نور سیاه

Public

مشاهده کانال

نمی‌توانید بپیوندید؟ @n00re30yah

۱۲.۳k عضو

به‌روزرسانی شده: May 5, 2026 at 8:07 PM

نور سیاه

یادداشت‌های ایرانشناسی میلاد عظیمی @MilaadAzimi

@n00re30yah is a dedicated channel for milaadazimi with regular updates in سیاست

رتبه‌بندی

رتبه‌بندی جهانی

#456

رتبه‌بندی زبان

#45

رتبه‌بندی دسته‌بندی

#23

-1

رشد مشترکان (2 روز گذشته)

مجموع: 12.3K

رشد 24 ساعت: -2 0%

آخرین پست‌ها

نور سیاه

۳ اردیبهشت ۱۴۰۵، ۱۰:۴۶

پاک‌جیب
(ظنّی دربارهٔ یکی از تداعیات مولانا)

از حق انَّ الظَّنَّ لایُغْنی رسید
مرکب ظن بر فلک‌ها کی دوید؟

در دفتر اول مثنوی شریف، مولانا حکایتی نقل می‌کند:

مصطفی روزی به گورستان برفت
با جنازه‌ی مردی از یاران برفت[...]

چون ز گورستان پیمبر بازگشت
سوی صدّیقه شد و همراز گشت

چشم صدّیقه چو بر رویش فتاد
پیش آمد، دست بر وی می‌نهاد

بر عمامه و روی او و موی او
بر گریبان و بر و بازوی او

گفت پیغامبر چه می‌جویی شتاب؟
گفت باران آمد امروز از سحاب

جامه‌ها‌ات می‌بجویم در طلب
تر نمی‌یابم ز باران ای عجب!

گفت چه بر سر فکندی از اِزار؟
گفت کردم آن ردای تو خِمار

گفت بهر آن نمود ای پاک‌جیب
چشم پاکت را خدا باران غیب (۱)

پرسش این است که چرا مولانا برای عایشه از تعبیر «پاک‌جیب»، به معنی عفیف و پاک‌دامن (۲) استفاده کرده است. آیا این تعبیر صرفاً به اقتضای قافیهٔ «غیب» به کار رفته، یا باید آن را در پیوند با بافت معنایی و تصویری حکایت ـ که آکنده از عناصر مربوط به پوشاک است (عمامه، گریبان، ردا، ازار و…) ـ فهم کرد؟
تا آنجا که جستجوهای خرد من نشان می‌دهد، توضیحی مستقل در این باره در شرح‌های مثنوی ندیده‌ام؛ ازاین‌رو آنچه در پی می‌آید، پیشنهادی برای فهمی تداعی‌محور از این تعبیر است.

ظنّ من این است که لقب صدّیقه که از دیرباز میان اهل سنت برای عایشه متداول بوده است (۳)، ذهن مولانا را به سوی مریم، مادر عیسی، سوق داده است؛ چراکه مریم نیز در برخی متون تفسیری و روایی با همین لقب صدّیقه وصف شده است (۴).
همچنین مریم گرفتار تهمت شد، زیرا جبرئیل، به یک روایت، به امر پروردگار، در جَیب او دمید و او به عیسی بار گرفت (۵). به فرمودهٔ مولانا:

جیب مریم ز دمش حامل معنی گردد
که منم کز نفسی سازم عیسی‌نفسی (۶)

بدین‌ترتیب، «جیب» در این سنت، موضعی خاص و نشان‌دار است؛ محل پاک و مطهّر وقوع فعل قدسی و مجرای تجلّی امر الهی.
از سوی دیگر، عایشه نیز، همانند مریم، گرفتار افک و تهمت شد. مقایسهٔ مریم و عایشه از این حیث، در سنت ادبی و دینی سابقه دارد. برای نمونه خاقانی در تحفةالعراقین به این همانندی اشاره می‌کند:


«اگر وقتی مریم‌وار تهمتی می‌شنیدند و یا عایشه‌کردار بهتانی می‌کشیدند، به آخر سپیدروی برمی‌آمدند.»(۷)

بر این اساس، ظنّ من این است که تعبیر «پاک‌جیب» نتیجهٔ پیوند چند تداعی است:
لقب صدّیقه برای عایشه، خاطرهٔ مریم صدیقه، و مفهوم جیبِ مریم، به‌مثابهٔ موضعی خاص و قدسی که تهمت را از او رفع کرده، همه در ذهن مولانا تداعی شده‌اند. در کنار این‌ها، پاکی و برائتِ عایشه، به‌عنوان کسی که به ناحق متهم شده، نیز به ذهن مولانا رسیده است.
در این صورت، «پاک‌جیب» تنها عنصری برای تکمیل قافیه نیست، بلکه وصفی است که عایشه را، در این مقام در توازی معنوی با مریم قرار می‌دهد؛ توازی‌ای که در برخی روایات اهل سنت نیز به آن تصریح شده است (۸).

منابع
۱.مثنوی معنوی، تصحیح محمدعلی موحد، تهران، هرمس و فرهنگستان زبان فارسی، ۱۳۹۶،  ج۱، ص ۱۳۲.
۲.شرح مثنوی شریف (جزء سوم از دفتر اول)، بدیع‌الزمان فروزانفر، تهران، زوار، چاپ ۱۴، ۱۳۸۸، ص۸۳۴.
۳.همان، ص۸۳۳.
۴. برای مثال: تفسیر سورآبادی، ابوبکر عتیق نیشابوری، تصحیح علی اکبر سعیدی سیرجانی، تهران، فرهنگ نشر نو، ۱۳۸۱، ج۱، ص۲۷۵ و ۲۸۴.
۵. برای نمونه: تفسیر قرآن مجید (نسخهٔ محفوظ در کتابخانهٔ دانشگاه کمبریج)، به کوشش جلال متینی، تهران، انتشارات بنیاد فرهنگ ایران، ۱۳۴۹،  ج۲، ص۴۴۶.
۶.کلیات شمس یا دیوان کبیر، با تصحیحات و حواشی بدیع‌الزمان فروزانفر، امیرکبیر، چاپ چهارم، ۱۳۷۸، ج۶، ص ۱۴۹.
۷.تحفة العراقین (ختم الغرایب)، خاقانی شروانی، به اهتمام علی صفری آق‌قلعه ، تهران، نشر میراث مکتوب، ۱۳۸۷، ص۹.
۸. برای نمونه: تفسیر سورآبادی، ج۱، ص۲۸۱- ۲۸۲.

7,390

نور سیاه

۳ اردیبهشت ۱۴۰۵، ۱۰:۴۶

چو بیدار گردد فقاع و یخ آر

در داستان بهرام گور و ماهیار گوهرفروش، بهرام شبانه به خانهٔ ماهیار می‌رود و خودش را از ملازمان شاه معرفی می‌کند و اسم «گشسب» را روی خودش می‌گذارد. میزبان خوانی می‌گسترد و چو نان خورده شد، جام باید گرفت.

ماهیار دختری داشت به نام آرزو، که هم ساقی‌گری می‌کرد و هم چامه می‌خواند و چنگ می‌زد. آرزو جام به بهرام داد، چنگ نواخت و شعر خواند؛ بهرام مست شد و عاشق او شد. پس آرزو را از ماهیار خواست و او پذیرفت؛ و شبی خوش و دلپذیر گذشت.

صبح، ماهیار که هنوز از شراب شب قبل مست بود، به پرستنده گفت آماده باشد تا از بهرام پذیرایی کند: برای سفره، گوسپند فراهم کند و جای خواب مهمان را خوشبو سازد و…

چو بیدار گردد فقاع و یخ آر
همی‌باش پیش گشسپ سوار (۱)

پرسش این است که چرا باید برای کسی که از خوابِ خوشِ مستی برمی‌خیزد، فقاع و یخ برد؟

استاد امیدسالار این بیت را شرح نفرموده است.(۲) استاد خالقی مطلق نوشته‌اند: «فقاع گونه‌ای آبجو. این واژه تازی‌گشتهٔ "فوگان" است»(۳). آقای دکتر کزازی نوشته‌اند: «فقاع گونه‌ای نوشابهٔ جوشان بوده است که از جو می‌ساخته‌اند؛ آب‌ِجو [...]، این نوشابه را در کوزه‌هایی سنگی می‌ریخته‌اند و در کوزه را استوار می‌بسته‌اند و آن را در درون یخ می‌نهاده‌اند تا خنک بماند و و در گرمگاه تابستان یا به هنگام بیرون آمدن از گرمابه می‌آشامیده‌اند» (۴).

به نظر می‌رسد نکتهٔ بیت این است که شاه مست به خواب رفت و وقتی بیدار می‌شد، ممکن بود حال و حالتی خمارین داشته باشد. ماهیار گفت به شاه فقاع و یخ بدهند تا خمارش برطرف شود.
یخ و برفاب (۵) از لوازم فقاع بوده است و شاعران هم با آن مضمون‌ها ساخته‌اند. در کتاب‌های طب و اشعار، به خاصیت خمارشکنی فقاع اشاره شده است. برای نمونه
:
«استاد ما گفتی [فقاع] خمار بنشاند و گرمازدگی را نیک بود.» (۶)

و نیز:
«محمد بنِ زکریا گوید فقاع که از جو کنند [...] آتش خمار بشکند.»(۷)

و این بیت:
ساقی آرَد گه خمارشکن
فقع شکّرین ز دانهٔ نار (۸)

آقای دکتر ترکی در شرح این بیت نوشته‌اند: «ساقی، برای از بین بردن خمار ما، باده‌ای شکرین از لب خود که چون دانهٔ انار، کوچک و سرخ است، آورده است»(۹)

بر سخن ایشان شاید بتوان افزود که فقاع، بر حسب مواد تشکیل‌دهنده‌اش انواع و خواص گوناگون داشته است. یک نوع از فقاع، فقاع ناردانی بوده است که خمارشکن بوده است (۱۰). این فقاع بهترین نوع فقاع بوده و در آن، به نسبت معین، «آب اناردان ترش و شیرین» و «شکر» به کار برده می‌شد (۱۱).

منابع
۱. شاهنامه، ابوالقاسم فردوسی، به کوشش جلال خالقی مطلق و محمود امیدسالار، چاپ ششم، تهران، مرکز دائرة‌المعارف بزرگ اسلامی، ۱۳۹۶، ج۶، ص۴۹۵.
۲.امیدسالار، محمود، «یادداشت‌های دفتر ششم شاهنامه»، یادداشت‌های شاهنامهٔ فردوسی (با اصلاحات و افزوده‌ها)، جلال خالقی مطلق، چاپ چهارم، تهران، مرکز دائرة‌المعارف بزرگ اسلامی، ۱۳۹۶، ج۱٠، ص۱۳۵.
۳. گزارش شاهنامه (معنی واژه، وجه دستوری، شرح و تفسیر بیت)، جلال خالقی مطلق، تهران، تهران، سخن، ۱۴۰۴، بخش دوم/ بهرهٔ یکم، ص۱۳۱۸-۱۳۱۹.
۴.نامهٔ باستان؛ ویرایش و گزارش شاهنامهٔ فردوسی، میرجلال‌الدین کزازی، تهران، سمت، چاپ دوم، ۱۳۸۸، ج۷، ص ۸۲۱- ۸۲۲.
۵.در اقلیم روشنایی (تفسیر چند غزل از حکیم سنایی غزنوی)، محمدرضا شفیعی کدکنی، تهران، آگه، چاپ ششم، ۱۳۸۹، ص۲۴۷.
۶.هدایة المتعلمین فی الطب، ابوبکر ربیع بن احمد الاخوینی البخاری، به اهتمام جلال متینی، مشهد، دانشگاه مشهد، ۱۳۴۴، ص۱۶۸.
۷.الابنیه عن حقایق الادویه یا روضة الانس و منفعة النفس، موفق‌الدین ابومنصور علی هروی، تصحیح احمد بهمنیار، به کوشش حسین محبوبی اردکانی، تهران، انتشارات دانشگاه تهران، ۱۳۴۶، ص۲۴۸.
۸.دیوان خاقانی، به کوشش ضیاءالدین سجادی، تهران، زوار، ۱۳۷۴، ص ۱۹۶.
۹.سرّ سخنان نغز خاقانی (ناگفته‌هایی دربارهٔ زندگی، شخصیت و شعر خاقانی)، محمدرضا ترکی، جلد دوم، تهران، سمت،  ۱۳۹۸، ص۴۳۶.
۱۰.ترجمهٔ تقویم‌ الصحه، متن عربی از ابن بطلان بغدادی، ترجمه از مترجمی ناشناس، تصحیح غلامحسین یوسفی،  تهران، بنیاد فرهنگ ایران، ۱۳۵۰، ص۱۳۷.
۱۱.کفایة‌ الطّب، ابوالفضل حبیش بن ابراهیم تفلیسی،  تصحیح زهرا پارساپور، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، ۱۳۹۰، ج۲، ص ۴۴۰.

نور سیاه

۳ اردیبهشت ۱۴۰۵، ۱۰:۴۶

درگذشت کامران فانی

ایرج افشار دربارهٔ کامران فانی نوشته بود: «عزیزِ همه، کامران فانی». این تعبیر صمیمی، دقیق‌تر از توصیفات رسمی، جایگاه او را در میان اهل فرهنگ نشان می‌دهد. فانی از دوست‌کام‌ترین چهره‌های فرهنگی ایران بود.
بهاالدین خرمشاهی، با طیبتی دوستانه، او را «علامهٔ قزوینیِ ثانی» خوانده بود؛ لقبی که به جنم کتاب‌بارگی او اشاره داشت. جالب آنکه در مدرسهٔ «علامهٔ قزوینی» قزوین درس خوانده بود و از کودکی ولع خواندن داشت؛ همه‌چیز می‌خواند و از خواندن لذت می‌برد. دانشش گسترده بود، اما آن را به رخ نمی‌کشید.
منشی فرهنگی داشت. آرام و کناره‌جو بود. اهل جلوه‌فروشی نبود. نقاد بود و در عین حال منصف و حق‌گزار. لبخند آرامش گاه رنگ نیشخندی نافذ داشت. طنزش ظریف و هوشیارانه بود. کم‌حرف بود و وقتی سخن می‌گفت، نکته‌ای تازه داشت.

به فانی «آقای کتابدار» می‌گفتند. روحیهٔ کتابداری و خدمت، به فعالیت‌های فرهنگی او جهت می‌داد. ویراستار کارآزموده و مترجم خبره‌ای بود. مستشار مؤتمن اهل علم و نهادهای علمی و انتشاراتی بود. کمتر کسی را دیده‌ام که این‌همه طرح و ایده از ذهنش بجوشد. وقتی دربارهٔ موضوعی سخن می‌گفت، هم مآخذ تحقیق را خوب می‌شناخت و هم می‌توانست چشم‌اندازی کلی و منسجم ارائه دهد. راهبر و راهنما بود.
عبدالحسین آذرنگ به‌درستی گفته است که اگر نظام دانشگاهی ما قدرت تشخیص داشت، باید امکانی فراهم می‌کرد تا فانی در دانشگاه‌ها درس دهد، سخنرانی کند و دانشجویان با او ارتباط مستقیم داشته باشند.

می‌گفت در میان قدما، خیام در رباعیات و ابن‌خلدون در مقدمه، ذهنیتی «مدرن» داشتند. فانی نیز در واقع انسانی عمیقاً مدرن بود؛ بی‌ادا و اطوار، بی‌فرنگی‌مآبی و بی‌ستیز با سنت؛ در پی شناخت دقیق سنت ایرانی بود و قدردان کسانی که معارف سنتی را به شیوه‌ای عالمانه معرفی می‌کنند. خمیرهٔ شخصیتش عقل‌باور و علم‌محور بود؛ علم و عقلی که هنر و ادبیات آن را ورز می‌داد و زنده و پوینده نگه می‌داشت.

فانی با موسیقی کلاسیک بسیار مأنوس بود و کتابی هم دربارهٔ بتهوون ترجمه کرده بود. دربارهٔ سینما نیز کتاب و مقاله ترجمه کرده بود و شعر معاصر را به‌خوبی می‌شناخت. یک‌بار دربارهٔ حسین منزوی سخن گفت که تعجب کردم؛ احتمالاً صدایش را باید ضبط کرده باشم. رمان‌خوان و رمان‌شناس قهاری بود. از نوجوانی دل به رمان سپرده بود. زبان انگلیسی را نیز از راه خواندن رمان‌ها آموخته بود. رمان غربی و موسیقی کلاسیک را مهم‌ترین مدخل شناخت فرهنگ غرب می‌دانست و معتقد بود آشنایی با ادبیات جهان کمک می‌کند قدر و مقام ادبیات خودمان را بهتر بشناسیم.

یک‌ روز، در میان گفت‌وگویی دوستانه، به سایه گفت کاش اختراعی می‌شد که بشر به‌جای خوردن غذا، کپسولی می‌خورد و کلاً از دنگ‌وفنگ خوردن می‌رست. این شوخی ساده، روحیهٔ او را به‌خوبی نشان می‌دهد. همان‌جا به یاد حکیمان رواقی دنیای کهن افتادم؛ آنان که فانی درباره‌شان بسیار می‌دانست و بی‌آنکه ادعایی کند، به شیوه‌ای نزدیک به آنان زندگی می‌کرد.

کامران فانی در شب مجلهٔ بخارا گفت: چرا می‌گویید کم‌کارم؟ و حقا هم کم ننوشت، اما نسبت به آنچه می‌دانست، نوشته‌هایش اندک بود. کامران فانی خلاف مذهب مختار زمانه، دانش را به ابزار شهرت و برتری بدل نکرد؛ و باید بکشد عذابِ تنهایی را، مردی که ز عصر خود فراتر باشد.

نور سیاه

۳ اردیبهشت ۱۴۰۵، ۱۰:۴۶

📷 Photo

ابیات بحث‌برانگیز شاهنامه

ابیات بحث‌برانگیز شاهنامه از پژوهش‌های مهمی است که در سالیان اخیر دربارهٔ شاهنامه منتشر شده است؛ اثری مرجع و سودمند برای شاهنامه‌پژوهی. پژوهشگری که به‌طور جدی با شاهنامه سروکار دارد، برای آشنایی دقیق‌تر و آسان‌تر با پیشینهٔ مباحث و پژوهش‌ها، ناچار از مراجعه به این کتاب است.

در این کتاب مجموعهٔ مباحث مربوط به ابیات بحث‌برانگیز شاهنامه، که تا پایان سال ۱۳۸۵، در نشریات ادواری، مجموعه‌های مقالات و جشن‌نامه‌ها منتشر شده، فهرست و موضوعات آن با اختصار مشخص شده است. روش کار و شیوهٔ عرضهٔ اطلاعات در این اثر سنجیده، منظم و موجز است و زحمت زیادی برای تدوین آن کشیده شده است.

مؤلفان این کتاب را غمی نباید بود اگر برخی پژوهشگرانِ ناانصاف، به مدد کار آنان، در وقت خود صرفه‌جویی کنند و بر رونق تحقیقشان بیفزایند و حتی اشاره‌ای به کتابشان نکنند؛ چراکه این اثر، فارغ از این رفتارها، در زمرهٔ آثار مهم شاهنامه‌پژوهی جای دارد. نام مؤلفان بی‌تردید در شمار خادمان شاهنامه در صحیفهٔ ایام ثبت خواهد شد و این کتاب را می‌توان از جملهٔ باقیات‌الصالحاتِ مرکز نشر میراث مکتوب دانست.

10,900

نور سیاه

۳ اردیبهشت ۱۴۰۵، ۱۰:۴۶

ساعت حکمت برای دانشگاه

در https://t.me/UT_Central_Library به دنبال مطلب دیگری بودم، که چشمم به این تصویر افتاد؛ ساعتی است که علی‌اصغرخان حکمت به کتابخانهٔ مرکزی اهدا کرده بود. دیدن این عکس خوشایند بود، به‌ویژه که کتیبهٔ اهدانامه در تصویر آشکار است و یاد او را زنده نگه می‌دارد.

این تصویر مرا به یاد کتاب ارزشمند اسناد تاریخ دانشگاه تهران تألیف خانم سوسن اصیلی انداخت؛ اثری که دو سند دربارهٔ همین ساعت در آن نقل شده است (خانهٔ کتاب، ۱۳۹۶، ص ۵۳۰- ۵۳۱).
در یکی از اسناد آمده است که حکمت، به مناسبت چهلمین سال تأسیس دانشگاه تهران در سال ۱۳۵۳، دو ساعت بزرگ را همراه با هزینهٔ نصب آنها به دانشگاه هدیه کرده است. نصب ساعت‌ها در دو سوی برج کتابخانهٔ مرکزی، در آذرماه همان سال آغاز شد و در نیمهٔ دوم اسفندماه به پایان رسید. در سند تصریح شده که «این ساعت‌ها  از اکثر قسمت‌های محوطهٔ دانشگاه قابل رؤیت است».
سند دوم، نامهٔ ایرج افشار، رئیس وقت کتابخانهٔ مرکزی، خطاب به دکتر هوشنگ نهاوندی، رئیس وقت دانشگاه تهران است؛ نامه‌ای به تاریخ پنجم اسفند، اندکی پیش از نصب ساعت‌ها. این سند به‌خوبی روحیهٔ فرهنگی و دقّت و جدیت حکمت را نشان می‌دهد:
«به استحضار خاطر شریف می‌رساند جناب آقای علی‌اصغر حکمت هزینهٔ نصب دو عدد ساعت را در کتابخانهٔ مرکزی داده‌اند که کار آن نزدیک به اتمام است و به‌موقع از جناب‌عالی درخواست می‌شود که از آن‌ها در محل بازدید بفرمایید.
جناب آقای حکمت مایل هستند ترتیبی اتخاذ شود که در شب‌ها هم با ایجاد وسایل الکتریکی نور به اندازه کافی وجود داشته باشد که عقربهٔ ساعت‌ها دیده شود
چون با برآوردی که مسئولین امر به عمل آورده‌اند هزینهٔ نصب کنتور برقی و کابل و سیم‌کشی و نصب لامپ، بالغ بر پنجاه هزار ریال می‌شود، مستدعی است در صورتی که موافقت می‌فرمایند این مقدار هزینه از بودجهٔ دانشگاه به مصرف برسد و تحمیل بر ایشان نشود.»
ایرج افشار در جای دیگری دربارهٔ همین ساعت برج کتابخانهٔ مرکزی، نوشته است:

«حکمت مردی بود که تا پایان عمر دست از حمایت از فرهنگ و مراقبت در کارهای فرهنگی برنداشت. به‌طور مثال در سنین آخر عمر که نزدیک نود سال شده بود یک ساعت بزرگ دیوارکوب آورد به دانشگاه تهران و گفت من می‌خواهم این ساعت را به دانشگاه تقدیم بکنم تا به برج کتابخانهٔ مرکزی دانشگاه نصب شود و دانشجویان و دیگران از زمان اطلاع پیدا بکنند. ما با کمال تشکر ارمغان او را پذیرفتیم و نصب کردیم.
مرحوم حکمت را هر دوسه‌ماه‌یک‌بار می‌دیدم با سختی به کتابخانه می‌آمد. یک‌بار از او پرسیدم جناب آقای حکمت! چرا با این‌همه زحمت تشریف می‌آورید؟ اگر کتابی چیزی لازم است تلفن بفرمایید تا بفرستیم. گفت: نه، می‌آیم ببینم این ساعت درست کار می‌کند یا نه؟».

این اشتیاق به ساختن و پیگیری مداوم و حساسیت نسبت به جزئیات، بخشی از منش فکری و فرهنگی علی‌اصغرخان حکمت بود؛ شخصیتی که نام او با مهم‌ترین نهادهای علمی و فرهنگی ایران معاصر پیوند خورده است.
شاید حکمت می‌خواست با هدیهٔ آن ساعت یادآوری کند که فرصت‌ها برای ایران شتابان می‌گذرند و ایران باید وقت‌شناس باشد؛ هم در پیشگیری از زیان‌ها و هم در بهره‌گیری از امکان‌ها.

نور سیاه

۳ اردیبهشت ۱۴۰۵، ۱۰:۴۶

📷 Photo

استاد محمدامین ریاحی می‌گفت در روزهای کرّوفرّ فرقهٔ پیشه‌وری، ما جوانان با شوری خام از ملک‌الشعرای بهار، وزیر قوام، گله کردیم که چرا دولت با حزب توده و فرقهٔ پیشه‌وری مماشات می‌کند و خطر تجزیه را نمی‌بیند. بهار فقط رنجیده نگاه کرد؛ ما از پس پرده بی‌خبر بودیم و نمی‌دانستیم قوام چه سیاست‌مدار کارکشته و وطن‌دوستی است.
در خاطرات سلام‌الله جاوید، از یاران پیشه‌وری، آمده که در مهمانی‌ای با حضور قوام، نورالدین الموتی، از کمونیست‌های قدیمی، گفت:
«روزی شتری در صحرا از یک صاحب‌چادر اجازه خواست که برای محافظت خود گردنش را توی چادر دراز کند. او هم اجازه داد. شتر پس از جا کردن گردنش، به‌تدریج خودش را به چادر چپاند. حالا ما حزب توده هم مثل شتر گردنمان را جا کرده‌ایم؛ در آینده خودمان را هم خواهیم چپاند. یعنی زمام دولت را به دست خواهیم گرفت.» (به کوشش استاد رئیس‌نیا، نشر شیرازه، ج۱، ص ۴۰۱).
جاوید نوشته قوام اما خلاف خیال آنان عمل کرد و به برچیدن فرقهٔ دموکرات و سپس حزب توده مصمم شد.

طنز تلخ تاریخ این است که حزب توده بعد از انقلاب هم همان خیال را تکرار کرد و پنداشت زیر «عبای وحدت»، برایش جایی هست!

10,100

نور سیاه

۳ اردیبهشت ۱۴۰۵، ۱۰:۴۶

توضیح دوست نادیده‌، جناب آقای پدرام رسولی، یادآور شده‌اند: «در کردی ناحیۀ ما (روستای سراب فش، به کردی پش، از دهات کنگاور) سگ مادۀ هفت‌پستان را «دَلِ هفت‌گوان» می‌نامند. «دل» dal (با لامِ غلیظ، نزدیک به تلفظ انگلیسی) به معنای سگ ماده است و «گوان» guān یعنی…

7,160

نور سیاه

۳ اردیبهشت ۱۴۰۵، ۱۰:۴۶

چند سال پیش که برای خودم دربارهٔ سگ‌ جستجوهایی می‌کردم، یادداشتی در همین کانال نوشتم با عنوان «یک باور عامیانه دربارهٔ شمر». ویراست تکمیل‌شدهٔ آن یادداشت، سال‌ها بعد در مجلهٔ بخارا منتشر شد (اینجا). در بخارا (ش ۱۶۷، ص ۱۱۶) نوشتم: «در کودکی از  خالهٔ مادرم…

7,070

نور سیاه

۳ اردیبهشت ۱۴۰۵، ۱۰:۴۶

چند سال پیش که برای خودم دربارهٔ سگ‌ جستجوهایی می‌کردم، یادداشتی در همین کانال نوشتم با عنوان «یک باور عامیانه دربارهٔ شمر». ویراست تکمیل‌شدهٔ آن یادداشت، سال‌ها بعد در مجلهٔ بخارا منتشر شد (اینجا). در بخارا (ش ۱۶۷، ص ۱۱۶) نوشتم: «در کودکی از  خالهٔ مادرم…

7,550

نور سیاه

۳ اردیبهشت ۱۴۰۵، ۱۰:۴۶

📷 Photo

توضیحی دیگر دربارهٔ تصویر شمر

دوست دیرینهٔ هنرمند من، محمد فدایی این تصاویر را فرستاد و این توضیح را مرقوم فرمود:

«این شیوه کشیدن شمر در نقاشی غلط‌سازی (خیالی/قهوه‌خانه‌ای) یک سنّت است که من در فرم مشابه آن را نمی‌بینم. فرم اصلی، شبیه عضلات بدن‌سازها و «سیکس‌پک» است با یک نیم‌دایرهٔ اضافه در زیر!
نمی‌دانم اولین تصویر «دارالانتقام مختار» را کی و چه زمانی کشیده است اما ریشهٔ بلافصل این فرم در تصاویر چاپ‌سنگی کتب عامیانهٔ مذهبی قاجار هست.
البته در طراحی دیوها تا دورهٔ تیموری نشانه‌هایی از این فرم را می‌توان دید.»

5,650

Showing 10 of 10 posts

No more posts

رتبه‌بندی

ورود لازم است

نظرات کاربران (0)

هنوز هیچ نظری وجود ندارد. اولین نفری باشید که نظر خود را به اشتراک می‌گذارید!

کانال‌های تلگرام مرتبط

Loading recommended channels...

نور سیاه

نور سیاه

رتبه‌بندی

رشد مشترکان (2 روز گذشته)

آخرین پست‌ها

رتبه‌بندی

نظرات کاربران (0)

کانال‌های تلگرام مرتبط

Middle East Spectator — MES

RT Arabic - برنامج أبعاد روسية

Pax Iranica

Fotros Resistance

کمیته پیگیری وضعیت بازداشت‌شدگان

مردم بروجرد

ما برای رهایی میهن✊

وزير اسبق

کانال‌های تلگرام مرتبط

Middle East Spectator — MES

RT Arabic - برنامج أبعاد روسية

Pax Iranica

Fotros Resistance

کمیته پیگیری وضعیت بازداشت‌شدگان

مردم بروجرد

ما برای رهایی میهن✊

وزير اسبق

نظرات کاربران (0)

آخرین پست‌ها