စူးစမ်းစို့ 🧲

Public

Xem kênh

Không thể tham gia? @SueSanSoe

636 Thành viên

Cập nhật: May 10, 2026 at 1:41 AM

စူးစမ်းစို့ 🧲

သိပ္ပံနဲ့ သင်္ချာကြိုက်ရင် ဒီကိုလာ June 3 2025 Founder - @KoSueSan https://www.tiktok.com/@kosuesan?_t=ZS-8xELehzsh0S&_r=1

@SueSanSoe is a growing community focused on httpswwwtiktokcomkosuesan_tzs8xelehzsh0s_r1 and founder and related topics

Xếp hạng

Xếp hạng toàn cầu

#456

Xếp hạng ngôn ngữ

#45

Xếp hạng danh mục

#23

-1

Tăng trưởng người đăng ký (Hôm nay)

Tổng cộng: 636

Bài đăng gần đây

စူးစမ်းစို့ 🧲

04:24 16 thg 5, 2026

📷 Photo

102

စူးစမ်းစို့ 🧲

04:24 16 thg 5, 2026

📷 Photo

နှုတ်ခမ်းရယ်ဆူ
မူရာ ရူပါမဲ့ကာ
ဇမ္ဗူမှာ ညူစရာရှိသလား
မယ်လေးရယ်။

အသားရယ်ဖြူ
လူတကာ ယှဉ်ကာညှိတာ
မြင်စရာ လွင်သာရှိ
မယ်လေး အသိ။

လပြည့်ရယ်မှောင်
မောင်ရှူံးပြီမှတ်
ပြန်ကြည့်မယ်ကြံ
မယ်လေးက အဝေး
ကလေးရယ်လို့ ခေါ်
မယ်တော်က မသိ
ခက်ပါ၏။


မောင်မြူဂိုး
၉၊ ၅၊ ၂၀၂၆

108

စူးစမ်းစို့ 🧲

04:24 16 thg 5, 2026

Talk on Chemistry (April, 2026)

ဓာတုဗေဒ ဆရာဆရာမများသို့ အမှာစကား

#ဒေါက်တာခင်မောင်ညို

မင်္ဂလာပါ ဆရာ၊ ဆရာမတို့ခင်ဗျာ။

ယနေ့ခေတ် ပြောင်းလဲလာတဲ့ ပညာရေးစနစ်သစ်မှာ ကျောင်းသားလူငယ်တွေကို ဓာတုဗေဒဘာသာရပ်နဲ့ မိတ်ဆက်ပေးနေကြတဲ့ ဆရာ၊ ဆရာမတို့ဟာ တိုင်းပြည်ရဲ့ အနာဂတ် သိပ္ပံပညာရှင်တွေကို ပြုစုပျိုးထောင်ပေးနေသူတွေ ဖြစ်ပါတယ်။ ကျွန်တော်တို့ဟာ ကျောင်းသားတွေကို ဓာတ်ခွဲခန်းထဲက ပုလင်းတွေ၊ သင်္ကေတတွေနဲ့ စာမေးပွဲဖြေဖို့တင်မကဘဲ သူတို့ရဲ့ ပတ်ဝန်းကျင်လောကကြီးကို သိပ္ပံနည်းကျ နားလည်လာအောင် သင်ကြားပေးဖို့ လိုအပ်ပါတယ်။

ဒီနေ့မှာတော့ ကျွန်တော်တို့ ဓာတုဗေဒဘာသာရပ်ကို ဘယ်လိုရှုထောင့်ကနေ ချဉ်းကပ်သင်ကြားသင့်သလဲဆိုတာကို အချက် ၄ ချက်နဲ့ ဆွေးနွေးလိုပါတယ်။

၁။ ဓာတုဗေဒ (Chemistry) ဆိုတာ ဘာလဲ

ဆရာတို့ သိတဲ့အတိုင်း ဓာတုဗေဒဆိုတာ ဒြပ်ဝတ္ထုတွေ (Matter) နဲ့ သူတို့ရဲ့ ပြောင်းလဲမှုတွေကို လေ့လာတဲ့ ပညာရပ်ပါ။ ဒါပေမဲ့ ကျောင်းသားတွေကို ပြောပြတဲ့အခါ ဓာတုဗေဒဟာ "အရာခပ်သိမ်းကို ဆက်စပ်ပေးထားတဲ့ ဗဟိုချက် သိပ္ပံပညာ (The Central Science)" ဖြစ်တယ်ဆိုတာကို အလေးထားစေချင်ပါတယ်။ ဇီဝဗေဒက သက်ရှိတွေကို လေ့လာဖို့ဖြစ်စေ၊ ရူပဗေဒက စွမ်းအင်တွေကို လေ့လာဖို့ဖြစ်စေ ဓာတုဗေဒရဲ့ အခြေခံမပါဘဲ မပြီးမြောက်နိုင်ပါဘူး။ ကျောင်းသားတွေ မြင်အောင်ပြောရရင် ကျွန်တော်တို့ ရှူနေတဲ့လေ၊ သောက်နေတဲ့ရေကနေ စလို့ ခန္ဓာကိုယ်ထဲက စိတ်ခံစားမှုတွေအထိ အားလုံးဟာ ဓာတုဗေဒဖြစ်စဉ်တွေပါပဲ။

၂။ ဓာတုဗေဒကို ဘာကြောင့် သင်ယူဖို့ လိုသလဲ

ဘာသာရပ်တစ်ခုကို သင်တဲ့အခါ "ဘာကြောင့် သင်ရတာလဲ" ဆိုတာကို ရှင်းရှင်းလင်းလင်း သိဖို့လိုပါတယ်။

· ပြဿနာ ဖြေရှင်းနိုင်စွမ်း: ဓာတုဗေဒဟာ အချက်အလက်တွေကို စုစည်းပြီး အဖြေထုတ်ရတဲ့ ဘာသာရပ်ဖြစ်လို့ ကျောင်းသားတွေရဲ့ ဝေဖန်ပိုင်းခြားနိုင်တဲ့ စွမ်းရည်ကို မြှင့်တင်ပေးပါတယ်။

· လက်တွေ့ကျမှု: လေထုညစ်ညမ်းမှု AQI ကိစ္စတွေ၊ ဆေးဝါးထုတ်လုပ်မှုတွေ၊ စားသောက်ကုန် လုံခြုံမှုတွေနဲ့ ရာသီဥတု ပြောင်းလဲမှုတွေကို နားလည်ဖို့ဆိုရင် ဓာတုဗေဒ အခြေခံမရှိလို့ မရပါဘူး။

· အသက်မွေးဝမ်းကျောင်း: အင်ဂျင်နီယာ၊ ဆရာဝန်၊ စိုက်ပျိုးရေး ပညာရှင်ကစလို့ ရေနံနဲ့ သဘာဝဓာတ်ငွေ့လုပ်ငန်းအထိ ကျယ်ပြန့်တဲ့ နယ်ပယ်တွေမှာ ဓာတုဗေဒဟာ အခြေခံကျပါတယ်။

၃။ ဓာတုဗေဒ သင်ယူရာမှာ ဘာတွေကို သိထားရမလဲ

ကျောင်းသားတွေကို သင်ကြားတဲ့အခါ "အလွတ်ကျက်ခြင်း" (Rote Learning) ထက် "နားလည်သဘောပေါက်ခြင်း" (Conceptual Understanding) ကို ဦးစားပေးရပါမယ်။

· စနစ်တကျ လေ့လာခြင်း: ဓာတုဗေဒဟာ လှေကားထစ်လိုပါပဲ။ အခြေခံ ဒြပ်စင်တွေနဲ့ အက်တမ် (Atoms) ဖွဲ့စည်းပုံကို မသိရင် နောက်ပိုင်းက ဓာတ်ပြုမှု (Reactions) တွေကို နားလည်မှာ မဟုတ်ပါဘူး။

· သိပ္ပံနည်းကျ ဆင်ခြင်မှု: ယူဆချက် (Hypothesis) ထုတ်တာ၊ စမ်းသပ်တာ (Experiment) နဲ့ ရလဒ်ကို ဆန်းစစ်တာ (Analysis) ဆိုတဲ့ အဆင့်တွေကို ကျွမ်းကျင်ဖို့ လိုပါတယ်။

· ဘေးအန္တရာယ် ကင်းရှင်းရေး: ဓာတုပစ္စည်းတွေနဲ့ ထိတွေ့ရတာဖြစ်လို့ Safety Rules တွေကို သိက္ခာတစ်ခုလို လိုက်နာတတ်ဖို့ကိုလည်း စည်းကမ်းတကျ သင်ပေးရပါမယ်။

၄။ 21st Century Skills (4 C’s) နှင့် ပေါင်းစပ်ခြင်း

ကျွန်တော်တို့ရဲ့ သင်ကြားမှုဟာ စာအုပ်ထဲက စာတွေကိုတင်မကဘဲ အောက်ပါ Skill ၄ ချက်ကိုပါ တစ်ပါတည်း ထည့်သွင်းပေးရပါမယ်။

1. Communication (ဆက်သွယ်ပြောဆိုမှု): ရှုပ်ထွေးတဲ့ ဓာတုညီမျှခြင်းတွေ၊ ဖြစ်စဉ်တွေကို သူတစ်ပါး နားလည်အောင် ရှင်းပြနိုင်တဲ့ စွမ်းရည်ရှိရပါမယ်။

2. Collaboration (ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှု): ဓာတ်ခွဲခန်းထဲမှာ အဖွဲ့လိုက် (Teamwork) စမ်းသပ်မှုတွေ လုပ်ခြင်းအားဖြင့် တစ်ဦးနဲ့တစ်ဦး အပြန်အလှန် ကူညီတတ်တဲ့ အလေ့အကျင့်ရစေပါတယ်။

3. Critical Thinking (ဝေဖန်ပိုင်းခြား စဉ်းစားမှု): ရလဒ်တစ်ခု ထွက်လာတဲ့အခါ ဘာကြောင့်လဲ (Why?) ဆိုတဲ့ မေးခွန်းကို မေးတတ်ပြီး အမှားအယွင်းတွေကို ဆန်းစစ်နိုင်ရပါမယ်။

4. Creativity (တီထွင်ကြံဆ စဉ်းစားမှု): ရှိရင်းစွဲ နည်းလမ်းတွေအပြင် ပြဿနာတစ်ခုကို ဖြေရှင်းဖို့ နည်းလမ်းသစ်တွေ၊ အမြင်သစ်တွေကို ရှာဖွေနိုင်အောင် လှုံ့ဆော်ပေးရပါမယ်။

နိဂုံးချုပ်အနေနဲ့ ပြောရရင် ဆရာ၊ ဆရာမတို့ဟာ ကျောင်းသားတွေကို ဓာတုဗေဒ အမှတ်ကောင်းရုံတင်မကဘဲ ဒီပညာရပ်ကို အသုံးချပြီး လောကကြီးကို ပိုမိုကောင်းမွန်အောင် ပြောင်းလဲနိုင်တဲ့ "အသိဉာဏ်ရှိသူများ" ဖြစ်လာအောင် ပုံဖော်ပေးကြပါလို့ တိုက်တွန်းလိုပါတယ်ခင်ဗျာ။

အားလုံးကို ကျေးဇူးတင်ပါတယ်။

ဒေါက်တာခင်မောင်ညို

စူးစမ်းစို့ 🧲

04:24 16 thg 5, 2026

📷 Photo

143

စူးစမ်းစို့ 🧲

04:24 16 thg 5, 2026

နိမိတ်ကောင်းသည်ဟု ဆိုခဲ့သည့် ညောင်ရွက်များအားလုံး ယနေ့ မေလ ၈ ရက်နေ့တွင် ကြွေကျသွားပြီး အနီးရှိ အခြားသောအပင်များတွင်လည်း အရွက်များမှာ အစိမ်းရောင်မှ ဝါဖျော့ရောင်သို့ အလားတူ ပြောင်းလဲလာနေသည်ကို မြင်တွေ့နေရသဖြင့် ယင်းဖြစ်စဉ်မှာ ဘာသာရေးဆိုင်ရာ ထူးခြားဖြစ်စဉ်မဟုတ်ဘဲ သစ်ပင်များ၏ ဇီဝကမ္မဖြစ်စဉ်သာဖြစ်ကြောင်း စိုက်ပျိုးရေးပညာရှင် တစ်ဦးက ဆိုသည်။

"အခုလို အရွက်တွေအားလုံး တစ်ပြိုင်နက်တည်း ကြွေကျသွားတာဟာ အပင်က ပြင်းထန်တဲ့ အပူဒဏ်နဲ့ ရေဓာတ်ခန်းခြောက်တဲ့ဒဏ်ကို ခံနေရလို့ပါ။ အပင်ကိုယ်တိုင် ဆက်ပြီးအသက်ရှင်နိုင်ဖို့အတွက် ရေငွေ့ပျံတာကို အစွမ်းကုန်လျှော့ချလိုက်တဲ့ သဘာဝရဲ့ ခုခံကာကွယ်မှု ယန္တရားတစ်ခုပဲ ဖြစ်ပါတယ်" ဟု ၎င်းက ပြောသည်။

၎င်းက ဆက်လက်၍ ဘေးပတ်ဝန်းကျင်ရှိ အပင်များပါ အရွက်များ လိုက်ဝါလာခြင်းမှာ ထိုဒေသအတွင်း အပူချိန်လွန်ကဲမှု (Heat Stress) ကြောင့် အပင်များ၏ ဇီဝကမ္မဖြစ်စဉ် ယိုယွင်းလာခြင်းကို ပြသနေခြင်းဖြစ်ပြီး၊ သိပ္ပံနည်းကျ အချက်အလက်များကို မျက်ကွယ်ပြု၍ နိမိတ်များအဖြစ် ပုံဖော်ခြင်းမှာ ကျိုးကြောင်းဆီလျော်မှု မရှိကြောင်း ဆိုသည်။

ရန်ကုန်မြို့ခံ ပြည်သူတစ်ဦးကလည်း "မနေ့ကတင် ရွှေအိုရောင် နိမိတ်ကောင်းဆိုပြီး ဝါဒဖြန့်ခဲ့ပေမဲ့ ဒီနေ့မှာတော့ အရွက်တွေ အကုန်ကြွေကျသွားတာဟာ သဘာဝတရားက အမှန်ကို ပြန်ပြီး သက်သေပြလိုက်တာပဲ။

MPA News

အရွက်တွေကပြောပြနေတဲ့ သူတို့ရဲ့ကျန်းမာရေးပြဿနာများ

ညောင်ရွက်တွေ ဝါခြင်းမှာ ဇီဝကမ္မဖြစ်စဥ်တခုဖြစ်ပြီး သစ်ပင်တိုင်း နွေရာသီမှာ ရွက်ဟောင်းကြွေပြီး ရွက်သစ်လဲဖို့ အရွက်တွေ ဝါလာတာလို့ စိုက်ပျိုးရေးလုပ်ငန်းလုပ်သူတယောက်က DVB ကို ပြောပါတယ်။

“ညောင်ပင်ဆိုတာ အမြဲစိမ်းတာ မှန်တယ်။ ဒါပေမဲ့ သက်တမ်းကုန်လို့ ရွက်ဟောင်းကြွေခါနီးရင် အရွက်တွေက အစိမ်းရောင်ကနေ အဝါရောင်ဘက်ကို သန်းသွားတယ်။ ပြီးရင် ဝါရိပြီး ကြွေသွားရော။ နောက်တခုက ရေဓာတ်အပြည့်အဝ မရရင်လည်း အရွက်တွေဝါတယ်။ ဘက်တီးရီးယားပိုးကြောင့်လည်း အရွက်တွေဝါပြီး တွန့်လိမ် တာမျိုးရှိတတ်ပါတယ်။ အသိဉာဏ်အားနည်းတဲ့ သူတွေအတွက်တော့ ထူးခြားနေမှာပေါ့။ စိုက်ပျိုးရေးလုပ်နေတဲ့သူတွေအတွက် ဒါက ထူးခြားမှုမဟုတ်ဘူး။ ဇီဝကမ္မဖြစ်စဥ်တခုပဲဖြစ်တယ်။”

အဆိုပါ ညောင်ပင်မှာ ၁၉၈၄ ခုနှစ် မေ ၁၄ ရက်က သီရိလင်္ကာနိုင်ငံမှ ယူဆောင်လာပြီး မဟာဝိဇယဘုရားမှာ စိုက်ထားရာ သက်တမ်းမှာ ၄၂ နှစ် ကြာပြီဖြစ်ကြောင်း ဂေါပကအဖွဲ့က သာသနာရေးဦးစီးဌာနကို ပေးပို့တဲ့မှတ်တမ်းမှာ တွေ့ရပါတယ်။

DVB News

*
စံတော်ချိန် သတင်းစဉ်

‎◾️ညောင်ရွက် အရောင်ပြောင်းခြင်း အပင်မကျန်းမာခြင်းကြောင့်ဟုဆို
‎
‌‎ရန်ကုန်တိုင်း၊ ဒဂုံမြို့နယ်၊ ရွှေတိဂုံဘုရားလမ်း၊ ဓမ္မရက္ခိတကုန်းတော်ပေါ်၌ တည်ထားသည့် မဟာဝိဇယ စေတီတော်ရှိဗောဓိညောင်ပင်မှ ညောင်ရွက်များအစိမ်းရောင်မှရွှေအိုရောင်သို့ပြောင်းလဲသွားကြောင်း ဂေါပကအဖွဲ့၏ပြောကြားချက်အရသိရသည်။
‎
‌‎စိုက်ပျိုးရေးနှင့်ပတ်သက်သည့် အကြောင်းအရာများကိုဖော်ပြလျက်ရှိသည့် "အစိမ်းရောင်လမ်း” မှ ၂၀၂၅ ခုနှစ်တွင်ရေးသားခဲ့သည့် အရွက်တွေကပြောပြနေတဲ့ သူတို့ရဲ့ကျန်းမာရေးပြဿနာများ ဆောင်းပါးပါအချက်အလက်အရ ထိုသို့အရောင်ပြောင်းလဲခြင်းမှာ ရေအလွန်အကျွံလောင်းခြင်း (သို့မဟုတ်) ရေလောင်းနည်းခြင်းကြောင့် အမြစ်များကိုထိခိုက်စေကာ အရွက်များအဝါရောင်ပြောင်း လာတတ်ကြောင်း၊ နိုက်ထရိုဂျင်ဓာတ်ချို့တဲ့ ခြင်းကြောင့် အရွက်အားလုံးအရောင်ဖျော့ပြီးဝါလာ နိုင်ကြောင်း၊ အလင်းရောင်ကိုလုံလောက်စွာမရရှိသည့်အခါ ကလိုရိုဖီးလ်ထုတ်လုပ်မှုလျော့နည်းပြီး အရောင်ဖျော့ခြင်း (သို့မဟုတ်) အဝါရောင်လက္ခဏာများပေါ်လာနိုင်ကြောင်း၊ အပင်ရှိအဖျက်ပိုးမွှားများမှ အပင်မှအရည်များကို စုပ်ယူစားသုံးခြင်းဖြင့်လည်း အရွက်များအဝါရောင်ပြောင်းလာခြင်းနှင့် ကြွေကျခြင်းတို့ဖြစ်လေ့ရှိကြောင်းသိရသည်။
‎
‎ထို့ပြင် နေ့အပူချိန်အလွန်မြင့်မားနေစဉ် ညောင်ပင်အားရေလောင်းခြင်းကြောင့် အမြစ်များအားရေပူဖြင့် လောင်းသလိုဖြစ်၍ အရွက်များဝါသွားခြင်းဖြစ်နိုင်ကြောင်းလည်း အပင်များအကြောင်းသိရှိနားလည်သူများက လူမှုကွန်ရက်စာမျက်နှာတွင်သုံးသပ်ပြောဆိုထားကြသည်။

လက်ရှိအချိန်တွင် အရောင်ပြောင်းသွားသည့်အရွက်များကြွေကျပြီး ညောင်ပင်မှာရိုးတံသာကျန်ရှိတော့ကြောင်း ဘုရားဖူးများထံမှသိရသည်။

အဆိုပါ ဗောဓိညောင်ပင်အား သီရီလင်္ကာနိုင်ငံမှယူဆောင်၍ ၁၉၈၄ ခုနှစ်၊ မေလ ၁၄ ရက်၊ နံနက် ၉ နာရီ ၅၇ မိနစ်ခန့်တွင်စိုက်ပျိုးခဲ့ပြီး ယခုအခါ နှစ်ပေါင်း ၄၂ နှစ်ရှိပြီဖြစ်သည်။
‎
‎ယင်း ဗောဓိညောင်ပင်အားပြီးခဲ့သည့်ဧပြီ ၃၀ ရက်(ကဆုန်လပြည့်နေ့)တွင် မြို့နယ်သံဃနာယက ဆရာတော်အမှူးပြုပြီး ဗောဓိညောင်ပင် အမှတ် (၁)၊ အမှတ် (၂) နှင့် အမှတ် (၃) တို့အားညောင်ရေ သွန်းလောင်းခဲ့ကြောင်း၊ ထို့နောက်ယခုမေလ ၅ ရက် နံနက်ပိုင်းမှစတင်ကာ ဗောဓိညောင်ပင်အမှတ် (၁)၏ ညောင်ရွက်များမှာ အစိမ်းရောင်မှရွှေအိုရောင်သို့ပြောင်းလဲသွားခြင်းဖြစ်ကြောင်း ဂေါပကအဖွဲ့ကဆိုသည်။

‎
*

Green Way အစိမ်းရောင်လမ်း
https://www.facebook.com/share/p/1DPEikv7ct/

အရွက်တွေကပြောပြနေတဲ့ သူတို့ရဲ့ကျန်းမာရေးပြဿနာများ
🌿🌿🌿🌿🌿🌿🌿🌿🌿🌿🌿🌿🌿🌿🌿🌿🌿🌿

စူးစမ်းစို့ 🧲

04:24 16 thg 5, 2026

မိမိတို့စိုက်ပျိုးထားတဲ့ အပင်တွေဟာ စိမ်းလန်းစိုပြေပြီး တစ်ညီတည်း ကြီးထွားနေကြတယ်ဆိုရင် ၎င်းတို့ဟာ ပတ်ဝန်းကျင်နဲ့ သဟဇာတဖြစ်ပြီး ကျန်းမာသန်စွမ်းစွာ ရှင်သန်နေတာဖြစ်ပါတယ်။ သို့ပေမဲ့ အရွက်များ ညှိုးနွမ်းနေတာ၊ အစက်အပြောက်တွေပေါ်လာတာ ဒါမှမဟုတ် ကြံ့ခိုင်သန်စွမ်းမှု အားနည်းနေတာမျိုး တွေ့ရမယ်ဆိုရင်‌တော့ အပင်များအနေနဲ့ ပိုးမွှား၊ ရောဂါ၊ အာဟာရချို့တဲ့ခြင်းနဲ့ အခြားပြဿနာတွေကို ခံစားနေရတာဖြစ်နိုင်ပါတယ်။ အရွက်တွေပေါ်မှာ ဖြစ်ပေါ်တတ်တဲ့ ပြဿနာတွေဟာ abiotic (သက်ရှိမဟုတ်သော) နဲ့ biotic (သက်ရှိ) စတဲ့ အကြောင်းအရင်း အမျိုးမျိုးကြောင့်ဖြစ်နိုင်ပါတယ်။ အဆိုပါ အခြေအနေမျိုး ကြုံတွေ့ရမယ်ဆိုရင်‌တော့ ဖြစ်နိုင်ခြေရှိတဲ့ အကြောင်းအရင်းတွေကို လေ့လာဆန်းစစ်ပြီး ကာကွယ်ကုသတာမျိုး လုပ်ပေးနိုင်ပါတယ်။

Abiotic ကြောင့် ဖြစ်ပေါ်တတ်တဲ့ ပြဿနာတွေကတော့ အာဟာရချို့တဲ့ခြင်း၊ ရေလောင်း များခြင်း/ နည်းခြင်း၊ နေရောင်ခြည် ရရှိမှု၊ အပူချိန်၊ ဓာတုဆေးဝါးများ (ပေါင်းသတ်ဆေး၊ မြေသြဇာလောင်ခြင်း) ကြောင့် ထိခိုက်ခြင်းနဲ့ မြေချဉ်/ငံ ဓာတ် မညီမျှခြင်း စတာတွေ ပါဝင်ပါတယ်။ Biotic ကြောင့် ဖြစ်ပေါ်တတ်တဲ့ ပြဿနာတွေကတော့ မှိုရောဂါ၊ ဘက်တီးရီးယား၊ ဗိုင်းရပ်စ်၊ နီမတုတ်နဲ့ အဖျက်ပိုးမွှား စတာတွေဖြစ်ပါတယ်။

💧ရေ‌လောင်းများခြင်း/ နည်းခြင်းကြောင့် ဖိစီးမှုဖြစ်ပေါ်ခြင်း

အရွက်များပေါ်မှာ အများဆုံးဖြစ်ပေါ်လေ့ရှိတဲ့ ပြဿနာတစ်ခုကတော့ အပင်ကနေ ရေ ရရှိခြင်းနဲ့ မရရှိခြင်းဆိုတဲ့ အချက်ပေါ်မှာ မူတည်နေတာဖြစ်ပါတယ်။ ရေ အလွန်အကျွံလောင်းခြင်းနဲ့ ရေလောင်းနည်းခြင်း နှစ်မျိုးစလုံးဟာ အပင်ပေါ်မှာ "အစိုဓာတ်ဖိစီးမှု" (moisture stress) ဆိုတာကို ဖြစ်ပေါ်စေနိုင်ပါတယ်။ ဥပမာအားဖြင့် အိမ်တွင်း အလှစိုက်အပင်တွေဆိုရင် နေရာအကန့်အသတ်ရှိတဲ့ အိုးများအတွင်းမှာ စိုက်ပျိုးထားတာ ဖြစ်တာကြောင့် ပြင်ပမှာစိုက်ပျိုးထားတဲ့ အပင်တွေနဲ့ယှဉ်လိုက်ရင် အစိုဓာတ်ဖိစီးမှုဒဏ်ကို ခံနိုင်ရည်မဲ့ကြပြီး အိုးအတွင်းမှာရှိတဲ့ မြေဆီလွှာရဲ့ အစိုဓာတ်ဟာ အပင်တစ်ခုလုံးရဲ့ ကျန်းမာရေးအပေါ် များစွာလွှမ်းမိုးနေတာလည်း ဖြစ်ပါတယ်။ အပင်တစ်ပင်ကို ရေလောင်းတာ နည်းလွန်းတဲ့အခါ အပင်ရဲ့အရွက်တွေအပေါ်မှာ သက်ရောက်မှုရှိနိုင်ပါတယ်။ ရေလောင်းနည်းလွန်းတဲ့အခါ အရွက်တွေပေါ်မှာ အများဆုံးတွေ့ရလေ့ရှိတဲ့ လက္ခဏာကတော့ အဝါရောင်ပြောင်းလာတာဖြစ်ပြီး အပင်ထဲမှာကျန်ရှိနေသေးတဲ့ ရေတွေကို ဆက်လက်ထိန်းသိမ်းဖို့ရာအတွက် အပင်ရဲ့အရွက်တွေဟာ တဖြည်းဖြည်းနဲ့ ကြွေကျသွားမှာဖြစ်ပါတယ်။ ထို့နည်းတူ အပင်ကို အလွန်အကျွံရေလောင်းပါကလည်း အရွက်များ အဝါရောင်ပြောင်းလာပြီး အမြစ်များကိုလည်း ထိခိုက်စေနိုင်ပါတယ်။ အမြစ်များ ထိခိုက်သေဆုံးတဲ့အခါ အရွက်များ အရောင်ပျက်ပြယ်သွားတဲ့ပုံစံကို တွေ့ရှိရမှာဖြစ်ပါတယ်။

🍁အာဟာရဓာတ် ချို့တဲ့ခြင်း

အာဟာရဓာတ်ချို့တဲ့ခြင်းဟာ အပင်ရဲ့ကျန်းမာသန်စွမ်းမှုနဲ့ အသွင်အပြင်တို့ကို ထိခိုက်စေနိုင်တဲ့ အဖြစ်အများဆုံး abiotic အကြောင်းအရင်းများထဲမှ တစ်ခုဖြစ်ပါတယ်။ အပင်များဟာလည်း လူသားတွေလိုပဲ ကောင်းစွာ ရှင်သန်ကြီးထွားဖို့ရာအတွက် အာဟာရဓာတ်တွေ လိုအပ်ပါတယ်။ အာဟာရဓာတ်တစ်ခုချင်းစီဟာ အပင်ကြီးထွားဖွံ့ဖြိုးမှုအတွက် တိကျသောအခန်းကဏ္ဍမှာ ပါဝင်နေတာဖြစ်ပြီး အဆိုပါ အာဟာရဓာတ်များချို့တဲ့ခြင်းဟာ အရွက်များပေါ်မှာ သိသာထင်ရှားသော လက္ခဏာများကို ဖြစ်ပေါ်စေနိုင်ပါတယ်။ အပင်တစ်ပင်ဟာ ၎င်းအတွက် သင့်တော်မှန်ကန်တဲ့ အာဟာရဓာတ်ပမာဏကို မရရှိဘူးဆိုရင် အရွက်များ အဝါရောင်ပြောင်းလာတာကို ပထမဆုံးတွေ့ရှိရမှာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဥပမာအားဖြင့် နိုက်ထရိုဂျင်ဓာတ် ချို့တဲ့မယ်ဆိုရင် အပင်ရဲ့ အောက်ခြေမှာရှိတဲ့ အရွက်များကနေ စတင်ဝါလာပြီးတဲ့နောက် အရွက်အားလုံး အရောင်ဖျော့ပြီး ဝါလာတာမျိုးတွေ့ရမှာ ဖြစ်ပါတယ်။ ပိုတက်စီယမ်ဓာတ် ချို့တဲ့မယ်ဆိုရင်တော့ များသောအားဖြင့် အရွက်ရဲ့အနားသတ်များနဲ့ ထိပ်ဖျားတွေမှာ အညိုရောင် သို့မဟုတ် လောင်ထားတဲ့ပုံစံမျိုးအပြင် အရွက်များကွေးကောက်လာခြင်းနဲ့ ပင်စည်များအားနည်းခြင်းတို့ကိုပါ တွေ့ရှိရမှာ ဖြစ်ပါတယ်။

*စိုက်ပျိုးရေး၊ မွေးမြူရေး၊ ရေလုပ်ငန်းနဲ့ ပတ်သက်တာ အစိိမ်းရောင်လမ်းဆော့ဝဲမှာမေးပါ*

🏜️အလင်းရောင် မလုံလောက်ခြင်း

အပင်များ ကောင်းစွာရှင်သန်နိုင်ဖို့အတွက် နေရောင်ခြည် အပြည့်အဝရရှိဖို့လည်း လိုအပ်ပါတယ်။ အပင်များဟာ ၎င်းတို့ကြီးထွားဖွံ့ဖြိုးရန်အတွက် အလင်းစွမ်းအင်ကို ဓာတုစွမ်းအင်အဖြစ်သို့ ပြောင်းလဲပေးသော အစာချက်လုပ်တဲ့ဖြစ်စဉ်အတွက် အလင်းရောင်ကို မဖြစ်မ‌‌နေလိုအပ်တာ ဖြစ်ပါတယ်။ အပင်တစ်ပင်ဟာ အလင်းရောင်ကို လုံလောက်စွာမရရှိတဲ့အခါ အထူးသဖြင့် ကလိုရိုဖီးလ်ထုတ်လုပ်မှု လျော့နည်းတဲ့အခါမျိုးမှာ အရောင်ဖျော့လာတာမျိုး သို့မဟုတ် အဝါရောင်လက္ခဏာများ ပေါ်လာနိုင်ပါတယ်။ အလင်းရောင် မလုံလောက်တဲ့အခါမှာ အရွက်များဟာ ပုံမှန်ထက်သေးငယ်လာပြီး အထူးသဖြင့် အချိန်မတိုင်ခင်မှာဘဲ အရွက်များကြွေကျသွားတာမျိုး ဖြစ်ပေါ်နိုင်ပါတယ်။

🐛အဖျက်ပိုးမွှားနှင့် ရောဂါများ

စူးစမ်းစို့ 🧲

04:24 16 thg 5, 2026

အပင်တစ်ပင်မှာ အဖျက်ပိုးမွှားတွေ ဝင်ရောက်နေတယ်ဆိုတာကို ပထမဆုံးတွေ့မြင်နိုင်တဲ့ လက္ခဏာတစ်ခုကတော့ အရွက်တွေပေါ်မှာ အဝါရောင်အကွက်များ ပေါ်လာတာကို တွေ့ရှိရခြင်းဖြစ်ပါတယ်။ ပျပိုး၊ ယင်ဖြူနဲ့ လှေးပိုးကဲ့သို့ အဖျက်ပိုးတွေကျ‌ရောက်မယ်ဆိုရင် အရွက်များ အဝါရောင်ပြောင်းလာခြင်း၊ တွန့်လိပ်လာခြင်း၊ ပန်းပွင့်များအရောင်ပျက်ပြယ်လာခြင်း သို့မဟုတ် အရွက်များ ပုံသဏ္ဍာန်ပျက်ခြင်းတို့ကို သတိပြုမိနိုင်ပါတယ်။ အပင်မှာ ကျရောက်လေ့ရှိတဲ့ အဖျက်ပိုးမွှားများဟာ များသောအားဖြင့် အရွက်အောက်မှာ စုဝေးနေထိုင်တတ်ကြပြီး အပင်မှအရည်များကို စုပ်ယူစားသုံးခြင်းဖြင့် အရွက်များ အဝါရောင်ပြောင်းလာခြင်းနဲ့ ကြွေကျခြင်းတို့ကို ဖြစ်ပေါ်စေနိုင်ပါတယ်။ အဖျက်ပိုးတွေ အပင်ရည်ကို စုပ်ယူစားသုံးပြီးနောက် စွန့်ထုတ်လိုက်တဲ့ စေးကပ်တဲ့အရည်များကြောင့်လည်း အရွက်များပေါ်မှာ အဖြူရောင်အကွက်များ သို့မဟုတ် အနက်ရောင်မှိုများကိုပါ တွေ့ရှိရနိုင်ပါတယ်။

အရွက်အစက်အပြောက်ရောဂါ၊ ဖားဥမှိုရောဂါနဲ့ သံချေးရောဂါကဲ့သို့ မှိုရောဂါတွေ ကျရောက်တဲ့အခါ အရွက်ပေါ်မှာ အကွက်များ၊ အစက်ပြောက်များနဲ့ အနာဖုများပါ တွေ့ရတတ်ပါတယ်။ ဘက်တီးရီးယားရောဂါများ ကျရောက်မယ်ဆိုရင်တော့ အရွက်ပေါ်မှာ ရေစိုနာကွက်များဖြစ်ပေါ်လာပြီး အမည်းရောင် ပြောင်းသွားမှာ ဖြစ်ပါတယ်။

🍁ဓာတုဆေးဝါးများကြောင့်

အန္တရာယ်ရှိသော ဓာတုပစ္စည်းများနဲ့ ထိတွေ့မိတဲ့အခါ သို့မဟုတ် ပမာဏမှားယွင်းပြီး အသုံးပြုမိတဲ့အခါမျိုးမှာဆိုရင် အရွက်များပေါ်မှာ သိသာထင်ရှားတဲ့ ထိခိုက်ပျက်စီးမှုများကို တွေ့ရှိရမှာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဥပမာအားဖြင့် ပေါင်းသတ်ဆေးများ အသုံးပြုတဲ့အခါ ရည်ရွယ်ထားတဲ့ ပေါင်းပင်များသာမက စိုက်ပျိုးထားတဲ့အပင်များကိုပါ ထိတွေ့မိခြင်းဖြင့် အရွက်များ ပုံပျက်သွားခြင်း၊ တွန့်လိပ်သွားခြင်းနဲ့ အ‌ရောင်ပျက်ပြယ်ခြင်းတို့ကို ဖြစ်ပေါ်စေနိုင်ပါတယ်။ အကယ်၍ ဆေးရဲ့ပြင်းအား နည်းတယ်ဆိုရင်တောင် အရွက်ပေါ်မှာ အစက်အပြောက်များ ဖြစ်ပေါ်ခြင်းနဲ့ အပင်ရဲ့ ကြီးထွားမှုပုံစံ ထိခိုက်ခြင်းတို့ကို ဖြစ်စေနိုင်ပါတယ်။ နောက်ထပ်ထိခိုက်နိုင်တဲ့ အခြေအနေကတော့ မြေသြဇာလောင်ခြင်း ဖြစ်ပါတယ်။ မြေသြဇာတွေမှာ ယေဘူယျအားဖြင့် ဆားဓာတ်တွေမြင့်မားစွာ ပါဝင်တာကြောင့် အရွက်တွေနဲ့ တိုက်ရိုက်ထိတွေ့မိတဲ့အခါ အရွက်ရဲ့ ဘေးအနားသတ်များ လောင်ကျွမ်းခြင်း၊ အရွက်ထိပ်ဖျားများ အညိုရောင်ပြောင်းလာခြင်းနဲ့ ခြောက်သွေ့သေဆုံးခြင်းတို့ကို ဖြစ်စေနိုင်ပါတယ်။ ထို့နည်းတူ ပိုးသတ်ဆေးတွေကို သတ်မှတ်ထားတဲ့ ပမာဏထက် ပိုပြီးအသုံးပြုတာမျိုးနဲ့ နေရောင်တိုက်ရိုက်ကျရောက်ပြီး အပူချိန်မြင့်တဲ့ အခြေအနေမျိုးမှာ အသုံးပြုမိတဲ့အခါ အရွက်များလောင်ကျွမ်းခြင်း၊ အစက်အပြောက်များ ဖြစ်ပေါ်လာခြင်းနဲ့ အပင်ညှိုးနွမ်းခြင်းတို့ကို ဖြစ်စေနိုင်ပါတယ်။

🍁မြေချဉ်/ငံ ဓာတ် မညီမျှခြင်းကြောင့်

မြေဆီလွှာမှာ ချဉ်/ငံ ဓာတ် မညီမျှခြင်းဟာလည်း အပင်အတွက်လိုအပ်သော အာဟာရဓာတ်များ ရရှိခြင်းကိုထိခိုက်စေနိုင်ပြီး အရွက်များအပေါ်မှာ သိသိသာသာ သက်ရောက်မှုရှိနိုင်ပါတယ်။ အပင်အများစုဟာ ချဉ်/ငံ ဓာတ် မျှတသော ကြားနေအခြေအနေဖြစ်တဲ့ pH ပမာဏ ၆ ကနေ ၇ အတွင်းရှိ အက်ဆစ်ဓာတ် အနည်းငယ်ဆန်တဲ့ မြေဆီလွှာကို ပိုမိုနှစ်သက်ကြပါတယ်။ မြေဆီလွှာဟာ အက်ဆစ်ဓာတ်များလွန်းပြီး pH နိမ့်တဲ့အခြေအနေမှာဆိုရင် အိုင်းယွန်းဓာတ်၊ မန်းဂနိစ်နဲ့ အလူမီနီယမ်ကဲ့သို့သော အာဟာရဓာတ်တွေကို အလွန်အကျွံရရှိနိုင်ပြီး အရွက်ပေါ်မှာ အစက်အပြောက်များ ဖြစ်လာခြင်း၊ ကြေးဝါရောင်ပြောင်းလာခြင်းနဲ့ အရွက်များလောင်ကျွမ်းခြင်းတို့ကို ဖြစ်စေနိုင်ပါတယ်။ တစ်ချိန်တည်းမှာပဲ အပင်အတွက်အရေးကြီးတဲ့ ဖော့စဖောရပ်စ်၊ ကယ်လ်စီယမ်နဲ့ မဂ္ဂနီစီယမ် ကဲ့သို့ အာဟာရဓာတ်များ ရရှိနိုင်မှုနည်းပါးသွားပြီး အပင်ကြီးထွားမှု ညံ့ဖျင်းခြင်းနဲ့ ရွက်ကြောများကြားမှာ အဝါရောင်ဖြစ်ပေါ်ခြင်းတို့ကို တွေ့ရှိနိုင်ပါတယ်။ အပြန်အလှန်အားဖြင့် မြေဆီလွှာမှာ အယ်ကာလီဓာတ်များပြီး pH မြင့်မားတဲ့အခြေအနေမှာဆိုရင် အိုင်ယွန်း၊ ဇင့်၊ ကော့ပါးနဲ့ မန်းဂနိစ် စတဲ့ အာဟာရဓာတ်များ ပျော်ဝင်မှုများနည်းပါးပြီး ၎င်းတို့ကိုအပင်ကနေ မရရှိနိုင်တာကြောင့် အရွက်နုများရဲ့ အစိမ်းရောင်ရွက်ကြောများပေါ်မှာ အဝါရောင်အကွက်များ ပေါ်လာတာကို တွေ့ရှိရမှာ ဖြစ်ပါတယ်။ အချိန်ကြာလာတာနှင့်အမျှ မြေချဉ်/ငံ ဓာတ် မညီမျှခြင်းဟာ အပင်ကိုအားနည်းစေပြီး အစာချက်လုပ်နိုင်မှုကို လျှော့ချကာ အရွက်များကို ကြွေကျသွားစေမှာ ဖြစ်ပါတယ်။

✍️ ဇင်ထူးနိုင်
Green Way Page "အစိမ်းရောင်လမ်းမှ ကူးယူဖော်ပြပါသည်"
‎

စူးစမ်းစို့ 🧲

04:24 16 thg 5, 2026

လေယာဉ်ပျံတွေကို ကိုယ်ပျောက်စေခဲ့သူ

ရေဒါ မျက်နှာပြင်ပေါ်မှာ လုံးဝ မပေါ်ဘဲ ရန်သူ့နယ်မြေထဲကို အလွယ်တကူ ဝင်ရောက်နိုင်တဲ့ ကိုယ်ပျောက် လေယာဉ်ပျံ (Stealth Aircraft) တွေ အကြောင်း ကြားဖူးကြမှာပါ။

ဒီလို လေယာဉ်မျိုး တကယ်ဖြစ်လာဖို့က ဟိုးအရင်တုန်းကဆိုရင် သိပ္ပံစိတ်ကူးယဉ် ဇာတ်လမ်း သက်သက်လို့ ထင်ခဲ့ကြပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ အင်ဂျင်နီယာ တစ်ယောက်ရဲ့ ဉာဏ်ပညာက ဒီစိတ်ကူးကို လက်တွေ့ ဖြစ်လာစေခဲ့ပါတယ်။
သူကတော့ အမေရိကန် Lockheed ကုမ္ပဏီက ဒင်းနစ် အိုဗာဟိုလ်ဆာ (Denys Overholser) ပဲ ဖြစ်ပါတယ်။

ရေဒါဆိုတာ အသံလှိုင်း ဒါမှမဟုတ် လျှပ်စစ်သံလိုက်လှိုင်းတွေ လွှတ်ပြီး လေယာဉ်နဲ့ တိုက်မိတဲ့အခါ ပြန်ဟပ်လာတဲ့ လှိုင်းကို ဖမ်းယူတာပါ။

ပုံမှန် လေယာဉ်တွေက အဝိုင်းပုံ၊ အခုံးပုံတွေမို့ ရေဒါလှိုင်းကို အရပ်မျက်နှာပေါင်းစုံကနေ အလွယ်တကူ ပြန်ဟပ်စေပါတယ်။ ဒင်းနစ် က ဒါကို ပြောင်းလဲချင်ခဲ့ပါတယ်။

လေယာဉ်ကို အခုံးတွေ မလုပ်ဘဲ၊ ပြားချပ်တဲ့ မျက်နှာပြင်တွေ၊ ထောင့်ချွန်းတွေနဲ့ လုပ်ရင် ရေဒါလှိုင်းတွေက လေယာဉ်ဆီကနေ တခြားကို လွင့်စင်သွားမယ်လို့ သူ ယုံကြည်ပါတယ်။

ဒါပေမဲ့ အဲဒီလို ပြားချပ်တဲ့ မျက်နှာပြင်တွေက လှိုင်းကို ဘယ်လောက် ပမာဏအထိ လွင့်စင်စေမလဲ ဆိုတာကို တွက်ချက်ဖို့ အရမ်း ခက်ခဲနေပါတယ်။

၁၉၇၀ ပြည့်လွန်နှစ်တွေမှာ ဒင်းနစ်ဟာ နာမည်ကြီး Skunk Works လျှို့ဝှက် လက်နက်ထုတ်လုပ်ရေး ဌာနမှာ အလုပ်လုပ်နေပါတယ်။

တစ်နေ့တော့ သူဟာ ရုရှား သင်္ချာပညာရှင် Pyotr Ufimtsev ရေးထားတဲ့ စာတမ်းအဟောင်း တစ်စောင်ကို ဖတ်မိသွားပါတယ်။

အဲဒီစာတမ်းက အရာဝတ္ထုတွေရဲ့ အနားသတ်တွေကနေ လျှပ်စစ်သံလိုက်လှိုင်းတွေ ဘယ်လို ရိုက်ဟပ်သလဲ ဆိုတာကို တွက်ချက်ထားတာပါ။

ရုရှားတွေက ဒါကို စစ်ရေးအရ လုံးဝ အသုံးမဝင်ဘူး ဆိုပြီး သာမန် သိပ္ပံဂျာနယ်မှာ အလွယ်တကူ ပုံနှိပ် ထုတ်ဝေခဲ့တာပါ။

ဒင်းနစ် ကတော့ အဲဒီစာတမ်းကို ဖတ်ပြီးတာနဲ့ သူ့ခေါင်းထဲမှာ မီးလင်းသွားပါတော့တယ်။ ရေဒါလှိုင်း တွက်ချက်ဖို့ သူရှာနေတဲ့ အဖြေက အဲဒီထဲမှာ အတိအကျ ပါနေလို့ပါ။

ဒင်းနစ် က ရုရှားပညာရှင်ရဲ့ ညီမျှခြင်းတွေကို ယူပြီး သူ့ရဲ့ လုပ်ဖော်ကိုင်ဖက် Bill Schroeder နဲ့အတူ Echo 1 ဆိုတဲ့ ကွန်ပျူတာ ပရိုဂရမ် တစ်ခုကို ရေးဆွဲခဲ့ပါတယ်။

ဒီပရိုဂရမ်က ပြားချပ်တဲ့ မျက်နှာပြင်တွေမှာ ရေဒါလှိုင်း ဘယ်လို ပြန်ဟပ်မလဲ ဆိုတာကို အတိအကျ တွက်ချက်ပေးနိုင်ပါတယ်။ ဒါဟာ ကိုယ်ပျောက် လေယာဉ် တည်ဆောက်ဖို့ အဓိက သော့ချက် ဖြစ်လာပါတယ်။

ပရိုဂရမ်ကနေ ထွက်လာတဲ့ လေယာဉ်ရဲ့ ပုံစံကြမ်းက တကယ့်လေယာဉ်ပျံနဲ့ လုံးဝ မတူပါဘူး။ စိန်တုံးကြီး တစ်တုံးနဲ့ တူနေပါတယ်။ လေခွင်းအား လုံးဝ မရှိလို့ ဒါကြီးက ပျံသန်းဖို့ မဖြစ်နိုင်ဘူး၊ ကျောက်ခဲကြီး ပျံသလိုပဲ ဖြစ်နေမယ် လို့ တခြားသူတွေက လှောင်ပြောင်ခဲ့ကြပါတယ်။ ဒါကြောင့် သူ့ကို မျှော်လင့်ချက်မဲ့ စိန်တုံး လို့တောင် နာမည်ပေးခဲ့ကြပါတယ်။

ဒါပေမဲ့ ရေဒါ စမ်းသပ်တဲ့အခါမှာတော့ အားလုံး အံ့ဩသွားကြပါတယ်။ ဧရာမ လေယာဉ်ကြီးရဲ့ ရေဒါပေါ်က အရွယ်အစားဟာ ငှက်ကလေး တစ်ကောင် ဒါမှမဟုတ် ဂေါ်လီလုံးလေး တစ်လုံး အရွယ်ပဲ ပြနေလို့ပဲ ဖြစ်ပါတယ်။ လေခွင်းအား မရှိတဲ့ ပြဿနာကိုလည်း ကွန်ပျူတာ စနစ်တွေနဲ့ အလိုအလျောက် ထိန်းချုပ် ပျံသန်းနိုင်အောင် ဖန်တီးလိုက်တဲ့အခါ သမိုင်းဝင် အောင်မြင်မှု ရသွားပါတော့တယ်။

ဒင်းနစ်ရဲ့ တီထွင်မှုကနေ ကမ္ဘာ့ပထမဆုံး တိုက်ပွဲဝင် ကိုယ်ပျောက်လေယာဉ် F-117 Nighthawk ကို အောင်မြင်စွာ တည်ဆောက်နိုင်ခဲ့ပါတယ်။

ဒီလေယာဉ်ဟာ အလွန် ထူးဆန်းတဲ့ ထောင့်ချွန်း ပုံစံတွေ၊ အမည်းရောင် ကိုယ်ထည်တွေနဲ့ လင်းနို့ကြီး တစ်ကောင်နဲ့ ဆင်တူပါတယ်။

၁၉၉၁ ခုနှစ် ပင်လယ်ကွေ့စစ်ပွဲ မှာ F-117 တွေဟာ အီရတ်ရဲ့ ထူထပ်လှတဲ့ လေကြောင်းရန် ကာကွယ်ရေး စနစ်တွေကို ရေဒါကနေ လုံးဝ မသိလိုက်ဘဲ ဖြတ်ကျော်ပြီး ပစ်မှတ်တွေကို တိတိကျကျ ဗုံးကြဲနိုင်ခဲ့လို့ ကမ္ဘာ့စစ်ရေးလောကကို အကြီးအကျယ် တုန်လှုပ်သွားစေခဲ့ပါတယ်။

ဒင်းနစ် အိုဗာဟိုလ်ဆာ ဟာ စာရွက်ပေါ်က သင်္ချာညီမျှခြင်းတွေကို လက်တွေ့ အသက်သွင်းနိုင်ခဲ့သူ ဖြစ်ပါတယ်။ ရန်သူနိုင်ငံက အသုံးမဝင်ဘူး ဆိုပြီး ပစ်ပယ်ထားတဲ့ စာတမ်းတစ်ခုကို အသုံးချပြီး ကိုယ့်နိုင်ငံအတွက် ပြိုင်ဘက်ကင်း လက်နက်တစ်ခု ဖန်တီးပေးခဲ့တဲ့ သူ့ရဲ့ ဉာဏ်ပညာဟာ အလွန် လေးစားစရာ ကောင်းပါတယ်။

ဒီကမ္ဘာကျော် အင်ဂျင်နီယာကြီးဟာ လွန်ခဲ့တဲ့ ရက်ပိုင်းလေးဖြစ်တဲ့ ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၂၈ ရက်နေ့၊ အသက် ၈၆ နှစ်အရွယ်မှာ ကွယ်လွန်သွားခဲ့ပြီ ဖြစ်ပါတယ်။

F-117 လေယာဉ်ကြီးကို အခုအချိန်မှာ အနားပေးလိုက်ပြီ ဖြစ်ပေမယ့် ဒီကနေ့ခေတ် F-22 နဲ့ F-35 လို ကိုယ်ပျောက် တိုက်လေယာဉ်တွေ ပေါ်ထွက်လာဖို့ အဓိက လမ်းစဖောက်ပေးခဲ့သူ ကတော့ ဒင်းနစ် ပဲ ဖြစ်ပါကြောင်း သူ့ရဲ့ ကြီးကျယ်လှတဲ့ ဖန်တီးမှုကို ဗဟုသုတ အနေနဲ့ ဝေမျှလိုက်ရပါတယ်။

သုတစီးတီး

စူးစမ်းစို့ 🧲

04:24 16 thg 5, 2026

📷 Photo

132

စူးစမ်းစို့ 🧲

04:24 16 thg 5, 2026

📷 Photo

💔 နယူကလိယရူပဗေဒ
Nuclear Physics

* မြန်မာနိုင်ငံက ဧရိယာစတုရန်းမိုင်ပေါင်း ၂၆၁၂၂၈.၂၂၆ ရှိတယ်လို့ဆိုပါတယ်။
* အဏုမြူဗုံးတစ်လုံးရဲ့ ပျမ်းမျှအဖျက်စွမ်းအားက
TNT ၄၅၀ ကီလိုတန် ခန့်ရှိနေ။
* ထိုစွမ်းအားဟာ စတုရန်းမိုင် ၆၀ ခန့်ဖျက်စီးနိုင်။
* ဒါ့ကြောင့် မြန်မာတစ်နိုင်ငံလုံး အမှုန့်ဖြစ်သွားဖို့
အဏုမြူဗုံး ၄၅၀၀ ခန့်ကြဲချရလိမ့်။

ကမ္ဘာ့အဏုမြူဗုံးပိုင်ဆိုင်မှု
(၂၀၂၆ ခုနှစ် ဇန္နဝါရီလ)
ရုရှ: 5,459
ယူအက်စ်: 5,177
တယုတ်: ~600
ပြင်သစ်: 290
ယူကေ : 225
အိန္ဒိယ: ~180
ပါကစ္စတန်: ~170
အစ္စရေး: ~90
မြောက်ကကြီး: ~50။

စိုးစိုး (အင်္ဂပူ)
နယူကလိယရူပဗေဒဂုဏ်ထူး
(၁၉၈၇-၈၈, ပုသိမ်ဒီဂရီကောလိပ်)

166

စူးစမ်းစို့ 🧲

01:41 10 thg 5, 2026

(၃) အပူသုဥ်းခြင်းဝိရောဓိ
"Heat Death" Paradox:
အပူသုဥ်းခြင်း heat death ဆိုတဲ့ဝေါဟာရဟာ
မဆီလျော်သလိုပါပဲ။ ဒါဟာ စကြဝဠာအပူရရှိတယ်လို့ မဆိုလိုပါ။ ၎င်းဟာ အရာရာတိုင်းအကြားမှာ အပူချိန်ခြားနားခြင်း temperature difference သုညဖြစ်လာတယ်လို့ ဆိုလိုတာပါ။
~ သင်္ချာရူပဗေဒအလိုအရ အလုပ် work ဆိုတာ အပူချိန်လျှောစောက် temperature gradient တန်ဖိုးတစ်ခု လိုအပ်။
(အပူဟာ ပူသောရင်းမြစ်တစ်ခုကနေ အေးသောအခြေဆီကို ရွေ့လျားပါတယ်)။
~ အရာရာတိုင်းဟာ သုညကယ်လ်ဗင် 0K ဖြစ်နေရင် အပူဟာ မရွေ့လျားနိုင်တော့ပါ။
သတင်းအချက်အလက်အစဥ် information processing, ဇီဝသက်ရှိ biological life တို့သာမကဘဲ အလင်းရွေ့လျားမှုဆိုတာတောင် အပြန်အလှန်သက်ရောက်ဖို့ရာ လိုအပ်စွမ်းအင် ဆုံးရှုံးနေရတော့မှာ။

(၄) ကွမ်တမ်အတက်အကျများ
Quantum Fluctuations:
* စကြဝဠာဟာ တကယ်ပဲ ပကတိသုညအပူချိန်ဆီ ရောက်ရှိမယ်ဆိုရင်တောင် ဗလာနယ် vacuum ကိုယ်တိုင်ဟာ ကွက်လပ်ဖြစ်နေမှာမဟုတ်ပါ။
~ သီအိုရီပိုင်းအရ လွန်ကဲရှည်လျားတဲ့ အချိန်စကေးမှာ ကွမ်တမ်လိုဏ်တူးခြင်း quantum tunneling သို့မဟုတ် ဗလာနယ်အတက်အကျများ vacuum fluctuations ကတော့ ဖြစ်ပေါ်နေကြဦးမှာ။
~ နောင်နှစ်ပေါင်း 10^(10)^(56) မှာ ထိုအတက်အကျတွေကြောင့်ပဲ မဟာပေါက်ကွဲမှု အသစ်တစ်ခုကို မောင်းဖြုတ်ပေးကြလိမ့်ဦးမှာ။
~ ယနေ့စကြဝဠာအတွက်တော့ 0K ဟာ ထာဝရဆိတ်ငြိမ်မှုနိဂုံးတစ်ခုကို ကိုယ်စားပြုနေတော့တာ။
~ ဝန်းကျင်နဲ့နှိုင်းယှဥ်တဲ့အခါ စနစ်တစ်ခုလုံးရဲ့
အင်ထရိုပီ (စနစ်ကင်းမှု)ဟာ အမြင့်ဆုံးဆီ ရောက်ရှိနေပါပြီပေါ့။

#အပူဒိုင်နမစ်တတိယနိယာမ third law of thermodynamics အလိုအရတော့ စကြဝဠာဟာ 0K ဆီကို ဘယ်တော့မှ ရောက်ရှိလိမ့်မယ်မဟုတ်ပါ။
~ ဟင်းလင်းပြင်ကျယ်ပြန့်ခြင်းနဲ့ မဲမှောင်စွမ်းအင်တို့ဟာ ပကတိသုညအပူချိန်ဆီကို အက်စ်ဆင်းပ်တုပ်နည်း asymptotically နဲ့အတူ နက္ခတ္တအချိန်စကေးတွေ အလွန်အထိ ချဥ်းကပ်သွားငြား အတိအကျတော့ ဘယ်တော့မှ ရောက်ရှိလိမ့်မယ် မဟုတ်ပါ။
("အက်စ်ဆင်းပ်တုပ်နည်း"ဆိုတာ တန်ဖိုးတစ်ခုဆီကို ချဥ်းကပ်နေငြား ဘယ်တော့မှ မရောက်ရှိပါ)။

စိုးစိုး (အင်္ဂပူ)

198

စူးစမ်းစို့ 🧲

01:41 10 thg 5, 2026

📷 Photo

219

စူးစမ်းစို့ 🧲

01:41 10 thg 5, 2026

🎥 Video

ငှက်ကလေးတွေ ပျံနေတာ ချစ်စရာ အထပ်ပါ ပုံကို စမ်းစစ်ကြည့်သော်ဝ် ငှက် များစွာ ခခွေး များစွာ ခရင်းဂွ များစွာ တွေ့ရှိပါကြောင်း

299

စူးစမ်းစို့ 🧲

01:41 10 thg 5, 2026

📷 Photo

ကိုစူးစမ်း 's Big Baby ❤️

136

စူးစမ်းစို့ 🧲

01:41 10 thg 5, 2026

💔 ဟင်း လင်း ပြင် ကျယ် ပြန့် ခြင်း နှင့်
အပူသုဥ်းခြင်း ( s p a c e e x p a n s i o n &
heat death)

၁၉၂၀ ပြည့်နှစ်၊ ကြယ်စုတစ်ခုနဲ့တစ်ခုအကြား ဟင်းလင်းပြင်ရက်ထည် fabric of space ဟာ ဆွဲဆန့်ကျယ်ပြန့်လာနေသမို့၊ ကြယ်စုတွေဟာ ဝေးရာကိုဖယ်ခွာပြေးလွှားနေကြဟန် ရှိနေကြကြောင်း သိရှိခဲ့ကြ။
~ ခေတ်ပေါ်ရူပဗေဒအလိုအရကတော့ ကြယ်စုတွေက ရွေ့လျားနေကြတာမဟုတ်ဘဲ ကျယ်ပြန့်ဟင်းလင်းပြင်နဲ့အတူ စီးမျောလိုက်ပါနေကြခြင်းသာဖြစ်တာ သိရှိလာခဲ့ကြ။
~ ပိုဝေးကြယ်စုတွေဟာ နီးသောကြယ်စုတွေထက် ပိုမြန်စွာ ဖယ်ခွာနေကြလို့၊ ဟင်းလင်းပြင်ဟာ ဝေးလေ ပိုမြန်စွာ ကျယ်ပြန့်နေလေ။
~ ထိုကျယ်ပြန့်ခြင်းဟာ စကြဝဠာအစ လွန်ခဲ့တဲ့နှစ်ပေါင်း ၁၃.၈ ဘီလျံ ကတည်းက စတင်ခဲ့ငြား၊ ယနေ့ကျယ်ပြန့်မှုကိုတော့ မဲမှောင်စွမ်းအင် dark energy က တွန်းအားပေးနေပြန်တာ။
~ ဟင်းလင်းပြင်ကျယ်ပြန့်လာနေမှုကြောင့် ဝေးကွာကြယ်စုတွေဆီက အလင်းလှိုင်းတွေဟာ ပိုရှည်လျားဆွဲဆန့်ခံရပြီး အနီရောင်စဥ် red spectrum ဆီချဥ်းကပ်သမို့ ဟင်းလင်းပြင်ကျယ်ပြန့်မှုကို အတည်ပြု
နိုင်တဲ့ လက်တွေ့စူးစမ်းမှုအဖြစ် ရှိနေတော့တာ။
~ ကျယ်ပြန့်ခြင်းဟာ အရပ်ဆယ်မျက်နှာ အားလုံးမှာ ဖြစ်ပေါ်နေသမို့ ယနေ့စကြဝဠာမှာ ဗဟိုချက်အမှတ်ဆိုတာ မရှိတော့ပါ။
~ ထိုထိုအချက်တွေကြောင့်...
စကြဝဠာအစ မဟာပေါက်ကွဲမှု big bang မတိုင်ခင်မှာ အလွန်သိပ်သည်း အလွန်ပူပြင်းတဲ့ အမှတ်ထူး singularity တစ်ခုအဖြစ်နဲ့ ရှိခဲ့လိမ့်မှာ။
အနာဂတ်အတွက်ကတော့ ယနေ့စူးစမ်းမှုတွေ့အရ ဒြပ်ဆွဲအားကြောင့် ပြန်လည်ကျုံ့ဝင်မှု ဖြစ်နိုင်ခြေဟာ မဖြစ်နိုင်သလောက်ရှိနေ။
စကြဝဠာဟာ ထာဝရဆက်လက်ကျယ်ပြန့်နေရင်းအပူသုဥ်းခြင်း heat death နဲ့ နိဂုံးချုပ်ဖို့ ဖြစ်နိုင်ခြေ ပိုများနေပါရဲ့။
~ သတိပြုဖို့ကတော့ နဂါးငွေ့တန်းကြယ်စု milkyway galaxy နဲ့ ၎င်းပါဝင်ရာ ဒေသတွင်းမဟာကြယ်စု local group (cluster) တို့အတွင်း ဟင်းလင်းပြင်ကျယ်ပြန့်နေတာ မဟုတ်ပါ။
စကြဝဠာတစ်ဝှမ်း အရေအတွက် တစ်ကုဋေရှိနေကြတဲ့ ဆူပါမဟာကြယ်စု supercluster တွေအကြား ဟင်းလင်းပြင်ကသာ ကျယ်ပြန့်လာနေခြင်းပါ။

#အပူသုဥ်းခြင်း heat death
မဟာပေါက်ကွဲမှုအစ စကြဝဠာအပူချိန် 10³² ကယ်လ်ဗင် Kelvin (K) ရှိခဲ့ငြား ယနေ့စကြဝဠာရဲ့အပူချိန်ဟာ 2.726 K ဝါ -270.45°C ဝါ -454.81°F သာရှိနေပါသတဲ့။
ဟင်းလင်းပြင်က အချိန်နဲ့အမျှကျယ်ပြန့်နေသမို့ စကြဝဠာအပူချိန်ဟာ ယခုထက်ပိုမိုပြီး ကျဆင်းဦးမှာပါပဲ။

#ပကတိသုညအပူချိန် absolute zero temperature
* သုညကယ်လ်ဗင် 0K ဝါ -273.15°C။
ထိုတန်ဖိုးကို ရူပဗေဒရဲ့ အနိမ့်ဆုံးအပူချိန်အဖြစ် သတ်မှတ်ထားပါတယ်။
~ စကြဝဠာတစ်ခုလုံးဟာ ထိုအခြေကိုရောက်ရှိသွားရင် ၎င်းကို မဟာအေးစိမ့်မှု Big Freeze" ဝါ
အပူသုဥ်းခြင်း Heat Death လို့ခေါ်ဝေါ်ပါတယ်။

(၁) အမှုန်ရွေ့လျားမှုရပ်တန့်ခြင်း
Ceasing of Particle Motion:
ပကတိသုညအပူချိန်မှာ ရွေ့လျားမှုရပ်တန့်တယ်လို့ ဆိုနေကြစဥ်မှာ ကွမ်တမ်မက္ကင်းနစ်ပညာ QM က တစ်နည်း ဖွင့်ဆိုပြနေပြန်တာ။
~ ဟိုက်ဆင်းဘတ်မရေရာမှုစည်းမျဥ်း Heisenberg Uncertainty Principle အရ... အမှုန်ရဲ့ တည်နေရာ position နဲ့ အဟုန် momentum တို့ကို တစ်ပြိုင်နက်မသိနိုင်။ ဒြပ်အမှုန်ဆိုတာ ၎င်းရဲ့ သုညမှတ်စွမ်းအင် Zero-Point Energy ကိုရယူထားတာ။
* ပကတိအပူချိန်မှာ
~ အစိုင်အခဲအားလုံးအတွင်း အပူတုန်ခါမှု thermal vibration ဝါ မော်လီကျူးတုန်ခါမှု molecular vibration အားလုံး ရပ်နားသွားလိမ့်။
~ ဟီလီယမ်လို သတ်မှတ်ဒြပ်စင်အချို့ဟာ ပွတ်မှုမဲ့စီးဆင်းမှု flow without friction (superfluidity) ခေါ် ထူးခြားအခြေအဖြစ် ကူးပြောင်းသွားနိုင်ကြ။
~ စကြဝဠာဟာ အမြင့်ဆုံးအင်ထရိုပီ maximum entropy အခြေတစ်ခုဆီ ရောက်ရှိသွားပြီး ဝတ္ထုတွေရွေ့လျားဖို့, ကြယ်တွေတောက်လောင်ဖို့, အသက်ကိုအထောက်အပံ့ပြုဖို့ စတဲ့ အလုပ် work ဖြစ်မြောက်ဖို့ရာ စွမ်းအင် energy တွေ ထပ်မံမရရှိနိုင်တော့ပါ။

(၂) ကြယ်များနဲ့ ကြယ်စုများရဲ့နိဂုံး
Death of Stars and Galaxies:
စကြဝဠာကျယ်ပြန့်မှု ဆက်တိုက်ဆက်လက်ဖြစ်ပေါ်ပြီး စွမ်းအင်ရင်းမြစ်အားလုံး ကုန်ခန်းသွားတဲ့အခါမှာသာ ပကတိသုညအပူချိန်ဆီ ရောက်ရှိလိမ့်မှာ။
~ အာကာသဓာတ်ငွေ့ထုကြီးတွေ အားလုံးအသုံးပြုပြီးနေခြင်း ဒါမှမဟုတ် လွန်ကဲအေးမြနေခြင်းနဲ့ ဒြပ်ဆွဲအားဟာ နယူကလိယပေါင်းစည်းခြင်း nuclear fusion ကိုမောင်းမဖြုတ်နိုင်တော့ခြင်းတွေကြောင့် ကြယ်တွေမဖွဲ့တည်နိုင်ကြတော့ပါ။
~ နှစ်ပေါင်း ထရီလီယံပေါင်းများစွာ ကြာမြင့်တဲ့အခါ တွင်းနက် black hole တွေတောင် ဟောကင်းဖြာထွက်ခြင်း Hawking Radiation လွန်ကဲလျော့ရဲလာပြီး နောက်ဆုံးပျောက်ကွယ်သွားရမှာ။ ထိုနေရာမှာ လွန်ကဲစွမ်းအင်နိမ့်တဲ့ ဖိုတွန်(အလင်းမှုန်)တွေနဲ့ လက်ပတွန် (lepton, အီလက်ထရွန် နယူထရီနို စသည်)တို့နဲ့သာ ဖြည့်ဆည်းထားတဲ့ အေးမြဗလာနယ်ကြီးတစ်ခုသာပဲ ကျန်ရှိတော့မှာ။

စူးစမ်းစို့ 🧲

01:41 10 thg 5, 2026

📷 Photo

ဆရာနဲ့ တပည့်လိုက်ဖက်ချက်။ နှစ်ယောက်လုံး ဖြီးလို့

276

စူးစမ်းစို့ 🧲

01:41 10 thg 5, 2026

📷 Photo

ငှက်ကလေးတွေ ပျံနေတာ ချစ်စရာ

အထပ်ပါ ပုံကို စမ်းစစ်ကြည့်သော်ဝ်

ငှက် များစွာ
ခခွေး များစွာ
ခရင်းဂွ များစွာ တွေ့ရှိပါကြောင်း

289

Showing 17 of 17 posts

No more posts

Xếp hạng

Yêu cầu đăng nhập

Đánh giá của người dùng (0)

Chưa có đánh giá nào. Hãy là người đầu tiên chia sẻ trải nghiệm của bạn!

Kênh Telegram liên quan

Loading recommended channels...

စူးစမ်းစို့ 🧲

စူးစမ်းစို့ 🧲

Xếp hạng

Tăng trưởng người đăng ký (Hôm nay)

Bài đăng gần đây

Xếp hạng

Đánh giá của người dùng (0)

Kênh Telegram liên quan

Los Mejores Canales 🇪🇸 ES

🇪🇦 Humor, chistes y memes. El Canal de Humor №1 en España

I.Yusupov atındaǵı dóretiwshilik mektebi 🏢

Alénius Alénchik

Ana Clara Rocha | Exército de Deus

il Post

🇻🇳 XIAOMI THEME VIỆT NAM 🇻🇳

Kill Me Love Me/ကျားစေ့ခုံထက်ကစတေးခံပန်း Mm Sub

Kênh Telegram liên quan

Los Mejores Canales 🇪🇸 ES

🇪🇦 Humor, chistes y memes. El Canal de Humor №1 en España

I.Yusupov atındaǵı dóretiwshilik mektebi 🏢

Alénius Alénchik

Ana Clara Rocha | Exército de Deus

il Post

🇻🇳 XIAOMI THEME VIỆT NAM 🇻🇳

Kill Me Love Me/ကျားစေ့ခုံထက်ကစတေးခံပန်း Mm Sub

Đánh giá của người dùng (0)

Bài đăng gần đây