🌊 Agar dengizdagi sho‘r suv o‘rnida chuchuk suv bo‘lsa, nima bo‘lar edi?
✅ Fakt: Okeanlar sho‘r bo‘lmaganda, ularning zichligi pasayib, okean oqimlari (masalan, Gulf Stream) sekinlashar yoki to‘xtab qolardi. Bu esa Yerning iqlimini keskin o‘zgartirib, tropik mintaqalar juda issiq, qutblar esa hozirgidan ham sovuq bo‘lishiga olib kelardi. Shuningdek, ko‘plab dengiz organizmlari osmotik bosim o‘zgarishi tufayli yashab qololmas edi.
2,130
35
0
QIZIQ FAN
May 24, 2026, 08:30 AM
Ichak — insonning ikkinchi miyasi
"Ichak — insonning ikkinchi miyasi" iborasi shunchaki o‘xshatish emas, balki ilmiy asosga ega bo‘lgan haqiqatdir. Tibbiyotda bu tizim Enteral asab tizimi (EAT) deb ataladi.
Nega aynan bunday deb atalishining bir necha asosiy sabablari bor:
1. Neyronlarning ko‘pligi
Ichak devorlarida 100 milliondan ortiq neyronlar joylashgan. Bu ko‘rsatkich orqa miyadagi neyronlar sonidan ham ko‘proqdir. Garchi ichak "miyamiz" murakkab falsafiy fikrlar yuritmasa-da, u ovqat hazm qilish jarayonini markaziy asab tizimi (bosh miya) buyruqlarisiz, mustaqil boshqarish qobiliyatiga ega.
2. Baxt gormoni — Serotonin
Qizig‘i shundaki, inson organizmidagi jami serotonin gormonining qariyb 90-95 foizi aynan ichaklarda ishlab chiqariladi. Serotonin nafaqat kayfiyatimizga, balki uyqu, ishtaha va ichak motorikasiga ham mas'uldir. Shuning uchun ham qornimiz och bo‘lsa yoki ichakda muammo bo'lsa, kayfiyatimiz darhol tushib ketadi.
3. Miya va ichak o‘rtasidagi "aloqa magistrali"
Miya va ichak o‘rtasida doimiy "axborot almashinuvi" bor. Buni vagus asab tolasi (adashgan asab) amalga oshiradi.
• Psixologik ta'sir: Kuchli hayajonlanganda qorinda "kapalaklar uchishi" yoki qo‘rqqanda qorin og‘rishi — bu miyadagi signallarning ichakka ta'siridir.
• Aks aloqa: Ichakdagi yallig‘lanish yoki mikroflora buzilishi miyaga signal yuborib, tushkunlik (depressiya) yoki xavotir hissini keltirib chiqarishi mumkin.
4. Immunitet markazi
Inson immunitet tizimining 70-80 foizi aynan ichaklarda joylashgan. Ichak mikroflorasi (foydali bakteriyalar) nafaqat hazm qilishga, balki bizni virus va toksinlardan himoya qilishga ham yordam beradi.
5. Mustaqillik
Agar miyadan kelayotgan asosiy asab tolalari uzib qo‘yilsa ham, ichak o‘z funksiyasini (ovqatni surish, parchalash, so‘rish) davom ettiraveradi. Bu uning avtonom va "aqlli" tizim ekanligidan dalolat beradi.
QIZIQ FAN
May 24, 2026, 08:30 AM
📷 Photo
🗣 Audio yozuv ham tarixiy manba
Tarix faqat ko‘rish orqali emas, eshitish orqali ham saqlanadi. Kutubxona va arxivlardagi ovoz yozuvlari bir davrning talaffuzi, musiqasi va nutq madaniyatini ushlab qoladi. Matnda sezilmaydigan ko‘p narsa audio yozuvda seziladi. Shu sabab ovozli arxivlar yozma hujjatlarga juda muhim qo‘shimcha bo‘ladi. Bitta ovoz butun davrni jonlantirib yuborishi mumkin. Tarixni ba’zan ko‘zdan ko‘ra quloq tezroq his qiladi. Xotiraning bir qismi doim tovush shaklida yashaydi.
3,250
11
QIZIQ FAN
May 24, 2026, 08:30 AM
📷 Photo
🥙 Retsept ham tarixiy hujjat bo‘lishi mumkin
Eski retseptlar faqat taom tayyorlash usuli emas. Ular bir davrning mahsulotlari, ta’mi va kundalik hayoti haqida ham ma’lumot beradi. Shu sabab tarixchilar ba’zan oshxona yozuvlariga ham jiddiy manba sifatida qaraydi. Qaysi mahsulot bor bo‘lgani, qaysi usul mashhur bo‘lgani va qanday o‘lchov ishlatilgani ham tarixning o‘zidir. Odamlar odatda retseptni faqat amaliy matn deb o‘ylaydi. Aslida u oshxona orqali yozilgan kichik ijtimoiy hujjat bo‘lishi mumkin. Demak, bir varaq retsept ortida ham butun davr turishi ehtimoldan xoli emas.
3,830
15
QIZIQ FAN
May 24, 2026, 08:30 AM
📷 Photo
🪐 Venera teskari yo‘nalishda aylanadi
Venera ko‘pchilik sayyoralardan farqli ravishda juda noodatiy aylanish yo‘nalishiga ega. NASA StarChild materialida u soat strelkasiga o‘xshash yo‘nalishda aylanadigan kam sonli sayyoralardan biri sifatida tasvirlangan. Shu sabab Quyosh u yerda g‘alati tomondan chiqayotgandek tasavvur qilinadi. Bu fakt Venerani yanada sirli ko‘rsatadi. U nafaqat issiq va sekin, balki odatdagidan teskari ham. Bitta sayyoraning o‘zida shuncha paradoks jam bo‘lgani hayratli. Venera kosmosdagi “boshqacha bo‘lish” bo‘yicha kuchli nomzoddir.
4,310
25
QIZIQ FAN
May 24, 2026, 08:30 AM
📷 Photo
⌚️ Yupiterning kuni qisqa
Yupiter Quyosh tizimidagi eng tez aylanadigan yirik sayyoralardan biri. NASA ma’lumotiga ko‘ra, uning kuni taxminan 10 soat davom etadi. U shu qadar ulkan bo‘lsa ham, juda tez aylanadi. Bu kontrast Yupiterni yanada qiziqarli qiladi. Katta sayyora bo‘lib turib, vaqt bo‘yicha juda “shoshqaloq” ko‘rinadi. Ko‘pchilik hajm katta bo‘lsa, harakat sekin bo‘ladi deb o‘ylaydi. Yupiter esa bu fikrni buzadi.
3,410
16
QIZIQ FAN
May 24, 2026, 08:30 AM
📷 Photo
🪐 Venera eng issiq sayyora
Venera Quyoshga eng yaqin sayyora emas. Shunga qaramay, u Quyosh tizimidagi eng issiq sayyora hisoblanadi. Bunga qalin karbonat angidridli atmosfera va kuchli issiqxona effekti sabab bo‘ladi. Hatto Merkuriy Quyoshga yaqinroq bo‘lsa ham, Venera undan issiqroq chiqadi. Shu jihati bilan Venera ko‘pincha “masofa hammasini hal qilmaydi” degan darsni beradi. Atmosfera ba’zan sayyoraning butun xarakterini o‘zgartiradi. Kosmosda ham “ichki muhit” juda katta rol o‘ynaydi.
2,700
11
QIZIQ FAN
May 24, 2026, 08:30 AM
📷 Photo
⏳ Merkuriyda bir kun juda uzun
NASA ma’lumotiga ko‘ra, Merkuriyda bir kun 1,408 soatga teng. Bu Yer hisobida juda uzun vaqt. Sayyoraning aylanishi va Quyosh atrofidagi harakati o‘ziga xos kombinatsiya hosil qiladi. Shu sabab u yerda vaqt haqidagi tasavvur butunlay boshqacha chiqadi. Odam Yer mezonlari bilan o‘ylaganda bu juda chalkash ko‘rinadi. Kosmosda “kun” degan tushuncha ham har joyda bir xil emas. Merkuriy buni juda yaxshi isbotlaydi.
2,940
16
QIZIQ FAN
May 24, 2026, 08:30 AM
📷 Photo
🪐 Saturnning zichligi suvdan past
Saturn o‘rtacha zichligi bo‘yicha suvdan yengilroq sayyora sifatida mashhur taqqoslanadi. Shu sabab u haqda “agar ulkan vannaga sig‘sa, suzib ketardi” degan mashhur izoh ishlatiladi. Bu albatta nazariy qiyos, lekin fizik ma’noda juda qiziq. Bunday fakt gaz gigantlarni tasavvur qilishni osonlashtiradi. Ular kattaligi bilan emas, tarkibi bilan ham hayratlantiradi. Saturnning halqalari uning tashqi bezagi bo‘lsa, zichligi ichki syurprizidir. Bitta sayyora ichida ikkita kuchli “wow” efekti bor.
2,600
13
QIZIQ FAN
May 24, 2026, 08:30 AM
📷 Photo
🌎 Qashqadaryo (Kitob, Yakkabog‘, Maydanak) manzaralari. Rasm oldingi yillarda olingan. Bunaqa mavsumlar endi boshlanadi
❤️ Rasmlarni aniq ko‘rish uchun har bir tasvirni kattalashtirib ko‘ring
‼️
3,730
15
QIZIQ FAN
May 9, 2026, 11:17 PM
📷 Photo
🔴 Yupiterdagi Buyuk Qizil Dog‘
Yupiterdagi Buyuk Qizil Dog‘ ulkan bo‘ron hisoblanadi. NASA Space Place bu bo‘ron 300 yildan ortiq vaqt davomida davom etib kelayotganini yozadi. Ayrim materiallarda u Yerning o‘zini yutib yuboradigan darajada katta deb ta’riflanadi. Bu oddiy havo fronti emas, balki sayyora miqyosidagi tizimdir. Bo‘ronning o‘zi ham, uning davomiyligi ham hayratli. Yupiter ob-havosini ko‘rgan odam Yer bo‘ronlariga boshqacha qarab qoladi. Kosmosdagi meteorologiya juda katta o‘lchamda ishlaydi.
1,370
5
QIZIQ FAN
May 9, 2026, 11:17 PM
📷 Photo
🐘 Fillar haqida qiziqarli faktlar:
1) Fillarning uch xil turi mavjud - Afrika Savanna fili, Afrika o‘rmon fili va Osiyo fili.
2) Fillar dunyodagi eng katta quruqlikdagi hayvonlardir! Erkak afrika fillarining uzunligi 3 m ga yetadi va og‘irligi 4000-50000 kg gacha. Osiyo fillari biroz kichikroq, bo‘yi 2.7m va og‘irligi 3000-6000kg.
3) Filning tishlariga qarab siz fil to‘g‘risida ko‘pgina ma’lumotlarni aytishingiz mumkin. Filning tishlari umuman o‘sishdan to‘xtamaydi! Filda qanchalik uzun tish bo‘lsa, demak uning Yoshi shunchalik katta!
4) Fillar har kunlik hayotlarining 12-18 soatini ovqatlanish bilan o‘tkazishadi! Ular har kuni o‘tlar, daraxtlar va mevalar bilan oziqlanishadi!
5) Fillar o‘zlarining quyoshdan himoyalovchi vositalari mavjud! Ya’ni, ular daryo yoki botqoqliklarda cho‘milganlaridan so‘ng ular terini issiq va lovullagan quyoshdan himoya qilish uchun loy va qumni o‘z ustiga tashlaydilar. Juda aqlli jonzot!
1,340
QIZIQ FAN
May 2, 2026, 11:27 AM
📷 Photo
📚 Dunyodagi eng qimmat kitob
Hozirgi kungacha sotilgan kitoblar orasida eng qimmat kitob - Leonardo da Vinchining "Lester kodi" nomli ilmiy asaridir. Ushbu kitob 1994 yilda 30.8 million AQSH dollariga Bill Geyts tomonidan sotib olingan. Hozirgi kunda ushbu summa 53.5 million AQSH dollariga teng deb baholanadi. "Lester kodi" asari da Vinchining ilmiy mavzulardagi, shu jumladan suv, oy va oydagi suv kabi mishmashlar haqidagi fikrlarini o‘z ichiga oladi.
1,240
15
QIZIQ FAN
May 2, 2026, 11:27 AM
📷 Photo
💔 Yurakning intizomi
Yurak siz uxlayotganingizda ham ishlashda davom etadi. U ritmik qisqarish orqali qonni butun tana bo‘ylab haydaydi. Inson hayoti davomida yurak juda katta miqdordagi ishni bajaradi. Bu organ to‘xtovsiz ishlaydigan tabiiy nasosga o‘xshaydi. Ko‘pchilik yurakni faqat romantik ramz sifatida ko‘radi, lekin biologik tomondan u muhandislik mo‘jizasidir. Har bir urish tanadagi logistika tizimini bir necha soniyaga yana ishga tushiradi. Shu sabab yurakni oddiy mushak deb qarash juda katta soddalashtirish bo‘ladi.
1,290
7
QIZIQ FAN
Apr 22, 2026, 06:24 PM
📷 Photo
🌉 Eng qimmat maslahat
Mashhur golland shifokori va botanigi German Burgave tomonidan yozilgan “Tibbiyot sanʼatining yagona va teran sirlari” nomli kitobi uning o‘limidan so‘ng 1738 yili 10000 dollar oltinga auksionda sotilgan. Bejirim bezalgan va g‘iloflangan kitob ochilganda uning barcha sahifalari bo‘sh bo‘lgan. Faqatgina ilk sahifasida shunday yozilgan edi: “Boshingni sovuqda qoldirsang ham oyog‘ingni issiq tut. Shundagina sen eng zo‘r shifokorlarni ham kambag‘al qilasan”.
2,030
16
QIZIQ FAN
Apr 12, 2026, 06:42 AM
📷 Photo
🐙 Sakkizoyoqning uchta yuragi
Sakkizoyoqning uchta yuragi bor. Uning qoni ko‘kimtir ko‘rinadi, chunki kislorod tashishda temir emas, mis asosidagi birikma muhim rol o‘ynaydi. Bu xususiyat uni dengizdagi eng g‘alati jonzotlardan biriga aylantiradi. Sakkizoyoqlar murakkab hatti-harakatlari bilan ham mashhur. Ular muammoni hal qila olishi va atrofga moslasha olishi bilan ko‘p tadqiqotlarda tilga olinadi.
952
9
QIZIQ FAN
Apr 12, 2026, 06:42 AM
📷 Photo
🇦🇺 Vombatning kub shaklidagi chiqindisi (najasi)
Avstraliyada yashovchi vombat hayvoni kubsimon najas chiqarishi bilan mashhur. National Geographic bu xususiyatni hayvonot olamidagi eng noodatiy biologik faktlardan biri sifatida tasvirlaydi. Materialda vombatlar dunyoda kub shakliga yaqin najas chiqaradigan yagona mashhur hayvon ekanini aytadi. Buning sababi ichak devori va moddaning harakat usuli bilan bog‘liq.
1,030
9
QIZIQ FAN
Apr 12, 2026, 06:42 AM
📷 Photo
🐥 Kabutarlar yuzni taniydi
Kabutarlar inson yuzlarini farqlay olishi bo‘yicha tajribalar bilan mashhur. Bu ularni shahar qushi sifatidagi oddiy tasavvurdan ancha murakkabroq ko‘rsatadi. Ko‘pchilik kabutarni faqat oddiy qush deb biladi. Aslida u atrofdagi insonlarni ajratish darajasida o‘rganish qobiliyatiga ega bo‘lishi mumkin. Shu sabab kabutar sizga tikilib turganda, u shunchaki qarab turmagan bo‘lishi ham mumkin.
987
19
QIZIQ FAN
Apr 12, 2026, 06:42 AM
📷 Photo
💤 Uyqu va tiklanish
Uyqu paytida tana ham, miya ham shunchaki bekor yotmaydi. Aksincha, ko‘plab tiklanish jarayonlari aynan shu vaqtda kuchayadi. Xotirani mustahkamlash, signal tizimlarini tartibga solish va tiklanish uyqu bilan bog‘liq jarayonlardandir. Yetarli uyqu bo‘lmasa, diqqat, kayfiyat va reaktsiya tezligi yomonlashadi. Shu sabab uyquni dam olish deb emas, texnik xizmat deb ko‘rish to‘g‘riroq. Tana ko‘rinishda jim bo‘ladi, ichkarida esa ish davom etadi. Eng qiziq joyi shundaki, yaxshi uyqu ko‘pincha eng arzon, lekin eng kuchli “yangilanish” usulidir.
1,170
13
QIZIQ FAN
Apr 12, 2026, 06:42 AM
📷 Photo
🏋️ Teri eng katta organ
Teri inson tanasidagi eng yirik organ sifatida qaraladi. U faqat qoplama emas, balki himoya, sezgi va haroratni boshqarish tizimining muhim qismidir. Teri sizni tashqi muhitdan ajratadi va bir vaqtning o‘zida u bilan aloqa qilishga ham yordam beradi. Aynan shu organ issiq, sovuq va bosim kabi signallarni ushlab beradi. Teri shikastlansa, butun organizm xavfsizlik rejimiga o‘tadi. Shu sabab uni faqat tashqi ko‘rinish bilan bog‘lash xato. Aslida u tananing eng band chegarachilaridan biridir.
1,220
5
QIZIQ FAN
Apr 12, 2026, 06:42 AM
📷 Photo
👂 Quloq va muvozanat
Quloq faqat eshitish uchun xizmat qilmaydi. Ichki quloqda muvozanatni boshqarishga yordam beradigan maxsus tizimlar ham bor. Shu sabab quloq bilan bog‘liq muammo ayrim hollarda bosh aylanishi bilan ham kechadi. Odam tekis turganini his qilayotganda, ichki quloq doimiy ravishda ma’lumot uzatib turadi. Bu jarayon shu qadar tabiiyki, ko‘pchilik uning borligini sezmaydi ham. Eshitish va muvozanat bir joyda ishlashi juda qiziq biologik yechimdir. Ya’ni quloq — bu nafaqat mikrofon, balki ichki giroskop hamdir.
1,150
8
QIZIQ FAN
Apr 12, 2026, 06:42 AM
Hozirda ChatGPT chatbotidan ko’pchilik foydalanadi. Sizlarga maslahat, ushbu promptni ChatGPTga bering va o’zingiz haqingizdagi achchiq haqiqatlarni bilib oling. Javoblarni izohlarda yozamiz va kulishamiz 😁
Roast me as hard as you can based on everything you know about me. Don’t hold back even a little bit. I can take it all. Answer in Uzbek language
https://t.me/uzabt
1,390
11
0
QIZIQ FAN
Apr 12, 2026, 06:42 AM
📷 Photo
😤 Burun va xotira
Hid bilish hissi xotira bilan juda kuchli bog‘langan. Shu sabab ayrim hidlar odamni bir necha yil oldingi voqeaga birdan qaytarib yuborishi mumkin. Miya hid signallarini qayta ishlaganda hissiy markazlar ham faol bo‘ladi. Aynan shuning uchun ba’zi atir yoki taom hidi juda kuchli nostalgiya uyg‘otadi. Bu hodisa ko‘pchilikka tanish, lekin uning neyrobiologik tomoni yanada qiziq. Hid oddiy sezgi emas, u emotsional tugmaga ham o‘xshaydi. Shu sabab ba’zan bitta hid butun bir davrni eslatib yuboradi.
1,160
14
QIZIQ FAN
Apr 12, 2026, 06:42 AM
📷 Photo
📺 Kinoxronika tarixni harakatda saqlab qoladi
Film va kinoxronika tarixni harakat bilan ko‘rsatadi. Surat bitta lahzani ushlasa, film butun jarayonni beradi. Shu sabab eski videolar tarixiy material ichida juda katta kuchga ega. Odam yurish, gapirish va muhit ritmini ko‘rib, davrni yaqinroq his qiladi. Ayniqsa ijtimoiy hayot, transport va jamoat manzaralarini tushunishda bu juda foydali. Tarix qimirlaganda, u birdan ancha tirik bo‘lib qoladi. Arxivdagi video — bu vaqtning qisqa, lekin juda jonli oynasidir.
1,050
8
QIZIQ FAN
Apr 12, 2026, 06:42 AM
📷 Photo
🐸 Quduq tubida o‘tirgan qurbaqa
Vyetnam tilida “Ếch ngồi đáy giếng” iborasi bor. So‘zma-so‘z tarjimasi “quduq tubida o‘tirgan qurbaqa” degani. Bu ibora odatda tor fikrlilikni, dunyoqarashi cheklangan odamni anglatadi. Chunki qurbaqa quduqdan osmonning faqat kichik bir doirasini ko‘radi va shuni “butun osmon” deb tushunadi.
Shuningdek, vyetnam tilida “Đầu voi đuôi chuột” iborasi ham ishlatiladi. So‘zma-so‘z ma’nosi “fil boshi, sichqon dumi”. U ishni katta dabdaba bilan boshlab, oxirini kichik yoki chala yakunlash ma’nosini beradi.
1,780
7
QIZIQ FAN
Apr 9, 2026, 12:13 PM
📷 Photo
🇻🇦 Vatikan fuqaroligi ishingiz bilan bog‘liq va u vaqtinchalik
Vatikan fuqaroligi odatda doimiy emas. U ko‘pincha Vatikan hududida xizmat vazifasi sabab yashayotganlarga beriladi: Papa, Shveytsariya gvardiyasi, muayyan lavozimdagi ruhoniylar va xodimlar, shuningdek ayrim hollarda ularning oila a’zolari.
Lavozim yoki xizmat tugasa va odam Vatikan hududida yashash asosini yo‘qotsa, fuqarolik ham avtomatik bekor bo‘lishi mumkin.
Vatikan fuqaroligi tug‘ilish bilan “avtomatik” berilmaydi. Fuqarolik asosan vazifa va rezidentlik shartlariga bog‘langan. Ayrim manbalarda vatikan fuqarosining farzandlari 18 yoshga yetganda fuqarolik maqomi avtomatik tugashi va qayta ruxsat talab qilinishi ham qayd etiladi.
Vatikan dunyodagi eng kichik mustaqil davlat. Uning maydoni 44 gektar, ya’ni 0,44 km². Fuqarolar soni rasmiy ma’lumotlarda 673 deb keltiriladi.
921
QIZIQ FAN
Apr 9, 2026, 12:13 PM
📷 Photo
🤖 Boston Dynamics robotlari parkur qiladi, orqaga salto tashlaydi, ammo kompaniya hali foyda ko‘rmagan va bu robotlarning birortasi sotilmagan
Atlas roboti 2013-yilda taqdim etilgan. U yuguradi, sakraydi, salto tashlaydi, muvozanatini yo‘qotsa ham qayta tiklay oladi. YouTube videolari viral bo‘lgan: odamlar hayratlangan, ayrimlar esa “Terminator kelajagi”dan cho‘chigan. Ammo bunday robotlar million dollarga yaqin qimmat va amaliy qo‘llanishi cheklangan: batareyasi taxminan 1 soatga yetadi. Kompaniya 2013-yilda Google (X), 2017-yilda SoftBank, 2020-yilda esa Hyundai tomonidan sotib olingan, umumiy qiymat 1,1 milliard dollar deb ko‘rsatiladi. Hozircha tijorat sotuviga chiqqan asosiy model “Spot” (it ko‘rinishidagi) bo‘lib, inspeksiya va xavfsizlik vazifalari uchun ishlatiladi; narxi 75 000 dollar.
939
QIZIQ FAN
Apr 9, 2026, 12:13 PM
📷 Photo
💧 Suv molekulasi “g‘alati” hisoblanadi
Suv ko‘p fizik xossalarda “odatdagidek” tutmaydi. Aynan shu xususiyatlar hayotni mumkin qiladi. Suv soviganda kengayadi, ko‘p moddalar esa soviganda siqiladi. Shu sabab muz suvda suzadi va ko‘llar pastdan emas, avval yuzadan muzlaydi. Agar muz cho‘kadigan bo‘lsa, okeanlar va ko‘llar tubidan muzlab borardi, bu esa suv osti hayoti uchun juda og‘ir oqibatlarga olib kelardi.
Suvning issiqlik sig‘imi yuqori. U iqlimni “tamponlaydi”, ya’ni kecha-kunduz va mavsumiy harorat tebranishlarini yumshatadi.
Bu xususiyatlarning asosiy sababi vodorod bog‘laridir. H₂O molekulalari bir-biri bilan kuchliroq “ilashadi”, shu bois suvning ko‘plab “anomal” xossalari paydo bo‘ladi.
Suv 100°C da qaynaydi. Molekulyar og‘irligi bo‘yicha solishtirilsa, u ancha past haroratda, taxminan −80°C atrofida qaynashi “kutilgandek” ko‘rinadi (H₂S, H₂Se bilan taqqoslanganda).
1,260
QIZIQ FAN
Apr 9, 2026, 12:13 PM
📷 Photo
🦜 Kākāpō (Yangi Zelandiyada yashovchi to‘tiqush) dunyodagi yagona ucha olmaydigan to‘tiqush hisoblanadi va eng og‘ir to‘tiqushlardan biridir. Uning vazni uchishga mos kelmaydi: ayrim individlar taxminan 3–4 kg atrofida bo‘ladi.
2023-yilda kākāpōlar soni 200 tadan oshgan va rasmiy hisobda 248 ta individ qayd etilgan. Ularni saqlab qolish uchun maxsus ko‘paytirish va nazorat dasturi davom etmoqda.
Kākāpōning juftlashish davridagi “boom” ovozi juda past chastotali bo‘ladi va sokin kechada kamida 1 km, shamol bo‘lsa 5 km gacha eshitilishi mumkin.
Ular juda uzoq yashaydi. Ba’zi manbalarda yovvoyi tabiatda 90 yilgacha umr ko‘rishi mumkinligi keltiriladi.
888
QIZIQ FAN
Apr 9, 2026, 12:13 PM
📷 Photo
🌏 Yerda 30 grammgina mavjud element
Frantsiy (Fr) eng noyob tabiiy elementlardan biri. Baholashlarga ko‘ra, Yer qobig‘ida bir vaqtning o‘zida atigi o‘nlab gramm, ko‘pincha 20–30 gramm atrofida frantsiy bo‘ladi.
Buning sababi uning o‘ta beqarorligidir. Eng barqaror izotopi frantsiy-223 ning yarim yemirilish davri atigi 22 daqiqa. U uran va toriy parchalanish zanjirlarida hosil bo‘ladi, lekin tezda yana parchalanib ketadi.
Shu sabab frantsiyni “ko‘z bilan ko‘rish” darajasida to‘plab bo‘lmaydi. Yetarli miqdor bir joyga jamlanmagani uchun uning rangi ham amalda bevosita kuzatilmagan.
