آرش رئیسی‌نژاد

Public

مشاهده کانال

نمی‌توانید بپیوندید؟ @Iran_Simorq

۱۵.۹k عضو

به‌روزرسانی شده: May 4, 2026 at 7:17 AM

آرش رئیسی‌نژاد

راه در جهان یکی است و آن راه راستی است؛ راه راستی، راه ایران است و راه ملت ایران!

Join @Iran_Simorq for exclusive سیاست content and discussions in 23

رتبه‌بندی

رتبه‌بندی جهانی

#456

رتبه‌بندی زبان

#45

رتبه‌بندی دسته‌بندی

#23

-1

رشد مشترکان (3 روز گذشته)

مجموع: 15.9K

رشد 24 ساعت: +0 0%

آخرین پست‌ها

آرش رئیسی‌نژاد

۸ اردیبهشت ۱۴۰۵، ۱۳:۲۵

ظهور جهان دوقطبی در حوزه نوآوری (آمریکا و چین)، ساختار قدرت را از «تک‌محوریِ غرب» به یک رقابت سیستماتیک و تکنولوژیک تغییر داده است. این جهان جدید با ویژگی‌های منحصربه‌فردی شناخته می‌شود که بر اقتصاد، ژئوپلیتیک و حتی استانداردهای زندگی روزمره اثر می‌گذارد.
​در اینجا ویژگی‌های اصلی این دوران را بررسی می‌کنیم:

۱. ملی‌گرایی فناورانه
(Techno-Nationalism)
​در این مدل، دیگر تکنولوژی فقط یک کالای تجاری نیست، بلکه بخشی از امنیت ملی محسوب می‌شود.
​دیوارهای دیجیتال: برخلاف دهه گذشته که اینترنت یکپارچه بود، اکنون با «Splinternet» روبرو هستیم؛ یعنی دو اکوسیستم جداگانه با زیرساخت‌ها، سرورها و اپلیکیشن‌های متفاوت (مثلاً یوتیوب در برابر بیلی‌بیلی، یا جی‌پی‌اس در برابر بیدو).
​جنگ نیمه‌هادی‌ها: کنترل بر زنجیره تأمین تراشه‌های پیشرفته به ابزار دیپلماتیک تبدیل شده است.

​۲. تغییر در زنجیره تأمین (از بهره‌وری به امنیت)
​اگر در گذشته هدف شرکت‌ها تولید در «ارزان‌ترین مکان ممکن» بود، اکنون اولویت به Reshoring (بازگرداندن تولید به خاک خود) یا Friend-shoring (تولید در کشورهای متحد) تغییر یافته است.
​کشورها ترجیح می‌دهند زنجیره تأمین کالاهای استراتژیک مثل باتری‌های لیتیومی و آهن‌رباهای صنعتی را در نزدیکی خود داشته باشند، حتی اگر هزینه تمام‌شده بالاتر برود.

​۳. رقابت در استانداردهای جهانی
​هر قطبی که بتواند استانداردهای فنی خود را (مثلاً در نسل ششم ارتباطات 6G یا هوش مصنوعی) به دنیا تحمیل کند، برنده دهه‌های آینده است.
​استانداردهای هوش مصنوعی: غرب بر روی «اخلاق و حریم خصوصی» تأکید دارد، در حالی که مدل چینی بر روی «کارایی و نظارت کلان‌داده» متمرکز است. کشورهای در حال توسعه اکنون باید بین این دو استاندارد یکی را انتخاب کنند.

​۴. سرعت سرسام‌آور تجاری‌سازی (Lab to Market)
​وجود دو رقیب قدرتمند باعث شده فاصله زمانی بین «کشف علمی در آزمایشگاه» تا «ورود محصول به بازار» به شدت کاهش یابد.
​به عنوان مثال در حوزه انرژی‌های نو و همجوشی هسته‌ای، رقابت بین این دو قطب باعث شده بودجه‌های دولتی و خصوصی به سطحی برسد که پیش‌بینی می‌شود دستیابی به انرژی پایدار سال‌ها زودتر از موعد مقرر محقق شود.

۵. دیپلماسی فناوری
​اکنون قدرت نرم کشورها نه فقط با فرهنگ، بلکه با توانایی آن‌ها در صادرات تکنولوژی سنجیده می‌شود.
​کشورهایی که در میانه این دو قطب هستند (مثل هند، کشورهای خلیج فارس یا برزیل)، سعی می‌کنند از هر دو طرف امتیاز بگیرند؛ مثلاً زیرساخت ۵G را از چین و پردازنده‌های سرور را از آمریکا تأمین کنند.

​۶. پارادوکس همکاری و رقابت
​با وجود تنش‌ها، این دو قطب در مسائل جهانی مثل تغییرات اقلیمی ناچار به همکاری هستند. هیچ‌کدام نمی‌توانند به تنهایی بحران‌های زیست‌محیطی را حل کنند، زیرا زنجیره تأمین انرژی سبز جهان به شدت به هر دو طرف وابسته است (مواد خام در شرق، تکنولوژی بازیافت و مدیریت انرژی در غرب).

7,730

آرش رئیسی‌نژاد

۸ اردیبهشت ۱۴۰۵، ۱۳:۲۵

مذاکرات میان ایران و آمریکا در اسلام‌آباد به‌سرعت در حال فروکش کردن است.

هر دو طرف همچنان خود را پیروز می‌دانند. ایران کنترل تنگه استراتژیک هرمز را در دست گرفته؛ در مقابل، آمریکا و اسرائیل به حملات «سر بُران» و آسیب‌های شدید به زیرساخت‌های ایران اشاره می‌کنند.

هیچ‌کدام آماده مصالحه نیستند. در عوض، هر دو در حال انتظار و آزمودن این هستند که کدام استراتژیِ تاب‌آوری، طرف مقابل را زودتر می‌شکند: ایران از طریق کنترل هرمز،
و آمریکا از طریق محاصره و فشار اقتصادی.

تا زمانی که این منطق حاکم است، دیپلماسی بازنخواهد گشت.
پس برای دور سوم آماده باشید.

و این بار، بسیار مخرب‌تر خواهد بود: زیرساخت‌های ایران به‌شدت هدف قرار خواهند گرفت. در پاسخ، زیرساخت‌های انرژی کشورهای شورای همکاری خلیج فارس (GCC) و اسرائیل هدف حمله قرار خواهند گرفت.

10,300

304

آرش رئیسی‌نژاد

۸ اردیبهشت ۱۴۰۵، ۱۳:۲۵

انعطاف‌پذیری صنعتی: کالبدشکافی طرح «ظرفیت ذخیره غیرنظامی» در راهبرد ۲۰۲۶ پنتاگون
​
در سال ۲۰۲۶، مفهوم «آمادگی دفاعی» از دیوارهای پادگان‌ها و کارخانه‌های اسلحه‌سازی فراتر رفته و به قلب صنایع غیرنظامی نفوذ کرده است. پنتاگون با درک این واقعیت که زنجیره تأمین جهانی در زمان بحران به‌شدت آسیب‌پذیر است، طرح «ظرفیت ذخیره غیرنظامی» (Civilian Reserve Capacity - CRC) را به‌عنوان ستون فقرات «زرادخانه آزادی» عملیاتی کرده است.

​۱. فلسفه طراحی برای تولید (DfM) و خطوط تولید دوگانه
​اصلی‌ترین بخش این طرح، تغییر در مهندسی پایه است. پنتاگون با ارائه مشوق‌های مالیاتی و یارانه‌های مستقیم به شرکت‌های تولیدی (از خودروسازی تا لوازم خانگی)، آن‌ها را ملزم به رعایت استانداردهای تولید دوگانه کرده است.

​استانداردسازی ابزاری: ماشین‌آلات CNC و خطوط رباتیک در کارخانه‌های غیرنظامی به‌گونه‌ای پیکربندی می‌شوند که دارای «کیت‌های تغییر کاربری سریع» (Quick-Change Kits) باشند.

​معماری باز صنعتی: قطعات غیرنظامی (مانند موتورهای الکتریکی یا سنسورهای صنعتی) به‌گونه‌ای طراحی می‌شوند که با حداقل تغییر، در پهپادها یا سیستم‌های لجستیک نظامی قابل استفاده باشند.

​۲. شبکه‌سازی تأمین‌کنندگان «سطح ۳ و ۴» (Tier 3 & 4)
​تمرکز بزرگ این طرح بر شرکت‌های کوچکی است که مواد اولیه و قطعات پایه را تولید می‌کنند.
​
تولید پراکنده: به‌جای اتکا به چند کارخانه بزرگ، شبکه‌ای از ۵۰۰۰ کارگاه کوچک متالورژی و ماشین‌کاری دقیق در سراسر کشور به سیستم ابری دفاعی متصل شده‌اند.
​
لجستیکِ در لحظه (JIT) دفاعی: در صورت فعال‌ شدن وضعیت اضطراری، این شبکه به طور خودکار سفارش‌های غیرنظامی را تعلیق کرده و شروع به تولید انبوه قطعاتی مانند بدنه موشک، اتصالات مسی یا سپرهای حرارتی می‌کند.

​۳. امنیت مواد اولیه و انبارداری استراتژیک غیرنظامی
​پنتاگون مدل جدیدی از انبارداری را معرفی کرده که در آن دولت هزینه نگهداری موجودی اضافی (Safety Stock) را در انبارهای بخش خصوصی پرداخت می‌کند.
​
ذخیره فلزات استراتژیک: شرکت‌های تولیدکننده سیم و کابل یا قطعات الکترونیکی موظف هستند ذخایر مس (Grade A) و آلومینیوم خود را ۳۰٪ بالاتر از نیاز تجاری نگه دارند؛ هزینه این ۳۰٪ اضافی توسط وزارت دفاع پوشش داده می‌شود.
​
بسته‌بندی و پایداری: استفاده از استانداردهای بسته‌بندی نظامی (MIL-SPEC) برای کالاهای ذخیره شده در انبارهای غیرنظامی، تا اطمینان حاصل شود که این قطعات در شرایط سخت محیطی تا دهه‌ها سالم می‌مانند.

​۴. نیروی کار مدنی؛ «سربازان خط تولید»
​آموزش نیروی کار بخش غیرنظامی برای کار با استانداردهای نظامی (Tolerance‌های بسیار دقیق و بازرسی‌های متالورژیکی خاص) بخش دیگری از این مقاله است:
​
گواهینامه‌های مهارت دفاعی: تکنسین‌های فنی در صنایع غیرنظامی دوره‌های کوتاه‌مدتی را می‌گذرانند تا با پروتکل‌های امنیتی و فنی تولیدات دفاعی آشنا شوند.
​
شبیه‌سازی تغییر کاربری: سالانه مانورهایی برگزار می‌شود که در آن یک کارخانه قطعات خودرو باید ظرف ۴۸ ساعت، اولین نمونه‌های آزمایشی یک قطعه نظامی را تولید و ارسال کند.

​۵. چالش‌ها و چشم‌انداز آینده
​این طرح با وجود نبوغ‌آمیز بودن، با چالش‌هایی روبروست:
​امنیت سایبری: اتصال کارخانه‌های غیرنظامی به شبکه دفاعی، سطح حملات سایبری را گسترش می‌دهد.
​
تعادل بازار: تزریق نقدینگی سنگین پنتاگون به این بخش‌ها می‌تواند باعث نوسان قیمت در محصولات مصرفی عادی (مثل خودرو یا مسکن) شود.
​
نتیجه‌گیری برای تحلیلگران تجاری
​ایجاد «ظرفیت ذخیره غیرنظامی» به معنای آن است که در سال ۲۰۲۶، مرز بین «اقتصاد مصرفی» و «اقتصاد دفاعی» در حال محو شدن است. برای فعالان حوزه تجارت فلزات و لجستیک، این به معنای ظهور یک مشتری دائمی و بسیار بزرگ (دولت) است که نه تنها محصول، بلکه «آمادگی تولید» را نیز خریداری می‌کند. این مدل، ریسک سرمایه‌گذاری در صنایع سنگین را کاهش داده و ثباتی بلندمدت در تقاضای مواد اولیه مانند مس و فولادهای آلیاژی ایجاد کرده است.

آرش رئیسی‌نژاد

۸ اردیبهشت ۱۴۰۵، ۱۳:۲۵

احیای راه‌آهن حجاز که ترکیه را به سوریه، اردن و عربستان سعودی متصل می‌کند، نباید صرفاً به‌عنوان یک پروژه اتصال اقتصادی فهمیده شود.

بلکه این پروژه نشان‌دهنده ظهور یک کریدور جدید به‌عنوان ابزار ژئوپولیتیکی است که از طریق آن آنکارا اهداف استراتژیک خود را دنبال می‌کند.

در هسته خود، این کریدور تجلی عینی نیروهای ژئو‌اکونومیک (اقتصادسیاسیِ مبتنی بر قدرت) است؛ جایی که زیرساخت و سرمایه‌گذاری در خدمت قدرت قرار می‌گیرند.

همچنین نشان‌دهنده یک تغییر مهم‌تر است: ترکیه به‌طور فزاینده‌ای برای تحقق اهداف ژئوپولیتیکی خود به اتصال‌پذیری و سرمایه‌گذاری، نه صرفاً ائتلاف‌های نظامی، تکیه می‌کند.

در این چارچوب، این پروژه مصداقی از مفهوم ژئوپولیتیک کریدورها (corridor geopolitics) است؛ جایی که کریدورها هم بازتاب‌دهنده رقابت‌های منطقه‌ای‌اند و هم خود به بازتعریف آن‌ها کمک می‌کنند.

مهم‌تر اما این نکته است که این کریدور نوین لایه ژرف‌تری از رقابت ژئو‌اکونومیک و ژئوپولیتیکی میان ترکیه و اسرائیل را آشکار می‌کند.

اگر اسرائیل در پی تثبیت موقعیت خود از طریق IMEC (کریدور اقتصادی هند-خاورمیانه-اروپا) است، ترکیه در حال پیشبرد یک استراتژی چندلایه کریدوری برای مقابله با آن است؛ نخست از طریق مشارکت در پروژه جاده توسعه عراق (Development Road)، و اکنون از مسیر احیای راه‌آهن حجاز که ترکیه و سوریه را به حجاز متصل می‌کند.

این تنها اتصال نیست. بلکه رقابتی است بر سر نقشه آینده خاورمیانه.

10,600

آرش رئیسی‌نژاد

۸ اردیبهشت ۱۴۰۵، ۱۳:۲۵

📷 Photo

9,700

آرش رئیسی‌نژاد

۸ اردیبهشت ۱۴۰۵، ۱۳:۲۵

📷 Photo

8,370

130

آرش رئیسی‌نژاد

۸ اردیبهشت ۱۴۰۵، ۱۳:۲۵

در واپسین یادداشتم در @ForeignPolicy بهمراه برادرم، دکتر آرشام رئیسی‌نژاد، استدلال کردیم که در جنگ‌ها همیشه قدرتِ محض تعیین‌کننده نیست؛ تاب‌آوری است که گاه تعیین‌کننده می‌شود. در ‎جنگ ایران، نه تنها قدرت آتش بلکه پایداری اهمیت دارد. طرفی که بتواند در طول زمان…

8,290

300

آرش رئیسی‌نژاد

۸ اردیبهشت ۱۴۰۵، ۱۳:۲۵

«جنگ ایران» دگربار نشان داد که تکنولوژی به‌تنهایی نمی‌تواند ژئوپلیتیک را رام سازد و مهار کند. میدان نبرد نه تنها با جنگ‌افزار‌های مدرن، بلکه با جغرافیا نیز تعیین می‌شود. سرنوشت این جنگ چه بسا ممکن است سرانجام به دو گلوگاه ژئوپلیتیکی گره بخورد: تنگه هرمز و…

9,920

142

آرش رئیسی‌نژاد

۸ اردیبهشت ۱۴۰۵، ۱۳:۲۵

📷 Photo

حدود ۵۴ درصد از بزرگسالان ایالات متحده آمریکا (در بازه سنی ۱۶ تا ۷۴ سال)، یا به عبارتی تقریباً ۱۳۰ میلیون نفر از ۳۴۲ میلیون نفر، مهارت خواندنشان پایین‌تر از سطح پایه ششم ابتدایی است.

۲۸ درصد از جمعیت تگزاس نیز دارای مهارت خواندن در سطح ۱ یا پایین‌تر هستند.

نقشه: آزمایشگاه تحقیقاتی APM
منبع: PIAAC

7,790

150

آرش رئیسی‌نژاد

۸ اردیبهشت ۱۴۰۵، ۱۳:۲۵

ابن بطوطه، جهانگرد مراکشی، در سفرنامه خود به شهر کینگ سه در چین می‌نویسد:

امیر شهر قرطی (قورتای) نام دارد و این امیر که بزرگ ترین امرای چین است از جانب خان (قاآن) مغول بر این ناحیه حکومت می کند. امیر ما را به خانه خود مهمان کرد و جشنی ترتیب داد که آن را به مغولی طوی می گویند. در این جشن که بزرگان شهر نیز حضور داشتند، میزبان دستور داد تا آشپزان مسلمان برای ما گوسفند سر ببرند و طعام تهیه کنند... سه روز مهمان او بودیم. سپس فرزند خود را با ما به گردش خلیج فرستاد. بر سفینه ای شبیه به حراقه سوار شدیم. پسر امیر در سفینه دیگری بود و از اهل طرب و موسیقی جمعی را همراه داشت. این سازندگان به چینی و عربی و فارسی می خواندند، اما پسر امیر به آواز فارسی عشقی فراوان داشت. آهنگی به این زبان (پارسی) می خواندند. امر کرد که آن را مکرر در مکرر بخوانند و من چون آن را به لحنی شگفت خوانده می شد و چندبار خواندند از دهان ایشان فرا گرفتم و آن که از بحر رجز است این است:

تا دل به مهرت داده ام

در بحر فکر افتاده ام

چون در نماز استاده ام

گویی به محرابم دری

ابن بطوطه به نفوذ شعر سعدی بزرگ در ورای سرزمین‌های جهان ایرانی اشاره کرده بود؛ نفوذی که تنها پس از ۵۵ سال از درگذشت «پادشاه سخن» بدست آمده بود!

ما نیز سه سال و اندی پیش، در ۲۹ اسفند ۱۴۰۱، ساعتی پیش از تحویل سال نو، در جوار پادشاه سخن و شیخ اجل، ابومحمّد مُشرف‌الدین مُصلِح بن عبدالله بن مشرّف «سعدی شیرازی» بسر بردیم!⁩

گفته بود:

«تیغ برّان گر به دستت داد چرخ روزگار،
هر چه می‌خواهی ببر اما مبر نان کسی

جماعتی که نظر را حرام می‌گویند
نظر حرام کردند و خون خلق حلال

من از آن روز که دربند توام آزادم
پادشاهم که به دست تو اسیر افتادم

جهان بر آب نهاده‌ست و زندگی بر باد
غلام همت آنم که دل بر او ننهاد»

۱ اردیبهشت است و روز بزرگداشت سعدی بزرگ!

9,710

آرش رئیسی‌نژاد

۲۸ فروردین ۱۴۰۵، ۰۵:۰۸

‏این روزها دستگاه سیاست خارجی ایران از ناتوانی در شناخت رابطه میدان و دیپلماسی رنج می برد. این ناتوانی را باید در ‎#سندروم_فاو و ‎#سندروم_هرات دید. سندروم فاو اشاره به عدم تشخیص زمان مناسب برای تبدیل نفوذ نظامی به امتیازات دیپلماتیک از طریق گفت و گو و بده…

6,940

213

آرش رئیسی‌نژاد

۲۸ فروردین ۱۴۰۵، ۰۵:۰۸

سیاست جدید ترامپ در تنگه هرمز

تصمیم اخیر اگر در چارچوب تشدید فشار حداکثری و بحث‌های مربوط به محاصره یا کنترل تنگه هرمز تحلیل شود، هدف ظاهری آن می‌تواند محدود کردن هم‌زمان منابع درآمدی ایران و افزایش هزینه‌های ژئوپلیتیکی تهران باشد. در سطح بازار جهانی، تهدید به محاصره یا کنترل تنگه هرمز و همچنین محدودسازی جریان صادرات منطقه، به‌ویژه حدود ۱.۵ تا ۲ میلیون بشکه نفت روزانه ایران به شرق آسیا، بیش از هر چیز پیام افزایش کمبود عرضه آتی را به بازارها مخابره می‌کند. پیامد طبیعی چنین شرایطی، افزایش بیشتر قیمت انرژی و شکل‌گیری یک شوک قیمتی شدیدتر در بازار نفت است؛ شوکی که می‌تواند به افزایش قیمت بنزین و در نتیجه تشدید تورم در اقتصادهای بزرگ، به‌ویژه اروپا و ایالات متحده، منجر شود. در واکنش به این وضعیت، فدرال رزرو احتمالاً برای مهار تورم به سیاست افزایش نرخ بهره متوسل شود؛ اقدامی که می‌تواند فشار مضاعفی بر بازارهای مالی جهانی وارد کرده و زمینه افت شدید بازارهای سرمایه و تشدید بی‌ثباتی مالی را فراهم کند.
در سطحی راهبردی، هدف این تصمیم می‌تواند فراتر از ایران و معطوف به چین و امنیت انرژی شرق آسیا باشد. اختلال در جریان انرژی از مسیر تنگه هرمز این پیام را منتقل می‌کند که امنیت انرژی آتی پکن در معرض ریسک ساختاری قرار دارد. در نتیجه، چین ممکن است برای کاهش آسیب‌پذیری خود، به سمت اعمال فشار دیپلماتیک یا اقتصادی بر ایران یا بازتنظیم زنجیره‌های تأمین انرژی خود حرکت کند تا از تشدید بحران در مسیرهای حیاتی مانند تنگه هرمز جلوگیری شود. در این چارچوب، امنیت انرژی از یک کالای اقتصادی به ابزار اصلی فشار ژئوپلیتیکی در یک بازی سه‌جانبه میان آمریکا، ایران و چین تبدیل شده است.
اما در سطح کلان‌تر، منطق کنش صرفاً مهار ایران یا حتی چین نیست، بلکه بین‌المللی‌سازی بحران و تبدیل آن به یک شوک سیستمیک در اقتصاد سیاسی جهانی است. در این الگو، هدف این است که یک منازعه ظاهراً دوجانبه، به یک بحران چندلایه تبدیل شود که در آن تمام بازیگران اصلی جهانی ناگزیر به واکنش شوند؛ از اروپا و چین گرفته تا بازیگران انرژی، غذا و بازارهای مالی. در واقع، همان‌طور که گزارش‌های اخیر از تشدید تنش در تنگه هرمز نشان می‌دهد، ایالات متحده هم‌زمان با اعمال فشار نظامی و امنیتی، به سمت ایجاد ائتلاف‌های چندکشوری برای کنترل یا همراه‌سازی مسیرهای کشتیرانی حرکت می‌کند؛ به‌گونه‌ای که مسئولیت امنیتی و هزینه سیاسی بحران از یک تقابل مستقیم و محدود با ایران خارج شده و میان چندین قدرت توزیع شود.
در این چارچوب، منطق کنش ترامپ را می‌توان در قالب «توزیع هزینه بحران» فهم کرد. هدف این است که با درگیر کردن اروپا در امنیت کشتیرانی، چین در امنیت انرژی، و کشورهای آسیایی در مسیرهای تجاری، یک بحران منطقه‌ای به یک مسئله مشترک جهانی تبدیل شود. در واقع، به جای آنکه آمریکا به‌تنهایی هزینه مواجهه با ایران را بپردازد، ساختار بحران به‌گونه‌ای طراحی می‌شود که تمام بازیگران بزرگ جهانی به‌صورت ناخواسته وارد مدیریت یا مهار آن شوند. به این ترتیب، هدف نهایی نه فقط فشار بر ایران، بلکه بازتعریف محیط تصمیم‌گیری جهانی درباره پرونده ایران از طریق تولید نااطمینانی ساختاری است؛ به‌گونه‌ای که هیچ بازیگری نتواند نسبت به بحران بی‌طرف بماند و همه ناگزیر به ورود در مدیریت یا مهار آن شوند. در این سطح، بحران از یک ابزار سیاست خارجی، به یک ابزار تنظیم‌گر در کل نظام ژئواکونومیک انرژی، غذا و امنیت جهانی تبدیل می‌شود.
ولی آیا ایران قادر به بازیگری است؟ تاب‌آوری داخلی ایران و توانایی مدیریت، بازدارندگی و کنترل عملی تنگه هرمز همچنان یکی از کلیدی‌ترین متغیرهای این نبرد ژئوپلیتیکی باقی می‌ماند؛ متغیری که می‌تواند توازن کل نظام ژئواکونومیک انرژی را در سطح جهانی تغییر دهد.
وجود بیش از ۱۵۰ میلیون بشکه نفت ایران بر روی تانکرهای شناور در اقیانوس نشان می‌دهد که در کوتاه‌مدت، اثر مستقیم این سیاست بر درآمدهای دولت چندان تعیین‌کننده نخواهد بود و بخشی از فشار، در سطح زمان‌بندی عرضه خنثی می‌شود. «ناوگان ارواح تهران» همچنان یک ابزار کلیدی در مدیریت تحریم‌ها و زمان‌بندی فروش نفت است؛ شبکه‌ای از نفتکش‌های پراکنده که بخشی از نفت را در اقیانوس‌ها، سواحل جنوب شرق آسیا و مسیرهای دریای چین جنوبی نگه می‌دارد و عملاً نوعی ظرفیت ذخیره‌سازی سیال و خارج از کنترل کامل تحریم‌های کلاسیک ایجاد می‌کند. این ساختار به ایران اجازه می‌دهد در دوره‌های کمبود عرضه جهانی یا افزایش تنش ژئوپلیتیکی، نفت خود را با قیمت‌های بالاتر و در زمان مناسب‌تر وارد بازار کند و از نوسان قیمت به‌عنوان یک اهرم درآمدی بهره ببرد.

آرش رئیسی‌نژاد

۲۸ فروردین ۱۴۰۵، ۰۵:۰۸

از سوی دیگر، از آنجا که بخش قابل‌توجهی از تجارت جهانی آمونیاک و اوره، به‌عنوان نهاده‌های اصلی تولید کود، از مسیر خلیج فارس و تنگه هرمز عبور می‌کند، ادامه کنترل تنگه توسط ایران افزایش بیشتر ریسک یا اختلال در این گلوگاه بلافاصله به افزایش نااطمینانی عرضه در بازار کود منجر می‌شود. این نااطمینانی حتی بدون کاهش واقعی تولید، به سرعت در قیمت نهایی کود منعکس شده و موج‌های قیمتی را در بازار جهانی کشاورزی ایجاد می‌کند.با توجه به اینکه اروپا و ایالات متحده از بزرگ‌ترین تولیدکنندگان و صادرکنندگان محصولات کشاورزی در جهان هستند، افزایش هم‌زمان قیمت انرژی (به‌ویژه بنزین) و کود، مستقیماً به رشد هزینه تولید محصولات کشاورزی و مواد غذایی فرآوری‌شده منجر می‌شود. از آنجا که انرژی و غذا از مهم‌ترین عوامل تعیین‌کننده تورم هستند، چنین شوکی می‌تواند بر سیاست داخلی آمریکا و اروپا اثرگذار باشد و فضای تصمیم‌گیری دولت‌ها را تحت فشار قرار دهد. در این چارچوب، ایران به‌طور بالقوه توان اثرگذاری غیرمستقیم بر سیاست داخلی غرب را از طریق کانال‌های انرژی و غذا دارد؛ اما این ظرفیت ذاتاً دوگانه و متناقض است: از یک‌سو اهرم فشار ایجاد می‌کند و از سوی دیگر می‌تواند به شکل‌گیری اجماع بین‌المللی گسترده‌تر علیه ایران منجر شود، زیرا بحران از سطح ژئوپلیتیک به سطح معیشت جهانی منتقل می‌شود.

6,340

162

آرش رئیسی‌نژاد

۲۸ فروردین ۱۴۰۵، ۰۵:۰۸

در تحلیل‌های اخیر تجارت جهانی و امنیت انرژی، به‌طور فزاینده‌ای مشخص شده است که اهمیت استراتژیک تنگه هرمز فقط به نقش آن به‌عنوان یک گلوگاه انتقال نفت محدود نمی‌شود. اگرچه این تنگه معمولاً به‌عنوان یکی از مهم‌ترین مسیرهای عبور انرژی در جهان شناخته می‌شود، اما اهمیت آن به‌طور عمیق‌تری در امنیت غذایی جهانی نیز دیده می‌شود، زیرا یکی از مسیرهای اصلی انتقال کودهای نیتروژنی است؛ موادی که نقش اساسی و «زیرساختی» در کشاورزی صنعتی مدرن دارند. این ویژگی دوگانه باعث می‌شود تنگه هرمز در نقطه تلاقی امنیت انرژی و امنیت غذایی قرار بگیرد و اهمیت ژئوپلیتیکی آن را افزایش دهد.
بر اساس داده‌های تجارت بین‌المللی و انرژی، حدود ۲۰ تا ۳۰ درصد از کودهای اوره و آمونیاک جهان از مسیرهای صادراتی خلیج فارس عبور می‌کنند که وابسته به تنگه هرمز هستند. همچنین منطقه خلیج فارس حدود ۱۵ تا ۲۰ درصد از صادرات جهانی آمونیاک را در اختیار دارد و کشورهایی مانند قطر، عربستان سعودی، ایران و امارات از تولیدکنندگان اصلی آن هستند. چون بیشتر این صادرات از طریق دریا انجام می‌شود، تنگه هرمز نقش یک گلوگاه مهم لجستیکی برای رساندن به‌موقع کود به بازارهای جهانی را دارد.
بازار کود به شدت به ریسک‌های ژئوپلیتیکی حساس است. در دوره‌های تنش، قیمت جهانی اوره در مدت کوتاه حدود ۱۰ تا ۲۵ درصد نوسان داشته که بیشتر به دلیل نگرانی از کاهش عرضه بوده است. از طرف دیگر، این بازار از نظر تولید نیز آسیب‌پذیر است، زیرا بیش از ۷۰ درصد تولید جهانی آمونیاک به گاز طبیعی وابسته است. این موضوع باعث می‌شود تولید کود به بازار انرژی جهانی گره بخورد و از آنجا که این مسیرهای انرژی نیز تحت تأثیر تنگه هرمز هستند، یک ریسک دوگانه ایجاد می‌شود؛ یعنی هم بازار مواد اولیه (گاز) و هم بازار محصول نهایی (کود) به طور هم‌زمان تحت تأثیر قرار می‌گیرند و نوسان سیستم را بیشتر می‌کنند.
برآوردهای سازمان غذا و کشاورزی (FAO) نشان می‌دهد اگر اختلال‌ها ادامه پیدا کند، قیمت جهانی کود در نیمه اول سال ۲۰۲۶ می‌تواند ۱۵ تا ۲۰ درصد بیشتر باشد. حتی قبل از ادامه‌دار شدن اختلال‌ها نیز افزایش قیمت‌ها دیده شده است؛ برای مثال قیمت اوره در اوایل مارس در بازارهای خاورمیانه ۱۹ درصد و در مصر ۲۸ درصد افزایش داشته است.
این اثرات در کشورهایی که وابسته به واردات هستند شدیدتر است. برای مثال در هند که یکی از بزرگ‌ترین واردکنندگان کود در جهان است، دولت مجبور شد یارانه کود را ۱۱.۶ درصد افزایش دهد تا از کشاورزان در برابر افزایش هزینه‌ها حمایت کند. هم‌زمان قیمت جهانی کود دی‌آمونیوم فسفات (DAP) نیز حدود ۲۰ درصد افزایش پیدا کرد.
داده‌های بازار هم نشان می‌دهد که انتقال قیمت بسیار سریع اتفاق می‌افتد. قیمت اوره بلافاصله پس از شروع اختلال‌ها حدود ۸۰ دلار در هر تن افزایش یافت (از حدود ۴۷۰ دلار به بیش از ۵۵۰ دلار)، که نتیجه افزایش هزینه‌های حمل‌ونقل، بیمه و واردات بود. همچنین در برخی بازارها قیمت اوره در مجموع ۳۰ تا ۴۰ درصد افزایش یافته که ناشی از محدودیت صادرات از منطقه خلیج فارس و افزایش هزینه‌های حمل و بیمه است.
در نهایت، این اثرات به کشورهای پیشرفته و واردکننده نیز منتقل می‌شود. در ایالات متحده، به دلیل ساختار گسترده و وابسته به کود در کشاورزی، این شوک‌ها به‌طور مستقیم در هزینه تولید دیده شده است. کشاورزان آمریکایی گزارش داده‌اند که هزینه نهاده‌های کود تا ۴۰ درصد افزایش یافته و این موضوع باعث بالا رفتن هزینه تولید محصولاتی مثل ذرت و گندم و فشار بیشتر بر کل زنجیره تأمین کشاورزی آمریکا شده است.

آرش رئیسی‌نژاد

۲۸ فروردین ۱۴۰۵، ۰۵:۰۸

گفت‌وگوهای اسلام‌آباد میان ایران و ایالات متحده صرفاً درباره تغییر آرایش قدرت ژئوپولیتیکی در منطقه نبود، بلکه درباره «پویایی‌های جانشینی» در هر دو کشور نیز بود.

این‌که چه کسی به‌عنوان مرد قدرتمند بعدی و چهره مسلط سیاسی در هر یک از این دو کشور ظهور خواهد کرد.

از همین رو، احتمال فروپاشی همه‌جانبه این گفت‌وگوها قطعی نیست و چه بسا این مذاکرات در قالبی دیگر و در مکانی متفاوت، شاید در کشوری دیگر، دوباره از سر گرفته شود.

6,860

151

آرش رئیسی‌نژاد

۲۸ فروردین ۱۴۰۵، ۰۵:۰۸

🎥 Video

مذاکرات میان آمریکا و ایران علی‌الظاهر بسرانجام نرسید و در مرحله کنونی، با شکست روبرو شده است.

جی. دی. ونس دلیل اصلی شکست توافق را اختلاف بر سر مسئله هسته‌ای برشمرد. هر چند که، بگمانم، مسئله لبنان مهم‌تر بوده است.

6,820

آرش رئیسی‌نژاد

۲۸ فروردین ۱۴۰۵، ۰۵:۰۸

گفت‌وگوها میان ایران و آمریکا در اسلام‌آباد اکنون عملاً فروپاشیده است و جی. دی. ونس تأیید کرده که هیچ توافقی حاصل نشده است.

سه پویایی این وضعیت را توضیح می‌دهند:

نخست، هر دو طرف از موضع «احساس موفقیت» وارد مذاکره شده‌اند. ایران با حفظ کنترل بر تنگه هرمز و نشان دادن تاب‌آوری، بدون تغییر نظام سیاسی از این مرحله عبور کرده است. در مقابل، ایالات متحده و اسرائیل به حملات موفق به زیرساخت‌های ایران و هدف قرار دادن رهبران و فرماندهان ارشد اشاره می‌کنند. وقتی هر دو طرف خود را «برنده» بدانند، مصالحه دشوارتر می‌شود.

دوم، دستورکار مذاکرات فراتر از پرونده هسته‌ای و هرمز رفته است. مسئله لبنان به یک گره کلیدی تبدیل شده است. تهران خواهان آتش‌بس در آنجاست، در حالی که واشنگتن، تحت فشار تل‌آویو، در پی جدا نگه داشتن این موضوع از مذاکرات اصلی است. این ناهم‌ترازی، هرگونه ساختار توافق را پیچیده‌تر می‌کند.

سوم، سیاست داخلی در واشنگتن اهمیت دارد. به نظر می‌رسد ونس در ابتدا تصور می‌کرد دستیابی به توافق آسان است، اما اکنون با پیچیده‌تر شدن واقعیت، انگیزه چندانی برای هزینه کردن سرمایه سیاسی خود روی یک توافق دشوار ندارد، به‌ویژه در حالی که محاسبات انتخابات ۲۰۲۸ از هم‌اکنون شکل گرفته است.

در مجموع، روایت‌های متعارض از پیروزی، چندپاره شدن دستورکار مذاکرات، و محدودیت‌های سیاسی داخلی، گفت‌وگوهای اسلام‌آباد را به آستانه فروپاشی کشانده‌اند.

در این مرحله، مذاکرات به نتیجه نرسیده‌اند. اما این وضعیت ممکن است خود بخشی از یک تاکتیک باشد: آنچه به‌نظر فروپاشی می‌آید، چه بسا صرفاً یکی از مراحل یک فرایند طولانی‌تر از چانه‌زنی‌های آشکار و پنهان باشد.

هر چند که احتمال آغاز دوباره جنگ وجود دارد. روح سرگردان جنگ هنوز در آسمان ایران و منطقه پرسه می‌زند!

8,230

آرش رئیسی‌نژاد

۲۸ فروردین ۱۴۰۵، ۰۵:۰۸

ساده سازی تحلیلی یکی از عوامل اصلی شرایط امروز ایران هست. بعنوان مثال استدلالی که می‌گوید «هزینه تخریب زیرساخت در قیاس با فساد گسترده در کشور کمتر یا ناچیز است» مبتنی بر یک مغالطه‌ی هم‌ارزی کاذب (false equivalence) است، زیرا دو پدیده با ماهیت کاملاً متفاوت را هم‌تراز فرض می‌کند.
در ادبیات اقتصادی، فساد به‌عنوان نوعی «نشتی» در سیستم شناخته می‌شود؛ یعنی بخشی از منابع هدر می‌رود، اما ساختار تولید و امکان فعالیت اقتصادی همچنان برقرار است. شواهد تجربی نشان می‌دهد که حتی در شرایط فساد بالا، این پدیده معمولاً سالانه حدود ۲ تا ۵ درصد تولید ناخالص داخلی را کاهش می‌دهد و راه‌حل آن نیز در چارچوب اصلاحات نهادی و بهبود کارایی حکمرانی تعریف می‌شود. در مقابل، تخریب زیرساخت یک شوک مستقیم و بنیادی به ظرفیت تولید است. برآوردهای اولیه نشان می‌دهد که هزینه جایگزینی صنایع پتروشیمی و فولادِ آسیب‌دیده، بیش از ۱۰۰ میلیارد دلار، معادل حدود ۲۰ تا ۵۰ درصد تولید ناخالص داخلی، است و فرایند بازسازی آن دست‌کم ۸ تا ۱۰ سال زمان می‌برد.
مکانیزم اثر تخریب زیرساخت بسیار واضح است. وقتی زیرساخت‌های اقتصادی تخریب می‌شوند، ظرفیت تولید به‌طور مستقیم کاهش می‌یابد؛ کارخانه‌ها از کار می‌افتند یا با ظرفیت پایین کار می کنند، زنجیره‌های تأمین مختل می‌شود و صادرات کاهش می‌یابد. این کاهش تولید، درآمد بنگاه‌ها و دولت را کاهش می‌دهد و توان مالی برای بازسازی را محدود می‌کند. همزمان، به‌دلیل نبود زیرساخت و افزایش ریسک، سرمایه‌گذاری جدید متوقف می‌شود و پروژه‌های توسعه‌ای شکل نمی‌گیرند. نیروی کار بیکار می‌شود یا مهاجرت می‌کند و لذا سرمایه انسانی می تواند کاهش یابد، بنابراین حتی پس از بازسازی، بهره‌وری و ظرفیت تولید به‌سرعت بازنمی‌گردد. در نتیجه، اقتصاد نه تنها در کوتاه‌مدت کوچک‌تر می‌شود، بلکه سرعت رشد بلندمدت آن نیز کندتر می شود. داده‌های تجربی نشان می‌دهد در دوره بازسازی کشورهایی مانند عراق و سوریه، بین ۲۰ تا ۵۰ درصد درآمدهای بالقوه آینده از دست رفت. این به معنای یک «زیان تجمعی بین‌دوره‌ای» است: یعنی علاوه بر هزینه‌های مستقیم بازسازی، یک جریان طولانی از درآمدهای از دست‌رفته نیز به اقتصاد تحمیل می‌شود.
علاوه بر اثر مستقیم بر تولید، تخریب زیرساخت می تواند زمینه‌ساز فساد گسترده‌تر در آینده نیز شود. تجربه بازسازی عراق پس از جنگ دوم خلیج فارس نشان می دهد، وقتی منابع بازسازی محدود هستند و پروژه‌های بزرگ در اختیار نهادها یا شرکت‌های اندک قرار می‌گیرد، ضعف نظارت و شفافیت ایجاد می‌شود و فرصت سوءاستفاده افزایش می‌یابد. در این شرایط، افراد و سازمان‌ها می‌توانند رانت‌خواری کنند، قراردادها را پیچیده کنند و منابع موجود را به نفع خود مصادره نمایند. این چرخه باعث می‌شود ناکارآمدی و فساد از سطح جاری فراتر رود و خود مانعی برای رشد و بازسازی پایدار اقتصاد شود. به بیان ساده، تخریب زیرساخت نه تنها تولید و درآمد آینده را کاهش می‌دهد، بلکه محیطی برای افزایش فساد ایجاد می‌کند و یک چرخه معیوب به وجود می‌آورد که اصلاح آن بسیار دشوارتر و پرهزینه‌تر است.
بنابراین، قیاس فساد با تخریب زیرساخت، نادیده گرفتن تفاوت اساسی میان «کاهش کارایی در یک سیستم» و «نابودی بنیان‌های تولید» است. راه‌حل فساد، اصلاح و بازطراحی نهادهاست؛ اما تخریب زیرساخت، اقتصاد را وارد یک تله بازسازی طولانی، پرهزینه و همراه با کاهش پایدار رشد می‌کند. در نتیجه، چنین قیاسی یک خطای تحلیلی جدی است: برای حل یک مشکل قابل اصلاح، هزینه‌ای تحمیل می‌شود که هم بزرگ‌تر است، هم ماندگارتر، و هم از نظر توسعه‌ای به‌مراتب مخرب‌تر.

آرش رئیسی‌نژاد

۲۸ فروردین ۱۴۰۵، ۰۵:۰۸

📷 Photo

ترامپ: ایران «هیچ کارتی ندارد» جز «اخاذی کوتاه‌مدت از آبراه‌های بین‌المللی»

واکنش ایرانی‌ها به تنگه هرمز:

«هیچ…
همه‌چیز!»

6,370

158

آرش رئیسی‌نژاد

۲۸ فروردین ۱۴۰۵، ۰۵:۰۸

📷 Photo

جنگ کنونی در ماهیت خود، برخورد دو «نماد غرور» است: از سال ۱۸۹۸ و تحت تأثیر اندیشه‌های آلفرد ماهان، آمریکا قدرت خود را بر کنترل گلوگاه‌های دریایی بنا کرده است. ایران نیز در دو دهه اخیر، برنامه هسته‌ای را به نماد استقلال و عزت خود تبدیل کرده است. به همین دلیل،…

5,910

169

Showing 20 of 20 posts

No more posts

رتبه‌بندی

ورود لازم است

نظرات کاربران (0)

هنوز هیچ نظری وجود ندارد. اولین نفری باشید که نظر خود را به اشتراک می‌گذارید!

کانال‌های تلگرام مرتبط

Loading recommended channels...

آرش رئیسی‌نژاد

آرش رئیسی‌نژاد

رتبه‌بندی

رشد مشترکان (3 روز گذشته)

آخرین پست‌ها

رتبه‌بندی

نظرات کاربران (0)

کانال‌های تلگرام مرتبط

Middle East Spectator — MES

RT Arabic - برنامج أبعاد روسية

Pax Iranica

Fotros Resistance

کمیته پیگیری وضعیت بازداشت‌شدگان

مردم بروجرد

ما برای رهایی میهن✊

وزير اسبق

کانال‌های تلگرام مرتبط

Middle East Spectator — MES

RT Arabic - برنامج أبعاد روسية

Pax Iranica

Fotros Resistance

کمیته پیگیری وضعیت بازداشت‌شدگان

مردم بروجرد

ما برای رهایی میهن✊

وزير اسبق

نظرات کاربران (0)

آخرین پست‌ها