Analitik Bucaq

Public

Kanalı Görüntüle

2.5K

4.8K

Katılamıyor musunuz? @analitik_bucaq

172 Üyeler

Güncellendi: May 5, 2026 at 4:14 PM

Analitik Bucaq

Analitik araşdırma və statistik təhlil.

@analitik_bucaq is a growing community focused on statistik and aradrma and related topics

Sıralama

Küresel Sıralama

#456

Dil Sıralaması

#45

Kategori Sıralaması

#23

-1

Üye Büyümesi (Son 3 Gün)

Toplam: 172

24 saat büyümesi: +0 0%

Son Yazılar

Analitik Bucaq

23 Nis 2026 04:14

ÇXR-in alternativ nəqliyyat dəhlizi layihəsi

Yuxarıdakı şəkildən də göründüyü kimi, İran İslam Respublikasının yerləşdiyi coğrafiya Avrasiyanın şərq və qərb cinahlarını birləşdirən əhəmiyyətli marşrutun üzərində yerləşir. Artıq uzun illərdir Çin Xalq Respublikası tərəfindən qlobal səviyyədə təşviq edilən və Asiya ilə Avropanı birləşdirməsi planlaşdırılan “Kəmər və Yol” (Belt and Road Initiative) təşəbbüsünün mərkəzi hissəsi məhz İrandır. “Kəmər və Yol” təşəbbüsü Çin Xalq Respublikasının materikin mərkəzindən keçməklə quru yolu vasitəsilə Avropa ilə ticari-iqtisadi əməkdaşlığının yaradılmasını hədəfləyir. Bu layihə vaxtılə Birləşmiş Krallığın, hazırda isə ABŞ-ın nəzarətində olan qlobal (dəniz) nəqliyyat yoluna alternativ hesab olunur. Lakin nəzərə almaq lazımdır ki, yüklərin quru yolu ilə daşınması daha baha başa gəlməsi, daha çox ölkədən keçməsi və bundan yaranan digər amillər səbəbindən ənənəvi, yəni su yolu nəqliyyatına uduzur. Məhz statisitk göstəricilərdə də, qlobal nəqliyyat axınlarının əsas hissəsinin dənizlər üzərindən keçdiyi məlumdur. Qeyd edək ki, haqqında danışılan layihənin reallaşmasının mümkünlüyü və onun perspektivləri ilə bağlı bir-birinə əks fikirlər mövcud olsa, rəsmi Pekin üçün bu, nəqliyyat müstəqilliyi deməkdir.

ABŞ-ın nəzarəti ələ keçirməsi

ABŞ ilə Çin arasında artıq 10 ildən çoxdur davam edən mübarizə hər iki ölkə tərəfindən qarşılıqlı tariflərin tətbiq edilməsi ilə paralel həm də müxtəlif regionlarda rəqabətin intensivləşməsi ilə müşahidə olunur. ABŞ, əsas rəqibinin ixrac gücünü tarazlaşdırmaq və qlobal bazarlardakı payını nəzarət altında almaqla bərabər Çin üçün kritik əhəmiyyət kəsb edən nəqliyyat yollarına nəzarəti ələ keçirməyə çalışır. Məhz bu baxımdan rəsmi Pekin, böyüyən iqtisadi gücünü və daha böyük bazarlara çıxmaq ambisiyasını məntiqi sonlandırmaq məqsədilə anqlosakson dəniz “inhisarından” müstəqil şəkildə yeni nəqliyyat yollarını yaratmağa cəhd göstərməkdədir. Bu səbəbdən yuxarıda adıçəkilən “Kəmər və Yol” (Belt and Road Initiative) layihəsinin dənizdən keçən koridorunun mərkəzi hissəsi olan Cibutidə (2017-ci ildə) ÇXR hərbi dəniz qüvvələrinə məxsus hərbi baza fəaliyyətə başladı, qurudan keçən koridor üzərində isə İran İslam Respublikası ilə 2021-ci ildə strateji əməkdaşlıq müqaviləsi imzalandı. İran və Çin Xalq Respublikası arasında Hərtərəfli Strateji Tərəfdaşlıq razılaşmasına əsasən rəsmi Pekin tərəfindən İranın nəqliyyat şəbəkəsinin inkişafına milyardlarla dollar həcmində sərmaye qoyulması planlaşdırılırdı.

1,810

Analitik Bucaq

23 Nis 2026 04:14

Birləşmiş Ştatlar Müharibə Nazirliyi

Amerika Birləşmiş Ştatlarının təxminən yeni yarandığı dövrlərdən etibarən mövcudluğuna başlamış (1789-cu il) Müharibə Nazirliyi əsasən Amerika İstiqlaliyyət Müharibəsinə nəzarət etmək, onu idarə etmək məqsədilə yaradılmışdı. Mövcud olduğu 158 il ərzində ABŞ-ın daxil olduğu, eləcə də iki dünya müharibəsinin yaşandığı dövr ərzində Amerika məhz bu ad altında hərbi və təhlükəsizlik fəaliyyətini yürüdüb. Lakin II Dünya Müharibəsindən sonra qurulmuş yeni dünya nizamı ABŞ-ın siyasi rəhbərliyinin baxışlarında dəyişikliklərin yaranması ilə nəticələnib. Bu, məhz o dövrdən etibarən dünyada ikiqütblü düzənin artıq isti toqquşmalara getməyəcəyi və ya gedə bilməyəcəyi səbəbindən baş vermişdi. Çünki SSR-in nüvə silahına malik super güc olması və dünyada iki qüvvə arasında nüfuz sərhədlərinin razılaşdırılması iri çaplı müharibələrin yaşanmasını istisna edirdi. Beləliklə ABŞ prezidenti Harri Truman tərəfindən qanunverici orqana təqdim edilən Milli Təhlükəsizlik Aktı (“National Security Act of 1947”) qəbul edilərkən qurumun adı “Müdafiə Nazirliyi”-nə çevrildi.

1,570

Analitik Bucaq

23 Nis 2026 04:14

Dəyişikliyin səbəbləri nələr olar bilər?

ABŞ-ın tarixi inkişaf prosesini izləyənlər bu ölkənin mövcudluğunu davam etdirdiyi illər ərzində bəzən dünyaya açılaraq qloballaşma proseslərini dəstəkləyən, bəzən isə içə qapanaraq daxili mövzulara (reformlar və s.) fokuslanan dövlət olduğunu görə bilər. Təsadüfi deyil ki, məhz bu dualizm ölkə daxilində əsas siyasi partiyaların (demokratiya və bu kimi universal dəyərlərin dünyaya yayılmasına çalışan Demokratlar Partiyası və Amerikan maraqlarını əsas alaraq praqmatik siyasi xətt yürüdən Respublikaçılar Partiyası) da ideoloji konsepsiyaları ilə üst-üstə düşür. Lakin son illərdə ABŞ elitaları arasında fikir ayrılığı seçim kampaniyaları dövründə gərginlik və hakmiyyətə gələn qüvvələr tərəfindən isə atılan addımlarda radikallıq müşayiət olunur. Bunun əsas səbəbi isə ABŞ-ın iqtisadi və maliyyə vəziyyəti, o cümlədən uzun illər ərzində qurulmuş olan beynəlxalq təhlükəsizlik arxitekturasının rentabelliliyi ilə bağlı məsələlərin və Çin timsalında yeni rəqibin ortaya çıxmasıdır. Məhz bu səbəblərdən Donald Tramp və onun baxışını formalaşdıran ideyalar ABŞ-ın daxili mövzulara fokuslanmasını iqtisadi nöqteyi nəzərdən həyati əhmiyyətli hesab edir. Təsadüfi deyil ki, ilin əvvəlindən etibarən Elon Mask tərəfindən büdcə xərclərinin azaldılması istiqamətində atılan addımlar və USAID, Azadlıq Radiosu, VOA (Amerikanın Səsi) və s. bu kimi qloballaşma tərəfdarı və soyuq müharibə dövrünün qalıqları hesab olunan institutların ləğvi gerçəkləşib. MAGA (Make America Great Again) olaraq adlanan ideoloji konsepsiyanın müəllifləri düşünür ki, ABŞ üçün prioritet ciddi rəqib olan Çini cilovlamaq və lazım gələcəyi təqdirdə hərbi resursları bu bölgəyə yönəltməkdir. Bu baxımdan yeni ABŞ administrasiyasının Yaxın Şərq və digər regionlarından çıxması məsələsi hazırda ciddi müzakirə obyektinə çevrilib. Eyni zamanda ABŞ hakimiyyəti NATO üzvü olan bütün digər ölkələrin təşkilatın büdcəsinə ÜDM-lərinin 5 %-i səviyyəsində ödəmə etmələrində israr edir.

Hazırda DonaldTramp administrasiyası tərəfindən Latın Amerikası və Karib Dənizi istiqamətində hərbi aktivliyin artdığı müşahidə olunur. Artıq bölgəyə ABŞ hərbi dəniz və hərbi hava qüvvələri təhkim olunub və narkot-kartellərlə mübarizə çərçivəsində Venesueladan yola çıxmış gəmiyə qarşı hərbi əməliyyat həyata keçirilib. Amerika prezidenti artıq bir müddətdir ki, Venesuala prezidenti Maduronu narkotik alverində ittiham edir. Eyni zamanda Prezident Tramp tərəfindən ABŞ üçün kritik önəm daşıyan Panama Kanalı və Qrenlandiya ilə bağlı irəli sürülən hədəflər öz aktuallığını qoruyub saxlamaqdadır. Adı çəkilən hər iki bölgədə rəqib Çin Xalq Respublikasının iqtisadi və hərbi aktivliyi rəsmi Vaşinqton üçün qəbul olunmaz hesab olunur.

Beləliklə, ABŞ başda olmaqda dünya yeni gərginlik fazasında daxil olub və bu tendensiyanın getdikcə artan xətt üzrə davam edəcəyi proqnozlaşdırılır. Bu baxımdan ABŞ Müdafiə Nazirliyinin məhz Müharibə Nazirliyi olaraq dəyişdirilməsi yalnız simvolik deyil, həm də, yeni dövrün başlanmasına hazırlıq olaraq görünə bilər. Çünki ABŞ-ın artıq milli maraqlarını qorumaq məqsədi ilə izləyici (müdafiə) mövqeyindən məhz (istər iqtisadi, istərsə də hərbi baxımdan) hücum mövqeyinə keçdiyi görünür.

Analitik Bucaq

23 Nis 2026 04:14

📷 Photo

İranda davam edən müharibənin Çinin qlobal mövqeyinə təsirləri

ABŞ/İsrail ilə İran İslam Respublikası arasında hazırda davam edən müharibədə rəsmi Tehranın nüvə məsələsi, inkişaf etdirdiyi raket texnologiyası və regionda sahib olduğu vəkil (proxy) qüvvələrinin İsrail dövləti üçün eksistensial təhdid təşkil etməsi əməliyyatların əsas səbəbi hesab edilsə də, rəsmi Vaşinqton üçün mənzərə daha fərqlidir. Hər nə qədər İsrail dövlətinin milli təhlükəsizliyi və Yaxın Şərqdəki status-kvo ABŞ üçün prioritet təşkil etsə də, İran coğrafiyasının Avrasiyada sahib olduğu nəqliyyat-tranzit imkanları da gözardı edilməməlidir.

1,770

Analitik Bucaq

23 Nis 2026 04:14

Anlaşma Memorandumunun istiqamətləri

İlk öncə qeyd etmək lazımdır ki, Azərbaycan Respublikası Hökuməti ilə Amerika Birləşmiş Ştatları Hökuməti arasında imzalanmış Anlaşma Memorandumunun məqsədi iki ölkə arasında strateji münasibətlərin möhkəmlənməsi üçün Strateji İşçi Qrupunun yaradılmasıdır. Adı çəkilən qrupun növbəti altı ay ərzində Strateji Tərəfdaşlıq Xartiyasının hazırlanması işi ilə məşğul olması planlaşdırılır. Anlaşma Memorandumunda əsasən
üç istiqamətə diqqət yetirildiyi qeyd edilsə də, bir sıra digər sahələrdə də əməkdaşlığın reallaşması imkanlarının olduğu bildirilir.

- Enerji, ticarət və tranzit – bu istiqamət imzalanan sənədin diqqəti çəkən əsas istiqamətindən biri hesab oluna bilər. Uzun illər enerji sahəsində ABŞ və Azərbaycan arasında strateji səviyyəyə yüksəlmiş əlaqələrin davam edəcəyi və sərmayelərin genişləndiriləcəyi vurğulanır. Qeyd edək ki, Azərbaycan müstəqilliyni əldə etdiyi illərdən etibarən Amerikanın bu sektorda istər siyasi, istərsə də maliyyə (investisiya) dəstəyini hər zaman hiss edib. Bu baxımdan Azərbaycanın iqtisadi uğurlarının və eləcə də strateji enerji ehtiyatlarını dünya bazarlarına çıxara bilməsinin arxasında hər nə qədər icra olunan doğru xarici siyasət dayansa da, rəsmi Vaşinqtonun dəstəyi həyati əhəmiyyət kəsb edib. Çünki ABŞ üçün hər zaman ənənəvi təchizatçıya (Rusiya Federasiyası) alternativ oyunçunun (Azərbaycanın) bazara daxil olması mühüm əhəmiyyət kəsbe dib. Eyni zamanda bu həm də qeyri-dövlət aktorları hesab olunan qlobal enerji şirkətlərinin (BP, Statoil və s.) yeni zonalara açılmaq maraqları ilə üst-üstə düşürdü. Təsadüfi deyil ki, ölkə başçısının səfəri çərçivəsində SOCAR-la “ExxonMobil” şirkəti arasında “Əməkdaşlıq haqqında Memorandum” da imzalanıb. Bu baxımdan “ExxonMobil” şirkəti ilə birgə Xəzər Dənizində enerji əməkdaşlığının genişləndirilməsi istisna edilmir. Həmçinin unutmaq lazım deyil ki, ABŞ və Avropa İttifaqı üçün Azərbaycan yalnız enerji təchizatçısı olaraq yox həm də Mərkəzi Asiyanın dünyaya açılan qapısı olaraq görülür. Bu baxımdan gələcəkdə adıçəkilən regionun enerji məhsullarının Azərbaycan üzərindən qərbə doğru istiqamətlənməsi
ABŞ üçün strateji rola malikdir. Qeyd edək ki, qəbul olunmuş bu baxış nəqliyyat bağlantıları ilə bağlı məsələlərdə də keçərlidir. Təsadüfi deyil ki, ölkə başçısı Vaşinqtonda media nümayəndələrinə verdiyi müsahibədə Zəngəzur Dəhlizinin təkcə dəmiryolu deyil, həm də Azərbaycanın və Xəzərin şərqindən gələcək enerji resurslarının keçəcəyi geniş infrastruktur olaraq düşünüldüyünü bildirdi. Qərb üçün Mərkəzi Asiyaya çıxışın ABŞ-ın bu regionda əsas rəqibləri olan Rusiya və İrana alternativ istiqamət hesab olunan Orta Dəhliz vasitəsi ilə təmin edilməsi həyati əhəmiyyət kəsb edir. Məhz buna görə Anlaşma Memorandumunda regional bağlantılar üzrə infrastrukturun genişləndirilməsi fikri yalnız Azərbaycanla məhdudlaşmır və böyük regionu əhatə edir. Dünyada, o cümlədən Cənubi Qafqazda yaranmaqda olan yeni geosiyasi nizamda ABŞ region ölkələri ilə ticari və iqtisadi əməkdaşlığı genişləndirmək niyyətindədir. Bu, Azərbaycan üçün balanslı və ya çox vektorlu münasibətlərin xarakterinə uyğun yanaşma olsa da, Ermənistan üçün yeni dövrün başlanması deməkdir. Uzun illər boyu Ermənistan tərəfindən icra olunmuş təktərəfli (Rusiya istiqamətli) siyasi və iqtisadi siyasət (real) inklüziv münasibətlərin yaranması ilə əvəz olunmaqdadır. Bu kontekstdə Azərbaycan və Ermənistan hökumət başçılarının iştirakı ilə Vaşinqtonda imzalanmış Birgə Bəyyanamə və “Beynəlxalq Sülh və Rifah naminə Tramp Marşrutu” (TRIPP) bağlantı layihəsi buna bariz misaldır. Nəticədə, ABŞ Azərbaycanla regional əhəmiyyətli enerji və nəqliyyat layihələri üzrə əməkdaşlığını inkişaf etdirməklə yanaşı, həm də regionda iqtisadi mövqelərini gücləndirməyi hədəfləyir.

Analitik Bucaq

23 Nis 2026 04:14

- Müdafiə və terrorizmə qarşı mübarizə - ən mühüm ikinci istiqamət olan müdafiə və terrorizm məsələsi ənənəvi olsa da yenilikləri də əhatə edir. Belə ki, ABŞ ilə Azərbaycan arasında münasibətlərin təməlində enerji mövzusundan sonra hər zaman təhlükəsizlik aspekti diqqət çəkib. Uzun illər ABŞ-ın Əfqanıstandakı hərbi kampaniyasının logistik təminatı Azərbaycan üzərindən təmin edilib və terrorizmə qarşı mübarizə sahəsində bir çox uğurlu işlər reallaşdırılıb. Anlaşma Memorandumunda qeyd edildiyi kimi, müdafiə və terrorizmə qarşı mübarizə sahəsində daha da güclü əməkdaşlığın qurulması planlaşdırılır. Lakin bu münasibətlərin hansı formatda qurulacağı, nə kimi yenilikləri özündə ehtiva edəcəyi hələki məlum deyil. Son illərdə Cənubi Qafqazdakı geosiyasi vəziyyət və Rusiyanın mövqelərinin zəifləməsi kontekstində Ermənistanla ABŞ arasında hərbi əməkdaşlığın dərinləşməsi, hətta Ermənistan ərazilərində birgə hərbi təlimlərin keçirilməsi müşahidə olunub. Bu nümunə rəsmi Bakı ilə də təkrarlana bilərmi? Bu suala hazırda cavab vermək mümkün olmasa da, əməkdaşlığın inkişaf edəcəyi gözləniləndir. Lakin burada mühüm əhəmiyyət kəsb edən mövzu müdafiə məhsullarının satışı ilə bağlı fikirlərin rəsmiləşməsidir ki, bu, müstəqillik tarixində bir ilk hesab oluna bilər. Əslində uzun illər ABŞ tərəfindən Azərbaycana sərhəd təhlükəsizliyinin gücləndirilməsi məqsədi ilə hərbi yardımlar edilirdi. Lakin Donald Tramp tərəfindən 907-ci düzəlişin ləğvi və hazırki administrasiyanın praqmatik xarici siyasi kursu nəzərə alınarsa, hərbi ticarətin ciddi həcmdə genişlənə biləcəyi proqnozlaşdırılır. Bu isə, iki ölkə arasında etimadın güclənməsi və münasibətlərin gələcəyi baxımından vacib əhəmiyyət kəsb edir.

Nəticə

İmzalanmış Anlaşma Memorandumu və Tramp administrasiyasının Azərbaycana münasibəti iki ölkə arasında münasibətlərin yeni, bir üst mərhələyə keçdiyini göstərir. Qeyd edilən istiqamətlər üzrə atılacaq addımlar və əldə olunacaq nəticələrlə bağlı hələlik dəqiq fikir söyləmək mümkün olmasa da, baş verənlər ABŞ-ın regionda mövqelərinin gücləndiyini, bunun isə, hazırki geosiyasi durumda Azərbaycanın milli maraqlarına uyğun istiqamətdə inkişaf etdiyini bildirmək olar.

Analitik Bucaq

23 Nis 2026 04:14

🎥 Video

ABŞ Prezidenti Donald Trampın fərmanına əsasən Müdafiə Nazirliyi (Deparment of Defence) bundan sonra Müharibə Nazirliyi - US Department of War olaraq adlandırılacaq.

Bu hadisə özü-özlüyündə ABŞ üçün yeni dövrün rəsmi olaraq başlandığını göstərmiş olur.

Bəs səbəblər nələrdir ?

👇

1,580

Analitik Bucaq

23 Nis 2026 04:14

📷 Photo

ABŞ-da “Müdafiə”- “Müharibə” ilə əvəzlənir

Dəyişən yalnız sözdür?

Bir müddətdir Donald Tramp tərəfindən ABŞ Müdafiə Nazirliyinin adının Müharibə Nazirliyi kəlməsilə əvəz olunması barədə aparılan müzakirələr artıq rəsmi təsdiqini tapıb. Belə ki, 5 sentyabr tarixində ölkə prezidentinin fərmanı ilə ABŞ-ın Müdafiə Nazirliyi bundan sonra Müharibə Nazirliyi olaraq adlandırılmağa başlanacaq. Lakin bu ifadə ABŞ tarixində yeni deyil, bu baxımdan baş verənlərin kiçik tarixçəsini bilməkdə fayda var.

1,200

Analitik Bucaq

23 Nis 2026 04:14

📷 Photo

1,400

Analitik Bucaq

23 Nis 2026 04:14

📷 Photo

Tarixi Vaşinqton səfəri

II hissə

İmzalanan Anlaşma Memorandumu

Azərbaycan Prezidentinin cari ilin avqust ayında reallaşmış Vaşinqton səfəri Cənubi Qafqazda sülh və tərəfdaşlığın o cümlədən, Ermənistan Respublikası ilə siyasi münasibətlərin qurulması prosesində mühüm əhəmiyyətə malik olsa da, bu, eyni zamanda Azərbaycanın xarici siyasi əlaqələrində tarixi rol oynayır. Səfər çərçivəsində ABŞ ilə Azərbaycan arasında qarşılıqlı maraq doğuran digər tarixi hadisə, Azərbaycan Respublikası Hökuməti ilə Amerika Birləşmiş Ştatları Hökuməti arasında Anlaşma Memorandumunun imzalanması reallaşıb. Bu, iki ölkə arasında əlaqələrin tarixində növbəti bir mərhələ hesab olunur və gələcəkdə tərəflər arasında münasibətlərin genişlənməsini nəzərdə tutur. Beləliklə, bir neçə gün bundan öncə Amerika Dövlət Departamenti tərəfindən ictimaiyyətlə https://president.az/az/articles/view/69974 Anlaşma Memorandumunun əhəmiyyətli bəndlərinə diqqət yetirək.

1,510

Showing 10 of 10 posts

No more posts

Derecelendirme

Giriş yapılması gerekli

Kullanıcı Yorumları (0)

Henüz yorum yok. Deneyiminizi ilk paylaşan siz olun!

İlgili Telegram Kanalları

Loading recommended channels...

Analitik Bucaq

Analitik Bucaq

Sıralama

Üye Büyümesi (Son 3 Gün)

Son Yazılar

Derecelendirme

Kullanıcı Yorumları (0)

İlgili Telegram Kanalları

Andijon IIB | Rasmiy kanal

KLASS FORUM PROMOSYON

Altın Kadro

Zarafshon IIB Rasmiy kanal

Hot Wife Resmi

Guney AZfront

Sahibeler Türkiye

BM Yabancı Diller Merkezi TURKISH

İlgili Telegram Kanalları

Andijon IIB | Rasmiy kanal

KLASS FORUM PROMOSYON

Altın Kadro

Zarafshon IIB Rasmiy kanal

Hot Wife Resmi

Guney AZfront

Sahibeler Türkiye

BM Yabancı Diller Merkezi TURKISH

Kullanıcı Yorumları (0)

Son Yazılar