlığın bəzi özəllikləri bunlardır:
a) təbiət aləmindən üstün və metafizikdir,
b) insanda xof və sayğı yaradır, belə ki, Allah qarşısında sorğu-sualı rəva görmür,
c) varlığın əsli, həqiqəti və dəyəridir;
d) cəzbedici və könül oxşayandır, insanda stimul yaradır;
e) qeyri-müqəddəs nəsnənin müqəddəsləşməsinə səbəb olur.

http://T.me/kelam_ve_eqide

Kəlam və əqidə

24 Nis 2026 20:09

🔰RASIONAL MÜQƏDDƏSLİK 2

Xülasə:
Mömin insanın gözündə eşq müqəddəs nəsnədir. Məşuqa aid olan hər şey gözəl və möhtərəmdir. Lakin bəzi məkanlar, zamanlar, insanlar xüsusi müqəddəslik qazanırlar. Bu isə zati baxımdan müqəddəs olmayan nəsnələrin müqəddəslik qazanma prosesidir.

Hər bir din və təriqətin dini biliklərinin böyük bir qismi nəqli və ənənəvidir (tabelidir). Din alimləri belə bilgilər üçün adətən rasional əsaslar yaratmağa çalışırlar. Burada artıq, nizamlı ilahiyyat (systematic theology) meydana gəlir.

Bəzi dinlərin orijinal bilgilari din alimlərinə dini bilikləri rasionallaşdırmaq haqqı tanımır. Burada artıq xristian sxolastikası kimi simvolik və rəmzi xarakter daşıyan ilahiyyat meydana gəlir.

Müsəlman alimləri üçün dini bilgiləri rasional əsaslandırmaq çətin iş deyil.

Bu yolla qazanılan bilgilər rasional müqəddəsliyin bariz nümunəsidir. həm rasional əsaslandırıla bilirlər, həm də müqəddəs zata bağlı olduğu üçün müqəddəsdirlər.

Dini biliklər iki qrupa bölünür: birinci qrupdan olan dini biliklər möhkəm, sabit, dəqiq və müzakirə edilməzdir; ikinci qrupdan olan biliklər ehtimal həddində, təfsirə açıq və qismən müqəddəsdir.

Müctəhidin şəri hökmə çatanadək keçdiyi proses rasionaldır. Anlama mərhələsinə çatdıqdan sonra həmin hökm onun üçün müqəddəslik qazanır, barəsində müzakirəni rəva bilmir. Lakin bu tədqiqat qapısının bağlanması mənasında deyil. Yeni baxış formalaşmayana qədər bu hökm Allahın hökmü yerindədir və müqəddəslik daşıyır.

Rasional müqəddəslik sınaqdan keçmiş tarixi bir nəzəriyyədir. Müsəlmanların müctəhidin fitvaları ilə rəftarları, qeydsiz və şərtsiz hökmləri qəbul etmələri bir tərəfdən, təriqətlər arası bəhs və münazirə imkanlarının olması digər bir tərəfdən rasional müqəddəsliyin mövcudluğundan xəbər verir.

Təqlid yalnız müqəddəs sahəyə aid məsələ deyil. İnsanlar zəif cəhətlərindən dolayı bütün ehtiyaclarını təkbaşına təmin etmək iqtidarında deyil. Odur ki, başqlarının bilik və ixtisasından dəstək umurlar.

http://T.me/kelam_ve_eqide

Kəlam və əqidə

24 Nis 2026 20:09

🔰DİNİ MÜDDƏALAR: MƏNALI, YOXSA MƏNASIZ?

Xülasə:
1. Dini müddəaların mənalı olması filosof və kəlamçılar tərəfindən həmişə müsbət qarşılansa da, XX əsrin əvvəllərində məntiqi pozitivistlər tərəfindən müzakirə mövzusuna çevrilir. Onlar verifikasiya prinsipini ortaya atmaqla iddia edirdilər ki, yalnız verikasiyası mümkün olan müddəalar mənalıdır. Sonralar verifikasiya (yoxlanma) prinsipinin problemlərindən dolayı, verifikasiya (doğrulanma) prinsipi, sonra da falsifikasiya prinsipi irəli sürüldü. Son prinsipə uyğun olaraq dini müddəaların falsifikasiyası heç bir halda mümkün olmadığı üçün onlar mənasızdılar.

2. Pozitivistlərin arqumenti üç müqəddiməyə əsaslanır və hər üçü müzakirəlidir:
a) Reallığı əks etdirən müddəalar eksperimentaldır;
b) Eksperimental müddəalar verifikasiya (və ya falsifikasiya) prinsipinə daxildir:
c) Dini müddəalar verifikasiya (və ya falsifikasiya) prinsipinə daxil deyil.

3. İlk müqəddimə o vaxt doğru olar ki, kainatda metafizik həqiqətlər olmasın, bütün maddi varlıqlar hissi və təcrübi yolla dərk edilə bilsin.
Halbuki bu belə deyil və hər iki iddia dəlilsizdir. Kainatda isbatlanma metodları fərqli olan eksperimentə sığmayan metafizik həqiqətlər var.

4. İkinci müqəddimə barəsində bunu demək olar ki, eksperimental müddəaların mənası onların isbat və ya inkarından asılı deyil. Əksinə, təcrübə eksperimental müddəaların doğruluğunu yoxlayan yeganə meyardır.

5. İkinci müqəddimə barədə iki ehtimal var: ya məqsəd dini müddəaların verifikasiya (falsifikasiya) prinsipinə daxil olmamasıdır; namasıdır; hərçənd, bu iddia doğrudur, amma bu cəhətdən dini müddəalarla eksperimental müddəalar arasında heç bir fərq yoxdur. Ya da məqsəd dini müddəaların isbatı və ya inkarının bu prinsipə daxil olmamasıdır. Bu halda sözügedən müqəddimə doğru deyil. Çünki bir sıra dini müddəaların verifikasiya və ya falsifikasiyası mümkündür, o cümlədən insan həyatına məna qatmaq, məyusluğu aradan qaldırmaq və s.

6. Hər üç müqəddimənin doğru olmadığını nəzərə alsaq, pozitivistlərin iddiası əsassızdır.

http://T.me/kelam_ve_eqide

Kəlam və əqidə

24 Nis 2026 20:09

🔰
2. İfrat rasionalizm:
Bu görüşə əsasən, yalnız o müddəa ağlabatandır ki, onun doğruluğu bütün zaman və məkanlarda bütün aqillər üçün isbatını tapsın. Dini etiqadlar sisteminin qəbulu da bu prinsiplə olmalıdır.

🔰İfrat rasionalizmin problemləri:

2.1. Bu görüş öz-özünü danır, çünki yuxarıdakı müddəa bütün aqillər tərəfindən təsdiq edilməmişdir.
2.2. Bu gözləntiyə cavab verəcək hər hansı bir müddəa mövcud deyil. Ən aksiom prinsiplər belə bəziləri tərəfindən inkar edilib.

2.3. Bu müddəanın tələbi, tarixin sonunadək gözləyib bütün insanların fikrini öyrənməkdir, hamısı müvafiq nəzər verdiyi təqdirdə onun doğruluğunu qəbul edə bilərik.

http://T.me/kelam_ve_eqide

Kəlam və əqidə

24 Nis 2026 20:09

🔰3. Mötədil rasionalizm:
Ifrat rasionalizmi və fideizmi kənarlaşdırdıqdan sonra, növbə mötədil rasionalizmə çatır. Bu görüş sağlam və sıradan ağıla əsaslanır və ən önəmli nəzərləri bunlardır:

3.1. Ideya və nəzərləri araşdırarkən ehtiyatlı olmalı, yalnız sübutlara baxmaq lazımdır.
3.2. Ağlın məhdudiyyətləri var, o, bütün insanlar üçün hər bir etiqadın düzlüyünü isbat etmək gücündə deyil.
3.3. Bəzi müddəaların doğruluğunu bəzi sağlam ağıllı insanlar üçün isbat etmək mümkündür.
3.4. Doğruluq reallıqla üst-üstə düşmə mənasındadır. Sağlam ağla əsasən, bəşərin idrak mexanizminə etibar etmək olar və o, həqiqəti göstərməyə qadirdir. Bir mövzuda müvafiqlik, işəyararlılıq və yekdillik onun doğruluğuna etibarın artmasına səbəb olur.
3.5. Subyekt və obyekt arasında sərhəd təyin etmək olmaz. Şahid və dəlillərin çoxluğu müddəanın obyektivliyini artırır.
3.6. Qavranılan etiqadlar iki cürdür: fundamental və nəticə çıxarılan.
3.7. Nəticə almaqda deduktiv metodun etibarı qətidir. Induktiv və nəqli metodların etibarı isə göstərilən şahidlərin sayına görə dəyişir.
3.8. Fundamental etiqadlar digər etiqadlardan nəticə alınmayıb.
Onların qəbulu sırf subyektiv intuisiya əsasındadırsa, subyektiv; başqa aspektdən də təsdiq olunursa (aləmin reallıq olması kimi), obyektiv etibar daşıyır.
3.9. Mötədil (normal) düşüncənin meyarı üçdür:
1) öz dediyini dəyərə vermək və onun nəticəsinə dair iltizam:
2) xarici və batini hiss üzvləri, intuisiya və s. kimi etibarlı yollarla etiqad əldə etmək;
3) qeyri-adi işin meydana çıxmaması.
3.10. Sağlam ağıl təkamül prosesini keçdikdən sonra tədricən reallığa yaxınlaşır, keçmiş səhvlərini anlamaqla öz etibarını itirmir. Bu səbəbdən hər hansı bir səhvin kəşfi də sağlam ağıl nəticəsindədir.
3.11. Mötədil rasionallıq həmişə keçmiş inancların araşdırılmasına açıqdır, əsla yeni tədqiqatların aparılmamasına dair qəti hökm vermir.
3.12. Dini etiqadlarda sağlam ağıldan istifadə vacibdir. Ona görə ki, etiqadlar sistemi seçimində rasional dəyərləndirmədən başqa yol yoxdur.
3.13. Islam etiqadları sistemini rasional qiymətləndirmək mümkündür. Bu sistemin fundamental prinsipləri sağlam ağıl tərəfindən qəbul olunur. İslamın etiqad əsasları hər hansı ağıla zidd (anti-rasional), yaxud ağlasığmaz (irrasional) elementə sahib deyil.

http://T.me/kelam_ve_eqide

Showing 10 of 10 posts

No more posts

Derecelendirme

Giriş yapılması gerekli

Kullanıcı Yorumları (0)

Henüz yorum yok. Deneyiminizi ilk paylaşan siz olun!

İlgili Telegram Kanalları

Loading recommended channels...

Kəlam və əqidə

Kəlam və əqidə

Sıralama

Üye Büyümesi (Son 3 Gün)

Son Yazılar

Derecelendirme

Kullanıcı Yorumları (0)

İlgili Telegram Kanalları

[DISBAND] Dauvignon: The Home Of Salvation.

BESHQASHQA (Stipendiya)🎠

كلام ليبي

Multilevel with Abduraxmon Abdusaitov

Farid Abdullah

Muslim Syndicate

Hacı Tale Bağırzadə

𝐍𝐮𝐫𝐮𝐥 𝐈𝐥𝐦 𝐎'𝐪𝐮𝐯 𝐌𝐚𝐫𝐤𝐚𝐳𝐢

İlgili Telegram Kanalları

[DISBAND] Dauvignon: The Home Of Salvation.

BESHQASHQA (Stipendiya)🎠

كلام ليبي

Multilevel with Abduraxmon Abdusaitov

Farid Abdullah

Muslim Syndicate

Hacı Tale Bağırzadə

𝐍𝐮𝐫𝐮𝐥 𝐈𝐥𝐦 𝐎'𝐪𝐮𝐯 𝐌𝐚𝐫𝐤𝐚𝐳𝐢

Kullanıcı Yorumları (0)

Son Yazılar