Institute for Strategy and Policy- Myanmar

Institute for Strategy and Policy- Myanmar

Public

Can't Join? @ispmyanmar

0

4.8k Members

Updated: May 17, 2026 at 10:11 PM

Institute for Strategy and Policy- Myanmar

The ISP-Myanmar is an independent, non-partisan, and nongovernmental think tank, which supports the advancement of democracy and good governance.

@ispmyanmar is a dedicated channel for ispmyanmar and nongovernmental with regular updates in Politics

Ranking

Global Ranking

#456

+2

Language Ranking

#45

+1

Category Ranking

#23

-1

Participant Growth (Last 6 Days)

Total: 4.8K

24h growth: +0 0%

Loading posts...

Rating

Login required

Loading reviews...

Loading recommended channels...

Latest Posts

Institute for Strategy and Policy- Myanmar

May 19, 2026, 04:54 PM

မူဝါဒတခြား လူထုတခြား – နေပြည်တော်နှင့် ဝေးခဲ့ပြီ

______

■ မောင်လွမ်းဝေ

[မောင်လွမ်းဝေသည် ပြည်သူ့ရေးရာမူဝါဒဆိုင်ရာ ပညာရပ်ဖြင့် သုတေသနပြုနေသော လူငယ်သုတေသီ ဖြစ်သည်]

ကျနော့်ကိုယ်ကျနော် ‘ရွာသား’ လို့ ဂုဏ်ယူစွာ ပြောလေ့ရှိပါတယ်။ ရွာမှာကြီးလာလို့ ရွာသားလို့ ဆိုတာမဟုတ်ဘဲ မိဘမဲ့ တကောင်ကြွက်ဘဝမှာ တရွာလုံးက ဝိုင်းဝန်းကျွေးမွေးထားခဲ့လို့ ‘တရွာလုံးရဲ့သား၊ ရွာသား’ လို့ ဆိုချင်တာပါ။ ကြွားရရင် ကျနော် ရှင်ပြုတုန်းက ရွာဦးကျောင်း ဘုန်းကြီးကတောင် ငါးထောင်ကျပ် မတည်လှူဒါန်းဖူးသေးတယ်။

ရွာနဲ့ အခု အဆက်အသွယ် ပြန်ရတော့ ကျနော့်ကို ကျွေးမွေးခဲ့တဲ့ လူတွေ အဆင်မပြေဖြစ်နေတာ ကြားရပြီး စိတ်ထဲမကောင်း ဖြစ်မိတယ်။ ကျနော့်ကို အရင်က ကျွေးမွေးခဲ့တဲ့ တောင်သူရဲ့အိမ်က အခုဆို ကျနော့်လို တကောင်ကြွက် နောက်တယောက်ကို ကြီးပြင်းလာအောင် ထပ်ကျွေးမွေးပျိုးထောင်နိုင်စွမ်း မရှိတော့တဲ့ အခြေအနေ ဆိုက်နေပါပြီ။ မြေဩဇာဈေး၊ ဆီဈေးတွေက အဆမတန် တက်နေတော့ စိုက်လေရှုံးလေ သံသရာထဲမှာ သူတို့ပါ ပါသွားတယ် ထင်ပါရဲ့။ ဘယ်လောက်တောင် ဆိုးနေသလဲဆိုတော့ သူ့အိမ်က ကျောင်းနေအရွယ် လူပျိုပေါက်ကလေးကိုတောင် အတိုးနဲ့ငွေချေးယူပြီး ထိုင်းနိုင်ငံကို ပို့နေရပါပြီ။ အတိုးသက်သာအောင် လက်ငုတ်လက်ရင်း လယ်ကို ရောင်းဖို့ ကြိုးစားပြန်တော့လည်း အဝယ်မရှိ၊ အရောင်းအဝယ်တွေက ရပ်တန့်နေတယ်။ နောက်လူပျိုပေါက်တယောက်ကတော့ ရန်ကုန်တက်ပြီး ဂျပန်စာသင်တန်း တက်နေလေရဲ့။ အိတ်စိုက် သိန်းလေးငါးရာလောက် ကုန်မယ့်အပြင် ဂျပန်ရောက်တာနဲ့ ချက်ချင်း ပိုက်ဆံရမှာလည်း မဟုတ်သေး။ အေဂျင်စီဆီ ပြန်သွင်းရမယ့် ငွေက ရှိသေးတယ်။ ဒါတောင် ပိုက်ဆံရှိလို့ သွားနိုင်တာ မဟုတ်ဘူး။ စင်ကာပူထွက်ပြီး အလုပ်သွားလုပ်နေတဲ့ အစ်မဖြစ်သူက ရှိတာလေး စု၊ မလောက်ရင် ဂျပန်မှာနေတဲ့ သူ့ရည်းစားဆီကနေ ချေးငှားပြီး ပို့ပေးရမယ့်သဘော။ အခုဆို ရွာတွေမှာ သက်ကြီးရွယ်အိုတွေနဲ့ ကလေးတွေလောက်ပဲ ကျန်တော့တဲ့အထိ လူပျိုပေါက်အရွယ်တွေ တိုင်းပြည်ကနေ ထွက်ပြေးနေရတဲ့ မြင်ကွင်းဟာ ရင်နာစရာ ကောင်းလှပါတယ်။

ဒီအခြေအနေကို မြင်ရတော့ အရာအားလုံးဟာ ကျနော့်အဖို့ မေးခွန်းထုတ်စရာ၊ စိတ်နာကြည်းစရာ ဖြစ်နေပါတယ်။ ဒီလပိုင်းတွေမှာ ဣရိယာပုတ် ပြောင်းထားတဲ့ အစိုးရက ရက် (၁၀၀) စီမံချက်တွေအကြောင်း ပြောနေတာတွေကို မြင်နေကြားနေရပါတယ်။ တိုင်းပြည်ကို ဘယ်လို ဖွံ့ဖြိုးအောင် လုပ်မယ်၊ အတူတကွ ကြိုးစားရမယ် ဆိုတာလည်း ပါလိုက်သေး။ တခြားတဖက်မှာလည်း ဖက်ဒရယ်ဒီမိုကရေစီပြည်ထောင်စုပေါ်ထွန်းရေး ဦးဆောင်ကောင်စီတို့၊ တပ်ပေါင်းစုတို့က အွန်လိုင်းပေါ်မှာ ပြောကြဆိုကြပေါ့။ ဒါတွေအားလုံးက ကျနော်တို့ ရပ်ရွာလူထုနဲ့ မအပ်စပ်တော့သလို ခံစားလာရတယ်။ နေပြည်တော်ကွန်ဗင်းရှင်းစင်တာမှာ ပွဲတွေ အလီလီလုပ်နေတော့ နေပြည်တော်နဲ့ တတိုင်းပြည်လုံးဟာ တခြားစီ ဖြစ်နေသလိုပါပဲ။ ကျနော်တို့လို ကျေးလက်နေပြည်သူက အွန်လိုင်းက ပြောကြဆိုကြ ဆွေးနွေးကြတာကို စိတ်ဝင်စားတော့မယ် မထင်ဘူး။ အတ္တကြီးတယ်ပဲ ပြောပြော၊ ရှင်သန်ဖို့က လိုအပ်လာတယ်လေ။ ဒါကြောင့် လူထုက နေ့စဉ်လူမှုစီးပွားအခက်အခဲ၊ စားဝတ်နေရေးအတွက် သောကရောက်နေချိန်မှာ အာဏာရှင်တွေ၊ နိုင်ငံရေးသမားတွေရဲ့ စကားလုံးတိုင်း၊ ကတိတိုင်းဟာ စိတ်နာကြည်းစရာတွေပါပဲ။

ဒီအခြေအနေမှာ ဖွံ့ဖြိုးရေးအစီအမံတွေနဲ့ တခြားမူဝါဒတွေဆိုတာ ဘယ်လောက်ပဲ နည်းနာအရ ပြည့်စုံပါစေ၊ အုပ်ချုပ်သူနဲ့ လူထုအကြား အချိတ်အဆက် မရှိ၊ လက်ခံယုံကြည်မှု မရှိရင် အလကားပဲလို့ မြင်လာပါတယ်။ မူဝါဒ စကားလုံးနဲ့ ဆိုရရင် တတိုင်းပြည်လုံးရဲ့တိမ်းညွတ်မှု (national mood) က ဘယ်လို ရှိနေသလဲ ဆိုတာကလည်း အရေးကြီးတယ်လို့ မြင်ပါတယ်။ ပြန်ကြည့်ရရင် ဦးသိန်းစိန် လက်ထက်တုန်းကဆို တိုင်းပြည်ဟာ လမ်းကြောင်းမှန်ပေါ် ရောက်နေတယ်လို့ လူများစုက ခံစားချက် ရှိခဲ့ကြသလို ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည် လက်ထက်မှာ ပိုမိုသာလွန်တဲ့ အပြောင်းအလဲ ဖြစ်မယ်လို့လည်း ယုံကြည်ခဲ့ကြတယ်။ ကျနော်ခံစားလွန်းတယ်ပဲ ပြောပြော၊ လူထုဟာ ဒီလိုခံစားချက်မျိုးတွေကို ဘယ်ဘက်ကမှ၊ ဘယ်အစိုးရဆီကမှ မရတော့တာ ကြာပါပြီ။

အခုတော့ ရေးတတ်၊ ဖတ်တတ်ရုံအထိ စာသင်ကျောင်းပို့၊ ပြီးတာနဲ့ ထိုင်းကို ကြိုးစားပို့။ ဒါဟာ ကျနော်တို့ လူ့အဖွဲ့အစည်းရဲ့ ဖြစ်တည်မှုတခုလို၊ ဓလေ့တခုလို ဖြစ်နေတာဟာ ကျနော်တို့ တိုင်းပြည် ဘယ်လောက်တောင် နောက်ပြန်ရောက်သွားပြီလဲဆိုတာကို ပြနေတာပါပဲ။ ပိုပြီး ဝမ်းနည်းစရာကောင်းတာကတော့ ကျေးလက်မှာ ကြီးပြင်းရတဲ့ လူငယ်မျိုးဆက်ဟာ ‘ဉာဏ်ရည်တု၊ ဒစ်ဂျစ်တယ် စီးပွားရေး’ စတာတွေနဲ့ ထိတွေ့ရဖို့ ဝေလာဝေး၊ ထိုင်းနဲ့ အခြားနိုင်ငံ သွားအလုပ်လုပ်ရဖို့ကပဲ ငယ်ဘဝအိိပ်မက်တွေ ဖြစ်လာကြတယ်။ တိုင်းပြည်အနာဂတ် ဘယ်ဆီဘယ်ဝယ် ဦးတည်နေတယ် ဆိုတာကို လူငယ်တွေရဲ့ အိပ်မက်တွေကနေ တွေးကြည့်လို့ရပါတယ်။

ဒါကြောင့် အစီအမံတွေနဲ့ မူဝါဒတိုင်းမှာ လူထုအတွက် ‘မျှော်လင့်ချက်’ ပါဝင်သင့်ပါတယ်။ ဒီမျှော်လင့်ချက်ဟာ သူတို့ရဲ့ နေ့စဉ်ဘဝ၊ စားဝတ်နေရေး အဆင်ပြေစေမယ့် လက်တွေ့ကျတဲ့ အစီအမံတွေကနေ ပေါက်ဖွားလာရမှာပါ။ ဒါကြောင့် လူမှုစီးပွားအဆင်ပြေရေးအတွက် စဉ်းစားအကောင်အထည်ဖော်ကြဖို့ တိုက်တွန်းလိုပါတယ်။ လက်ရှိမှာတော့ အစီအမံတိုင်း၊ မူဝါဒတိုင်းမှာ လူထုအတွက်

224

1

0

Institute for Strategy and Policy- Myanmar

May 19, 2026, 04:54 PM

ဦးမင်းအောင်လှိုင်အစိုးရအနေနဲ့ အရပ်ဘက်အုပ်ချုပ်ရေး ဖြစ်လာတဲ့အချိန်မှာ တချိန်က စစ်ခုံရုံးနဲ့ ဆုံးဖြတ်ခဲ့တာတွေ၊ စီရင်ခဲ့တာတွေအတွက် တာဝန်ယူမှု တာဝန်ခံမှုသဘော ရှိရပါမယ်။ ဒီအတိုင်းပဲ အာဏာလွှဲအပ်ခြင်းခံရတဲ့ တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ကလည်း သူ လုပ်ခဲ့တာတွေအတွက် လွှတ်တော်ကို အစီရင်ခံတင်ပြသင့်ပါတယ်။ စစ်ခုံရုံးရဲ့ဆုံးဖြတ်ချက်တွေက အတည်မဟုတ်သင့်ဘဲ ကြီးလေးစွာချမှတ်ထားတဲ့ ပြစ်ဒဏ်တွေဆိုရင် ပြည်ထောင်စုတရားလွှတ်တော်ချုပ်မှာ ပြန်ပြီး အယူခံဝင်ခွင့်ရှိတာမျိုး ဖြစ်သင့်ပါတယ်။ ဒီလိုမှမဟုတ်ရင်တော့ ပြည်သူတွေရဲ့ နေ့စဉ်ဘဝလုံခြုံရေးအပေါ် သက်ရောက်မှုက အကြီးမားဆုံး ဖြစ်လာပါလိမ့်မယ်။ စစ်ခုံရုံးတွေကနေ စီရင်ပိုင်ခွင့်ရှိတဲ့ ပြစ်မှုတွေက ကျယ်ပြန့်များပြားပါတယ်။ ဧည့်စာရင်းမတိုင်ရင်တောင် ထောင်ချလို့ရတဲ့အထိ လုပ်နိုင်ပါတယ်။ ထိုက်သင့်တဲ့ ချေပခွင့်၊ အယူခံဝင်ခွင့်တွေမရဘဲ အမြင့်ဆုံးပြစ်ဒဏ်တွေနဲ့ စီရင်ခံရနိုင်ခြေကလည်း စိုးရိမ်စရာပါပဲ။ နောက်တခုက နိုင်ငံရဲ့ တရားစီရင်ရေးမဏ္ဍိုင် ပျောက်ဆုံးသွားနိုင်ခြေ ဖြစ်ပါတယ်။ ဥပဒေပြုရေး၊ အုပ်ချုပ်ရေးနဲ့ တရားစီရင်ရေးစတဲ့ မဏ္ဍိုင်သုံးခုမှာ တရားစီရင်ရေးဟာ စစ်တပ် ဝင်ရောက်စွက်ဖက်ပိုင်ခွင့်ကို ဟန့်တားနိုင်တဲ့ မဏ္ဍိုင်တရပ်ဖြစ်ပါတယ်။ စစ်အုပ်ချုပ်ရေးကြောင့် တရားစီရင်ရေးမဏ္ဍိုင်ဟာ စစ်တိုင်းမှူးတွေရဲ့ လက်ထဲရောက်ရှိသွားသလို အမြင့်ဆုံးဖြစ်တဲ့ ပြည်ထောင်စုတရားလွှတ်တော်ချုပ်ကလည်း အားကိုးဖွယ်ရာမရှိပါဘူး။ ပြည်ထောင်စုတရားလွှတ်တော်ချုပ်ရဲ့ တရားသူကြီးကိုးဦးမှာ ငါးဦးက အမျိုးသားတွေဖြစ်ပြီး လေးဦးက အမျိုးသမီးတွေဖြစ်ပါတယ်။ ဒီထဲက အမျိုးသားလေးဦးဟာ တပ်မတော်အရာရှိဟောင်းတွေ ဖြစ်ပါတယ်။ နိုင်ငံတော်ဖွဲ့စည်းပုံ အခြေခံဥပဒေဆိုင်ရာခုံရုံးဥပဒေကိုလည်း လွှတ်တော်မခေါ်ခင်ကတည်းက ဦးမင်းအောင်လှိုင်စိတ်ကြိုက် ပြင်ဆင်ထားပါတယ်။ သာမန်ပြည်သူတွေနဲ့ အနီးစပ်ဆုံးဖြစ်တဲ့ မြို့နယ်တရားရုံးတွေမှာ စစ်ဘက်အရာရှိတွေကို ပြောင်းခန့်ဖို့ မလွယ်သေးတဲ့အခြေအနေမှာ စစ်အုပ်ချုပ်ရေးအမိန့်အပါအဝင် လွှတ်တော်မခေါ်ခင် ပြဋ္ဌာန်းခဲ့တဲ့ ဥပဒေပြဋ္ဌာန်းချက် တွေကနေ တရားစီရင်ရေးမဏ္ဍိုင်အပေါ်မှာပါ ဦးမင်းအောင်လှိုင်က လွှမ်းမိုးဖို့ ကြိုးစားနေတာဖြစ်ပါတယ်။ ဒါတွေဟာ ISP-Myanmar ရဲ့ မြန်မာ့အခြေပြစစ်တမ်း (၂၀၂၅-၂၀၂၆) မှာ အကဲဖြတ်ခဲ့တဲ့အတိုင်း အုပ်ချုပ်ရေးနဲ့ ဥပဒေပြုရေးမဏ္ဍိုင်တင်မက တရားစီရင်ရေးမှာပါ သူ့ရဲ့အာဏာစက် ဖြန့်ကြက်လာနိုင်တဲ့ အခြေအနေတွေနဲ့ ဆက်စပ်နေပါတယ်။ သမ္မတရဲ့အာဏာစက်(presidential power) အကန့်အသတ်မဲ့ ဖြစ်လာပြီး ပုဂ္ဂိုလ်ရေးအာဏာရှင် စနစ် အားကောင်းလာအောင် အသက်သွင်းမယ့် သက်ရောက်မှုလည်း ဖြစ်လာနိုင်ပါတယ်။

➥ PDF ကို ဒေါင်းလုတ်ရယူနိုင်ပါတယ် https://ispmyanmar.com/community/wp-content/uploads/2026/05/OP2026_04_Burmese.pdf

Institute for Strategy and Policy- Myanmar

May 19, 2026, 04:54 PM

📷 Photo

688

1

0

Institute for Strategy and Policy- Myanmar

May 19, 2026, 04:54 PM

စည်ကားနေသော မြို့ပျက်ကြီး

______

■ လစ်ဇီ

[လစ်ဇီသည် နိုင်ငံတကာဥပဒေဘာသာရပ်ဖြင့် ဘွဲ့ရထားပြီး လူမှုရေးဥပဒေသုတေသနများကို ဆောင်ရွက်နေသူဖြစ်သည်။]

မြန်မာနိုင်ငံမြောက်ဘက်ပိုင်းမှာ ရှိပြီး ပြည်တွင်းစစ်မီးတွေနဲ့ အသားကျနေပြီး ဧရာဝတီမြစ်ကြီး မြစ်ဖျားခံရာ မေခမြစ်နဲ့ မလိခမြစ် ပေါင်းဆုံစီးဆင်းတဲ့ မြစ်ဆုံတည်ရှိရာ ကချင်ပြည်နယ်ရဲ့ မြို့တော်မြစ်ကြီးနားဟာ ဝိုင်ဖိုင်၊ အင်တာနက်တွေ သုံးနှစ်ကြာ ဖြတ်တောက်ခံထားရလို့ စတားလင့်တွေနဲ့ လည်ပတ်နေရတဲ့ ပုံမှန်မြို့လေးတမြို့လို ဖြစ်နေပါပြီ။

ဒါ့အပြင် စစ်ရေးအရှိန်အဟုန် အနိမ့်အမြင့်ကြားမှာ ပြည်မကုန်စည်စီးဆင်းမှုနဲ့ နယ်စပ်ကုန်စည်စီးဆင်းမှုဟာလည်း အရင်ကလို မလည်ပတ်နိုင်တော့ပါဘူး။ အခြေခံလူသုံးကုန်ကစလို့ ဆေးဝါးစျေးနှုန်းတွေအဆုံး ခေါင်ခိုက်နေပါတယ်။ လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေးမှာလည်း ကုန်းလမ်းကြောင်းဟာ ရှေးကလူကြီးတွေ ပြောခဲ့ဖူးတဲ့ စက်တပ်ယာဉ်တွေ မပေါ်ခင်ကလို တလကိုးသီတင်း ကြာလို့နေပါတယ်။ ကုန်းလမ်းကြောင်း ကြန့်ကြာမှုအပြင် အမည်မသိအုပ်စုတွေရဲ့ စစ်သားစုဆောင်းမှုကိုလည်း ခံနေရပါသေးတယ်။ ကုန်းလမ်းကြောင်းအစား လေကြောင်းလမ်းကို အားကိုးပြန်တော့ စရိတ်စကတွေက ပြည်ပလေကြောင်း ခရီးစဉ်တွေထက် ပိုများတဲ့ပမာဏကို ပေးဆောင်ရပြီး ကြိုတင်ဝယ်ယူမှုတွေ ပြုလုပ်ရတဲ့အတွက် အရေးပေါ်အခြေအနေ ကြုံတွေ့ရတဲ့အခါ ငွေသာမရှိရင် အသက်သေဖို့သာ ရှိပါတယ်။ အခုလိုအခြေအနေတွေကြားက အားထားနေရတဲ့လေကြောင်းလိုင်းဟာဆိုရင်လည်း အခုဆို လက်သည်မပေါ်တဲ့ စစ်ရေးတိုက်ခိုက်ခံရမှုကြောင့် ဖေဖော်ဝါရီလ ၂၁ ရက်နေ့ကနေ ဧပြီလ ၄ရက်နေ့အထိ ပိတ်သွားခဲ့ပါသေးတယ်။ နောက်ဆက်တွဲအကျိုးဆက်အနေနဲ့ အခုချိန်မှာဆိုရင် လေယာဉ်လက်မှတ်စျေးတွေက ခေါင်ခိုက်နေပြီး လက်မှတ်တစောင် သိန်းနှစ်ဆယ်ကျော်အထိ ပေါက်နေသလို ဝယ်ယူရခက်တဲ့ ပြဿနာတွေကိုလည်း ကြုံနေရပါတယ်။ တဖက်မှာလည်း မြစ်ဆုံစီမံကိန်းအကြောင်းပြပြီး မီးပြတ်မှုတွေနဲ့ ဆီစျေးမြင့်တက်မှုပြဿနာတွေကိုလည်း ရင်ဆိုင်နေရပါတယ်။ ဆီစျေးမြင့်တက်မှုကို အံတုဖို့ လျှပ်စစ်ဆိုင်ကယ်တွေကို ဝယ်ကြပေမဲ့ ဆိုင်ကယ် ရောင်းတဲ့သူတွေသာ စျေးမြင့်မြင့်နဲ့ အမြတ်စွန်းထွက်သွားကြပြီး သုံးစွဲသူတွေကတော့ မီးမလာတဲ့အတွက် အခက်ကြုံနေရဆဲဖြစ်ပါတယ်။

ဒါပေမဲ့ အခုလိုကြုံတွေ့နေရတဲ့အခက်အခဲတွေကြားထဲမှာ စည်ကားနေတာကတော့ အာဏာသိမ်းပြီးနောက်ပိုင်း မြို့စွန်တွေမှာသာမက မြို့လယ်ခေါင်အထိ ရောက်ရှိလာတဲ့ လောင်းကစားဝိုင်းတွေ၊ ခေတ်ပေါ်မူးယစ်ဆေးမျိုးစုံရနိုင်တဲ့ KTV တွေ၊ လမ်းထောင့်တိုင်းလိုလိုမှာ မူးယစ်ဆေးအရောင်းအဝယ် ပြုလုပ်နေသူတွေနဲ့ ဆေးထိုးအပ်တန်းလန်းသုံးစွဲနေသူတွေ ဖြစ်ပါတယ်။ အသိတယောက်ရဲ့ ပြောဆိုချက်အရတော့ “အစ်မရယ် ဟက်ပီးဝါးတားတို့၊ ကေတို့လို မူးယစ်ဆေးနဲ့ ဝိတွေက အခုမြစ်ကြီးနားမှာရှိတဲ့ KTV တိုင်းမှာ ရတယ်၊ အလွယ်လေးပဲ၊ ပြီးတော့ တခါတလေ စိတ်အပန်းဖြေရင်း ကိုယ်လွတ်လက်လွတ် ဖြစ်သွားတဲ့သူတွေ ရှိသလို တခါတလေလေး အစမ်းဆိုပြီး သုံးကြည့်ရင်း စွဲသွားတဲ့သူတွေတောင် ရှိတယ်၊ ဒါက ပုံမှန်အရာတွေပါပဲ” လို့ပြောပါတယ်။ အကျပ်အတည်းတွေကြားမှာ အခုလို လောင်းကစားဝိုင်းနဲ့ စိတ်ကို ယစ်မူးစေတဲ့အရာတွေ မှိုလိုပေါက်လာတာနဲ့အမျှ အဲဒါတွေကို အလွယ်တကူသုံးစွဲနိုင်တဲ့ မျှခြေတခုရဖို့ လူတွေကလည်း အလွယ်ရတဲ့နည်းလမ်းတွေကို လိုက်သလို ဒုစရိုက်မှုနဲ့ တရားမဝင်မှုတွေဟာ တရားဝင်စီးပွားရေးဖြစ်လာပြီး ရာဇဝတ်မှုတွေကို ထမင်းစားရေသောက်ဆိုသလို ကျူးလွန်လာကြပါတယ်။

သတင်းစီးဆင်းမှု ကန့်သတ်ခံထားရတာတွေနဲ့ သတင်းမီဒီယာအဖွဲ့အစည်းတွေ လျော့နည်းလာတာတွေကြောင့် သတင်းအခင်းအကျင်းတွေက အချိန်နဲ့ တပြေးညီ စီးဆင်းမှုမရှိပေမဲ့လည်း မြစ်ကြီးနားမြို့မှာ ပစ္စည်းလုယက်မှုတွေ၊ လူသတ်မှုတွေကို တပတ်မှာ အနည်းဆုံး တမှုစီလောက် ကြုံနေရသလို လမ်းသွားရင်း ဆွဲကြိုးလုခံရတာ၊ မနက်စောစော ကျူရှင်သွားတဲ့ ကျောင်းသူ၊ ကျောင်းသားလေးတွေကို ဓားထောက်ပြီး ဆိုင်ကယ်နဲ့ ဖုန်းလုတာ၊ အိမ်ရှေ့မှာလမ်းလျှောက်နေတဲ့သူကို ဖုန်းလုသွားတာ၊ ဝတ်ထားတဲ့ပစ္စည်းကို လုတာနဲ့ အိမ်ကို ဓားပြတိုက်တဲ့အမှုတွေ နေ့စဉ်ရက်ဆက် ဖြစ်ပျက်နေပါတယ်။ နေ့ခင်းကြောင်တောင် လူစည်ကားနေတဲ့အချိန်မှာ ခိုးမှုတွေ ဖြစ်တာ၊ ခိုးနေစဉ်လူမိသွားလို့ မရည်ရွယ်ဘဲ ရန်မူရင်း လူသတ်မှုတွေဖြစ်တာအထိ ဆိုးဝါးလာပါတယ်။ ဒါ့အပြင် အရောင်းအဝယ်ကိစ္စနဲ့ ငွေအပေးအယူကိစ္စမှာလည်း မကျေနပ်တဲ့သူကို လက်နက်အားကိုးပြီး အနိုင်ကျင့်မှုတွေ (ငွေပြန်မပေးချင်လို့ သတ်ပစ်တဲ့ ကိစ္စရပ်တွေ၊ အချင်းချင်းစကားများပြီး သေနတ်နဲ့ပစ်သတ်တဲ့အမှု) ဟာလည်း တနေ့တခြား တိုးလာပြီး မင်းမဲ့စရိုက်ဆန်တဲ့ အပြုအမူတွေ ပိုမိုကြီးစိုးလို့ လာနေပါတယ်။

မြစ်ကြီးနားမြို့ဟာ လက်တွေ့မှာ တရားဥပဒေစိုးမိုးမှု ကင်းမဲ့နေပြီး ငွေများသူနဲ့ လက်နက်ရှိတဲ့သူတွေ ကြီးစိုးတဲ့မြို့ ဖြစ်နေပါတယ်။ တခါက သူငယ်ချင်းကို “မြစ်ကြီးနားက အခု ဘယ်သူစိုးမိုးနေတာလဲ” ဆိုပြီး စနောက်မိတော့ “ဟိုနေ့ကတော့ မြို့လယ်ခေါင်မှာ ပြည်သူ့စစ်အရာရှိတဦးကို KIA က လာဖမ်းသွားတယ်၊ ဟိုနေ့ကတော့ ဟိုဘက်ရပ်ကွက်မှာ PDF တပ်သားဆိုတဲ့သူကို စစ်တပ်က လာဖမ်းသွားတယ်” ဆိုပြီး ပြန်ဖြေလေရဲ့။ တကယ်တမ်း လက်ရှိအခြေအနေမှာ

Institute for Strategy and Policy- Myanmar

May 19, 2026, 04:54 PM

မြစ်ကြီးနားမြို့ကြီးဟာ အပြင်ကသူတွေရဲ့ အမြင်မှာ အေးချမ်းနေတဲ့မြို့ကြီးအဖြစ် မြင်ရမှာ ဖြစ်ပေမဲ့ အတွင်းမှာတော့ ဒုစရိုက်မှုတွေနဲ့ ပြည့်နှက်နေပါတယ်။ သက်ဆိုင်ရာ အာဏာရှိသူအသီးသီးကလည်း သူတို့အကျိုးကိစ္စတွေကိုသာ ဆောင်ရွက်နေတဲ့အတွက် စည်ကားနေတဲ့ မြို့ပျက်ကြီးသာ ဖြစ်နေပါတော့တယ်။

[ယခုဆောင်းပါးသည် ISP-Myanmar ၏ အာဘော်မဟုတ်ဘဲ စာရေးသူ၏ အာဘော်သာဖြစ်ပါသည်။ ဆောင်းပါးကို ဖတ်ရှုအပြီး ဆင်ခြင်မိသည်များ၊ ပြန်လည်ချေပလိုသည်များ ရှိပါကလည်း တုံ့ပြန်ဆောင်းပါး (rebuttal article) ရေးသားပေးပို့နိုင်ပါသည်]

#ISP_Column

328

1

0

Institute for Strategy and Policy- Myanmar

May 19, 2026, 04:54 PM

📷 Photo

350

0

0

Institute for Strategy and Policy- Myanmar

May 19, 2026, 04:54 PM

စစ်အုပ်ချုပ်ရေးအောက်က တရားစီရင်ရေးမဏ္ဍိုင်
______________________
ISP On Point 2026
OP2026-04 ︱ May 6, 2026

ရွေးကောက်ခံအစိုးရအဖြစ် ကြေညာပြီးနောက် ထုတ်ပြန်လိုက်သော စစ်အုပ်ချုပ်ရေးအမိန့်သည် တိုင်းပြည်၏ ပကတိအခြေအနေကို ပြောပြနေသည်။ မြို့နယ် ၃၃၀ အနက် မြို့နယ် ၆၀ (၁၈ ရာခိုင်နှုန်းကျော်)၏ တရားစီရင်ရေးမဏ္ဍိုင်ကို စစ်တပ်လက်သို့ တရားဝင်လွှဲအပ်လိုက်ခြင်းလည်း ဖြစ်သည်။

❐ ဖြစ်ရပ်အချက်အလက်

စစ်ခေါင်းဆောင်ဟောင်း ဦးမင်းအောင်လှိုင်ဟာ သမ္မတဖြစ်ပြီး မကြာခင် ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဧပြီ ၂၃ ရက်မှာ မြို့နယ် ၆၀ ကို အရေးပေါ်အခြေအနေကြေညာပြီး စစ်အုပ်ချုပ်ရေးအမိန့် ထုတ်ပြန်လိုက်ပါတယ်။ ဒီမတိုင်ခင်ကလည်း မြို့နယ် ၆၃ မြို့နယ်ကို စစ်အုပ်ချုပ်ရေးကျင့်သုံးစေခဲ့ရာကနေ အခု ဆက်ပြီးဖော်ဆောင်စေခဲ့တာဖြစ်ပါတယ်။ မြို့နယ် ၆၀ အတွက် အုပ်ချုပ်ရေးနဲ့ တရားစီရင်ရေးအာဏာကို ဦးမင်းအောင်လှိုင်က သူ့ရဲ့ လက်ရင်းလူယုံဖြစ်တဲ့ တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် ဗိုလ်ချုပ်ကြီး ရဲဝင်းဦးဆီလွှဲပေးခဲ့ပါတယ်။ တရားစီရင်ရေးအာဏာကို စစ်တိုင်းမှူးတွေလက်ထဲ ဆက်ထားထားတဲ့သဘောပဲ ဖြစ်ပါတယ် [ISP ညွှန်းပြမြေပုံ ၁၇/၂၀၂၆ (ISP-M2026-017) ကိုရှုပါ]။

❐ ကနဦးသုံးသပ်ချက်

စစ်အုပ်ချုပ်ရေးကြေညာလိုက်တဲ့ မြို့နယ်တွေဟာ တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင် (EAOs) တွေနဲ့ ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ် (PDFs/LDFs) တွေ စိုးမိုးလှုပ်ရှားနေတဲ့ဒေသတွေ ဖြစ်ပါတယ်။ စစ်အုပ်ချုပ်ရေးအမိန့်ကြောင့် မြို့နယ်တွေရဲ့ လုံခြုံရေး၊ လူမှုရေး၊ ကုန်သွယ်ရေးနဲ့ လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေးကအစ တရားစီရင်ရေးအဆုံး အရာအားလုံးဟာ မြန်မာစစ်တပ် စစ်တိုင်းမှူးတွေရဲ့ လုပ်ပိုင်ခွင့်အောက်ကို ရောက်ရှိသွားမှာပါ။ ဒါဟာ ဒေသခံတော်လှန်ရေးအင်အားစုတွေတင်မက ဒေသခံပြည်သူတွေအထိ အကျိုးသက်ရောက်မှု ရှိနိုင်ပါတယ်။ စစ်အုပ်ချုပ်ရေးအရ (၁) ဘယ်ပြစ်မှုတွေကို စီရင်နိုင်သလဲ၊ (၂) အရပ်ဘက်တရားစီရင်ရေးနဲ့ ဘာတွေကွာခြားသလဲ၊ (၃) စစ်အုပ်ချုပ်ရေးမရှိတဲ့ မြို့နယ်တွေရဲ့ တရားစီရင်ရေးမှာ ဘယ်လိုသက်ရောက်နိုင်သလဲ စတဲ့ အချက်သုံးချက်ကို သုံးသပ်ပါမယ်။

စစ်အုပ်ချုပ်ရေးအရ စီရင်ပိုင်ခွင့်ရှိတဲ့ အမှုတွေကတော့ နိုင်ငံရေးနဲ့ဆိုင်တဲ့ ပြစ်မှု ၁၂ မျိုး၊ ရာဇဝတ်မှုနဲ့ဆိုင်တဲ့ ပြစ်မှုကိုးမျိုး၊ သတင်းလွတ်လပ်ခွင့်နဲ့ သက်ဆိုင်တဲ့ ပြစ်မှုနှစ်မျိုးဆိုပြီး အကြမ်းဖျင်းခွဲခြားနိုင်ပါတယ် [ISP ဒေတာအချက်အလက် ၃၉/၂၀၂၆ (ISP-DM2026-039) ကို ရှုပါ]။ ဒီအထဲမှာ နိုင်ငံရေးတက်ကြွလှုပ်ရှားသူတွေကို နှိပ်ကွပ်အရေးယူလေ့ရှိတဲ့ ပုဒ်မအတော်များများ ပြန်ပါလာပါတယ်။ ရာဇဝတ်မှုတွေမှာ အများဆုံးတွေ့ရတတ်တဲ့ ပြစ်မှုတွေကိုလည်း ထည့်ထားပါတယ်။ စစ်တိုင်းမှူးတွေဟာ မူလရှိပြီးဖြစ်တဲ့ တရားရုံးတွေမှာဖြစ်ဖြစ်၊ စစ်ခုံရုံးဖွဲ့ပြီးဖြစ်ဖြစ် အဲဒီအမှုတွေကို တရားစီရင်ပိုင်ခွင့်ရှိသွားပါတယ်။ စစ်အုပ်ချုပ်ရေးဒေသတွေမှာရှိတဲ့ အရပ်ဘက်တရားရုံးတွေကတော့ တရားမမှုလောက်ပဲ စီရင်ခွင့်ရှိတော့မှာ ဖြစ်ပါတယ်။

စစ်အုပ်ချုပ်ရေးရဲ့ တရားစီရင်ပုံဟာ အရပ်ဘက်ရဲ့ စီရင်စစ်ဆေးပုံနဲ့ ကွာခြားပါတယ်။ အရပ်ဘက် တရားရုံးတွေမှာ သေးငယ်တဲ့အမှုတွေကို အကျဉ်းနည်းနဲ့ စစ်ဆေးပေမဲ့ စစ်အုပ်ချုပ်ရေးမှာတော့ ဘယ်အမှုကိုမဆို အကျဉ်းနည်းနဲ့ စီရင်ခွင့်ရှိပါတယ်။ သေဒဏ်နဲ့ တကျွန်းချခံရနိုင်တဲ့ ပြစ်မှုကြီးတွေကိုပါ သက်သေ၊ လျှောက်လဲချက် အဆင့်ဆင့်မပေးဘဲ အမြန်စီရင်ဆုံးဖြတ်ပါတယ်။ ချမှတ်နိုင်တဲ့ပြစ်ဒဏ်တွေက ပြင်းထန်သလို အယူခံပိုင်ခွင့်ကိုလည်း တားမြစ်ထားပါတယ်။ နိုင်ငံတော်တရားစီရင်ရေးရဲ့ အမြင့်ဆုံးဖြစ်တဲ့ ပြည်ထောင်စုတရားလွှတ်တော်ချုပ်ကတောင် စစ်ခုံရုံးရဲ့ ဆုံးဖြတ်ချက်တွေကို လွှမ်းမိုးပယ်ဖျက်နိုင်စွမ်း မရှိပါဘူး။

စစ်အုပ်ချုပ်ရေးကြေညာထားတဲ့ မြို့နယ်တွေနဲ့ ကြေညာခြင်းမရှိတဲ့ မြို့နယ်တွေရဲ့ တရားစီရင်ရေးက သိပ်ပြီး ကွာခြားဖို့မရှိပါဘူး။ စစ်အုပ်ချုပ်ရေးမြို့နယ်တွေမှာ စစ်ခုံရုံးနဲ့ စီရင်ခွင့်ရှိမယ့်ပြစ်မှုတချို့ဟာ လွှတ်တော်မခေါ်ခင် ဦးမင်းအောင်လှိုင်ပြဋ္ဌာန်းခဲ့တဲ့ ငွေကြေးခဝါချမှုတိုက်ဖျက်ရေးဥပဒေမှာ ဆက်စပ်ပြစ်မှုတွေအဖြစ် ထည့်သွင်းထားတဲ့ ပြစ်မှုအမျိုးအစားတွေနဲ့ တူပါတယ်။ အဲဒီဥပဒေအရ ဆက်စပ်ပြစ်မှုတွေကို (တိုက်ရိုက်တရားစီရင်ခွင့်မရှိပေမဲ့) တရားရုံးရဲ့ ဝရမ်းမလိုဘဲ ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီးဌာနက စုံစမ်း အရေးယူ ဖမ်းဆီးတာတွေ လုပ်နိုင်ပါတယ်။ ဒါဟာ သာမန်ပြည်သူတွေကစလို့ တည်ဆဲအစိုးရဝန်ထမ်းတွေအလယ် နိုင်ငံရေးရာထူးလက်ကိုင်ရှိသူတွေအထိ စောင့်ကြည့်စစ်ဆေးခွင့် ရှိနေတာပါ [ငွေကြေးခဝါချမှုတိုက်ဖျက်ရေးဥပဒေသစ်- ကျားဖြန့်နှိမ်နင်းရေးလား၊ နိုင်ငံရေးလက်နက်လား (ISP OnPoint အမှတ် ၂/၂၀၂၆) ကိုရှုပါ]။ ဒါကြောင့် စစ်အုပ်ချုပ်ရေးဒေသတွေမှာ စစ်တိုင်းမှူးတွေကတဆင့် တရားစီရင်ရေးကို ထိန်းချုပ်သလို စစ်အုပ်ချုပ်ရေးမရှိတဲ့ ဒေသတွေမှာလည်း ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီးဌာနကတဆင့် ထိန်းချုပ်ထားမှာပါ။

❐ ဖြစ်တန်ခြေ အကဲဖြတ်ချက်

Institute for Strategy and Policy- Myanmar

May 19, 2026, 04:54 PM

ရက် (၁၀၀) စီမံချက်
မျှော်လင့်ချက်နှင့် လက်တွေ့မြေပြင်အခြေအနေ

______

ISP On Point 2026
OP2026-03 ︱ May 5, 2026

ဦးမင်းအောင်လှိုင်အစိုးရ၏ ‘ရက် (၁၀၀) စီမံချက်’ သည် ပြက်ပြက်ထင်ထင် မရှိလှပေ။ အုပ်ချုပ်နိုင်စွမ်း အကန့်အသတ်ရှိနေချိန်တွင် ထွက်ပေါ်လာသော ယင်းမူဝါဒများသည် ယေဘုယျဆန်ပြီး ခိုင်မာမှုမရှိသည့်အပြင် အရေးအကြီးဆုံးဖြစ်သော စီးပွားရေး နာလန်ထူစေမည့် အချက်များလည်း မပါဝင်ပေ။

❐   ဖြစ်ရပ်အချက်အလက်

ဦးမင်းအောင်လှိုင်အစိုးရက ‘ရက်(၁၀၀)စီမံချက်’ကို ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဧပြီ ၂၀ ရက်မှာ  ကြေညာခဲ့ပါတယ်။ စီမံချက်ရဲ့နောက်ဆုံးရက်ကို  ဇူလိုင်လကုန်အဖြစ် သတ်မှတ်ပါတယ်။ ဒီစီမံချက်မှာ အဓိက အပိုင်းနှစ်ပိုင်း ပါဝင်ပါတယ်။ ပထမတပိုင်းက ဝန်ကြီးဌာနအလိုက်ဆောင်ရွက်ရမယ့် စီမံချက်တွေဖြစ်ပြီး နောက်တပိုင်းက ငြိမ်းချမ်းရေးလုပ်ငန်းစဥ်နဲ့ သက်ဆိုင်တာဖြစ်ပါတယ် [ISP ဒေတာအချက်အလက် ၃၈/၂၀၂၆ (ISP-DM2026-038) ကို ရှုပါ]။

❐   ကနဦးသုံးသပ်ချက်

ဦးမင်းအောင်လှိုင်အစိုးရရဲ့ ‘ရက် (၁၀၀) စီမံချက်’ကို ရှုထောင့်သုံးခုကနေ သုံးသပ်ပါမယ်။ ပထမအချက်က အဲဒီစီမံချက်မှာ ခိုင်မာတဲ့ စီးပွားရေးမူဝါဒတွေ မပါပါဘူး။ အာဏာသိမ်းမှု အကျိုးဆက်အဖြစ် ပျက်စီးနေတဲ့တိုင်းပြည်စီးပွားရေးကို အလျင်အမြန် ပြန်လည်နာလန်ထူလာစေဖို့ ခိုင်မာတဲ့ အစီအစဉ်မျိုးလည်း မတွေ့ရပါဘူး။ ပြည်သူလူထုရဲ့ လူမှုစီးပွားဘဝ အဆင်ပြေလာအောင်ကုစားပေးနိုင်မယ့် စီးပွားရေးစီမံကိန်း၊ စီမံချက်တွေ မပါပါဘူး။ ဥပမာ- အခြေခံကျတဲ့ ကုန်စျေးနှုန်းမြင့်တက်မှု၊ ငွေကြေးဖောင်းပွမှုတွေကို ဘယ်လိုတည်ငြိမ်အောင်လုပ်ပေးမယ်ဆိုတာမျိုး မပြောပါဘူး။ စီးပွားရေးလုပ်ငန်းတွေ လုပ်သာကိုင်သာရှိမယ့် အခင်းအကျင်းမျိုး၊ ဖြေလျှော့ပေးတာမျိုးတွေလည်း မပါပါဘူး။ ပုံမှန်ကြွေးကြော်နေကျ ‘စိုက်ပျိုးရေးကို အခြေခံမည်’၊ ‘ပြည်တွင်းဖြစ်ကို ထုတ်လုပ်အားပေးမည်’၊ ‘ပြည်သူလူထုက ချွေတာရမည်’ စတဲ့ ယေဘုယျဆန်တဲ့ ပြောဆိုချက်တွေပဲ လွှမ်းမိုးနေပါတယ်။

ဒုတိယအချက်ကတော့ ဒီစီမံချက်ဟာ လွှမ်းခြုံနိုင်မှု အကန့်အသတ်ရှိပါတယ်။ အစိုးရကို ဝန်ကြီးဌာန ၃၁ ခုနဲ့ဖွဲ့ခဲ့ပေမဲ့ ‘ရက် (၁၀၀) စီမံချက်’က ဝန်ကြီးဌာနငါးခုလောက်ကိုပဲ လွှမ်းခြုံထားပါတယ်။ ဒါ့အပြင် စီမံချက်မှာပါတဲ့ လုပ်ငန်းစဉ်အားလုံးနီးပါးဟာ မြန်မာစစ်တပ် ထိန်းချုပ်ထားနိုင်တဲ့ဒေသတွေ (ရန်ကုန်၊ မန္တလေး၊ နေပြည်တော်)နဲ့ မြေပြန့်ဒေသအချို့ကိုပဲ ဗဟိုပြုထားပါတယ်။ ဒါဟာ ရွေးကောက်ပွဲလုပ်ခဲ့တဲ့ဒေသတွေမှာပဲ အကောင်အထည်ဖော်ပေးမယ့်သဘောမျိုးပါပဲ။ လက်နက်ကိုင်ပဋိပက္ခ ဖြစ်နေတဲ့ ဒေသတွေနဲ့ တော်လှန်ရေးအင်အားစုတွေ ထိန်းချုပ်ထားတဲ့ နယ်မြေတွေ ချန်လှပ်ခံထားရပါတယ်။

တတိယအချက်က တရုတ်နိုင်ငံနဲ့ ပူးပေါင်းတာကို ပြသနိုင်ဖို့ ကြိုးစားတာဖြစ်ပါတယ်။ နှလုံးရောဂါ ကာကွယ်ကုသရေးမှာ တရုတ်နိုင်ငံနဲ့ ပူးပေါင်းတာကို ထင်ထင်ရှားရှား ပြထားပါတယ်။ ကုန်သွယ်ရေးနဲ့ အခြေခံအဆောက်အအုံပိုင်း (ဆိပ်ကမ်းသိုလှောင်ရုံတွေ၊ ရထားလမ်းပိုင်းတွေ) တိုးချဲ့လုပ်ဆောင်မယ်ဆိုတဲ့ အချက်တွေကလည်း ဒါကိုပဲရည်ညွှန်းနေပါတယ်။

တဖက်မှာတော့  ဥပဒေသုံးပြီး ပိုမိုဖိနှိပ်လာမယ့် အခြေအနေတွေကိုလည်း မြင်ရပါတယ်။ သတင်းမီဒီယာလွတ်လပ်ခွင့်၊ လွတ်လပ်စွာထုတ်ဖော်ပြောဆိုခွင့် စတာတွေနဲ့ပတ်သက်ပြီး အာမခံချက်ပေးပြောဆိုတာမျိုး မတွေ့ရပါဘူး။ လက်ရှိမှာ ပုံနှိပ်လုပ်ငန်းနဲ့ ထုတ်ဝေရေးလုပ်ငန်းတွေရဲ့ သုံးပုံတပုံ ပိတ်သိမ်းခံထားရပါတယ်။ သတင်းမီဒီယာဥပဒေ၊ ပုံနှိပ်လုပ်ငန်းနဲ့ ထုတ်ဝေရေးလုပ်ငန်း ဥပဒေဆိုင်ရာငြိစွန်းတဲ့ပြစ်မှုတွေကိုလည်း (စစ်အုပ်ချုပ်ရေးဒေသတွေမှာဆိုရင်) စစ်ခုံရုံးနဲ့စီရင်မယ့် ပြစ်မှုစာရင်းထဲထည့်သွင်းထားဆဲဖြစ်ပါတယ်။ ဒါ့အပြင် အာဏာသိမ်းကာလတလျှောက် ပြည်သူတွေကိုချုပ်နှောင်ဖို့ လက်နက်သဖွယ်အသုံးချခဲ့တဲ့ နိုင်ငံရေးပုဒ်မတွေကိုလည်း ပယ်ဖျက်ထားခြင်း မရှိသေးပါဘူး။ လွှတ်တော်မခေါ်ခင် အသစ်ပြဋ္ဌာန်းခဲ့တဲ့ ငွေကြေးခဝါချမှုတိုက်ဖျက်ရေးဥပဒေ၊ မြန်မာနိုင်ငံကူးလက်မှတ်ဆိုင်ရာဥပဒေတွေက ပြည်သူ့လုံခြုံရေးကို ကန့်သတ်ထားတဲ့ သာဓကတွေပဲ ဖြစ်ပါတယ်။

❐   ဖြစ်တန်ခြေ အကဲဖြတ်ချက်

ဦးမင်းအောင်လှိုင်အစိုးရဟာ ၂၀၀၈ ခုနှစ် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေနဲ့အညီ အုပ်ချုပ်နေပါတယ်လို့ရော ရွေးကောက်ခံအစိုးရတရပ် ဖြစ်ပါတယ်လို့ပါ ပြောဖို့ ကြိုးစားနေပါတယ်။ ဒါကြောင့်ပဲ  ‘ရက် (၁၀၀) စီမံချက်’လို မူဝါဒတွေဟာ ပြယုဂ်အားဖြင့် အရေးကြီးနေပါတယ်။ စီမံချက်ထဲမှာ ကဏ္ဍအလိုက် ကတိပေးထားတာတွေကို တခုချင်းစီသီးခြားခွဲကြည့်ရင် ဖြစ်နိုင်ခြေတချို့ ရှိပါတယ်။ တချို့လုပ်ငန်းတွေဟာ စစ်ကောင်စီလက်ထက်ကတည်းက အကောင်အထည်ဖော်လက်စတွေပါပဲ။ လက်တွေ့မြေပြင်မှာတော့ စိန်ခေါ်မှုတွေဆက်ရှိနေပါတယ်။ စီးပွားရေးထောက်တိုင်တွေ ယိုင်နဲ့ပြိုလဲနေတာအပြင် လက်နက်ကိုင်ပဋိပက္ခတွေလည်း ကျယ်ပြန့်နေဆဲ ဖြစ်ပါတယ်။ နိုင်ငံတကာမှာ ပြန်လည်ဝင်ဆံ့နိုင်ဖို့ကလည်း ခရီးမပေါက်သေးပါဘူး။ ဦးမင်းအောင်လှိုင်အစိုးရရဲ့ ‘ရက် (၁၀၀) စီမံချက်’ဟာ ပြက်ပြက်ထင်ထင်မရှိလှပါဘူး။ အုပ်ချုပ်နိုင်စွမ်း အကန့်အသတ်ရှိနေချိန်မှာ ထွက်ပေါ်လာတဲ့ ဒီမူဝါဒတွေဟာ ယေဘုယျဆန်ပြီး ခိုင်မာမှုမရှိပါဘူး။ အရေးကြီးဆုံးဖြစ်တဲ့ စီးပွားရေး

Institute for Strategy and Policy- Myanmar

May 19, 2026, 04:54 PM

နာလန်ထူစေမယ့် အချက်တွေလည်း မပါပါဘူး။ ကဏ္ဍအနည်းငယ်ကိုသာ ဗဟိုပြုထားတဲ့ ဒီကတိတွေကို သုံးလအတွင်း တတိုင်းပြည်လုံးလွှမ်းခြုံနိုင်အောင် အကောင်အထည်ဖော်ဖို့ဆိုတာ ဖြစ်နိုင်ဖို့ခက်ပါလိမ့်မယ်။

➥ PDF download ကို ဒီလင့်  https://ispmyanmar.com/community/wp-content/uploads/2026/05/OP2026_03_Burmese.pdf
မှာ  ရယူနိုင်ပါတယ်။

359

1

0

Institute for Strategy and Policy- Myanmar

May 19, 2026, 04:54 PM

📷 Photo

416

2

0

Institute for Strategy and Policy- Myanmar

May 4, 2026, 07:01 PM

ရှမ်းပြည်နယ်အတွင်း အာဏာအပြိုင်တည်ဆောက်နေသော အုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့များ

______________________
ISP Governance Tracker 2026
GT2026-02 | April 29, 2026


ရှမ်းပြည်နယ်အတွင်း အုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့ပေါင်း ၁၂ ဖွဲ့ထက်မနည်း အပြိုင်အဆိုင်ရှိနေသည်။ ပြည်နယ်အတွင်း အုပ်ချုပ်ရေးယန္တရားများ ကောင်းမွန်စွာလည်ပတ်နိုင်ရေးအတွက် စိန်ခေါ်ချက်များ ပိုမိုမြင့်မားလာသည်။ ထိုနည်းတူ ဒေသခံများအတွက်လည်း ရှုပ်ထွေးမှုများစွာ ကြုံတွေ့ရနိုင်သည်။


❐ ကာလ (Period)
၂၀၂၆ ခုနှစ် ဧပြီ

❐ ဒေသ (Region)
ရှမ်းပြည်နယ်။

❐ ပါဝင်ဖက်အဖွဲ့အစည်းများ (Actors Involved)
ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ အုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့များ၊ လက်နက်ကိုင်တပ်ဖွဲ့များ၏ အုပ်ချုပ်ရေးယန္တရားများနှင့် ရှမ်းပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့။

❐ ဖြစ်စဉ်အကျဉ်း (Issue)
ရွေးကောက်ပွဲအလွန် ရှမ်းပြည်နယ်တွင် ပြည်နယ်အစိုးရသစ်နှင့်အတူ အစိုးရအာဏာ မသက်ရောက်နိုင်သောဒေသများရှိ လက်နက်ကိုင်တပ်ဖွဲ့များ၏ အုပ်ချုပ်ရေးယန္တရားများအပါအဝင် အုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့ ၁၂ ဖွဲ့ထက်မနည်း အပြိုင်အဆိုင်ဖြစ်လာသည်။


❐ ဖြစ်ပေါ်ပြောင်းလဲမှုများ (Development)
၂၀၀၈ ခုနှစ်ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေတွင် ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရ တိုင်းတခုနှင့် ဒေသငါးခုရှိပါသည်။ ယင်းတို့အနက် ငါးခုဖြစ်သော ဓနု၊ ပအိုဝ်း၊ ပလောင်၊ ကိုးကန့်နှင့် ‘၀’ တို့မှာ ရှမ်းပြည်နယ်အတွင်းရှိပါသည်။ သို့သော် ‘စစ်ဆင်ရေး ၁၀၂၇’ အလွန်တွင် ‘ဝ’ပြည်သွေးစည်းညီညွတ်ရေးတပ်မတော်(UWSA)၊ မြန်မာအမျိုးသားဒီမိုကရက်တစ် မဟာမိတ်တပ်မတော် (MNDAA) နှင့် တအာင်းအမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော် (TNLA) တို့ကဲ့သို့သော တပ်များကလည်း သတ်မှတ်ဧရိယာများထက် ကျော်လွန်သော အုပ်ချုပ်ရေးယန္တရားများ ထူထောင်ထားကြသည်။ ထို့အတူ ရှမ်းပြည်တပ်မတော် [မြောက်ပိုင်း] (SSPP/SSA)၊ အမျိုးသားဒီမိုကရက်တစ်မဟာမိတ်တပ်မတော် (NDAA)၊ ပအိုဝ်းအမျိုးသားတပ်မတော် (PNA) နှင့် သျှမ်းပြည်တပ်မတော်[တောင်ပိုင်း](RCSS/SSA)၊ ပအိုဝ်းအမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော် (PNLA) နှစ်တပ်နှင့် ကချင်လွတ်လပ်ရေးတပ်မတော်(KIA) ကဲ့သို့သော အဖွဲ့များကလည်း ၎င်းတို့စိုးမိုးရာနယ်မြေများတွင် သီးခြားအုပ်ချုပ်ရေးဌာနများဖွင့်လှစ်ကာ စီမံခန့်ခွဲနေကြသည် [ISP ဒေတာအချက်အလက် ၃၇/၂၀၂၆ (ISP-DM2026-037) ကို ရှုပါ]။ ရှမ်းပြည်နယ်တွင် ပြည် နယ်အစိုးရသစ် ရှိလာသော်လည်း ပအိုဝ်းနှင့် ဓနုဒေသနှစ်ခု၌သာ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ် ရေးအဖွဲ့များ ခန့်အပ်နိုင်သည်။ ‘စစ်ဆင်ရေး ၁၀၂၇’နောက်ပိုင်း လက်နက်ကိုင်တပ်ဖွဲ့များက ချဲ့ထွင်သိမ်းယူထားသော နယ်မြေများနှင့်ပတ်သက်၍ ဦးမင်းအောင်လှိုင်အစိုးရနှင့် အဆိုပါတပ်ဖွဲ့များအကြား အပြီးသတ်ညှိနှိုင်းမှု တစုံတရာမရှိသေးပေ။


❐ သက်ရောက်နိုင်ခြေ (Implications)
အုပ်ချုပ်ရေးယန္တရား အပြိုင်တည်ဆောက်မှုများမှတဆင့် စစ်ရေးအခြေအနေ ရုတ် တရက်ပြောင်းလဲနိုင်ခြေရှိသကဲ့သို့ အနာဂတ် နိုင်ငံရေး၊ လုံခြုံရေး ဆွေးနွေးပွဲများတွင်လည်း နယ်မြေခွဲခြားသတ်မှတ်ရေးက အကဲဆတ်သော အကြောင်းအရာ ဖြစ်လာနိုင် သည်။ ထို့အပြင် လက်နက်ကိုင်တပ်ဖွဲ့ အချင်းချင်းကြားတွင်လည်း နယ်မြေစိုးမိုးမှုရောယှက်နေခြင်းကို အဖြေမရှာနိုင်သေးသဖြင့် တပ်ဖွဲ့အချင်းချင်းကြားတွင်လည်း ပဋိပက္ခများ အချိန်မရွေး ပြန်လည်ဖြစ်ပွားနိုင်ခြေရှိနေသည်။ ပြည်နယ်အတွင်း အုပ် ချုပ်ရေးယန္တရားများ ကောင်းမွန်စွာ လည်ပတ်နိုင်ရေးအတွက် စိန်ခေါ်ချက်များ ပိုမိုမြင့်မားလာကာ ဒေသခံများအတွက်လည်း ရှုပ်ထွေးမှုများစွာနှင့် ဖိစီးမှုများ ကြုံတွေ့ရနိုင်သည်။

➥ PDF ကို ဒေါင်းလုတ်ရယူနိုင်ပါတယ်
https://ispmyanmar.com/community/wp-content/uploads/2026/04/GT2026_02_Burmese.pdf

Institute for Strategy and Policy- Myanmar

May 4, 2026, 07:01 PM

📷 Photo

387

0

0

Institute for Strategy and Policy- Myanmar

May 4, 2026, 07:01 PM

မြန်မာ-တရုတ်နယ်စပ်ကုန်သွယ်ရေး ပြန်စနိုင်ရန် MNDAA က အဓိကဇာတ်ကောင်ဖြစ်လာ

______

ISP Political & Conflict Economy Tracker 2026
PCET2026-03 | April 28, 2026

❐ ကာလ (Period)
၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ။

❐ ဒေသ (Regions)
မြန်မာ-တရုတ်နယ်စပ် ကုန်သွယ်လမ်းမတလျှောက်ရှိ ဒေသများ။

❐ ဖြစ်စဉ်အကျဉ်း (Issues)
၂၀၂၆ ခုနှစ် မတ်လက မြန်မာအမျိုးသားဒီမိုကရက်တစ်မဟာမိတ်တပ်မတော် (MNDAA) နှင့် တအာင်းအမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော် (TNLA) တို့အကြား ဖြစ်ခဲ့သော လေးရက်ကြာတိုက်ပွဲအပြီးတွင် မြန်မာ-တရုတ်နယ်စပ်ကုန်သွယ်ရေးကို MNDAA က ပိုမိုထိန်းချုပ်နိုင်ခဲ့သည်။ မူဆယ်-လားရှိုး ကုန်သွယ်ရေးလမ်းပေါ်ရှိ ကွတ်ခိုင်မြို့နှင့် ဆက်စပ်ကုန်သွယ်ရေးလမ်းကြောင်းများကို သိမ်းခဲ့သည်။ ထို့အပြင် နမ့်ဖတ်ကာတွင်ရှိနေသော ကချင်လွတ်လပ်ရေးတပ်မတော် (KIA) ၏ အခွန်ဂိတ်များကိုလည်း ဖယ်ရှားခဲ့သည်။

❐ ပါဝင်ဖက်အုပ်စုများ (Groups Involved)
MNDAA၊ TNLA၊ မြန်မာစစ်တပ်နှင့် တရုတ်နိုင်ငံ။

❐ အခြေအနေ/တိုးတက်မှု (Status/ Development)
MNDAA သည် ချင်းရွှေဟော်-သိန္နီ-လားရှိုးလမ်းကိုသာ ထိန်းချုပ်ထားရာမှ မတ်လ လေးရက်တိုက်ပွဲအပြီးတွင် TNLA နှင့် KIA ထိန်းချုပ်ထားသော မူဆယ်-ကွတ်ခိုင်-သိန္နီ လမ်းကိုပါ သိမ်းယူထိန်းချုပ်ခဲ့သည် [ISP ညွှန်းပြမြေပုံ ၀၁၆/၂၀၂၆ (ISP-M2026- 016) ကို ရှုပါ]။ ထို့ကြောင့် မြန်မာ-တရုတ်နယ်စပ်ကုန်သွယ်ရေးအပြင် ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်းရှိ ပဋိပက္ခနှင့်ဆက်နွှယ်သော စီးပွားရေးအခင်းအကျင်း၌ပါ MNDAA သည် အရေးပါသည့် လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့ ဖြစ်လာသည်။ ကာလအတန်ကြာ ရပ်ဆိုင်းနေသော နယ်စပ်ကုန်သွယ်ရေး ပြန်စနိုင်ရန် ဘက်အသီးသီး၏ ကြိုးပမ်းမှုများတွင်လည်း MNDAA သည် အဓိကဇာတ်ကောင်တဦး ဖြစ်လာသည်။

❐ သက်ရောက်မှုများ (Implications)
ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်း၏ အခြေအနေသည် မြန်မာတနိုင်ငံလုံး၏ နိုင်ငံရေး၊ စီးပွားရေးနှင့် ပဋိပက္ခအခင်းအကျင်းအပေါ် သက်ရောက်မှုကြီးပါသည်။ နယ်စပ်ကုန်သွယ်ရေးပြန်စနိုင်ရန် တရုတ်နိုင်ငံက ကမကထပြုပြီး ဦးမင်းအောင်လှိုင်အစိုးရနှင့် MNDAA ကြား ဆွေးနွေးကြမည့် သုံးပွင့်ဆိုင်ဆွေးနွေးမှုများ ဖြစ်လာနိုင်သည်။ မြန်မာ-တရုတ်နယ်စပ်ကုန်သွယ်ရေး ပြန်စနိုင်သည်နှင့် တပြိုင်နက် ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်းရှိ စီးပွားရေး စင်္ကြံစီမံကိန်းများအပါအဝင် ကျန်ဒေသများရှိ ဆက်စပ်စီမံကိန်းများ ဖော်ဆောင်ရေးကိုပါ တရုတ်နိုင်ငံက ပိုမိုတွန်းအားပေးလာနိုင်ခြေရှိနေသည်။ သို့သော် ပါဝင်ဖက်အသီးသီးအကြားတွင် စီးပွားရေးဆိုင်ရာ အကျိုးအမြတ်ခွဲဝေမှုအပေါ် အငြင်းပွားမှုများနှင့် တိုက်ပွဲဖော်ဆောင်မှုများ ဆက်ရှိနေနိုင်သည်။

➥ PDF download ကို ဒီလင့် https://ispmyanmar.com/community/wp-content/uploads/2026/04/PET2026_23042026.pdf မှာ ရယူနိုင်ပါတယ်။

Institute for Strategy and Policy- Myanmar

May 4, 2026, 07:01 PM

📷 Photo

376

2

0

Institute for Strategy and Policy- Myanmar

May 4, 2026, 07:01 PM

မလူးသာ မလွန့်သာ မြစ်ဧရာ

______

■ လစ်ဇီ

[လစ်ဇီသည် နိုင်ငံတကာဥပဒေဘာသာရပ်ဖြင့် ဘွဲ့ရထားပြီး လူမှုရေးဥပဒေသုတေသနများကို ဆောင်ရွက်နေသူဖြစ်သည်။]

လက်ရှိမှာ စစ်တပ်က အကောင်အထည်ပြန်ဖော်ဖို့ ဇာတ်လမ်း စလာတဲ့ မြစ်ဆုံရေကာတာစီမံကိန်းဟာဆိုရင် ၂၀၀၉ ခုနှစ် စစ်အစိုးရလက်ထက်မှာ စတင်ခဲ့ပေမဲ့ လူထုရဲ့ တခဲနက် ကန့်ကွက်မှုတွေကြောင့် ရပ်နားခဲ့ရတဲ့ စီမံကိန်းဖြစ်ပါတယ်။ စစ်အာဏာသိမ်းပြီးနောက်ပိုင်းမှာတော့ ဒီမြစ်ဆုံအရေးဟာ ပျောက်ခြင်းမလှ ပျောက်ဆုံးနေခဲ့ပါတယ်။ သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်ဆိုင်ရာ တက်ကြွလှုပ်ရှားသူတွေရော လူထုကပါ အာဏာရှင်လက်က လွတ်မြောက်ရေးဆိုတဲ့ အချက်ကိုသာ အလေးပေးလာကြပြီး မြစ်ဆုံအရေးကို လျစ်လျူရှုရင်း ကာကွယ်စောင့်ရှောက်သူတွေအဖြစ်ကနေ တိတ်ဆိတ်နေရသူတွေ ဖြစ်လာသလို တချို့တွေကတော့ ကိုယ်တိုင်ကျူးလွန်သူတွေနဲ့ ပူးပေါင်းပါဝင်သူတွေ ဖြစ်လာကြပါတယ်။

တဆက်တည်းမှာပဲ “တောမီးလောင်၊ တောကြောင် လက်ခမောင်းခတ်” ဆိုသလို မြစ်ကြောတလျှောက် စက်ကြီးစက်ငယ်အသွယ်သွယ်နဲ့ ရွှေတူးဖော်မှုတွေ ပြုလုပ်လာကြပါတယ်။ ကချင်လွတ်လပ်ရေးတပ်မတော် (KIA)၊ တော်လှန်ရေးတပ်ပေါင်းစုတွေနဲ့ စစ်တပ်အကြား တိုက်ပွဲတွေဟာ ဒီဧရာဝတီမြစ်အထက်ပိုင်းဒေသမှာ နေထိုင်ကြတဲ့ ပြည်သူလူထုကို စစ်ရှောင်ဘဝ ရောက်စေခဲ့ပါတယ်။ ဒီအခြေအနေမှာ အမြတ်ထွက်သွားသူတွေကတော့ ကပ်ဆိုက်တုန်းမှာ စီးပွားရှာရ ပိုကောင်းတယ်ဆိုတဲ့ စီးပွားရေးသမားတွေပဲ ဖြစ်ပါတယ်။ သူတို့နဲ့အတူ အကျိုးအမြတ် ခွဲယူနေတဲ့သူတွေကတော့ စစ်တပ်နဲ့ တော်လှန်ရေးအကြောင်းပြ လက်နက်ကိုင်တပ်ဖွဲ့တွေ ဖြစ်ပါတယ်။ လက်ရှိ ဖြစ်ပျက်နေတာတွေထဲက တခုကို ညွှန်ပြရမယ်ဆိုရင် ကချင်ပြည်နယ်မြို့တော် မြစ်ကြီးနားမြို့နဲ့ ဝိုင်းမော်မြို့တို့ကို ဆက်သွယ်ထားတဲ့ ဗလမင်းထင်တံတားအောက်မှာ ပေါ်ပေါ်ထင်ထင် ရွှေတူးနေကြတာပဲ ဖြစ်ပါတယ်။

မြစ်ဆုံအရေးကို ကန့်ကွက်သူတွေ အာရုံမစိုက်ကြတဲ့အချိန်မှာ စစ်တပ်ကတော့ လူထုစည်းရုံးရေးတွေနဲ့ တခြားသော မဟာဗျူဟာမြောက်စီမံကိန်းတွေကို အစဉ်တစိုက် ပြုလုပ်နေပါတယ်။ မြစ်ဆုံစီမံကိန်းနဲ့ ပတ်သက်လာရင် လျှပ်စစ်မီး မလုံလောက်မှုကို စစ်တပ်က အကြောင်းပြတတ်ပါတယ်။ ဒီအချက်ကို အထောက်အပံ့ဖြစ်စေဖို့နဲ့ မြစ်ဆုံစီမံကိန်း ပြန်စရေး မြို့ပြနေလူထုရဲ့ ထောက်ခံမှု ရရှိဖို့အတွက် လျှပ်စစ်မီးကိုလည်း ပိုပြီးလျှော့ပေးတာတွေ လုပ်ပါတယ်။ ၄ နာရီခြားစီ မီးပေးနေရာကနေ ၈ နာရီခြား၊ ၁၂ နာရီခြားနဲ့ တချို့နေရာတွေမှာ ၂၄ နာရီခြား ပေးတာမျိုးတွေ လုပ်တာအပြင် တချို့ရပ်ကွက်နဲ့ လမ်းတွေမှာ မီးကြေးပေးပြီး ၂၄ နာရီ မီးပေးတဲ့ လာဘ်စားမှုတွေလည်း ရှိနေပါတယ်။ မြို့ပြမှာ နေထိုင်သူတဦးဖြစ်တဲ့ စက်ချုပ်သူတဦးက “ဒီလောက် မီးတွေ ပြတ်နေတာ ဘယ်လိုလုပ်ပြီး အပ်ထည်တွေ ပြီးအောင်ချုပ်လို့ရမှာလဲ၊ အပ်ထည်တွေပြီးဖို့ မီးစက်နှိုးတော့ ဓာတ်ဆီစျေးက ကြီးတော့ ရတဲ့လက်ခနဲ့ မကာမိတော့ဘူး” ဆိုပြီး ငြီးငြူပါတယ်။ စစ်တပ်ဟာ တရုတ်နိုင်ငံရဲ့ ကျောထောက်နောက်ခံ အခိုင်အမာရဖို့အတွက် ပြောင်းလဲပြင်ဆင်ထားတယ်ဆိုတဲ့ စစ်တပ်နဲ့ တရုတ်အကြားက အကျိုးအမြတ်ခွဲဝေမှုတွေကိုပါ သက်သေခိုင်ခိုင်မာမာ မရှိဘဲ ဝေဝေဝါးဝါး ပြောပြပြီး ဒေသတွင်း စီးပွားရေးသမား၊ ပြည်သူ့စစ်တွေသာမက တက္ကသိုလ်ကျောင်းသားလူငယ်တွေကိုပါ စည်းရုံးရေးနဲ့ အစည်းအဝေးတွေ စဉ်ဆက်မပြတ် ပြုလုပ်နေပါတယ်။

ယခင်က ဒေသတွင်းတက်ကြွလှုပ်ရှားခဲ့သူတွေနဲ့ သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်အရေး လှုပ်ရှားသူတွေဟာလည်း ဒီကာလမှာ အသံမထွက်နိုင်ကြသလို တချိန်က ကန့်ကွက်ခဲ့သူတချို့ကပါ စစ်တပ်ရဲ့ စည်းရုံးရေးလုပ်ငန်းတွေမှာ ဦးဆောင်ပါဝင်လာကြပါတယ်။ နှစ်ဖက်မကတဲ့ အဘက်ဘက်ကို ကြောက်နေကြရလို့လည်း ပါသလို တခါက ကန့်ကွက်ခဲ့ဖူးတဲ့ ဦးခက်ထိန်နန်တို့ ဒေါ်ဒွဲဘူတို့ဆိုရင် စစ်တပ်အတွက် အကျိုးပြုပေးသူတွေ ဖြစ်လာပါတယ်။ လက်ရှိ ကိုယ်တတ်နိုင်သလောက် လုပ်ဆောင်နေသူတဦးကတော့ “အခုလက်ရှိမှာ ဒီအရေးနဲ့ ပတ်သက်ပြီး ဆန္ဒပြတဲ့သူတွေက အဝေးမှာ ရှိနေကြတယ်။ လုံခြုံရေးအဆင်ပြေတဲ့သူတွေမှပဲ ဆန္ဒထုတ်ဖော်နိုင်ကြတာလေ။ ကျနော်တို့လည်း ဘာမှမလုပ်နိုင်ဘူး။ လူထုကိုလည်း အသိပညာပေးလုပ်ငန်းတွေ မလုပ်နိုင်ဘူး။ မလုပ်နိုင်အောင်လည်း စောင့်ကြည့်နေကြတာလေ။ ဒါ့အပြင် ပြည်သူတွေကလည်း လက်ရှိမှာ လျှပ်စစ်မီးမလုံလောက်မှုဒဏ်ကို အလူးအလဲ ခံနေရတာဆိုတော့ ဘယ်ချိန်ထိတောင့်ခံထားနိုင်မလဲဆိုတာ စောင့်ကြည့်ရမှာပဲ” လို့ သက်ပြင်းရှည်ကြီးချပြီး ပြောရှာပါတယ်။

လက်ရှိအချိန်မှာတော့ ပြည်သူတွေ တောင့်ခံခြင်း၊ မခံနိုင်ခြင်းကို အသာထား။ စစ်တပ်က စီမံကိန်းကို အကောင်ထည်ဖော်မှာက သေချာနေပေမဲ့ အများစုကတော့ ကိုယ်စီရဲ့ ရပ်တည်ချက်တွေကို မြိုသိပ်လို့သာ နေကြရပါတယ်။ တော်လှန်အင်အားစုဘက်ကလည်း ဘာသံမှ ထင်ထင်ရှားရှား မထွက်သလို KIA ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူတွေကလည်း လူထုသဘောထားနဲ့ ထပ်တူကျကြောင်းသာ ဝေဝေဝါးဝါး မှိန်မှိန်ဖျော့ဖျော့ ပြောလေ့ ရှိကြပါတယ်။ ဒါဟာ သမိုင်းတရားခံ ဖြစ်မယ့်အနေအထားကနေ လွတ်ရုံသက်သက်သာ ဖြစ်ပြီး တဖက်မှာ တရုတ်နိုင်ငံနဲ့ ဆက်ဆံရေးကို ကြီးကြီးမားမား မထိခိုက်စေဖို့ကိုလည်း သတိထားနေရပုံ ပေါ်ပါတယ်။ လက်ရှိမှာဆိုရင်လည်း KIO/KIA နဲ့ မသက်ဆိုင်တဲ့ ကချင်အမျိုးသားအစည်းအရုံး (KNO) ကသာ မြစ်ဆုံစီမံကိန်းကို ကန့်ကွက်ကြောင်း

Institute for Strategy and Policy- Myanmar

May 4, 2026, 07:01 PM

စာလေးတစောင် ထုတ်ပြန်ထားတာ တွေ့မြင်ရပါတယ်။ တဖက်မှာလည်း စစ်တပ်ဟာ ပြည်နယ်အတွင်းအဓိက လျှပ်စစ်ဓာတ်အားပေးလုပ်ငန်းဖြစ်တဲ့ ဘူးဂါးလျှပ်စစ်ဌာနနဲ့ပါ ပူးပေါင်းပြီး လျှပ်စစ်မီးဖူလုံစွာရရှိရေး ဆိုတဲ့ခေါင်းစဉ်နဲ့ လူထုစည်းရုံးမှုတွေ ခပ်စိပ်စိပ် လုပ်ဆောင်လာပါတယ်။

လက်ရှိမှာဆိုရင် မေခ၊ မလိခ မြစ်နှစ်စင်း ပေါင်းစည်းရာဖြစ်တဲ့ မြစ်ဆုံနဲ့ မြစ်ဧရာဟာ လောဘသားကောင်တွေဆီမှာ ကြိုးစင်တင်ခံရမယ့်နေ့ကို အသက်ဖွဖွရှူရင်း ခေါင်းရှောင်နေသူတွေနဲ့ မူဝါဒဦးစားပေးစာရင်းက ထုတ်ပယ်ထားတဲ့သူတွေကို ညှိုးငယ်တဲ့ မျက်လုံးတွေနဲ့ ကြည့်နေသလို ကယ်တင်ချင်လျက်နဲ့ အခွင့်အာဏာ မရှိတဲ့သူတွေကိုကျပြန်တော့ သူ အဆင်ပြေပါသေးတယ်၊ အားတင်းထားတယ်ဆိုတဲ့ မျက်လုံးတွေနဲ့ ဝေ့ကြည့်နေလေရဲ့။

[ယခုဆောင်းပါးသည် ISP-Myanmar ၏ အာဘော်မဟုတ်ဘဲ စာရေးသူ၏ အာဘော်သာဖြစ်ပါသည်။ ဆောင်းပါးကို ဖတ်ရှုအပြီး ဆင်ခြင်မိသည်များ၊ ပြန်လည်ချေပလိုသည်များ ရှိပါကလည်း တုံ့ပြန်ဆောင်းပါး (rebuttal article) ရေးသားပေးပို့နိုင်ပါသည်]

#ISP_Column

368

1

Institute for Strategy and Policy- Myanmar

May 4, 2026, 07:01 PM

စစ်သည်အိပ်မက်

______

■ ဆုရတနာမြင့်

[ဆုရတနာမြင့်သည် နိုင်ငံရေးအကျဉ်းသူဟောင်းတဦးဖြစ်ပြီး ၂၀၁၄-၁၅ ကျောင်းသားနိုင်ငံရေးလှုပ်ရှားမှုများတွင်လည်း တက်ကြွစွာ ပါဝင်ခဲ့သည်။ ယခုအခါ သုတေသနနှင့် လူငယ်ခေါင်းဆောင်မှုမြှင့်တင်ရေးဆိုင်ရာ အရပ်ဘက်အဖွဲ့အစည်းတခုကို ဦးဆောင်နေပါသည်။]

“သူ ဘာလုပ်နိုင်ခဲ့သလဲ။
ရော့ခ်စတားတယောက် ဖြစ်ခဲ့ရမှာ။
ဒါပေမဲ့ သူ့မှာ ဂစ်တာတလက် ဝယ်ဖို့ ပိုက်ဆံ မရှိခဲ့ပါဘူး။

သူ ဘာလုပ်နိုင်ခဲ့လဲ။
နိုင်ငံရေးသမားတယောက် ဖြစ်ခဲ့ရမှာ။
ဒါပေမဲ့ သူ ပညာကောင်းကောင်း မသင်ခဲ့ရပါဘူး။

သူ ဘာလုပ်နိုင်ခဲ့လဲ။
ဖခင်တယောက် ဖြစ်ခဲ့ရမှာ။
ဒါပေမဲ့ သူ အသက် ၂၀ တောင် ကောင်းကောင်းမပြည့်ခဲ့ပါဘူး။

တကယ်ကို အလကားဖြစ်သွားခဲ့တာပဲ၊
စစ်သည်အိပ်မက်တွေ
အို… စစ်သည်အိပ်မက်တွေ အလကားဖြစ်သွားတာပဲ”

(Kate Bush ရဲ့ Army Dreamers သီချင်းက စာသားတချို့)

အခုရက်ပိုင်း ဒီသီချင်းက ရှိသမျှ social media တွေပေါ်မှာ ပြန်ခေတ်စားလာနေလို့ ကိုယ်လည်း မိုးလင်းမိုးချုပ် ခေါင်းထဲ ဒီသီချင်းပဲ ညည်းနေမိတယ်။ ၁၉၈၀ ခုနှစ်မှာ ထွက်ခဲ့ပြီး အင်္ဂလိပ်အဆိုတော် Kate Bush သီဆိုခဲ့တဲ့ Army Dreamers ဆိုတဲ့ သီချင်းပါ။ ၁၉၉၀-၉၁ ပင်လယ်ကွေ့စစ်ပွဲ ဖြစ်တော့ အခြားစစ်ဆန့်ကျင်ရေးသီချင်း အပုဒ် ၆၀ ကျော်နဲ့အတူ UK မှာ banned ခံရတဲ့ သီချင်းပေါ့။ ဒီသီချင်းက စစ်ပွဲတခုအတွင်း ဆုံးရှုံးသွားတဲ့ လူငယ်ဘဝတခုရဲ့ “ဖြစ်နိုင်ခဲ့တဲ့ အနာဂတ်” ကို မေးခွန်းထုတ်ထားတဲ့ သီချင်းတပုဒ်ပါ။ မဖြစ်သေးတဲ့ အိပ်မက်တွေ၊ ရော့ခ်စတားဖြစ်နိုင်ခဲ့တဲ့ အိပ်မက်၊ ပညာရေးနဲ့ ဘဝတက်လမ်းတခုကို လျှောက်နိုင်ခဲ့တဲ့ အနာဂတ်၊ မိသားစုတခု တည်ဆောက်နိုင်ခဲ့တဲ့ ဘဝတွေကို စစ်ပွဲက လုယူသွားတဲ့အကြောင်းကို နူးညံ့နက်ရှိုင်းစွာ ဖော်ပြထားပါတယ်။

စစ်ပွဲတပွဲအကြောင်း ပြောတဲ့အခါ အောင်မြင်မှုတွေ၊ မဟာဗျူဟာတွေ၊ အနိုင်အရှုံးဆိုတာတွေထက် ပိုပြီး အရောင်မှိန်လေ့ရှိတဲ့ ခေါင်းစဉ်တခုကတော့ လူငယ်ဘဝတွေ ဆုံးရှုံးသွားခြင်းပါပဲ။ “သူ ဘာလုပ်နိုင်ခဲ့လဲ။ ရော့ခ်စတားတယောက် ဖြစ်ခဲ့ရမှာ” လို့ဆိုတဲ့ စာသားက သီချင်းတပုဒ်ရဲ့ လှပတဲ့ စာသားတကြောင်းထက် ပိုတယ်။ အဲဒါက မဖြစ်သေးတဲ့ အနာဂတ်တခုကို သတိရစေတဲ့ မေးခွန်းတခုပါ။

ယနေ့ကမ္ဘာမှာ လက်နက်ကိုင်ပဋိပက္ခတွေကြောင့် ကလေးသူငယ် သန်းပေါင်းများစွာ ထိခိုက်နေရပါတယ်။ Save the Children ရဲ့ အစီရင်ခံစာအရ ၂၀၂၄ ခုနှစ်အတွင်း ကလေးသူငယ် သန်း ၄၀၀ ကျော်ဟာ လက်နက်ကိုင်ပဋိပက္ခရဲ့ တိုက်ရိုက်ဆိုးကျိုးတွေကို ခံစားနေရပါတယ်။ ဒါဟာ ၂၀၂၄ ခုနှစ်နောက်ပိုင်းကစလို့ ဖြစ်နေတဲ့ စစ်ပွဲနဲ့ လက်နက်ကိုင်ပဋိပက္ခတွေ မပါသေးပါဘူး။ ပြီးခဲ့တဲ့နှစ် ၂၀၂၅ ခုနှစ်မှာ ကုလသမဂ္ဂဖွံ့ဖြိုးမှုအစီအစဉ် (UNDP) က မြန်မာလူငယ်တွေအကြောင်း အစီရင်ခံစာ ၄ ခု ထုတ်ခဲ့ပါတယ်။ Myanmar Youth Survey 2024 ကို အခြေခံပြီး ထုတ်ထားတဲ့ ဒီအစီရင်ခံစာတွေထဲမှာ မြန်မာလူငယ် ၄ သန်းဟာ အလုပ်လက်မဲ့ဖြစ်နေကြပြီး အသက် ၁၈ ကနေ ၂၄ ကြား လူငယ် ၇၅ ရာခိုင်နှုန်းကတော့ ပညာရေး (ဒါမှမဟုတ်) တခုခုကို လေ့လာသင်ယူနေတဲ့ လမ်းကြောင်းပေါ်မှာ မရှိနေဘူးလို့ ဆိုထားပါတယ်။ ဒါ့အပြင် ပြည်တွင်းမှာရှိနေတဲ့ အထွေထွေအကျပ်အတည်းနဲ့ စစ်သားစုဆောင်းခံရမှုအပါအဝ င် စိတ်မလုံခြုံမှုပေးနေတဲ့ အခြေအနေတွေကြောင့် မြန်မာပြည်ထဲက ထွက်သွားချင်နေတဲ့ လူငယ် ၄၀ ရာခိုင်နှုန်းလောက်အထိ ရှိနေတယ်လို့ ရေးသားထားပါတယ်။ စစ်ပွဲတပွဲ ဖြစ်လာတဲ့အခါ မြင်သာတဲ့ သတင်းစာခေါင်းစီးက အရပ်သားသေဆုံးမှု ကိန်းဂဏန်းနံပါတ်တွေအပြင် သိပ်မမြင်သာတဲ့ တမြေ့မြေ့ဆုံးရှုံးပျက်စီးနေတဲ့ လူငယ်တွေရဲ့ အနာဂတ်နဲ့ တိုင်းပြည်တခုရဲ့ အသက်ဝိညာဉ်လည်း ရှိနေပါတယ်။

ဒီအခြေအနေတွေကြားမှာ “ငြိမ်းချမ်းရေး” ဆိုတဲ့ စကားလုံးကို သတိထားပြီး နားလည်ဖို့ လိုအပ်ပါတယ်။ တခါတလေမှာ အာဏာရှိသူတွေက ငြိမ်းချမ်းရေးကို အာဏာတည်မြဲရေးအတွက် အသုံးချတတ်ကြပါတယ်။ မြန်မာနိုင်ငံမှာလည်း လူငယ်တွေကို “လက်နက်ချပါ” လို့ ခေါ်ဆိုနေချိန် လက်တွေ့မှာ ဆက်လက်ဖြစ်ပွားနေတဲ့ လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုတွေ၊ အရပ်သားပစ်မှတ်ထားမှုတွေ၊ ဖမ်းဆီးညှဉ်းပန်းမှုတွေက အဲဒီခေါ်ဆိုမှုရဲ့ ယုံကြည်စိတ်ချရမှုကို မေးခွန်းထုတ်စေပါတယ်။ အကြမ်းဖက်မှုတွေ မရပ်သေးသရွေ့၊ တာဝန်ယူမှု မရှိသေးသရွေ့၊ ပြည်သူ့အခွင့်အရေးတွေကို မလေးစားသေးသရွေ့ “လက်နက်ချပါ” ဆိုတဲ့ စကားလုံးဟာ လူငယ်တွေအတွက် လုံခြုံရေးအာမခံချက် မဟုတ်ဘဲ အန္တရာယ်တခုလည်း ဖြစ်နိုင်ပါတယ်။

ဒါကြောင့် ငြိမ်းချမ်းရေးကို နားလည်ရမှာက “စစ်ပွဲတွေ ရပ်သွားပြီလား” ဆိုတာတခုတည်း မဟုတ်ဘဲ “ဒီငြိမ်းချမ်းရေးက ဘယ်သူ့အတွက်လဲ၊ ဘယ်သူတွေ လုံခြုံလာသလဲ၊ ဘယ်သူတွေ မတရားမှုတွေထဲ ဆက်ရှိနေသေးတာလဲ၊ လူငယ်တွေ အနာဂတ်ကို မျှော်လင့်နိုင်လာပြီလား” ဆိုတာတွေကိုပါ မေးရပါမယ်။ လူငယ်တွေကို စစ်ပွဲထဲ ဆွဲထည့်တဲ့ စနစ်တခုလုံးကို မေးခွန်းထုတ်ဖို့ လိုပါတယ်။ အဲဒီမေးခွန်းတွေကို ဖြေရှင်းနိုင်မှသာ လူငယ်တွေ အိပ်မက်တွေနောက် ပြန်လိုက်နိုင်မယ့် အနာဂတ်တခု ရလာနိုင်မှာပါ။

Institute for Strategy and Policy- Myanmar

May 4, 2026, 07:01 PM

တချိန်တည်းမှာပဲ ငြိမ်းချမ်းရေးကို အာဏာရှင်တွေ အသုံးချနိုင်တယ်ဆိုတာကြောင့် အဲဒီစကားလုံးရဲ့ တန်ဖိုးကို လျှော့ချပစ်လို့ မရပါဘူး။ ငြိမ်းချမ်းရေးဟာ လူသားတိုင်းအတွက် မရှိမဖြစ်လိုအပ်တဲ့ အခြေခံလိုအပ်ချက်တခုဖြစ်ပြီး လူတယောက်ကို လုံခြုံစွာ နေထိုင်နိုင်စေခြင်း၊ ပညာသင်ယူနိုင်စေခြင်း၊ ကိုယ်ဖြစ်ချင်တဲ့ဘဝကို ပုံဖော်နိုင်စေခြင်းတို့ရဲ့ အခြေခံအုတ်မြစ်ပါပဲ။ ဒါကြောင့် ငြိမ်းချမ်းရေးကို မေးခွန်းထုတ်ရမှာက “လိုအပ်လား၊ မလိုအပ်ဘူးလား” ဆိုတာမဟုတ်ပါဘူး။ ငြိမ်းချမ်းရေးက အမြဲလိုအပ်ပါတယ်။ လူငယ်တွေကို အသံပိတ်စေတဲ့ ငြိမ်းချမ်းရေးမဟုတ်ဘဲ သူတို့အိပ်မက်တွေကို လိုက်နိုင်အောင် လမ်းဖွင့်ပေးတဲ့၊ မျှတမှုရှိပြီး ရေရှည်တည်တံ့နိုင်တဲ့ ငြိမ်းချမ်းရေးတခုသာ လိုအပ်ပါတယ်။ လူတွေကို အသက်ရှင်နေထိုင်ရုံမကဘဲ အနာဂတ်ကို မျှော်လင့်နိုင်အောင် လုပ်ပေးနိုင်တဲ့ ငြိမ်းချမ်းရေးမျိုးပါ။ “အလကားပါပဲ… စစ်သည်အိပ်မက်” ဆိုတဲ့ စာသားဟာ သီချင်းထဲမှာပဲ ရှိနေသင့်ပြီး အမှန်တကယ်ဘဝတွေထဲမှာ မဖြစ်လာအောင် ကာကွယ်ဖို့က လူမှုအသိုင်းအဝိုင်းတခုလုံးရဲ့ တာဝန်ဖြစ်ပါတယ်။

[ယခုဆောင်းပါးသည် ISP-Myanmar ၏ အာဘော်မဟုတ်ဘဲ စာရေးသူ၏ အာဘော်သာဖြစ်ပါသည်။ ဆောင်းပါးကို ဖတ်ရှုအပြီး ဆင်ခြင်မိသည်များ၊ ပြန်လည်ချေပလိုသည်များ ရှိပါကလည်း တုံ့ပြန်ဆောင်းပါး (rebuttal article) ရေးသားပေးပို့နိုင်ပါသည်]

#ISP_Column

503

3

Institute for Strategy and Policy- Myanmar

May 4, 2026, 07:01 PM

📷 Photo

541

0

0

Institute for Strategy and Policy- Myanmar

May 4, 2026, 07:01 PM

📷 Photo

485

0

0

Institute for Strategy and Policy- Myanmar

Apr 18, 2026, 02:43 PM

Rethinking India-Myanmar Relations Through the Borderlands

__

■ Ophelia Yumlembam

(The views and opinions expressed here do not necessarily reflect the policies or positions of ISP-Myanmar.)

Since the 2021 military coup, New Delhi has maintained a cautious engagement with the Myanmar junta, guided by its security concerns, strategic and economic stakes, and the need to counter China’s growing influence in the country. Yet on the ground, a different relationship is unfolding, one that is shaped by borderland communities and deeply interdependent local economies...

Click the link to read the full Column! https://ispmyanmar.com/rethinking-india-myanmar-relations-through-the-borderlands/

[Ophelia Yumlembam is a Research Associate at Organisation for Research on China and Asia (ORCA) - a New Delhi-based think tank, focusing on Chinese politics and geopolitics.]

#ispcolumn Comment your thoughts on this piece and send us a rebuttal if you have a different opinion or your own views on current affairs to be featured at the ISP Column!

386

0

Institute for Strategy and Policy- Myanmar

Apr 18, 2026, 02:43 PM

Bridge Education Program │ Next Generation အတွက် လျှောက်ထားနိုင်ပါပြီ

______

➤ သင်တန်းလျှောက်ထားရန်
[ https://forms.gle/Hm2ayiQ1J9nx6Crr5]

၂၀၂၁ ခုနှစ် အာဏာသိမ်းပြီးနောက်ပိုင်း ငါးနှစ်တာမှာ ISP-Myanmar က Bridge Education Program (BEP) ကို အကောင်အထည်ဖော်ခဲ့ပါတယ်။ ဒီအစီအစဉ်ကို စတင်ခဲ့တုန်းက လူငယ်တွေရဲ့ ပညာရေး လစ်ဟင်းမှုတွေကို ဖြည့်ဆည်းပေးနိုင်ဖို့၊ ကြားကာလပညာရေးပံ့ပိုးပေးနိုင်ဖို့နဲ့ ဝေဖန်ပိုင်းခြားပညာရေး အားကောင်းလာစေဖို့ ရည်ရွယ်ခဲ့ပါတယ်။ ၂၀၂၅ ခုနှစ်အထိ သင်တန်းအပတ်စဉ် ရှစ်ကြိမ် လုပ်ခဲ့ပြီး လက်ခံသင်ကြားပို့ချပေးခဲ့တဲ့ ကျောင်းသားကျောင်းသူ ၃၈၀ ဦးရှိခဲ့ပါတယ်။ အဲဒီအထဲက ၃၁၁ ဦးဟာ အောင်မြင်စွာ သင်တန်း ပြီးမြောက်ခဲ့ကြပါတယ်။

အခု ၂၀၂၆ ခုနှစ်မှာတော့ မြန်မာ့နိုင်ငံရေးအကျပ်အတည်းတွေကြားထဲမှာပဲ စစ်မကော်ရှင်က လုပ်ခဲ့တဲ့ (ဝေဖန်ရှုတ်ချမှုတွေအများကြီး ရှိခဲ့တဲ့) ရွေးကောက်ပွဲ ပြီးခဲ့ပါတယ်။ ရွေးကောက်ပွဲနဲ့အတူ တိုင်းပြည်ရဲ့ ရှိရင်းစွဲ ပဋိပက္ခထုထည်အပေါ်မှာ ထပ်ဆောင်းမယ့် စိန်ခေါ်မှုအသစ်တွေနဲ့ အခြေအနေသစ်တွေ ပေါ်လာနိုင်ပါတယ်။ တဖက်မှာလည်း အရေးတကြီး ဖြည့်ဆည်းရမယ့် စွမ်းဆောင်ရည်၊ ခေါင်းဆောင်မှု အရည်အသွေး လိုအပ်ချက်တွေလည်း ဖြစ်ပေါ်စေပါတယ်။ လူငယ်ခေါင်းဆောင်သစ်တွေအနေနဲ့ နိုင်ငံဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုဖြစ်စဉ်တွေမှာ လူမှုအသိုက်အဝန်းတွေကို မတည်ငြိမ်မှုတွေထဲကနေ ရေရှည်တည်တံ့တဲ့ အုပ်ချုပ်ရေးစနစ်ဆီ၊ ငြိမ်းချမ်းတဲ့ စီးပွားရေးအရ ပေါကြွယ်ဝတဲ့ လူမှုအသိုက်အဝန်းဆီ ဘယ်လိုဘယ်ပုံ တည်ဆောက် ကူးပြောင်းမယ်ဆိုတာကို သိရှိနားလည်စေဖို့ ISP-Myanmar ရဲ့ BEP အစီအစဉ်ကို ဒီဇိုင်းသစ်နဲ့ မျှဝေပို့ချသွားမှာ ဖြစ်ပါတယ်။

၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဇွန်လမှာ BEP NextGen အစီအစဥ်ကို စတင်မှာ ဖြစ်ပါတယ်။ တက်ရောက်လိုသူတွေအနေနဲ့ အပေါ်က Link ကနေဝင်ရောက်ပြီး Google Form မှာ အချက်အလက်တွေကို ဧပြီလ ၂၆ ရက် ညနေ ၅ နာရီထက် နောက်မကျစေဘဲ ဖြည့်စွက်လျှောက်ထားနိုင်ပါတယ်။ အခု zoom ကနေ သင်ကြားမယ့် သင်တန်းအပတ်စဉ်မှာလည်း လူဦးရေ ၅၀ ဦးကို ရွေးချယ်သွားမှာ ဖြစ်ပါတယ်။ သင်တန်းကြေးတစုံတရာပေးဖို့မလိုဘဲ အခမဲ့ဖြစ်ပါတယ်။

အစီအစဉ်နဲ့ပတ်သက်ပြီး အသေးစိတ်သိရှိလိုရင် https://ispmyanmar.com/burmese/bep-next-generation/ မှာ ဝင်ရောက်ကြည့်ရှုနိုင်ပါတယ်။ [email protected] ကို အီးမေးလ်ပေးပို့ပြီးလည်း မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။

#ISP_BEP

Institute for Strategy and Policy- Myanmar

Apr 18, 2026, 02:43 PM

📷 Photo

382

0

0

Institute for Strategy and Policy- Myanmar

Apr 18, 2026, 02:43 PM

သူမတူ သန်စွမ်းကြသူများ

______

■ ပေါလ်

[ပေါလ်သည် လူမှုဗေဒဘာသာရပ်ကို လေ့လာနေသူ ကျောင်းသားတဦးဖြစ်ပြီး ရွှေ့ပြောင်းကလေးများအတွက် ဖွင့်လှစ်ထားသော စာသင်ကျောင်းတွင် ဂျန်ဒါ(Gender)နှင့်ပတ်သက်သည့် ဘာသာရပ်ကို သင်ကြားပေးလျက်ရှိသည်။]

ကျနော်တို့ရဲ့ လူမှုကွန်ရက် ရပ်ဝန်းကြီးမှာ ဆူညံဗလံသံတွေနဲ့ ပြည့်နှက်နေပါတယ်။ ဖြစ်ပေါ်လာတဲ့ ကိစ္စရပ်တခုချင်းစီအပေါ် သေသေချာချာ အချိန်ပေးပြီး မတွေးနိုင်ကြပါဘူး။ ဒါပေမဲ့ အချိန်မပေးနိုင်ရင်တောင် အတွေးအေးအေး၊ အတွေးမှန်မှန်နဲ့ စဉ်းစားချင့်ချိန်ဖို့တော့ လိုအပ်ပါလိမ့်မယ်။ ပြဿနာတိုင်းလိုလိုဟာ အပေါ်ယံဖြေရှင်းနည်းတွေနဲ့ပဲ ပလုံးပထွေး အဆုံးသတ်သွားလေ့ရှိပါတယ်။ အခုတလောမှာ မသိလို့ဖြစ်ဖြစ်၊ သိလို့ဖြစ်ဖြစ် မသန်စွမ်းတွေအပေါ် ဟာသလုပ် ခွဲခြားပြောဆိုမှုတွေနဲ့ ပြန်လည်ချေပမှုတွေစတဲ့ အပြန်အလှန် ရေးသားပြောဆိုချက်တွေကို တွေ့ရတဲ့အတွက် ဒါဟာ အလေးအနက်ထားသင့်တဲ့ ကိစ္စတခုလို့ မြင်မိပါတယ်။ မသန်စွမ်းဖြစ်ခြင်းကို အပြစ်တခုသဖွယ် နှစ်ကာလရှည်ကြာ စွဲမှတ်နေကြတဲ့ ကျနော်တို့ မြန်မာ့လူ့အဖွဲ့အစည်းမှာ အခုလို ဆိုရှယ်မီဒီယာပေါ်က ဆွေးနွေးချက်တွေဟာ ဘယ်အတိုင်းအတာအထိ ရှိနေမလဲဆိုတာ မသိရပေမဲ့ မသန်စွမ်းတွေအဖို့ သိက္ခာရှိရှိ ရပ်တည်နိုင်ဖို့အတွက်တော့ စိတ်မောဖွယ်ရာ ဖြစ်ပါတယ်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ် ကြားဖြတ်လူဦးရေသန်းခေါင်စာရင်းအရ မြန်မာပြည်လူဦးရေရဲ့ ၁၃ ရာခိုင်နှုန်းလောက်ဟာ မသန်စွမ်းဘဝနဲ့ အသက်ရှင်ရပ်တည်နေကြပါတယ်။ ဒီအပေါ်မှာမှ ပြည်တွင်းစစ်ပွဲတွေကြောင့် အကောင်းပကတိ အနေအထားကနေ ဒုက္ခိတဘဝ ရောက်သွားရတဲ့ အရပ်သားပြည်သူတွေနဲ့ တော်လှန်ရေးရဲဘော်တွေလည်း နေ့စဉ်နဲ့အမျှ တိုးပွားနေပါတယ်။

ဒါဟာ လူသားအရင်းအမြစ် ဆုံးရှုံးခြင်းပြဿနာတခု ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါကြောင့် မသန်စွမ်း ဖြစ်သွားတဲ့ ပြည်သူတွေ၊ ရဲဘော်တွေနဲ့ သူတို့ရဲ့ သားသမီးတွေ နောင်တချိန်မှာ အေးချမ်းသာယာစွာ အသက်ရှင်သန်နိုင်ရေး၊ ပညာရေးနဲ့ ကျန်းမာရေး အထောက်အပံ့တွေ ရရှိရေး၊ လူ့အဖွဲ့အစည်းအတွင်း ရပ်တည်နိုင်ရေးတို့ဟာ အခုရော နောင်မှာပါ နိုင်ငံရေးအရ ဖြေရှင်းရမယ့် ကိစ္စရပ်တွေ ဖြစ်ပါတယ်။ လက်ရှိအနေအထားမှာ နိုင်ငံရေးအရ မဖြေရှင်းနိုင်သေးပေမဲ့ မသန်စွမ်းတွေအပေါ် ထားရှိတဲ့ လူ့အဖွဲ့အစည်းရဲ့ ထင်မြင်ယူဆချက်တွေနဲ့ အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုချက်တွေကို ကျနော်တို့ တဦးတယောက်ချင်းစီကနေ လူအုပ်စုကြီးအထိ ဉာဏ်ပညာရှေ့ထားပြီး ဆန်းစစ်လို့ရပါတယ်။ ပထမဆုံးအဆင့်အနေနဲ့ ဒါဟာ မဖြစ်မနေ လုပ်သင့်တဲ့ အပြောင်းအလဲတခုလည်း ဖြစ်ပါတယ်။ ရုပ်ရှင်တွေ၊ ဇာတ်ပွဲတွေနဲ့ လူရွှင်တော်တွေရဲ့ ဟာသပြက်လုံးတွေဆိုတာ လူသားတွေ ရယ်ရယ်မောမော အပန်းဖြေအနားယူနိုင်ဖို့ အင်မတန်မှ လိုအပ်ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ ကျနော်တို့ ကြည့်ရှုခဲ့ရတဲ့ ရုပ်ရှင်တွေနဲ့ ဟာသပြက်လုံး တော်တော်များများမှာ လူမျိုးရေး ခွဲခြားမှုတွေ၊ ကျား/မ ဂျန်ဒါခွဲခြားပြီး လိင်အကြမ်းဖက်မှုကို အားပေးတဲ့ စကားလုံးတွေနဲ့ မသန်စွမ်းတွေရဲ့ ဘဝကို လှောင်ပြောင်တဲ့ သရုပ်ဖော်မှုတွေ များပြားလှပါတယ်။ ခွဲခြားဆက်ဆံမှုသဘော သက်ရောက်ပြီး လူ့အဖွဲ့အစည်းအတွင်း အဆိပ်အတောက်ဖြစ်စေတဲ့ ဟာသပြက်လုံးတွေဟာ “ဇာတ်သမားပြန်ရင် မှတ်သားစရာ ကျန်ရမယ်” ဆိုတဲ့ ဆိုရိုးစကားနဲ့အညီ လူကြီး၊ လူငယ်မရွေး ပါးစပ်ဖျားမှာ စွဲကျန်ရစ်နေတတ်ပါတယ်။

ဒီလို ခွဲခြားဆက်ဆံမှုတွေကို ရယ်စရာဟာသအနေနဲ့သာမကဘဲ တဖက်မှာလည်း ဘာသာရေးအဆုံးအမတွေနဲ့ရောပြီး တရားဝင် ဟောပြောဆုံးမနေကြတာတွေလည်း ရှိနေပြန်ပါတယ်။ ဥပမာအားဖြင့် ဘာသာရေးခေါင်းဆောင်တွေအနေနဲ့ ငါးပါးသီလကို ခါးဝတ်ပုဆိုးကဲ့သို့ မြဲမြံအောင် စောင့်ထိန်းဖို့ ဟောပြောချက်တွေမှာ လူမှုရေးဆိုင်ရာ ဖိနှိပ်မှုတွေနဲ့ ခွဲခြားဆက်ဆံမှုတွေကို သွယ်ဝိုက်သောနည်းအားဖြင့် ပံ့ပိုးပေးသလို ဖြစ်စေတဲ့ အဆုံးအမမျိုးတွေကို တွေ့ရတတ်ပါတယ်။ သူတပါးအသက်ကို မသတ်ဖို့ ဟောပြောတဲ့အခါမှာ “ဒီဘဝမှာ ကိုယ်လက်အင်္ဂါမစုံဘဲ ဒုက္ခိတတယောက်ဖြစ်နေရတာဟာ အရင်ဘဝက သူတပါးအသက်ကို ညှဉ်းပန်းသတ်ဖြတ်ခဲ့လို့ဖြစ်တယ်” စသည်ဖြင့် ဟောပြောဆုံးမကြတာကို တွေ့ရပါတယ်။ ဒီဟောပြောချက်တွေဟာ သူတပါးအသက် မသတ်ဖို့ ဟောပြောတာဆိုပေမဲ့ တဖက်မှာ ဆိုးကျိုးအနေနဲ့ ဒီလိုအဆုံးအမတွေနဲ့ အသားကျနေတဲ့ လူ့အဖွဲ့အစည်းဟာ မသန်စွမ်းတွေကို မြင်တဲ့အခါ စံချိန်မီလူသားတယောက်အဖြစ် လက်ခံဆက်ဆံဖို့၊ လူ့အခွင့်အရေး အပြည့်အဝရရှိအောင် ထောက်ခံအားပေးဖို့ မစဉ်းစားကြတော့ပါဘူး။ အဲဒီအစား “အရင်ဘဝက မကောင်းမှုတွေ လုပ်ခဲ့သူ”၊ “သနားစရာကောင်းသူ”၊ “လူဖြစ်ရှုံးသူ”၊ “ကိုယ်ပြုတဲ့ကံ ကိုယ်ခံရသူ” စသည်ဖြင့် ပုဂ္ဂိုလ်ရေးပြဿနာတခုအဖြစ်သာ လျှော့ချပစ်လိုက်ကြပါတယ်။

တဖက်မှာလည်း အစိုးရတွေအနေနဲ့ စာသင်ကျောင်း၊ ကစားကွင်း၊ ဆေးရုံ၊ အများပြည်သူသွားလာနိုင်တဲ့ လမ်း၊ ယာဉ် စတဲ့ နေရာတွေမှာ မသန်စွမ်းတွေ အများနည်းတူ အသုံးပြုနိုင်အောင် တာဝန်ယူပေးဖို့ ပျက်ကွက်နေသလို လူ့အဖွဲ့အစည်းကိုယ်တိုင်ကလည်း ဒါတွေကို တိုက်တိုက်တွန်းတွန်း မတောင်းဆိုကြပါဘူး။ မသန်စွမ်းအရေးဟာ တကယ်တော့ ပုဂ္ဂိုလ်ရေးပြဿနာ မဟုတ်ဘဲ လူသားအခွင့်အရေး ရရှိအောင် ဖန်တီးပေးနိုင်ရေးနဲ့ လူသားအရင်းအမြစ်ကို တန်ဖိုးထားရေးအတွက် ထည့်သွင်းစဉ်းစားရမယ့် နိုင်ငံရေးပြဿနာသာ ဖြစ်ပါတယ်။

Institute for Strategy and Policy- Myanmar

Apr 18, 2026, 02:43 PM

လူသားအခွင့်အရေး အပြည့်အဝရရှိအောင် အစိုးရရော ပြည်သူပါ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရပါမယ်။ ကျနော်တို့ တဦးတယောက်ချင်းစီကနေ လူ့အဖွဲ့အစည်းတရပ်လုံးအထိ မသန်စွမ်းတွေအပေါ် ထားရှိတဲ့ သေးသိမ်တဲ့ ထင်မြင်ယူဆချက်တွေကို ပြောင်းလဲပစ်ရပါမယ်။ လူသားချင်း ခွဲခြားဆက်ဆံတဲ့ (ဒါမှမဟုတ်) လိင်အကြမ်းဖက်မှုတွေကို အားပေးတဲ့ ဟာသပြက်လုံးတွေနဲ့ ရုပ်ရှင်တွေကို အားမပေးတာ၊ မိရိုးဖလာ ဟောပြောဆုံးမချက်တွေကိုလည်း ဝေဖန်ဆန်းစစ်တာတွေ ပြုလုပ်ပြီး လူသားအချင်းချင်း လေးစားတန်ဖိုးထားတဲ့ လူ့ဘောင်အဖွဲ့အစည်းကို တည်ထောင်ရမှာ ဖြစ်ပါတယ်။ မိမိလူမျိုး၊ မိမိတပည့်၊ သူငယ်ချင်း၊ သားသမီး၊ မိဘဆွေမျိုးထဲက တဦးဦး မသန်စွမ်း ဖြစ်လာခဲ့ရင်၊ မိမိကိုယ်တိုင် မသန်စွမ်း ဖြစ်လာခဲ့ရင်လို့ စဉ်းစားဆင်ခြင်နှလုံးသွင်းကြည့်ပြီး လိုအပ်တဲ့ အပြောင်းအလဲတွေကို အခြေခံကျကျ လုပ်ဆောင်သွားကြရမှာ ဖြစ်ပါတယ်။

[ယခုဆောင်းပါးသည် ISP-Myanmar ၏ အာဘော်မဟုတ်ဘဲ စာရေးသူ၏ အာဘော်သာဖြစ်ပါသည်။ ဆောင်းပါးကို ဖတ်ရှုအပြီး ဆင်ခြင်မိသည်များ၊ ပြန်လည်ချေပလိုသည်များ ရှိပါကလည်း တုံ့ပြန်ဆောင်းပါး (rebuttal article) ရေးသားပေးပို့နိုင်ပါသည်]

#ISP_Column

430

1

Institute for Strategy and Policy- Myanmar

Apr 18, 2026, 02:43 PM

📷 Photo

381

0

0

Institute for Strategy and Policy- Myanmar

Apr 18, 2026, 02:43 PM

ငွေကြေးခဝါချမှုတိုက်ဖျက်ရေးဥပဒေသစ်
ကျားဖြန့်နှိမ်နင်းရေးလား၊ နိုင်ငံရေးလက်နက်လား

______

ISP On Point 2026
OP2026-02 ︱ April 8, 2026

လွှတ်တော်မခေါ်ခင် သုံးလအတွင်း ဥပဒေပေါင်း ၁၉ ခုထက်မနည်းကို စစ်ခေါင်းဆောင်က ပြင်ဆင်ခြင်းနှင့် အသစ်ပြဋ္ဌာန်းခြင်းများ လုပ်ခဲ့သည်။ ထိုသို့ ပြင်ဆင်ပြဋ္ဌာန်းမှုများမှာ စစ်ခေါင်းဆောင် သမ္မတဖြစ်လာချိန်၌ အာဏာစက်ထက်စေရန် အသုံးချမည့် လက်နက်များ ဖြစ်လာနိုင်သည်။

❐ ဖြစ်ရပ်အချက်အလက်

ငွေကြေးခဝါချမှုတိုက်ဖျက်ရေးဥပဒေ (၂၀၂၆) ကို လွှတ်တော်မခေါ်ခင် ၂၀၂၆ ခုနှစ် မတ် ၁၁ ရက်မှာ အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီက ပြဋ္ဌာန်းလိုက်ပါတယ်။ ၂၀၀၂ ခုနှစ် စစ်ခေါင်း ဆောင်ဟောင်း ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး သန်းရွှေလက်ထက်နဲ့ ၂၀၁၄ ခုနှစ် သမ္မတ ဦးသိန်းစိန်တို့ လက်ထက်မှာလည်း ငွေကြေးခဝါချမှုတိုက်ဖျက်ရေးဥပဒေတွေ ပြဋ္ဌာန်းခဲ့ပြီး အခု အဲဒီဥပဒေတွေ ပျက်ပြယ်ပြီး အသစ်ပေါ်ထွက်လာတာပါ။ ဥပဒေသစ်ကို နိုင်ငံတကာ ငွေကြေးခဝါချမှုစောင့်ကြည့်ရေးအဖွဲ့ (FATF) ရဲ့ အကြံပြုချက်တွေအတိုင်း ရေးဆွဲခဲ့တာလို့ ဆိုပါတယ်။ ရှေ့က ရေးဆွဲခဲ့တဲ့ ဥပဒေတွေထက် အသေးစိတ်ပြီး သက်ရောက်မှုလည်း ကျယ်ပြန့်ပါတယ်။

❐ ကနဦးသုံးသပ်ချက်

ဥပဒေသစ်မှာ အကျုံးဝင်တဲ့သူတွေ၊ လုပ်ပိုင်ခွင့်အာဏာတွေ ပိုတိုးခဲ့တာကြောင့် အကောင်အထည်ဖော်မှု လုပ်ငန်းစဉ်တွေ မြန်လာနိုင်ပါတယ်။ အရေးယူနိုင်မယ့် ပြစ်မှုအမျိုးအစားတွေလည်း များလာပါတယ်။ ပြည်တွင်းပြည်ပမှာ ရှိနေတဲ့ မြန်မာနိုင်ငံသားတွေအပြင် နိုင်ငံတွင်းမှာ နေထိုင်တဲ့ နိုင်ငံခြားသားတွေအပေါ်မှာပါ သက်ရောက်မှု ရှိလာပါလိမ့်မယ်။ ဒါ့အပြင် အသုံးများလာတဲ့ ဒစ်ဂျစ်တယ်ငွေကြေးကိုပါ ထည့်သွင်းဖော်ပြထားတာမို့ အွန်လိုင်းငွေလွှဲမှုတွေကိုလည်း စောင့်ကြည့်တော့မှာပါ။ ဥပဒေကို အကောင်အထည်ဖော်မယ့် ယန္တရားဖွဲ့စည်းမှုပိုင်းလည်း အားကောင်းလာပါတယ်။ ငွေကြေးခဝါချမှုတွေကို စုံစမ်းစစ်ဆေးတာကအစ သက်သေသိမ်းဆည်းတာ၊ တရားစွဲဆိုတာတွေအထိ လုပ်ဆောင်နိုင်တဲ့ ‘ဥပဒေစိုးမိုးရေးအဖွဲ့အစည်း (Law Enforcement Agency)’ကိုပါ အစိုးရဌာနတခုလို ထပ်တိုးဖွဲ့စည်းခွင့်ပြုထားပါတယ်။ ရန်ပုံငွေရင်းမြစ်တွေကိုလည်း ပမာဏ တိုးမြှင့်ထားပါတယ်။

ငွေကြေးခဝါချမှုမှာအကျုံးဝင်တဲ့ ငွေကြေးရင်းမြစ်အဖြစ် သတ်မှတ်တဲ့ ပြစ်မှုအမျိုးအမည်တွေ များလာပါတယ်။ ထပ်တိုးပြစ်မှုတွေထဲမှာ နိုင်ငံဖြတ်ကျော်ရာဇဝတ်မှုတွေနဲ့ ဆိုက်ဘာမှုခင်းတွေကို ကိုင်တွယ်ဖို့လည်း ပစ်မှတ်ထားလာပါတယ်။ ဒါဟာ အွန်လိုင်းလောင်းကစားလုပ်ငန်းတွေနဲ့ ကျားဖြန့်တိုက်ဖျက်ရေးအတွက် ရည်ရွယ်တယ်လို့ ယူဆနိုင်ပါတယ်။ ဒါ့အပြင် စစ်အာဏာရှင်ဆန့်ကျင်ရေး လှုပ်ရှားမှုမှာ ပါဝင်နေသူတွေဆီကိုပါ ဦးတည်မယ့်သဘော ရှိပါတယ်။ အကြမ်းဖက်မှုတွေကို ငွေကြေးထောက်ပံ့တာ၊ တရားမ၀င် လက်နက်ကုန်ကူးတာစတဲ့ ပြစ်မှုတွေကိုလည်း ဖြည့်စွက်ထားပါတယ်။ အဂတိလိုက်စားမှုကိုလည်း ထည့်သွင်းခဲ့တာမို့ အစိုးရဝန်ထမ်းတွေအပြင် နိုင်ငံရေးရာထူး လက်ရှိဖြစ်သူတွေကိုပါ အရေးယူနိုင်ပါလိမ့်မယ်။ ဒါကြောင့် ငွေကြေးခဝါချမှုတိုက်ဖျက်ရေးဥပဒေသစ်ဟာ အွန်လိုင်းလောင်းကစားလုပ်ငန်းတွေနဲ့ ကျားဖြန့်တွေကိုတိုက်ဖျက်ဖို့ အယောင်ပြပြီး နိုင်ငံရေးလှုပ်ရှားသူတွေနဲ့ အတိုက်အခံတွေကိုပါ ထပ်တိုးပြစ်ဒဏ်တွေ ပူးတွဲချနိုင်ဖို့၊ ပိုပြီးထဲထဲဝင်ဝင် စုံစမ်းနိုင်ဖို့ဆိုတဲ့ ရည်ရွယ်ချက်တွေလည်း ရှိနေနိုင်ပါတယ်။

သာမန်ပြည်သူတွေရဲ့ ပုဂ္ဂလိကလုံခြုံရေးအပေါ် သက်ရောက်မှုလည်း ကြီးလာနိုင်ပါတယ်။ လက်ရှိဥပဒေမှာ ငွေကြေးခဝါချမှုကို ရဲအရေးပိုင်တဲ့ပြစ်မှုအဖြစ် သတ်မှတ်ထားပြီး တရားရုံးဝရမ်းမပါဘဲ ရှာဖွေသိမ်းဆည်းခွင့်တွေ လုပ်ဆောင်နိုင်လာမှာ ဖြစ်ပါတယ်။ ‘ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီးဌာန၏ တာဝန်နှင့် လုပ်ပိုင်ခွင့်များ’ဆိုပြီးလည်း ထပ်တိုးပြဋ္ဌာန်းထားပါတယ်။ ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီးဌာနက ကွန်ပျူတာစနစ်၊ ဆာဗာကွန်ရက်တွေကို ဝင်ရောက်ကြည့်ရှုခွင့်၊ တယ်လီဖုန်းနဲ့ ဆိုရှယ်မီဒီယာလိုနေရာတွေကို ကန့်သတ်တာ၊ ကြားဖြတ်နားထောင်တာတွေကို အများဆုံးသုံးလအထိ လုပ်ဆောင်နိုင်တဲ့အမိန့်မျိုး ပေးခွင့်ရှိပါတယ်။ ဒီအချက်တွေဟာ ပုဂ္ဂလိကလုံခြုံရေးဥပဒေအရ ပေးထားတဲ့ ပြည်သူတွေရဲ့ ပုဂ္ဂိုလ်ရေးဆိုင်ရာ လွတ်လပ်ခွင့်တွေကို တဖက်လှည့်နည်းနဲ့ ပြန်ထိန်းချုပ်လိုက်တာ ဖြစ်ပါတယ်။ ထူးခြားချက်က ပြစ်ဒဏ်ပိုင်းမှာ လျှော့ချခဲ့ပါတယ် [ISP ဒေတာအချက်အလက် ၀၂၈/၂၀၂၆ (ISP-DM2026- 028) ကို ရှုပါ]။

❐ ဖြစ်တန်ခြေအကဲဖြတ်ချက်

ငွေကြေးခဝါချမှုတိုက်ဖျက်ရေးဥပဒေသစ်ဟာ ကျားဖြန့်၊ မူးယစ်ဆေးဝါး စတဲ့ နိုင်ငံတကာက အာရုံ စိုက်နေတဲ့ ရာဇဝတ်မှုတွေကို နှိမ်နင်းဖို့အတွက် ကောင်းမွန်တဲ့ဥပဒေတရပ် ဖြစ်နိုင်ပါတယ်။ တဖက်မှာလည်း စစ်အာဏာရှင်ဆန့်ကျင်ရေး နိုင်ငံရေးအင်အားစုတွေကို အင်အားချည့်နဲ့စေဖို့နဲ့ ပြည်သူတွေရဲ့လုံခြုံရေးကို ချိုးဖောက်ဖို့ အကြောင်းပြချက်ကောင်းတခုလည်း ဖြစ်နေပါတယ်။ ဒီဥပဒေကြောင့် အုပ်စိုးသူတွေဘက်မှာ အကျိုးဖြစ်ထွန်းမှုများစွာရှိနိုင်ပြီး ဒီအထဲက အချက်သုံးချက်ကို ဖော်ပြချင်ပါတယ်။

Institute for Strategy and Policy- Myanmar

Apr 18, 2026, 02:43 PM

ပထမအချက်ကတော့ စစ်ကော်မရှင်က ကမကထလုပ်ခဲ့တဲ့ ရွေးကောက်ပွဲအပြီး စစ်ခေါင်းဆောင် ဦးဆောင်ဦးမယ့် အစိုးရအပေါ် နိုင်ငံတကာရဲ့အသိအမှတ်ပြုမှု (legitimacy) ရှိလာနိုင်ပါတယ်။ နိုင်ငံတကာငွေကြေးခဝါချမှု စောင့်ကြည့်ရေးအဖွဲ့ (FATF) က ၂၀၂၂ ခုနှစ်မှာ မြန်မာနိုင်ငံကို အမည်ပျက်စာရင်း (blacklist) သွင်းထားပါတယ်။ ဒီအတိုင်းဆက်ရှိနေပေမဲ့ ဥပဒေသစ်ဟာ FATF ရဲ့ အကြံဉာဏ်ကိုရယူပြီး ရေးဆွဲခဲ့တာဖြစ်တယ်လို့ ဆိုခဲ့တာကြောင့် ဒါဟာ အမည်ပျက်စာရင်းကနေ ပယ်ဖျက်ခံရဖို့ မျှော်မှန်းတဲ့ ခြေလှမ်းတခု ဖြစ်လာနိုင်ပါတယ်။

ဒုတိယအချက်ကတော့ တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့အစည်းတွေ(EAOs)နဲ့ တော်လှန်ရေးအင်အားစုတွေရဲ့ ပစ္စည်းဥစ္စာနဲ့ ငွေကြေးပိုင်ဆိုင်မှုတွေကို စုံစမ်းကန့်သတ်နိုင်မှာ ဖြစ်ပါတယ်။ ကိုယ်ထိန်းချုပ်ထားတဲ့ နယ်မြေတွေအတွင်း ကျားဖြန့်လုပ်ငန်းတွေအပြင် အခြား ရာဇဝတ်မှုမကင်းတာတွေကို လုပ်ခွင့်ပြုထားတဲ့ EAOs တွေဟာ အခြားဒေသတွေမှာ အသွင်ပြောင်းခဝါချထားတဲ့ မြေယာနဲ့ ရွှေ့ပြောင်းနိုင်တဲ့ပစ္စည်း ပိုင်ဆိုင်မှုတွေ ရှိနေမယ်ဆိုရင် ဥပဒေသစ်အရ အဲဒါတွေကို သိမ်းယူနိုင်မှာ ဖြစ်ပါတယ်။ အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ (NUG) နဲ့ ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ် (PDFs) တွေအပါအဝင် အခြား တော်လှန်ရေးအင်အားစုတွေကို ငွေကြေးအကူအညီပေးနေသူတွေကိုလည်း ပိုခြိမ်းခြောက်လာနိုင်ပြီး ထောက်ပံ့ရေးလမ်းကြောင်းတွေကိုလည်း ဖြတ်တောက်လာနိုင်ပါတယ်။

တတိယအချက်ကတော့ ISP-Myanmar ရဲ့ မြန်မာ့အခြေပြစစ်တမ်း (၂၀၂၅-၂၀၂၆) မှာ အကဲဖြတ်ခဲ့သလို စစ်ခေါင်းဆောင် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်ရဲ့ ပုဂ္ဂိုလ်ရေးအာဏာရှင်စနစ် အားကောင်းလာအောင် အသက်သွင်းလာနိုင်ခြေနဲ့လည်း ဆက်စပ်ပါတယ်။ လွှတ်တော်မခေါ်ခင် သုံးလအတွင်းမှာတင် စစ်ခေါင်းဆောင် ပြင်ဆင်ခဲ့၊ အသစ်ပြဋ္ဌာန်းခဲ့တဲ့ ဥပဒေပေါင်း ၁၉ ခုထက်မနည်း ရှိခဲ့ပါတယ်။ အခုဥပဒေဟာလည်း တခုအပါအဝင် ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါတွေဟာ သူ သမ္မတဖြစ်လာချိန်မှာ အသုံးချမယ့်လက်နက်တွေ ဖြစ်လာနိုင်ပါတယ်။ ဒီလိုသုံးနိုင်အောင်လည်း နိုင်ငံတော်ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေဆိုင်ရာခုံရုံးဥပဒေကို ပြင်ဆင်ပြီး ဥပဒေပြုရေးမဏ္ဍိုင်အပေါ် အာဏာစက်ဖြန့်ကြက်ဖို့လည်း လုပ်ထားပါတယ် [ISP Governance Tracker (GT2026-01) ကို ရှုပါ]။ အခုပြဋ္ဌာန်းလိုက်တဲ့ ဥပဒေမှာလည်း နိုင်ငံရေးပြစ်မှုတွေအပါအဝင် ငွေကြေးခဝါချမှုရင်းမြစ်ဖြစ်တဲ့ ပြစ်မှုတွေအပေါ် စုံစမ်းထောက် လှမ်းတာ၊ အချက်အလက်တွေကို ကြားဖြတ်နားထောင်တာ၊ ဖမ်းဆီးသိမ်းဆည်းတာတွေကို တရားရုံးရဲ့ ဝရမ်းမလိုဘဲ ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီးဌာနက လုပ်ပိုင်ခွင့် ပေးနိုင်တဲ့အချက်လည်း ပါဝင်ပါတယ်။ တခါ အစိုးရဝန်ထမ်းတွေအပြင် နိုင်ငံရေးရာထူးလက်ရှိဖြစ်သူတွေကိုပါ ဒီဥပဒေနဲ့ စုံစမ်းအရေးယူနိုင်တာဖြစ်လို့ ဒါကိုအသုံးချပြီး စစ်ခေါင်းဆောင်ရဲ့ အာဏာစက် ပိုထက်အောင် လုပ်လာနိုင်ခြေတွေလည်း ရှိနေပါတယ်။

➥ PDF download နဲ့ တခြားသော သုတေသန ထုတ်ဝေချက်တွေအားလုံးကို ဒီလင့်ကနေ ဒေါင်းလုတ်ရယူနိုင်ပါတယ် https://ispmyanmar.com/burmese/publications/#

Institute for Strategy and Policy- Myanmar

Apr 18, 2026, 02:43 PM

📷 Photo

438

1

0

Institute for Strategy and Policy- Myanmar

Apr 18, 2026, 02:43 PM

📷 Photo

425

0

0

Showing 30 of 40 posts