روزنوشته‌های سمیه توحیدلو

Public

مشاهده کانال

نمی‌توانید بپیوندید؟ @smtohidloo

۱.۳k عضو

به‌روزرسانی شده: May 7, 2026 at 4:30 PM

روزنوشته‌های سمیه توحیدلو

به یاد وبلاگ قدیمی‌ام «بر ساحل سلامت» بیشتر از جامعه می‌نویسم و جامعه‌شناسی اقتصادی. از کتاب‌هایی که می‌خوانم یا می‌شنوم. ارائه‌ها یا یادداشت‌های گاه و بیگاه را هم می‌گذارم شاید به درد خورد. سمیه توحیدلو [email protected] ایکس: @smtohidlou

@smtohidloo is a dedicated channel for smtohidlougmailcom and smtohidlou with regular updates in وبلاگ‌نویسی

رتبه‌بندی

رتبه‌بندی جهانی

#456

رتبه‌بندی زبان

#45

رتبه‌بندی دسته‌بندی

#23

-1

رشد مشترکان (3 روز گذشته)

مجموع: 1.3K

رشد 24 ساعت: +0 0%

آخرین پست‌ها

روزنوشته‌های سمیه توحیدلو

۱۴ اردیبهشت ۱۴۰۵، ۱۲:۲۷

بیانیه انجمن بین‌المللی جامعه‌شناسی در محکومیت تشدید جنگ و خشونت در خاورمیانه

در پی ارسال نامه انجمن جامعه‌شناسی ایران و اتحادیه انجمن‌های علوم اجتماعی ایران به انجمن بین‌المللی جامعه‌شناسی (International Sociological Association)، این انجمن با انتشار بیانیه‌ای اقدامات نظامی ایالات متحده و اسرائیل در خاورمیانه  و به ویژه هجوم به ایران و لبنان را شدیدا محکوم کرده و این اقدامات را ناقض اصول اساسی منشور سازمان ملل متحد و حقوق بین‌الملل است دانسته‌است.
بیانیه، این منازعات را در چارچوب نابرابری‌ها و عدم توازن‌های جهانی دیرپای قدرت دانسته و بر ضرورت گفت‌وگو، دیپلماسی و حل مسالمت‌آمیز منازعات به عنوان تنها مسیر مشروع تأکید کرده‌است. در فراز پایانی بیانیه از انجمن‌های جامعه‌شناسی سراسر جهان خواسته شده تا ارزش‌های صلح، گفت‌وگو و همکاری بین‌المللی را ترویج دهند و با پژوهش، آموزش و مشارکت عمومی، در دفاع از جان انسان‌ها و تقویت جوامع دموکراتیک و مسالمت‌آمیز سهیم شوند.


ترجمه فارسی بیانیه در زیر آمده و متن انگلیسی آن در فایل پی‌دی‌اف پیوست شده است.

بیانیه انجمن بین‌المللی جامعه‌شناسی در محکومیت تشدید جنگ و خشونت در خاورمیانه
آوریل 2026

🔹 انجمن بین‌المللی جامعه‌شناسی (ISA)، بر اساس اساسنامه خود و با پایبندی به دفاع از کرامت انسانی، آزادی علمی و دانشگاهی، و پیشرفت دانش جامعه‌شناسی، تشدید اقدامات نظامی ایالات متحده و اسرائیل در خاورمیانه را، به‌ویژه آن‌هایی که ایران و لبنان را تحت تأثیر قرار داده‌اند، به‌شدت محکوم می‌کند.
اقدامات نظامی جاری، از جمله حمه به جمعیت‌های غیرنظامی و زیرساخت‌های حیاتی مانند مدارس، بیمارستان‌ها، دانشگاه‌ها، آثار تاریخی و زیرساخت‌های انرژی، موجب رنج عظیم انسانی شده و شرایط لازم برای زندگی اجتماعی و علمی را از بین می‌برد. همان‌طور که انجمن‌های جامعه‌شناسی در منطقه تأکید کرده‌اند، این وقایع توانایی آموزش، پژوهش و تداوم زندگی نهادهای علمی را مستقیما تحت تأثیر قرار می‌دهد و در شرایطی از نااطمینانی و مخاطره زیاد قرار می‌دهد.

🔹انجمن یادآور می‌شود که استفاده از زور علیه حاکمیت و تمامیت ارضی کشورها ناقض اصول اساسی منشور سازمان ملل متحد و حقوق بین‌الملل است. در این ارتباط، کارشناسان حقوق بشر سازمان ملل اقدامات نظامی اخیر ایالات متحده و اسرائیل را نقض قوانین بین‌المللی و اقدامی تجاوزکارانه دانسته‌و نسبت به خطر مصونیت دولت‌های قدرتمند و پیامدهای ویرانگر آن برای جمعیت‌های غیرنظامی هشدار داده‌اند.
این ارزیابی‌ها بر ضرورت یادآوری دوباره اصول قانونی بین‌المللی و حفاظت از زندگی انسانی در برابر نظامی‌گریِ فزاینده تأکید دارند. عادی‌سازی چنین اقداماتی تهدیدی جدی نه‌تنها برای ثبات منطقه‌ای، بلکه برای شرایط بنیادین هم‌زیستی انسانی در سطح جهانی است.

🔹انجمن بین‌الملی جامعه‌شناسی همچنین محدودیت‌های وارد شده بر آزادی‌های بنیادین را، از جمله آزادی بیان و آزادی علمی، در کشورهای درگیر، و سرکوب اعتراضات اخیر و محدودیت‌های حیات علمی و مدنی در ایران، که جوامع دانشگاهی و شرایط انجام کار جامعه‌شناسی را به شدت متأثر کرده است، محکوم می‌کند. این محدودیت‌ها تحت هیچ شرایطی قابل توجیه نیستند. تشدید جنگ به‌جای حل این مشکلات، خطر تقویت رویه‌های اقتدارگرایانه را در پی دارد، زیرا شرایط منازعه اغلب برای محدودکردن مخالفت‌ها، کنترل جمعیت‌ها و محدودسازی زندگی دموکراتیک مورد استفاده قرار می‌گیرد.
از یک منظر جامعه‌شناختی، این منازعات در چارچوب نابرابری‌ها و عدم توازن‌های جهانی دیرپای قدرت، و همچنین در بستر منافع ژئوپلیتیکی و اقتصادیِ شکل‌دهنده به منازعات معاصر ریشه دارند. تداوم راهبردهای نظامی و مداخله‌گرانه بازتاب‌دهنده شرایط ساختاری ژرفی است که خشونت را به‌صورت نامتناسب در مناطق مختلف بازتولید کرده و جمعیت‌هایی را که پیش‌تر در برابر آسیب‌پذیری‌های متعدد قرار دشته‌اند، بیش از پیش تحت تأثیر قرار می‌دهد. این منازعات همچنین با تداوم اشغال سرزمین‌های فلسطین و بلندی‌های جولان سوریه توسط اسرائیل ــ که طبق حقوق بشر بین‌المللی (به‌ویژه کنوانسیون چهارم ژنو) و قطعنامه‌های متعدد شورای امنیت سازمان ملل (از جمله قطعنامه‌های ۲۴۲ و ۲۳۳۴) به رسمیت شناخته شده ــ درهم‌تنیده‌اند و به عنوان یکی از عوامل تداوم چرخه‌های خشونت و بی‌ثباتی شناخته می‌شوند.


ادامه 👇

http://www.isa.org.ir/
https://t.me/iran_sociology
#انجمن_جامعه_شناسی_ایران

155

روزنوشته‌های سمیه توحیدلو

۱۴ اردیبهشت ۱۴۰۵، ۱۲:۲۷

ادامه بیانیه انجمن بین‌المللی جامعه‌شناسی 🖕

🔹 با توجه به این وضعیت، انجمن بین‌الملی جامعه‌شناسی:
·       اقدامات نظامی مستمرِ ایالات متحده و اسرائیل در منطقه را محکوم می‌کند؛
·        خواستار توقف فوری جنگ و اتخاذ تدابیری برای حفاظت از جمعیت‌های غیرنظامی است؛
·        همه طرف‌ها را به پایبندی به قوانین بین‌المللی و اصول انسانی فرا می‌خواند؛
·        بر ضرورت گفت‌وگو، دیپلماسی و حل مسالمت‌آمیز منازعات به عنوان تنها مسیر مشروع تأکید دارد.

🔹 به علاوه، انجمن بین‌الملی جامعه‌شناسی از انجمن‌های جامعه‌شناسی سراسر جهان می‌خواهد تا ارزش‌های صلح، گفت‌وگو و همکاری بین‌المللی را ترویج دهند و با پژوهش، آموزش و مشارکت عمومی، در دفاع از جان انسان‌ها و تقویت جوامع دموکراتیک و مسالمت‌آمیز سهیم شوند.

این انجمن همچنین بر نیاز همه کشورها به بررسی انتقادی شرایط ساختاری‌ای تأکید دارد که زمینه‌ساز چنین درگیری‌هایی هستند، از جمله نابرابری‌های جهانی، منافع اقتصادی، و اشکال پایدار سلطه که چهره جنگ‌های معاصر را شکل می‌دهند.

به عنوان یک اجتماع جهانی از جامعه‌شناسان، ما بر تعهد خود به دفاع از زندگی در تمام ابعاد آن ــ انسانی، اجتماعی و زیست‌محیطی ــ و بر ترویج جوامعی عادلانه‌تر، صلح‌آمیزتر و پایدارتر تأکید می‌کنیم.

🔗 https://www.isa-sociology.org/en/about-isa/isa-human-rights-committee/isa-statement-condemning-the-escalation-of-war-and-violence-in-the-middle-east
http://www.isa.org.ir/
https://t.me/iran_sociology
#انجمن_جامعه_شناسی_ایران

176

روزنوشته‌های سمیه توحیدلو

۱۴ اردیبهشت ۱۴۰۵، ۱۲:۲۷

بازخوانی اجتماعی جنگ
۱ اردیبهشت
🖊سمیه توحیدلو

🎤 جنگ دوازده روزه که تمام شد، در انجمن جامعه‌شناسی ایران سلسله نشست‌هایی ترتیب داده شد درباره وجوه مختلف آن جنگ. از زوایای مختلف به آن جنگ پرداخته شد. روایت، بازنمایی، زنان، خانواده و مادری، تهران، اقتصاد، پساجنگ ، مهاجران، دانشگاه، صلح و ...

🎤 چند روز پیش که دیدم سخنرانی یکی از سخنرانان در فضای مجازی پخش شده به ذهنم رسید که چقدر آن حرف‌ها به درد امروز هم می‌خورد. هرچند که این جنگ طولانی‌تر است. هرچند که هنوز در میانه جنگیم، هرچند که فاصله بین این جنگ و آن دیگری شکافی است به نام دی ماه که متاسفانه پر نشده است؛ اما از منظر ایران، از منظر کاری که جنگ با فضای اجتماعی و زندگی روزمره ما می‌کند تشابه‌ها بیش از تفاوت‌هاست.

🎤 https://www.aparat.com/Iran_sociology
🔗 کلیه نشست‌ها را خلاصه کرده بودم. https://t.me/iransociolog1404 شاید به کار کسی بیاید.
مدتهای مدیدی - تا همین امروز - درگیر تحلیل‌های افراد و گروه‌های مختلف درباره جنگ بوده‌ام. این نشست‌ها و تحلیل مستقل آن‌ها از یک سو و تشابه و تفاوت گفتمان شخصیت‌های حاضر در این نشست‌ها با گفتمان‌های رسمی‌تر (صدا و سیما، پژوهشگاه فرهنگ و هنر اسلامی) منجر به دو مقاله شده که البته در مرحله ویرایش است. چکیده این مقالات در https://jspi.khu.ac.ir/article-1-3991-fa.html و https://www.jcsc.ir/article_733799.html منتشر شده است.

#روزنوشته‌های_سمیه_توحیدلو

189

روزنوشته‌های سمیه توحیدلو

۱۴ اردیبهشت ۱۴۰۵، ۱۲:۲۷

مردم را از محرمانگی درآورید
(نیم‌نگاهی به پیمایش‌های ملی در جامعه ایرانی)
۱ اردیبهشت
🖊 سمیه توحیدلو

📊این قصه «مردم» در جامعه ما شنیدنی است؛ مردمی که تکثرشان را هیچ‌کس دوست ندارد. آن‌قدر از قصه‌ها، غصه‌ها و خواست‌های متفاوتشان نوشته‌ایم و آن‌قدر از نبودنِ هیچ اکثریتِ مطلقی گفته‌ایم که خودمان خسته شده‌ایم؛ اما روایت‌سازانِ دو سویِ طیف، نه قصد دارند خسته شوند و نه میل دارند به سویِ دیگرِ میدانی که در آن ایستاده‌اند، بنگرند. وقتی پایِ شعار وسط باشد و مردم همان‌هایی باشند که «با مایند»، طبیعی است که این مردمِ متکثر، با انواعِ دیدگاه‌ها و انواعِ مطالبات، اساساً برساخته نشوند. رسالتِ افراطی‌ها همین است: نگذارند «مردم» برساخته شوند.

📊اما این مردم کجایِ این جغرافیا باید تنوعشان را به اثبات رسانند؟ کدام حزب، کدام نهاد، کدام رسانه و کدام فضایِ عمومی بازنمایِ این تکثر است؟ فضای عمومی ما، واقعاً فضای «عمومی» نیست. عمومِ مردم نه رسانه‌ خود را دارند، نه گعده‌ خود، نه تشکلِ خود و نه صدایِ خود را. در غیابِ این امکان‌ها، چه چیز قرار است مردم را به مسئولین، به نخبگان و به سیاست‌گذاران بنمایاند؟

📊نیمه دوم دهه هفتاد که شد سنت حسنه‌ای از گذشتگان علوم اجتماعی بازسازی شد. «دفتر طرح‌های ملی» شکل گرفت و کارهای پژوهشی نگرش‌سنجی، ارزش سنجی و نظرسنجی با شتاب زیادی رشد کرد. بعد از آن مراکزی مانند ایسپا هم آمد و گوشه ای از کار را گرفت. به فراخور شرایط مجلس، صدا و سیما، وزارت اطلاعات، وزارت کشور و ... همگی آمدند و تولید داده ملی - میدانی کردند. همه داده‌ها هم قرار بود پنلی (زمان ‌مند) باشد تا امکان مقایسه و رصد تحولات جامعه را نشان دهد. سایت مرکز رصد فرهنگی نمونه‌ای از این داده‌های پیشین را دارد. بعضی پیمایش‌ها در این میان بسیار ارزشمند بود «سنجش سرمایه اجتماعی» و «ارزش‌ها و نگرش‌های ایرانیان» نمونه‌های بارز این پیمایش‌ها بودند.

📊کافیست به درگاه رصد فرهنگی کشور سری بزنید و گزارش‌ها را تا تاریخ انتشار دنبال کنید. این گزارش‌های اصلی از جایی به بعد محرمانه شدند. فقط اینها نبود. ایسپا هم محرمانه شد. اساسا هرچه به امروز رسیدیم نظرسنجی محرمانه‌تر شد. رانت اطلاعاتی آدم‌ها شنیدن آخرین نتایج نظرسنجی‌ها بود. از ابتدای دولت گذشته دو پیمایش بسیار مهم سرمایه اجتماعی و ارزش‌ها، پیمایش‌های دینداری، پیمایش‌ها سنجش فرهنگ سیاسی و ... همه محرمانه شد. در این سالهای اخیر مردم و نگرششان محرمانه شد. اما فقط همین نماند. همین محرمانگی باعث شد که کسی نباشد نظرسنجی‌ها را رصد کند. اعتبار آنها را بررسی کند. هر دستگاهی برای خودش متولی پیمایش ملی شد. معدود ماندند پیمایش‌هایی که هنوز به واسطه مجریان دانشگاهی قابل اعتماد‌تر بودند.

📊مردم را باید از همین تفاوت در نظر، در ارزش و در گرایش‌هایشان شناخت. داده‌هایِ ملی، ملکِ طلقِ هیچ دستگاهی نیست؛ این داده‌ها اعتبارِ ملی‌اند. نظرسنجیِ محبوس، نه می‌تواند حرکت بیافریند و نه برنامه؛ فقط می‌تواند ابزاری برای تحلیل‌هایِ سلیقه‌ای در جلساتِ سیاسی باشد. داده‌هایِ ملی باید در اختیارِ پژوهشگر باشد تا بتوان وضعیتِ جامعه و تمایلاتِ آن را، حتی در وضعیتِ حساسِ جنگیِ امروز، با دقتِ ریاضی فهم کرد.

📊مسئولانی که فکر می‌کنند واقعیت خطرآفرین است، باور کنند که واقعیت از برآیندِ روایت‌هایِ جعلیِ امروز به‌صرفه‌تر است. مردم و نگاهِ مردم را از محرمانگی و از تویِ کشویِ میزها رها کنید. از این مردم نباید ترسید؛ باید این مردم و تکثرشان را فهمید. باید برای «همه» این مردم تصمیم گرفت، برای همه مذاکره کرد و برای همه جنگید. تنها در این صورت است که می‌توان از «همه» انتظارِ تاب‌آوری داشت

#روزنوشته‌های_سمیه_توحیدلو

روزنوشته‌های سمیه توحیدلو

۱۴ اردیبهشت ۱۴۰۵، ۱۲:۲۷

بازخوانیِ وطن از مسیرِ فقدان
زوالِ مرجعیت اجتماعی و رسانه‌های ناکافی (قسمت پنجم)
۲۹ فروردین
🖊 سمیه توحیدلو

🟢 وقتی از بحران مرجعیت حرف می‌زنیم، منظورمان لزوماً از بین رفتنِ تمامِ منابعِ فکری نیست، بلکه سخن از نوعی جابه‌جاییِ ناهمگون است که در آن، نهادهایِ سنتیِ معناساز دیگر نمی‌توانند روایت‌گرِ صادقِ واقعیت باشند. نهاد آموزش و نهاد دین، به دلیل غلبه‌ نگاه ایدئولوژیک، به تدریج از نبضِ افکار عمومی فاصله گرفتند و در حالی که می‌خواستند جامعه را به شکلِ الگوهایِ رسمی درآورند، عملاً بخشِ بزرگی از مردم را به سمتِ یک «خوداتکاییِ فردی» سوق دادند. این فاصله، والدینی از نسل دهه شصت و هفتاد را ساخت که برآمده از تجربه‌هایِ سختِ دهه‌هایِ پیشین بودند و حالا آگاهانه می‌خواستند فرزندانشان هیچ شباهتی به الگوهایِ تحمیلی نداشته باشند. در غیابِ مراجعِ بیرونی، مرجعیت به درونِ خانه‌هایِ منزوی کوچ کرد؛ جایی که دیگر نه از آرمان‌هایِ ملی، که از ضرورت‌هایِ زیستِ فردی سخن گفته می‌شد.

🟢 در این میان، نخبگانِ علمی و فرهنگی که باید میانجیِ میانِ ساختار و بدنه باشند، در یک بن‌بستِ دوجانبه گرفتار شدند. از یک سو، نقدِ تخصصی و مستقل در رسانه‌های رسمی جایی نداشت و هر صدایِ متفاوتی به سرعت از قطارِ روایتگری پیاده شد، و از سوی دیگر، خودِ نخبگان در فضایِ رسانه‌ای با نقدهایِ حذفی علیه یکدیگر، به سلبِ اعتبارِ جمعی‌شان دامن زدند. نتیجه این شد که در فضای اجتماعی، «منطقِ بلاگری» جایِ «منطقِ نخبگانی» را گرفت. رسانه رسمی که استقلالِ نظرِ استادِ دانشگاه را برنمی‌تافت، برای عقب نماندن از مسابقه‌ دیده شدن، خود به دنبالِ سلبریتی‌های جدید رسانه (هنرمندان، ورزشکاران، صاحبان رسانه و ... )  دوید و عمقِ تحلیل را فدایِ سرعتِ سطحیِ فضای مجازی کرد. در این زیست‌بومِ جدید، کلامِ مینیمال و تصویری، فرصتِ اندیشه‌ورزیِ صبور را از بین برد و علم در برابرِ ذائقه‌هایِ زودگذرِ رسانه‌ای عقب نشست.

🟢 باید پذیرفت که در دنیایِ امروز، مداخله در زیست‌جهانِ مردم از طریقِ حذف و فیلتر، تنها به نفعِ کسی تمام می‌شود که دستش از منظرِ ابزار و محتوا پُرتر است. وقتی ساختار نتوانست محتوایِ فرهنگیِ رقیب تولید کند و به جایِ گفتگو به سانسور پناه برد، روایت‌هایِ بیرونی حتی رسانه‌های غیر رسمی و بیرون از مرزهای ایران بدونِ مانع در ذهنِ جامعه نفوذ کردند. بحرانِ مرجعیت یعنی اینکه امروز، حتی وقتی از یک حقیقتِ عیان یا یک پیشرفتِ تمدنی حرف می‌زنیم، کسی آن را باور نمی‌کند؛ چون مراجعی که باید این داشته‌ها را با صداقت روایت می‌کردند، یا منزوی شده‌اند و یا اعتبارشان قربانیِ مصلحت‌هایِ سیاسی شده است. نگرانیِ اصلی نه برایِ مفاهیمِ اصیلِ فرهنگی، که برایِ جامعه‌ای است که در غیابِ مراجعِ معتبر و مستقل، در تشخیصِ خیر و صلاحِ ملیِ خود دچار سردرگمی شده است. بازخوانیِ وطن نیازمندِ بازگشت به اعتباری است که تنها از مسیرِ صداقتِ نهادی و احترام به استقلالِ اندیشه می‌گذرد.

🟢 عبور از فقدان‌های ناشی از جنگ نیازمندِ جسارتی نخبگانی برای یک بازخوانیِ همه‌جانبه است. «چه باید کردِ» امروزِ ما، نه در شعارهایِ تکراری، که در احیایِ شأنِ اندیشه‌ورزی و بازگرداندنِ اهلِ نظر به صدرِ دغدغه‌هایِ جامعه است. رسالتِ امروز، ایستادن در میانه‌ میدان و روایت‌گری از «داستانِ ناتمامِ ایران» است؛ روایتی که در آن، نقدِ بی‌امانِ ناکارآمدی‌ها با پاسداریِ غیورانه از داشته‌هایِ تمدنی و رنجِ متخصصانِ وطن گره می‌خورد.

🟢 باید بساطِ نقد و نظر را چنان رونق داد که اندیشه دوباره به «نقطه‌ اتکایِ جامعه» بدل شود و جایِ خالیِ مراجعِ سیاسی و رسانه‌ای را پر کند. انتظار از بدنه نخبگانی این است که فارغ از تلاطم‌هایِ زودگذر، به بازخوانیِ ریشه‌هایِ فرهنگی و تاریخی بپردازند و به جامعه یادآوری کنند که ایران، فراتر از حاکمان و فراتر از بحران‌ها، انباشتی از تخصص و هویتی است که نباید در غبارِ خشم یا فقر گم شود. تنها با نشاندنِ «خردِ جمعی» بر کرسیِ مرجعیت و ارج نهادن به استقلالِ نهادِ علم و با بهره‌گیری از رسانه‌های مستقل و متکثر داخلی است که می‌توانیم پل‌هایِ شکسته میانِ مردم و آرمان‌هایِ ملی را بازسازی کنیم و از دلِ این فقدان، مسیری روشن برایِ آینده‌یِ ایرانِ عزیز بگشاییم.

#روزنوشته‌های_سمیه_توحیدلو

روزنوشته‌های سمیه توحیدلو

۱۴ اردیبهشت ۱۴۰۵، ۱۲:۲۷

بازخوانیِ وطن از مسیرِ فقدان
ایران در آستانه فصلِ سوم؛ ضرورتِ یک «قرارِ ملی» (قسمت ششم و پایانی)
۳۰ فروردین
🖊 سمیه توحیدلو

🟠 این جستار، بازخوانیِ مختصری بود از منظرِ اجتماعی بر آنچه در این سال‌ها بر ما گذشت؛ تلاشی برای فهمِ لایه‌هایِ زیرینِ جامعه‌ای که در میانه جنگ و فقدان، دوباره خود را بازمی‌شناسد. اگرچه تمرکزِ این یادداشت‌ها بر مؤلفه‌های اجتماعی بود، اما نمی‌توان نادیده گرفت که ریشه‌ بسیاری از این جراحت‌ها در انسدادِ سیاسی، از دست رفتنِ دموکراسی، از کار افتادنِ احزاب و در نهایت، راندنِ بخشِ بزرگی از نخبگان و کنشگران از «قطارِ سیاست» نهفته است. شعارِ «اصلاح‌طلب، اصولگرا؛ دیگه تمامه ماجرا»، نه یک بیانیه سیاسیِ صرف، که گزارشِ جامعه از فاصله‌ای بود که به وسعتِ یک دره میانِ خود و حاکمیت ، اهل سیاست و یا به قول خودشان «درون‌حکومتی‌ها» احساس می‌کردند.

🟠 ما امروز در زمانه سختی ایستاده‌ایم؛ جمهوری اسلامی ایران عملاً واردِ «سومین دوره» از عمرِ خود شده است. دوره‌ای که با از دست دادن‌هایِ بزرگ—چه در دی‌ماه ۱۴۰۴ و چه در میانه این جنگِ نفس‌گیر—آغاز شده و هیچ چشم‌اندازِ روشنی از سمت و سویِ آینده به دست نمی‌دهد. اما یک نکته قطعی است: بازبینی، دیگر نه یک انتخاب، که یک الزامِ گریزناپذیر برای همه‌ گروه‌هاست. تجربه نشان داده است که اصلاحاتِ اقتصادیِ مقطعی یا گشایش‌هایِ صوری، بدونِ «آشتیِ واقعی با همه‌ مردم»—و نه فقط بخشِ هوادار—منجر به ترمیمِ سرمایه اجتماعی نخواهد شد. تا زمانی که این آشتی رخ ندهد، جامعه میانِ «آرامشِ اجباری» و «اعتراضِ انفجاری» در نوسان خواهد بود؛ چرخه ناخوشایندی که فرجامش چیزی جز استهلاکِ نیروهایِ مولدِ اجتماعی و پناه بردنِ قدرت به سرکوب نیست.

🟠 بازخوانیِ وطن در این لحظه‌ تاریخی، نیازمندِ همراهیِ تمامِ مردم است. نمی‌توان انتظار داشت که گروهی خاص همواره بارِ خیابان و هزینه‌هایِ ایستادگی را به دوش بکشند تا صدایی از دیگران بلند نشود. حتی همین صدایِ خیابان اگر اجازه متکثر شدن نیابد، کارکردِ خود را به عنوانِ پشتوانه سیاست‌گذاری و مذاکره احتمالی از دست می‌دهد. سیاستمدارانِ ما همواره عادت داشته‌اند تصمیم‌های سخت را به بهانه‌ «پایانِ جنگ» یا «بهبودِ اقتصاد» به تعویق بیندازند؛ اما امروز، بازسازیِ انسجامِ اجتماعی و کاستن از قطبی‌شدگیِ خطرناکِ جامعه، امری نیست که بتوان آن را به فردا حواله کرد.

🟠 ما در لحظه‌ای هستیم که دیگر وقتِ «دیدید ما گفتیم»ها نیست. ابعادِ تغییرات چنان وسیع است که همه—از دانشگاهی و نخبه تا سیاستمدار و شهروندِ عادی—باید دوباره دورِ یک میز بنشینند. حاکمیت باید چتری باشد برای همه‌ ایرانی‌ها؛ با تمامِ تکثرهایِ هویتی، قومیتی و دینی. وطن باید دوباره جایی برای «کنارِ هم زیستنِ انواعِ ایرانی با انواعِ آرمان‌ها» شود.

🟠 بازخوانیِ وطن از مسیرِ فقدان، ما را به این حقیقت می‌رساند که ماندگاریِ این جغرافیا، در گروِ شنیدنِ صداهایِ مختلف و باز کردنِ مسیرِ گفتگوست. تنها با به رسمیت شناختنِ این تکثر و بازسازیِ یکپارچگیِ سرزمینی بر اساسِ رضایتِ عمومی است که می‌توان امیدوار بود از این گردنه‌ سخت و این به واقع! «برهه‌یِ حساسِ کنونی» به سلامت گذر کرد. ایران، میراثِ مشترکِ ماست؛ و بقایِ آن، نیازمندِ تصمیمی بزرگ برای بازگشت به آغوشِ تمامِ فرزندانش است.

#روزنوشته‌های_سمیه_توحیدلو

روزنوشته‌های سمیه توحیدلو

۱۴ اردیبهشت ۱۴۰۵، ۱۲:۲۷

📎 File

جستار «بازخوانی وطن از مسیر فقدان»
کلیه یادداشت‌های مرتبط با این موضوع در یک فایل


#روزنوشته‌های_سمیه_توحیدلو

379

روزنوشته‌های سمیه توحیدلو

۱۴ اردیبهشت ۱۴۰۵، ۱۲:۲۷

بازخوانیِ وطن از مسیرِ فقدان
زیست‌جهانی که مصادره شد (قسمت چهارم)
۲۸ فروردین
🖊 سمیه توحیدلو

🟣 اگر فقر، افقِ دیدِ شهروند را به «بزنگاهِ معیشت» محدود کرده، عاملِ دیگری نیز وجود دارد که پیوندِ عاطفیِ او را با مفهومِ وطن سست کرده است: «تجاوزِ سیستم به زیست‌جهانِ مردم». ما سال‌هاست از «جنبش‌های زندگی» سخن می‌گوییم؛ جنبش‌هایی که هدفشان نه لزوماً جابجاییِ قدرتِ سیاسی، بلکه بازپس‌گیریِ ساده‌ترین انتخاب‌های روزمره است. وقتی سیستم، از نوعِ پوشش و تفریح گرفته تا خصوصی‌ترین زوایایِ زندگیِ فردی را به صحنه‌ مداخله و تحمیل بدل می‌کند، وطن از یک «پناهگاهِ امن» به یک «قرارگاهِ انضباطی» تغییرِ ماهیت می‌دهد. زمانی که تصمیمات امنیتی چه در شهر و چه در دانشگاه بر تصمیم سیاسی و اجتماعی ارجح می‌شود، شهروندان خود را رودررو با حقوقی می‌بینند که بابهانه و یا بدون آن از آنها سلب شده است. حق دسترسی کامل به اینترنت و داشتن تجمعات، گروه‌ها و پاتوق‌ها نمونه‌هایی از آن می‌تواند باشد.

🟣 بحرانِ بازشناسیِ داشته‌ها، ریشه در همین «بی‌خانمانیِ در وطن» دارد. شهروندی که مدام برای بدیهی‌ترین علایقش بازخواست می‌شود و انتخاب‌هایش در ترازویِ روایتِ رسمی، لغزش و خطا شمرده می‌شود، به تدریج نسبت به سرنوشتِ عمومیِ جامعه دچار نوعی«قهرِ درونی» می‌گردد. در یادداشت‌های اعتراضاتِ پیشین (دی‌ماه) همواره بر این نکته تأکید داشتم که مسئله‌ امروز، «حقِ زندگی کردن» است. وقتی این حق از فرد سلب می‌شود، او دیگر خود را در «سود و زیانِ» سیستم شریک نمی‌بیند. حال کافیست این موضوع را در کنار مسئله نسل‌ها هم بگذاریم. ویژگی‌های نسل زد و خواسته‌ها و هویت نسلی او کاملا منطبق بر این قهر می‌چرخد. سیستم آموزشی و رسانه‌ای هم کمترین میزان اثربخشی در آموزش‌های فرهنگی و تاریخی را داشته‌اند. از این‌رو فعال‌ترین و جوان‌ترین گروه اجتماعی از درک سود و زیان سیستم ناتوان است. او از ابتدای جامعه‌پذیری عادت به نادیده گرفتن و دورزدن سیستم کرده است.

🟣در چنین اتمسفری، جنگ و تهدیدِ زیرساخت‌ها، برای بسیاری از لایه‌های جامعه به امری «بیرونی» بدل می‌شود. منطقِ درونیِ این آدم‌ها تلخ اما صریح است: «وقتی من در انتخابِ سبکِ زندگی‌ام و در تامین حداقل نیازهایم در این خانه آزاد نیستم، چه فرقی می‌کند که توربین‌هایش بچرخد یا چرخ‌هایش از کار بیفتد؟». این همان نقطه‌ خطرناکی است که مداخله‌ حداکثریِ سیستم در زیست‌جهان، به «بی‌تفاوتیِ حداکثری» در دفاعِ ملی منجر می‌شود.

🟣حاکمان مدام از تهاجمِ فرهنگی و ضرورتِ صیانت می‌گویند، اما نادیده می‌گیرند که بزرگترین تهاجم، سلبِ «عاملیت» از شهروندِ ایرانی است. نسلِ جدید، که جهان را نه از پنجره رسانه‌هایِ رسمی، که از دریچه‌ ارتباطاتِ سیالِ جهانی می‌بیند، نمی‌تواند بپذیرد که برایِ «نرمال بودن» باید مدام بجنگد. این جنگِ فرساینده‌ داخلی بر سرِ سبکِ زندگی، تمامِ رمقِ جامعه را گرفته و آن «سرمایه‌ نمادینِ» ملی را که باید در روزِ سخت، پشتوانه‌ کشور باشد، پیش‌پیش هزینه کرده است.

🟣بازخوانیِ وطن از مسیرِ فقدان به ما یادآوری می‌کند که «ایران»، فقط مجموعه‌ای از پالایشگاه‌ها و سدها نیست؛ ایران، مجموعه‌ خاطره‌ها و تجربه‌هایِ آزادی است که شهروند در اتمسفرِ آن نفس می‌کشد. اگر می‌خواهیم در میانه نبرد، قلب‌ها برای این جغرافیا بتپد، باید دست از دست‌کاری در زیست‌جهانِ مردم برداشت. امنیتِ پایدار نه با یک‌شکل‌سازیِ اجباری، که با «صلحِ سیستم با سبکِ زندگیِ مردم» محقق می‌شود. تا زمانی که فرد احساس نکند «صاحب‌اختیارِ» زندگیِ خویش است، نمی‌توان از او انتظار داشت که با تمامِ وجود، پاسدارِ تمدنی باشد که احساس می‌کند او را به رسمیت نمی‌شناسد. بازگشت به وطن، از مسیرِ به رسمیت شناختنِ «حقِ انتخاب» می‌گذرد.

#روزنوشته‌های_سمیه_توحیدلو

روزنوشته‌های سمیه توحیدلو

۱۴ اردیبهشت ۱۴۰۵، ۱۲:۲۷

📷 Photo

🔻روایت تکان‌دهنده مادر و دایی«ماکان نصیری»، دانش‌آموز مینابی، از ۳۸ روز جست‌وجو برای پیدا کردن پیکر عزیز خردسالشان:

🔺قبر خالی «ماکان»

👈 https://www.sharghdaily.com/fa/author/563

🔹یک پولیور آبی مچاله‌شده و کفش ورزشی کرم‌رنگ، تمام آن چیزی است که در چهل‌ و شش روز گذشته از زیر آوارهای مدرسه بیرون کشیده شد و تنها اثری شد از ماکان نصیری؛ ماکان هفت‌ساله کلاس اولی مدرسه شجره طیبه میناب، تنها کودکی که هیچ‌چیز، مطلقا هیچ‌چیز از پیکر نحیف و کوچکش پیدا نشد. تمام آنچه از او بر جای ماند، محتویات صندوق شیشه‌ای کوچکی در مسجد مهدیه محله اسلام‌آباد میناب شد برای یادبود کودکی که قبرش خالی است

🔹ساعت ۱۱:۱۶ صبح نهم اسفند، آسیه راهی‌نژاد، مادر ماکان مشغول خانه‌داری بود که تلفنش زنگ خورد، خانم ماندانا سالاری بود، معلم کلاس اول مدرسه. از او خواست به مدرسه برود و ماکان را ببرد. ظاهرا حمله‌ای در جریان بود. آسیه، بی‌خبر از همه جا، بدون اینکه بداند ساعاتی قبل به تهران حمله موشکی شده، به راننده سرویس مدرسه زنگ می‌زند. راننده نزدیک مدرسه بود و می‌گوید که همین الان به آن سمت می‌روم. تلفن در دست آسیه بود که صدای انفجار مهیبی آمد؛ مدرسه موشکباران شد. آسیه و همسرش که آن ساعت از روز در خانه بود، سوار ماشین می‌شوند و به سمت شهرک المهدی جایی که مدرسه قرار گرفته، می‌روند. نزدیک مدرسه اما دیگر راهی نبود، پیاده شدند و پیاده رفتند. مدرسه آن‌قدر شلوغ بود که مادر نمی‌دانست باید کجا برود و کجا را بگردد و از چه کسی بپرسد ماکان کجاست؟

🔹مادر می‌گوید: «وقتی به مدرسه رسیدیم خیلی‌ها زیر آوار بودند اما کودکی سالم بیرون نیامد. ما از ساعت ۱۱ و نیم صبح تا دو و نیم صبح روز بعد آنجا بودیم. هر کسی که از زیر آوار بیرون کشیده می‌شد، بی‌جان بود. تعداد کمی دچار خفگی شده بودند. بیشترشان تکه‌تکه بودند. در این 38 روز چندین بار برای شناسایی اجساد به سردخانه‌ها رفتیم اما نمی‌توانستیم ماکان را شناسایی کنیم. تست دی‌ان‌ای هم دادیم اما فقط دفتر و کتاب‌های ماکان پیدا شده بود. نه کفش و کیف و نه حتی بخشی از بدنش، تا روز سی‌وهشتم که یک لنگه کفش پیدا شد»

🔹«حمزه راهی‌نژاد»، دایی ماکان که لنگه کفش خواهرزاده‌اش را پیدا کرد: روز انفجار مدرسه، از دور بوی دود و خاک و سوختگی می‌آمد. از همان لحظه تا پنج صبح فردایش در محل بودم تا نشانی از ماکان پیدا کنم، اما هرچه آوار برمی‌داشتیم تکه‌های دست و پا و سر کوچک‌ کودکان پیدا می‌شد. یک چیز عجیب و غریبی بود. اصلا نمی‌شود وصف کرد. شاید از ماجرای کربلا هم غم‌انگیزتر. خیلی بد بود خیلی. از روز دوم، تیمی حدودا ۲۰ نفره تشکیل دادیم، عموها و دایی‌ها و فرزندانشان راهی محل شدند تا نشانی از ماکان بیابند و تا محوطه جنگلی هم پیش رفتند. یک گاز استریل و کیسه در دستم گرفته بودم و در میان آوارها می‌گشتم. هر تکه گوشت یا انگشتی را که پیدا می‌کردم می‌گذاشتم روی گازاستریل و می‌بردم به پزشکی قانونی. ماکان مانند تعدادی از اعضای خانواده مادری نشانی روی بدنش داشت، نشانه‌‌ای شبیه خال که روی دست و پا و بخش‌هایی از بدنش بود. در زمستان این نشانه‌ها پررنگ‌تر می‌شد و من هم به دنبال این نشانه بودم.

🔹ما تا روز سی و هشتم امید داشتیم ماکان زنده باشد. روز سی‌و هشتم یک بار دیگر به محل رفتم و در نهایت در فاصله‌ای ۱۰۰ متری از محوطه تخریب شده ساختمان، جایی در میان درختان یک باغ، تعدادی کیف و کفش دیدم. همه را داخل جعبه‌ای گذاشتم و برای خواهرم بردم. به آسیه گفتم کدامش برای ماکان است؟ آسیه کفش کرم‌رنگ ورزشی را که دید، از حال رفت. خانه پر از آدم بود. همه جمع شده بودند و وقتی من رسیدم و نشان دادم، قیامت شد. فاجعه‌ اصلی آن روز بود.

🔹ماکان یک قبر نمادین در گلزار شهدای بهشت زهرای میناب دارد، یک یادبود در مسجد مهدیه محل زندگی‌اش، یک یادبود در خمینی‌شهر (زادگاه پدرش) و به گفته دایی قرار است خیابانی به نام او در خمینی‌شهر نام‌گذاری شود. مادر هر روز به مسجد می‌رود، بالای سر ماکان، جایی که یادگاری‌هایش صندوق شده است. هر چند روز هم سری به گلزار شهدا می‌زند، پای قبری که خالی است اشک می‌ریزد. بنیاد شهید برای ماکان پرونده مفقودالاثری باز کرده است/ شرق

💢 https://www.sharghdaily.com/fa/tiny/news-1098168

https://t.me/sharghdaily
http://sharghdaily.com/

روزنوشته‌های سمیه توحیدلو

۱۴ اردیبهشت ۱۴۰۵، ۱۲:۲۷

بازخوانیِ وطن از مسیرِ فقدان
فقر و لکنت در شناختِ داشته‌ها (قسمت سوم)
۲۷ فروردین ۱۴۰۵
🖊 سمیه توحیدلو

🔻اگر در مقدمه‌ی این بحث از «شوکِ بازشناسیِ داشته‌ها» در میانه هراسِ جنگ گفتیم، اکنون باید از مانعِ بزرگی بگوییم که اجازه نمی‌دهد شهروند، ایران را در قامتِ یک تمدنِ توانمند ببیند: «تنگنایِ معیشت». نمی‌توان از جامعه‌ای که مدام فقیرتر و تنها در چندسال اخیر جمعیت فقیرش دوبرابر شده؛ انتظار داشت که داراییِ ملی را بخشی از افتخارِ فردیِ خود بداند. وقتی طبقه‌ متوسط—که همواره حاملِ فرهنگ و پیونددهنده‌ ثبات بود—امکان‌های خود را برای یک زندگیِ معمولی از دست می‌دهد و به زیر خطِ فقر پرتاب می‌شود، افقِ دیدِ جامعه لزوماً کوتاه می‌شود.

🔻واقعیت این است که در سال‌های اخیر، فقر از یک پدیده اقتصادی به یک وضعیتِ تمام‌عیارِ زیستی بدل شده است. وقتی بیش از نیمی از خانوارها زیر خطِ فقر هستند و تورمِ خوراکی در ماه‌های متوالی اعدادِ نجومیِ سه رقمی را تجربه می‌کند، زندگی عملاً در دایره‌ نیازهای اولیه محصور می‌ماند. در چنین شرایطی، فرد چنان درگیرِ «تونلِ فقر» و تنازع برای بقاست که دیگر توان و پهنایِ باندی برای اندیشیدن به «داشته‌های ملی» ندارد. برای کسی که تمامِ توانش صرفِ نان شده است، سازه‌های عظیمی چون عسلویه یا شبکه‌هایِ پیچیده‌یِ انرژی، دستاوردی دور و غریبه‌اند که اثری بر کیفیتِ زندگی‌اش ندارند.

🔻بحران جایی عمیق‌تر می‌شود که حاکمان، بی‌توجه به این واقعیت، از تریبون‌های رسمی مردم را به قناعتِ اجباری فرا می‌خوانند. صحبت از «عدم ضرورتِ خوراک» یا «لوکس شدنِ زندگی»، فرسنگ‌ها با واقعیتِ نسلی که در عصرِ ارتباطات زندگی می‌کند فاصله دارد. ما دیگر در دهه شصت و دورانِ کوپن زندگی نمی‌کنیم. مدلِ زندگی در تمام جهان تغییر کرده و مصرفِ نرمال، به بخشی از هویت و خواسته بدیهیِ انسانِ معاصر بدل شده است. وقتی شکافِ طبقاتی و ضریبِ جینی مدام افزایش می‌یابد و زندگیِ لوکسِ عده‌ای معدود در برابرِ چشمانِ محرومِ اکثریت رسانه‌ای می‌شود، یک «ادراکِ محرومیتِ نسبیِ» شدید شکل می‌گیرد.

🔻در این فضا، «خودکفایی» تبدیل به واژه‌ای میان‌تهی می‌شود. ردِ پایِ خودکفایی اگر بر سرِ سفره‌یِ خانواده‌ها دیده نشود، در پنداشته‌هایِ ملی هم جایی نخواهد داشت. وقتی دستاوردِ تمدنی و رنجِ متخصصِ داخلی، تأثیری در کاهشِ رنجِ روزمره‌ شهروند ندارد، طبیعی است که او نسبت به این دارایی‌ها دچار نوعی بی‌حسی و نادیده‌انگاری شود.

🔻بازخوانیِ وطن از مسیرِ فقدان به ما نهیب می‌زند که افتخار به میهن و دیدن دستاوردها و نیمه پر لیوان، با شکمِ گرسنه و در زیرِ سایه‌ی سنگینِ فقر میسر نیست. اگر می‌خواهیم مردم دوباره به داشته‌هایشان برگردند و آن‌ها را از آنِ خود بدانند، باید اول حقِ آن‌ها برای یک «زندگیِ نرمال» را به رسمیت شناخت. امنیت و اقتدار، پیش از آنکه در فولاد و بتن باشد، در سفره‌ای است که به برکتِ تخصص و مدیریت، دیگر بویِ فقر و شرمندگی ندهد. تا این پیوند برقرار نشود، بزرگترین زیرساخت‌ها هم در نگاهِ جامعه، تنها کالبدهایی غریبه باقی خواهند ماند.

#روزنوشته‌های_سمیه_توحیدلو

Showing 10 of 10 posts

No more posts

رتبه‌بندی

ورود لازم است

نظرات کاربران (0)

هنوز هیچ نظری وجود ندارد. اولین نفری باشید که نظر خود را به اشتراک می‌گذارید!

کانال‌های تلگرام مرتبط

Loading recommended channels...

روزنوشته‌های سمیه توحیدلو

روزنوشته‌های سمیه توحیدلو

رتبه‌بندی

رشد مشترکان (3 روز گذشته)

آخرین پست‌ها

رتبه‌بندی

نظرات کاربران (0)

کانال‌های تلگرام مرتبط

سید عباس عراقچی

افشاگری بلاگران❌

حيث الإنسان

تَبِ خــوانـنـدگے و گویندگی🎻

آلاء وجيه

𝟮𝟬𝟬𝟴

ʙᴇɢᴡᴇᴅ/بـێگوُێدِ🖤🦇.

📌 منشورات استيقظ المميزة والمهمة

کانال‌های تلگرام مرتبط

سید عباس عراقچی

افشاگری بلاگران❌

حيث الإنسان

تَبِ خــوانـنـدگے و گویندگی🎻

آلاء وجيه

𝟮𝟬𝟬𝟴

ʙᴇɢᴡᴇᴅ/بـێگوُێدِ🖤🦇.

📌 منشورات استيقظ المميزة والمهمة

نظرات کاربران (0)

آخرین پست‌ها