बाळाला जन्म दिल्यानंतर माझे हार्मोन बदलले, आणि माझा नवरा वारंवार मला म्हणू लागला की माझ्या शरीरातून वास येतो:
“तुझ्याकडून आंबट वास येतो, हॉलमध्ये सोफ्यावर जाऊन झोप. कुणाला सांगू नकोस.”
मी हलकेच काही बोलले, ज्यामुळे त्याला थोडीशी लाज वाटली.
मी तन्वी आहे, वय 29 वर्षं. तीन महिन्यांपूर्वी मी नवी दिल्लीतील एम्समध्ये माझ्या पहिल्या बाळाला जन्म दिला. माझा नवरा राघव शर्मा गुरुग्राममधल्या एका कंपनीत मार्केटिंग मॅनेजर आहे—देखणा, गोड बोलणारा. त्याचा परिवार दक्षिण दिल्लीतील श्रीमंत घराण्यातला. आमचं लग्न फेसबुकवर व्हायरल झालं होतं. सगळ्यांनी म्हटलं, “तन्वी, तू भाग्यवान आहेस.”
पण विहानला जन्म दिल्यानंतर केवळ तीन महिन्यांत माझं आयुष्य उद्ध्वस्त झाल्यासारखं झालं.
बाळानंतर माझ्या शरीरात बदल झाला—वजन जवळपास 20 किलो वाढलं, रंग थोडा काळवंडला, आणि सगळ्यात जास्त त्रासदायक गोष्ट म्हणजे शरीरातून येणारा विचित्र वास. मी कितीही अंघोळ केली, बॉडी डियोडरंट वापरले, तरी वास जात नव्हता. बहुतेक हे प्रसूतीनंतरच्या हार्मोनमुळे होत होतं. अनेक आईंना ही समस्या असते, हे मला माहिती आहे. पण लाजिरवाणं वाटतंच—विशेषतः जेव्हा राघव मला कमीपणा दाखवतो.
एक रात्री, मी बाळाला दूध पाजत होते. तो घरी आला, चेहरा वाकवला आणि सरळ म्हणाला:
“तन्वी, तुझ्याकडून आंबट वास येतोय. आज तू सोफ्यावर झोप.”
मी थक्क झाले. मी समजावलं:
“मी नुकताच बाळाला जन्म दिला आहे, हार्मोन बदलले आहेत. मी तुझी काळजी घेण्याचा प्रयत्न केला आहे.”
त्याने लगेच झटकून टाकलं:
“बहाणे करू नकोस. मी दिवसभर तणावाखाली असतो, घरी आल्यावर हा वास सहन होत नाही. कसली बायको आहेस तू?”
त्या रात्री मी बाळाला घेऊन सोफ्यावर झोपले. उशी अश्रूंनी भिजली होती.
राघव कामाचा बहाणा करून लवकर घराबाहेर पडू लागला, उशिरा घरी यायला लागला. शंका आली, पण मी गप्प राहिले.
माझी आई, सरिता, मुंबईहून नातवाला भेटायला आली. तिने मला थकल्यासारखं पाहिलं आणि विचारलं. सगळं ऐकल्यानंतर ती रागावली नाही. फक्त माझ्या खांद्यावर हात ठेवून म्हणाली:
“गप्प राहा बाळा. अनेकदा पुरुषांना कळतच नाही प्रसूतीनंतर स्त्री किती त्रास सहन करते. वाद घालू नकोस. त्याला स्वतःहून कळू दे.”
मी शांत राहिले, पण वाद वाढत गेला.
एकदा माझ्या मित्रमैत्रिणींसमोर राघव अचानक म्हणाला:
“तन्वी आता म्हाताऱ्या नोकराणीप्रमाणे दिसते, तिच्याकडून वास येतो—मी तिच्या जवळ राहू शकत नाही.”
सगळ्यांच्या हशात मी लाजेने गडप झाले. पण बाळासाठी दात ओठ खात सहन केलं.
एका रात्री तो उशिरा आला. रागाने ओरडला:
“तु जरा स्वतःला बघ—जाड, वासमारी… कुणी सहन करेल का? तुझ्याशी लग्न करणं माझी आयुष्यातली सर्वात मोठी चूक होती!”
डोळ्यांतून पाणी आलं. मला आईचे शब्द आठवले:
“शब्दांनी उत्तर देऊ नकोस. करून दाखव.”
दुसऱ्या दिवशी सकाळी मी कपाट उघडलं, लग्नाचा अल्बम आणि पत्रांचा डबा बाहेर काढला. त्या फोटोंमध्ये तोच राघव होता—जो माझे डोळे पाणावले की व्याकूळ व्हायचा, ज्याला माझं रूप कधीच महत्त्वाचं नव्हतं. आणि ती मी होते—आत्मविश्वासी, हसतमुख, झळाळणारी.
मी आरशात स्वतःकडे पाहिलं. थकलेला चेहरं, विस्कटलेले केस, डोळ्यांखाली काळी वर्तुळे. पण आत कुठेतरी तीच तन्वी होती—जी सगळ्यांच्या नजरेत उठून दिसायची.
त्या दिवशी मी ठरवलं.
बाळाला आईकडे सोपवलं आणि क्लिनिकमध्ये जाऊन डॉक्टरांशी समुपदेशन घेतलं.
डॉक्टर म्हणाले:
“तन्वी, हे पूर्णपणे नॉर्मल आहे. प्रसूतीनंतर हार्मोनल बदलांमुळे असं होतं. औषधं, आहार बदल, थोडं स्वतःसाठी वेळ—सगळं सुधारेल. आणि महत्त्वाचं म्हणजे स्वतःला दोष देणं थांबव.”
मी हळूहळू योगा सुरू केला, आहार सुधारला. आंघोळीनंतर सौम्य सुगंधी तेल वापरू लागले. फक्त तीन आठवड्यांत मी दिसायलाही आणि जाणवायलाही हलकी वाटू लागले.
राघवला फरक जाणवला नाही, उलट टोमणे मारत राहिला. एकदा तो म्हणाला:
“कितीही प्रयत्न केलेस तरी तुझ्यातला वास लपणार नाही.”
पहिल्यांदाच मी शांतपणे उत्तर दिलं:
“राघव, वास माझ्या शरीराचा नाही, तुझ्या शब्दांचा आहे. मी बदलते आहे, आणि बदलणार. पण तू बदलशील का?”
तो क्षणभर थांबला. चेहऱ्यावर अपराधीपणाची झलक दिसली.
काही दिवसांनी त्याच्या ऑफिसमधील एका सहकाऱ्याने मला फोटो पाठवले—राघव तिच्यासोबत डिनर करत होता, खूप जवळीक दाखवत. माझा संशय खरा ठरला.
त्या रात्री मी त्याच्या समोर फोटो ठेवले:
“आता सांग—सहन न होणारा वास कोणाचा आहे? माझ्या हार्मोनचा, की तुझ्या खोटेपणाचा?”
तो गप्प बसला. नजर झुकली.
मी बाळाला उचललं आणि दाराकडे निघाले. आई आधीच म्हणाली होती—“शब्दांनी नाही, कृतींनी बोल.”
त्या दिवशी मी चुपचाप बॅग उचलली आणि आईच्या घरी परतले.
आज मी तन्वी आहे—एक आई, जिला आता ठाऊक आहे की तिची किंमत कुणाच्या शब्दांनी किंवा टोमण्यांनी कमी होत नाही.
आणि जर कुणी मला “आंबट वास” म्हणेल, तर मी हसून उत्तर देईन—
