📖 Rus tili grammatikasi: Ot (Имя существительное)
O'zbek tilidan farqli o'laroq, rus tilida otlar nafaqat son va kelishik bilan, balki rod bo'yicha ham o'zgaradi.
1. Род
Rus tilida barcha otlar uchta jinsdan biriga tegishli:
Мужской род : Undosh harf bilan yoki -й, -ь bilan tugaydi. Masalan: дом, музей, словарь.
Женский род: -а, -я, -ия yoki -ь bilan tugaydi. Masalan: мама, песня, россия, ночь.
Средний род: -о, -е, -ие, -мя bilan tugaydi. Masalan: окно, море, здание, время.
Eslatma: Ayrim erkak kishini anglatuvchi so‘zlar -а/-я bilan tugasa ham (masalan: папа, дядя), ular baribir мужской род hisoblanadi.
2. Число
Otlar birlik va ko‘plikda bo‘ladi. Ko‘plik yasashning asosiy qoidalari:
Мужской род: Undoshga -ы qo‘shiladi (стол — столы). Agar oxiri -й, -ь bo‘lsa, -и ga o'zgaradi (музей — музеи).
Женский род: -а harfi -ы ga (мама — мамы), -я va -ь esa -и ga o‘zgaradi (неделя — недели, тетрадь — тетради).
Средний род: -о harfi -а ga (окно — окна), -е esa -я ga o‘zgaradi (море — моря).
3. Падеж
Rus tilida 6 ta kelishik bor va ular so‘zning oxirini butunlay o‘zgartirib yuboradi:
Именительный (Кто? Что?): So‘zning lug‘atdagi boshlang‘ich shakli. (студент, книга)
Родительный (Кого? Чего?): Biror narsaning yo‘qligini yoki tegishliligini bildiradi. (нет студента, нет книги)
Дательный (Кому? Чему?): Yo‘nalishni bildiradi. (дать студенту, идти к книге)
Винительный (Кого? Что?): Harakat yo‘naltirilgan obyekt. (вижу студента, читаю книгу)
Творительный (Кем? Чем?): Birgalikda yoki qurol sifatida. (с студентом, пишу ручкой)
Предложный (О ком? О чём?): Haqida yoki o‘rin-payt ma'nosida. (о студенте, в книге)
4. Одушевлённые и неодушевлённые (Jonli va jonsiz)
Rus tilida otlar jonli (odam va hayvonlar) hamda jonsiz (predmetlar)ga bo'linadi. Bu farq ayniqsa Винительный падеж (Tushum kelishigi)da juda muhim. Masalan, jonsiz erkak jinsi o'zgarmaydi (вижу стол), lekin jonli erkak jinsi o'zgaradi (вижу брата).
👍 ️