زیر سقف آسمان

Public

مشاهده کانال

نمی‌توانید بپیوندید؟ @NewHasanMohaddesi

۹.۸k عضو

به‌روزرسانی شده: May 13, 2026 at 8:48 PM

زیر سقف آسمان

زیر سقف آسمان مقام یک جست‌وجوگر است. آرشیو تأملات و پژوهش های دکتر حسن محدثی جامعه شناس و استاد دانشگاه تماس: @Ziresagfeasman2017

@NewHasanMohaddesi offers specialized information about ziresagfeasman2017 for subscribers interested in معنویت

رتبه‌بندی

رتبه‌بندی جهانی

#456

رتبه‌بندی زبان

#45

رتبه‌بندی دسته‌بندی

#23

-1

رشد مشترکان (9 روز گذشته)

مجموع: 9.8K

رشد 24 ساعت: +0 0%

آخرین پست‌ها

زیر سقف آسمان

۴ خرداد ۱۴۰۵، ۱۳:۱۲

📷 Photo

♦️هنر و امکان با خود زیستن: در باره‌ی یک نقاشی از تجویدی

✍حسن محدثی‌
۳ اردی‌بهشت ۱۴۰۵

هر جا می‌رفت و هر جا می‌نگریست، فقط او را می‌دید. پس قلم برداشت و به صد صورت او را تصویر کرد؛ هر یک در شکلی و وضعی و حالی و هر بار همانی که بود. سال‌ها و سال‌ها گذشت و او جز صورت نگار خویش نگارگری نکرد. جز او نمی‌دید و جز با او نمی‌زیست. او همه‌ی وجود اش را پر کرده بود و جایی برای اندیشیدن به غیر و حضور غیر نمانده بود.

چنان از نگار پر بود که در نگارگری به توحید رسید؛ موحد بودن نه با تمرین که با آلوده‌گی و آغشته‌گی. اخلاصی بدون زهد و تکلیف دینی و خلوت‌گزینی‌ی عارفانه و اخلاصی در دل زنده‌گی‌ی روزمره و بدون عزلت‌گزینی.

نگارگر چنان با صورت نگار عجین بود که در درون و بیرون جز نگار نمانده بود. پس هر چه از وجود و قلم اش می‌تراوید، صورت محبوب بود. هزار بار نگارگری کرد و هزار چهره از نگار آفرید؛ هر یک به‌گونه‌ای و هر یک همان یکی. هنرمند سال‌ها با خود زیست و هنر اش جهان زیبا و گرم و پرشکوه درون اش را در برابر اش نهاد. او هر بار که قلم به‌دست گرفت، با جهان درون اش یگانه شد.

#هنر
#نگارگری
#علی_اصغر_تجویدی

1,950

زیر سقف آسمان

۴ خرداد ۱۴۰۵، ۱۳:۱۲

📷 Photo

dr. Meerten Berend ter Borg, 1946-2017 On December 26, 2017

تاریخ نشر: ۱ اردی‌بهشت ۱۴۰۵

http://www.meertenterborg.net/meerten-ter-borg

#جامعه‌شناسی_دین
#میرتن_برند_تر_بورگ

1,280

زیر سقف آسمان

۴ خرداد ۱۴۰۵، ۱۳:۱۲

📷 Photo

♦️آزادی‌ی هم‌کار عزیز جامعه‌شناس

سعید آمد❤️

✍حسن محدثی‌ی گیلوایی
۲ اردی‌بهشت ۱۴۰۵

دی‌روز دوست عزیزی خبر داد که هم‌کار عزیز و ارج‌مند و محقق توانا دکتر سعید مدنی آزاد شده است. امیدوار ام وجود عزیز و ارج‌مند این هم‌کار و دوست عزیزمان از بلا و گزند دور بماند و به‌زودی بتواند به تحقیقات ارزش‌مند خود بازگردد!

امیدوار ام خبر آزادی‌ی او این دفعه راست باشد و مثل بار قبل تکذیب نشود!

#سعید_مدنی

1,570

زیر سقف آسمان

۴ خرداد ۱۴۰۵، ۱۳:۱۲

♦️آتش‌بس و الزام به اخذ تصمیمات قاطع و مهم

✍حسن محدثی‌ی گیلوایی
۱۹ فروردین ۱۴۰۵


۳۹ روز دشوار (از ۹ اسفند تا ۱۹ فروردین) را گذراندیم. با صدای بمب نفس کشیدیم و گاه از خواب پریدیم و هر لحظه برای ایران و مردمان اش نگران بودیم. نگرانی در مورد زیرساختارها و ویران شدن سرمایه‌های کشور که در طی دهه‌ها حاصل آمده است، لحظات بسیار دشوار و غم‌انگیزی برای ما رقم زد.

اما اکنون در لمحه‌ی آتش‌بس قرار داریم و معنای آن این است که نوعی خردمندی از دو سو و نیز از جانب میان‌جی‌گران در کار آمده است و این امری مثبت است.

با این حال، دوره‌ی آتش‌بس (دو هفته) دوره‌ی کوتاهی است و در این دوره‌ی کوتاه دو طرف جنگ الزاما ناگزیر اند تصمیمات قاطع و مهمی بگیرند و همین تصمیمات قاطع و مهم از سوی دو طرف، می‌تواند سرنوشت نهایی‌ی این جنگ را تعیین کند؛ زیرا لمحه‌ی آتش‌بس ادامه‌ی راه را برای دو طرف تعیین خواهد کرد و این وضعی را رقم خواهد زد که بازگشت به قبل آن ممکن نخواهد بود. در واقع، لمحه‌ی آتش‌بس بسیار سرنوشت‌ساز خواهد بود.

لاجرم، باید منتظر بمانیم و ببینیم دو طرف چه مواضعی اتخاذ خواهند کرد و چه امتیازهایی را مطالبه خواهند کرد و چه امتیازهایی خواهند داد. این خاصیت چنین مذاکراتی است. امیدوار ام نتیجه، معطوف به صلحی پای‌دار باشد و جامعه‌ و مردم ما را از آسیب بیش‌تر مصون بدارد!

#جنگ
#ایران
#امریکا
#اسرائیل
#آتش_بس

1,640

زیر سقف آسمان

۴ خرداد ۱۴۰۵، ۱۳:۱۲

📷 Photo

♦️یک جامعه‌شناس دین هلندی و مقاله‌ی مهم اش

✍حسن محدثی‌ی گیلوایی
۱ اردی‌بهشت ۱۴۰۵

مدت‌ها بود که چیزی ترجمه نکرده بودم، اما ضرورتی پیش آمد و مقاله‌ای از میرتن ب. تر بورگ استاد دانش‌گاه لایدن هلند ترجمه کردم. مقاله اش بسیار مهم و ارزش‌مند بود و ترجمه اش نیز خیلی وقت ام را گرفت.

جست‌وجو کردم که ببینم او کیست و از قضا دریافتم که جامعه‌شناس دین است. مقاله اش آن‌قدر پرمحتوا و ارزش‌مند بود که تمایل پیدا کردم آثار اش را بیابم و بخوانم.

پروفسور بورگ متاسفانه در روزهای آخر دسامبر سال ۲۰۱۷ میلادی فوت شده است و من خیلی دیر با او آشنا شدم! اما گفتم بد نخواهد بود که او را به مخاطبان محترم زیر سقف آسمان معرفی کنم.

امیدوار ام بتوانم مقاله‌‌ای را که از او ترجمه کرده ام، در مجله‌ای علمی منتشر کنم!

dr. Meerten Berend ter Borg, 1946-2017 On December 26, 2017

#جامعه‌شناسی_دین
#میرتن_برند_تر_بورگ

1,190

زیر سقف آسمان

۴ خرداد ۱۴۰۵، ۱۳:۱۲

♦️دو نعمت یا چهار نعمت؟! تاملی در سخن پلوتارک

✍حسن محدثی‌ی گیلوایی
۱۴ فروردین ۱۴۰۵


دقایقی پیش همین نزدیکی‌ها بمباران شد. هر روز بیش‌تر از دی‌روز احساس خطر می‌کنیم. اما من در همین شرایط در حال خواندن کتاب قریب هشت‌صد صفحه‌ای‌ی "قیصر و مسیح" (جلد سوم تاریخ تمدن ویل دورانت) هستم تا فصل آخر کتاب کورش، جنگ‌جوی جهان‌گشای چندخداپرست را تکمیل کنم. اگر زنده بمانم، تا پایان جنگ، مطالعه‌ی این کتاب را تمام می‌کنم.

در صفحه‌ی ۵۴۷ این کتاب، سخنی قابل تامل از زبان پلوتارک یا پلوتارخوس (۱۲۷-۴۶ میلادی)، مورخ یونانی-رومی، آمده است:

"پلوتارک می‌گفت که دولت بالاتر از هر چیز باید دو نعمت به ملت بدهد: آزادی و صلح. او می‌نویسد "دربارة صلح احتیاجی نیست که ذهنمان را مشغولش کنیم، زیرا هرگونه جنگی پایان یافته است. در مورد آزادی هم آن‌قدر آزادی داریم که حکومت [روم] به ما داده است؛ و شاید داشتن آزادی بیش از این هم به صلاحمان نبود" (دورانت، ۱۳۷۶: ۵۴۷؛ ترجمه‌ی حمید عنایت، پرویز داریوش، و علی‌اصغر سروش. تهران: نشر علمی و فرهنگی، چاپ پنجم).

اما من فکر می‌کنم سخن پلوتارک ناقص و ناکافی است و با اجازه اش این‌گونه تکمیل اش می‌کنم:

دولت بالاتر از هر چیز وظیفه دارد به ترتیب، چهار نعمت را برای ولی نعمت خود، ملت، تامین کند:

امنیت، آزادی، عدالت، و رفاه.

امنیت پیش‌نیاز آزادی، آزادی پیش‌نیاز عدالت، و این هر سه پیش‌نیاز رفاه اند.


#ملت
#رفاه
#جنگ
#دولت
#آزادی
#عدالت
#امنیت
#پلوتارک
#تاریخ_روم
#تاریخ_ایران
#ویل_دورانت

1,720

زیر سقف آسمان

۴ خرداد ۱۴۰۵، ۱۳:۱۲

♦️ما به کدام نقطه‌ی تاریخ تعلق داریم؟ اشاره‌ای به تهدید ضد انسانی‌ی رئیس جمهور امریکا

✍حسن محدثی‌ی گیلوایی
۱۳ فروردین ۱۴۰۵

دونالد ترامپ رییس جمهور امریکا دی‌شب در بخشی از سخن‌رانی اش گفته است:

«امشب می‌توانم بگویم که در مسیر تکمیل تمام اهداف نظامی آمریکا در مدت کوتاهی هستیم، خیلی زود. ما قرار است طی دو تا سه هفته آینده به آنها ضربه بسیار سختی وارد کنیم. ما قرار است خیلی زود آنها را به عصر حجر، جایی که به آن تعلق دارند، برگردانیم.»
https://t.me/SharghDaily

این سخن، به‌غایت تهدید‌آمیز و نیز ضد انسانی است؛ اما در جنگ حلوا پخش نمی‌کنند. در یادداشتی که در پنج اسفند (چهار روز قبل از شروع جنگ) نوشتم، گفتم که چنین جنگی نابرابر خواهد بود و می‌تواند آسیب‌های جبران‌ناپذیری به کشورمان وارد کند.

در چنین جنگی هیچ تضمینی وجود ندارد که تمامی قوانین و مقررات و معاهدات بین‌المللی مورد توجه قرار گیرد؛ خصوصا اگر کسانی چون ترامپ و نتانیاهو ره‌بری‌ی طرف متخاصم جنگ را برعهده داشته باشند.

یکی از نقدهای جدی به سیاست در جوامع غربی از نظر من -از موضع غرب‌نگری‌ی انتقادی- همین است که سیاست غربی دست‌کم در مورد مردمان دیگر، ارزش‌های دنیای مدرن را به‌آسانی نادیده می‌گیرد و زیر پا می‌نهد.

اما در این سخنان ضد انسانی، یک نکته‌ی تامل‌برانگیز هست. ترامپ گفته آن‌ها به "عصر حجر" تعلق دارند. او بالابینانه به ما غیر غربیان می‌نگرد و این، در نگاه استعماری و ضد انسانی‌ی استعمارگران غربی به مردمان دیگر، امر تازه‌ای نیست؛ اگر چه اینک دیگر بسیاری از خود غربیان هم به این نگاه منتقد اند (اما از ترامپ توقع زیادی نمی‌شود داشت). البته، توجه به سخنان قبلی‌ی ترامپ به‌تر می‌تواند مدلول سخن او را مشخص سازد.

اما بیاییم گوینده را رها کنیم و از او و افکار کوتاه اش، بسی فراتر برویم و از منظری اندیشه‌ورانه به خود سخن توجه کنیم و آن‌‌گاه بپرسیم:

ما به کدام عصر تعلق داریم؟ چرا؟ اصلا این "ما" کیست و چیست؟

این پرسش از موقعیت‌مندی‌ی تاریخی سخن می‌گوید و پرسش دیگری را می‌زایاند:

اصلا چه‌گونه و با چه معیار یا معیارهایی می‌توان موقعیت‌مندی‌ی تاریخی‌ی یک جامعه را تعیین کرد؟

🔻راستی سیزده‌به‌در امسال مصادف شده با روز سی و چهارم جنگ. در ایام نامیمون جنگی، سیزده‌به‌در به شما مبارک! امیدوار ام سلامت باشید و جنگ نیز زودتر به پایان برسد!

#جنگ
#عصر_حجر
#عصر_مدرن
#دونالد_ترامپ
#سیزده_به_در
#سیاست_غربی
#غرب‌نگری_انتقادی
#موقعیت‌مندی_تاریخی

زیر سقف آسمان

۴ خرداد ۱۴۰۵، ۱۳:۱۲

♦️وقتی جهان مشترک ترک برمی‌دارد:
دیاسپورا و  لغزشِ داوری سیاسی با تکیه بر اکسل هونت و هانا آرنت
ص۳

✍کاوه طالبم
۸ فروردین ۱۴۰۵

از این‌رو، خطاست اگر این وضعیت را به «کم‌فهمی» یا «سطحی‌بودن» تقلیل دهیم. مسئله بسیار عمیق‌تر است. آنچه آسیب می‌بیند، نه صرفاً کیفیت ذهنی افراد، بلکه شرایط اجتماعیِ عقلانیت سیاسی است. عقلانیت سیاسی فقط درون ذهن ساخته نمی‌شود؛ در نسبت با دیگری، در معرض صداهای متکثر، و در پیوند با جهانی مشترک شکل می‌گیرد. هرجا شناسایی آسیب ببیند، صدا لغزان شود و جهان مشترک ترک بردارد، داوری سیاسی نیز مستعد اختلال می‌شود. این اختلال می‌تواند خود را در صورت‌های مختلفی نشان دهد: در دوقطبی‌سازی، در اخلاقی‌کردن خامِ سیاست، در ناتوانی از فهم منطقه‌های خاکستری و در بی‌حوصلگی نسبت به پیچیدگی زندگی واقعی.
البته این تحلیل فقط زمانی معتبر است که به تعمیمی کور تبدیل نشود. دیاسپورای ایرانی یک‌دست نیست. در میان ایرانیان مهاجر و تبعیدی، هم تحلیل‌گران بسیار دقیق و حساس وجود دارند و هم موضع‌گیری‌های شتاب‌زده و انتزاعی. فاصله، گاه امکان دیدن چیزهایی را فراهم می‌کند که از درون میدان کمتر دیده می‌شود. بسیاری از مهم‌ترین نقدها به قدرت و بسیاری از شریف‌ترین صداهای اعتراضی، دقیقاً از دل همین دیاسپورا برآمده‌اند. اما همین فاصله، اگر به‌جای یک موقعیتِ مشروط، به منبعی برای یقینِ مطلق بدل شود، به سرچشمه خطا تبدیل می‌شود. مسئله، پس، طرد دیاسپورا نیست؛ مسئله، فهم خطرهای نهفته در وضعیت دیاسپوریک است.

اگر از هونت یاد می‌گیریم که فرد بدونِ شناسایی، رابطه‌ای مثبت و استوار با خود نمی‌سازد و اگر از آرنت می‌آموزیم که بدونِ جهان مشترک، داوری سیاسی فرومی‌پاشد، آن‌گاه می‌توان بهتر فهمید که چرا بخشی از عقلانیت سیاسی در دیاسپورای ایرانی به انتزاع میل می‌کند. این میل نه حاصل شرارت است، نه لزوماً حاصل ناآگاهی؛ بلکه محصول وضعیتی است که در آن، هم شناسایی آسیب دیده، هم صدا ثبات ندارد و هم پیوند با جهان مشترک سست شده است. در چنین شرایطی، فرد هنوز درباره‌ی مردمی سخن می‌گوید که دیگر با آن‌ها در یک جهانِ زیسته‌ی مشترک زندگی نمی‌کند اما گمان می‌کند همچنان می‌تواند به‌جای آنان، برای آنان و گاه حتی علیه پیچیدگی زندگی آنان حکم صادر کند.

در نهایت، مسئله‌ی دیاسپورای ایرانی فقط دوری از وطن نیست. مسئله، دوری از وطن در شرایطی است که هم شناسایی در جامعه‌ی میزبان ناقص و مشروط است، و هم رابطه با جامعه‌ی مبدأ به‌آسانی در قالب تجربه‌ای زنده و مشترک بازسازی نمی‌شود. از خلال هونت می‌توان فهمید این وضعیت چگونه بر رابطه‌ی فرد با خود و بر اعتماد به صدای خویش اثر می‌گذارد؛ و از خلال آرنت می‌توان دید چگونه همین وضعیت، جهان مشترک و در نتیجه، امکان داوری سیاسیِ پخته را فرسوده می‌کند.

همانطور که ذکر شد وقتی شناسایی آسیب می‌بیند، صدا می‌لغزد؛ وقتی صدا می‌لغزد، جهان مشترک ترک برمی‌دارد؛ وقتی جهان مشترک ترک برداشت، سیاست نه تنها دیگر محل سنجش واقعیت نیست بلکه به میدان فرافکنی آرزوها، خشم‌ها و یقین‌های بی‌هزینه بدل می‌شود. اگر بخواهیم خطای داوری سیاسیِ بخشی از دیاسپورای ایرانی را بفهمیم، باید آن را از همین‌جا بفهمیم: نه از بیرون‌بودنِ صرف، بلکه از جایی که فرد دیگر با جامعه‌ای که درباره‌اش حکم می‌دهد، در یک افق زنده و مشترک زندگی نمی‌کند، اما هنوز خود را مجاز می‌بیند که پیچیدگی آن زندگی را به سود تصویرهای سیاسیِ خویش کنار بزند و فاجعه از همان لحظه آغاز می‌شود که سیاست، به‌جای فهم واقعیت، جانشین آن می‌شود.



#هانا_آرنت
#اکسل_هونت
#جهان_مشترک
#به_رسمیت_شناختن

زیر سقف آسمان

۴ خرداد ۱۴۰۵، ۱۳:۱۲

📷 Photo

♦️لزوم زیست مراقبانه در شرایط جنگی: واکنش یک‌ گیلک به چهار هفته جنگ (آبی‌ی اول از چپ) و پاسخ استاد ارج‌مند خوش‌نویسی محمد توکلی به وی با دادن تایید و سه سرمشق استادانه
۸ فرودین ۱۴۰۵


امیدوار ام هم‌وطنان عزیزمان در این شرایط جنگی، زیست مراقبانه را در پیش بگیرند و کنار هم باشند و تاب‌آوری‌ی هم را بالا ببرند! خوش‌بختانه این زیست مراقبانه در رفتار بسیاری از مردم ما در این ایام دیده می‌شود و آموختنی است!

امیدوار ام این جنگ زودتر به پایان برسد و کشور ما و هم‌وطنان عزیزمان کم‌تر آسیب ببینند!

تاب‌آوری بالا و هم‌راهی‌ی مردم با هم در این شرایط ضروری است و این هم‌راهی‌ها و مراقبت‌ها، سبب رفع خسته‌گی و تجدید قوا می‌شود.

🔻توضیح: "خستا ببوستم" یعنی خسته شدم. با سپاس از آقای قربانی‌ی عزیز!

#جنگ
#ایران
#امریکا
#اسرائیل
#تاب‌آوری
#زیست_مراقبانه

1,890

زیر سقف آسمان

۴ خرداد ۱۴۰۵، ۱۳:۱۲

♦️وقتی جهان مشترک ترک برمی‌دارد:
دیاسپورا و  لغزشِ داوری سیاسی با تکیه بر اکسل هونت و هانا آرنت
ص۲

✍کاوه طالبم
۸ فروردین ۱۴۰۵

حال اگر این دو چارچوب را کنار هم بگذاریم، نتیجه روشن‌تر می‌شود: کسی که در یگانگیِ خود به رسمیت شناخته نمی‌شود، در صدای خود نیز دچار تزلزل می‌شود. وی ممکن است بسیار سخن بگوید، اما همواره با این خطر روبه‌روست که سخنش نه به‌عنوان اندیشه‌ای مستقل، بلکه به‌عنوان نمونه‌ای از یک روایت آشنا مصرف شود. مهاجر ایرانی اغلب در چنین وضعی قرار می‌گیرد؛ در جامعه‌ی میزبان، صدایش ممکن است به روایتِ قابل‌مصرفِ «تبعیدیِ آمده از کشوری سرکوب‌شده» تقلیل یابد؛ و در فضای ایرانی، همان صدا ممکن است به دلیل تجربه دو زیست متفاوت، پیشاپیش کم‌اعتبار تلقی شود. در هر دو سو، او سخن می‌گوید، اما جایگاه شنیده‌شدنش بی‌ثبات است.
از دل این بی‌ثباتی، مسئله‌ای پدید می‌آید که برای آرنت بنیادی است: مسئله‌ی جهان مشترک؛ جهان مشترک همان فضای میانی است که در آن انسان‌ها می‌توانند، با وجود تفاوت‌ها، درباره‌ی امر عمومی با یکدیگر سخن بگویند. این جهان نه صرفاً مجموعه‌ای از نهادهاست و نه امری انتزاعی؛ با گفت‌وگو، حضور، تکثر و امکانِ نسبت‌گرفتن با دیدگاه دیگران ساخته می‌شود. وقتی این جهان آسیب می‌بیند، جامعه دیگر به حوزه‌ای از داوری مشترک تبدیل نمی‌شود بلکه به مجموعه‌ای از صداهای پراکنده بدل می‌شود که هم‌زمان حرف می‌زنند، بی‌آن‌که واقعاً یکدیگر را در افق فهم خود وارد کنند.

آرنت داوری سیاسی را نیز دقیقاً در نسبت با همین جهان مشترک می‌فهمد. داوری سیاسی فقط داشتنِ نظر نیست. هرکس می‌تواند نظر داشته باشد. داوری سیاسی زمانی پخته می‌شود که فرد بتواند از حصار تجربه‌ی شخصیِ خود بیرون بیاید و واقعیت را در نسبت با تکثر بسنجد؛ یعنی بتواند وجودِ دیگری را در ذهن حاضر کند و امر عمومی را نه فقط از زاویه‌ی خواست یا خشم خویش، بلکه در میدانِ پیچیده‌ی تجربه‌های متفاوت ببیند. در این معنا، قضاوت سیاسیِ عقلانی فقط از اطلاعات حاصل نمی‌شود بلکه از «تکثرِ تجربه‌شده» حاصل می‌شود.

سوژه‌ی دیاسپوریک، به‌ویژه در تجربه ایرانی، دقیقاً در همین نقطه با یک دشواری ساختاری مواجه است. او از یک سو در جامعه‌ی میزبان با شناساییِ ناقص یا مشروط روبه‌روست، و از سوی دیگر، نسبتش با جامعه‌ی مبدأ دیگر نسبتِ حضورِ بی‌واسطه نیست. او ایران را از خلال خبرها، شبکه‌های اجتماعی، خاطره، تماس‌های پراکنده، خشم، امید یا فقدان تجربه می‌کند؛ این بدان معنا نیست که چیزی از ایران نمی‌فهمد. بحث به‌هیچ‌وجه بر سر ناآگاهی خام نیست. بحث بر سر آن است که شرایط دسترسی او به واقعیت ایران، دیگر همان شرایط زندگی‌کردن در آن واقعیت نیست. او با جامعه‌ای سروکار دارد که دیگر در متن زیست روزانه‌ی آن حاضر نیست.

این فاصله، اگر با گفت‌وگوی پیوسته، گوش‌سپردن جدی و نوعی فروتنی سیاسی همراه نشود، می‌تواند داوری سیاسی را به سمت انتزاع سوق دهد که در نخستین مثال  می‌توان آن را در لحظات اوجِ بحران‌های سیاسی دید؛ در چنین لحظاتی، بخشی از دیاسپورا جامعه‌ی ایران را چنان تصویر می‌کند که گویی یک فاعلِ یک‌دست، آماده و هم‌سو است؛ گویی مردم فقط منتظر جرقه‌ای نهایی‌اند و اگر آن جرقه زده نمی‌شود، علت را باید در ترس یا انفعال خودِ مردم جست. در این تصویر، چیزهایی حذف می‌شوند که برای هر داوری سیاسی تعیین‌کننده ‌است: فرسایشِ مزمن، محاسبه‌ی هزینه، وابستگی‌های خانوادگی، ناامنیِ شغلی، ترس از فروپاشی معیشت و شکنندگیِ نهادهای روزمره. جامعه، به‌جای آن‌که واقعیتی پیچیده و چندلایه دیده شود، به صحنه‌ای برای فرافکنی میل سیاسی بدل می‌شود.

مثال دوم را می‌توان در دفاع از راه‌حل‌های قطعی و پرهزینه دید. گاه بخشی از گفتار دیاسپوریک چنان از تحریمِ حداکثری، مداخله‌ی بیرونی دفاع می‌کند که گویی هزینه‌ی این راه‌حل‌ها امری فرعی است و آنچه اهمیت دارد فقط رسیدن به نتیجه‌ی سیاسی مطلوب است. در این‌جا مسئله الزاماً سوءنیت نیست. چه‌بسا مدافع چنین مواضعی، انسانی صادق و عمیقاً خشمگین از وضعیت موجود باشد. اما اگر میان داوری او و تجربه کسانی که باید بهای این نسخه‌ها را در قالب فقر، ناامنی، ازهم‌گسیختگی زندگی روزمره یا خشونت بپردازند فاصله‌ای جدی وجود داشته باشد، قضاوت او به‌سادگی به انتزاع می‌لغزد. در این لحظه، سیاست از سنجش واقعیت جدا می‌شود و به تجلی آرزوهای بزرگ بدل می‌گردد.

👇👇👇
#هانا_آرنت
#اکسل_هونت
#جهان_مشترک
#به_رسمیت_شناختن

زیر سقف آسمان

۲۰ اردیبهشت ۱۴۰۵، ۱۸:۳۳

📷 Photo

♦️وقتی جهان مشترک ترک برمی‌دارد:
دیاسپورا و  لغزشِ داوری سیاسی با تکیه بر اکسل هونت و هانا آرنت

✍کاوه طالبم
۸ فروردین ۱۴۰۴



🔸محدثی: در این مدت مطلب جدی‌ای در باره‌ی داوری‌های سیاسی و نزاع‌های سیاسی‌ی موجود در میان ایرانیان نخوانده بودم. ممنون‌ام از کاوه‌ی عزیز به‌خاطر این نوشته‌ای که برای من فرستاده. از این نوشته آموختم و از خواندن آن لذت بردم. این مقاله‌ای درخشان است؛ بدون سوگیری و بدون توهین به هیچ طرفی، و وفادار به یک منطق نظری‌ی محترم و ارج‌مند!

👇👇👇
#هانا_آرنت
#اکسل_هونت
#جهان_مشترک
#به_رسمیت_شناختن

884

زیر سقف آسمان

۲۰ اردیبهشت ۱۴۰۵، ۱۸:۳۳

♦️وقتی جهان مشترک ترک برمی‌دارد:
دیاسپورا و  لغزشِ داوری سیاسی با تکیه بر اکسل هونت و هانا آرنت
ص۱

✍کاوه طالبم
۸ فروردین ۱۴۰۵

بحث درباره‌ی دیاسپورای ایرانی، اغلب میان دو داوریِ شتاب‌زده گرفتار می‌ماند. داوری نخست، فاصله از ایران، زندگی در جوامع آزادتر و دسترسی به رسانه‌ها و منابع بیشتر را نوعی امتیاز معرفتی می‌فهمد و برای مهاجران ایرانی نوعی برتری تحلیلی قائل می‌شود. داوری دوم، درست در نقطه مقابل، دیاسپورا را جمعی می‌بیند بریده از واقعیت، گرفتار نوستالژی و آماده برای صدور نسخه درباره‌ی جامعه‌ای که خود دیگر در متن پرهزینه‌ی آن زندگی نمی‌کند. هر دو داوری، با آن‌که بخشی از حقیقت را در خود دارند، در نهایت ساده‌سازند. مسئله نه ستایش یک‌پارچه‌ي دیاسپوراست و نه تخطئه‌ي یکسره آن. مسئله این است که داوری سیاسی در چه شرایطی شکل می‌گیرد و چرا در وضعیت دیاسپوریک، بخشی از این شرایط مختل می‌شود.

در این نوشته می‌کوشم با تکیه بر دو دیدگاه مهم، یکی نزد اکسل هونت و دیگری نزد هانا آرنت، این اختلال را توضیح دهم. از هونت، مفهوم به‌رسمیت‌شناسی را وام می‌گیرم تا نشان دهم اختلال در شناسایی فقط یک مسئله روانی یا هویتی نیست بلکه بر رابطه‌ی فرد با خود، بر اعتماد او به صدای خویش و در نهایت بر نحوه حضورش در عرصه‌ی عمومی اثر می‌گذارد. از آرنت، مفهوم جهان مشترک و فهم او از داوری سیاسی را می‌گیرم تا روشن شود قضاوت سیاسیِ پخته فقط از دانش و اطلاعات حاصل نمی‌شود بلکه به حضور در جهانی مشترک، مواجهه با تکثر و امکانِ شنیدن و شنیده‌شدن وابسته است.

ادعای اصلی این نوشته روشن است: بخشی از خطاهای داوری سیاسی در دیاسپورای ایرانی را باید نه فقط با کمبود اطلاعات یا هیجان‌زدگی، بلکه با اختلال در به‌رسمیت‌شناسی، تزلزلِ صدا و گسست از جهان مشترک توضیح داد. مسئله فقط این نیست که فرد مهاجر چه می‌داند و چه نمی داند؛ مسئله مهم این است که از چه جایگاهی سخن می‌گوید، در چه افقی شنیده می‌شود و نسبت او با واقعیت زیسته‌ی جامعه‌ای که درباره‌اش حکم می‌دهد تا چه حد زنده و بی‌واسطه مانده است.

نقطه‌ی عزیمت هونت این است که انسان در تنهاییِ محض به خویشتن دست پیدا نمی‌کند. فرد برای آن‌که بتواند رابطه‌ای مثبت با خود برقرار کند، نیاز دارد از سوی دیگری در آنچه خاص و یگانه‌ی اوست تصدیق شود. شناسایی، در این معنا، نه صرفاً دیده‌شدن است و نه حتی تحسین‌شدن؛ چنانکه ممکن است فردی بسیار مورد توجه قرار گیرد اما هنوز به رسمیت شناخته نشده باشد. شناسایی زمانی رخ می‌دهد که فرد در آن چیزی دیده شود که او را از دیگران متمایز می‌کند؛ در صدا، توانایی، تجربه و یا شیوه‌ی خاصِ بودنش در جهان. از این‌رو، شناسایی شرطی برای شکل‌گیری اعتمادبه‌نفس، عزت‌نفس و امکانِ تحققِ فردیت است.

برای روشن‌ترشدن بحث، یک مثال ساده کافی است. مهاجری ایرانی را در نظر بگیریم که در جامعه‌ی میزبان به موفقیت حرفه‌ای چشمگیری دست یافته است: مثلا  مهندس است یا استاد دانشگاه است. او محترم است،  حتی ممکن است مدام از او به‌عنوان «نمونه‌ی موفق مهاجر» یاد شود؛ اما آیا این موفقیت لزوماً به معنای شناسایی است؟ نه. چه‌بسا او دقیقاً در همان لحظه‌ای که تحسین می‌شود، درون یک تصویر کلی حل شده باشد: «ایرانیِ باهوش و سخت‌کوش»، «زن قدرتمند خاورمیانه‌ای» یا «صدای مقاومت از سرزمین بحران». این توصیف‌ها در ظاهر مثبت‌اند اما هنوز فرد را در یگانگیِ خودش به رسمیت نمی‌شناسند. او دیده می‌شود، اما در قالبی از پیش‌ساخته؛ شنیده می‌شود، اما نه لزوماً با صدای خودش.

اینجاست که تمایز میان موفقیت و شناسایی اهمیت پیدا می‌کند. موفقیت می‌تواند منزلت اجتماعی بیاورد، اما لزوماً عزتِ ناشی از شناسایی را نمی‌آورد. فرد ممکن است در بیرون کامیاب باشد، اما در درون همچنان با این احساس زندگی کند که آنچه در او خاص و یگانه است، به‌تمامی شنیده نشده است. چنین شکافی فقط به زندگی خصوصی او مربوط نمی‌شود؛ دیر یا زود بر کیفیت حضور او در فضای عمومی نیز اثر می‌گذارد.

در این‌جا دیدگاه هونت و آرنت به یکدیگر می‌رسد. اگر از منظر هونت، شناسایی شرطِ شکل‌گیری رابطه‌ی مثبت با خود است، از منظر آرنت، ظهور انسان در جهان سیاسی به صدا و جهان مشترک وابسته است. انسان نزد آرنت فقط با زنده‌بودن و کارکردن تعریف نمی‌شود؛ او در گفتار و کنش، در میان دیگران، خود را آشکار می‌کند. سیاست، به این معنا، نه صرفاً دستگاه حکومت، بلکه صحنه‌ای است که در آن انسان‌ها با سخن‌گفتن و عمل‌کردن، خود را به یکدیگر نشان می‌دهند. از این‌رو، صدا صرفاً امکان حرف‌زدن نیست؛ امکانِ آن است که سخنِ فرد در عرصه عمومی، حامل اعتبار باشد و به‌عنوان سخنِ یک سوژه شنیده شود.


👇👇👇
#هانا_آرنت
#اکسل_هونت
#جهان_مشترک
#به_رسمیت_شناختن

زیر سقف آسمان

۲۰ اردیبهشت ۱۴۰۵، ۱۸:۳۳

📷 Photo

♦️وفات خواننده‌ی "سلطان قلب‌ها" را تسلیت عرض می‌کنم!
۲۹ اسفند ۱۴۰۴


#هنر
#عارف
#سلطان_قلب‌ها

1,220

زیر سقف آسمان

۲۰ اردیبهشت ۱۴۰۵، ۱۸:۳۳

📎 File

♦️سلطان قلب‌ها

🎤عارف
بازنشر: ۲۹ اسفند ۱۴۰۴

#هنر
#عارف
#سلطان_قلب‌ها

1,230

زیر سقف آسمان

۸ اردیبهشت ۱۴۰۵، ۰۵:۲۶

♦️خبر بازداشت دکتر قربان عباسی، هم‌کار جامعه‌شناس در نقده و صاحب کانال تلگرامی‌ی سرای نسک:👇

✍حسن محدثی‌ی گیلوایی
۱۷ اسفند ۱۴۰۴

https://t.me/Essarat

متاسفانه با خبر شدم در بحبوحه‌ی جنگ با امریکا و اسرائیل، دوست عزیز و هم‌کار جامعه‌شناس خوش‌قلم‌مان دکتر قربان عباسی، نویسنده‌ی کانال تلگرامی‌ی سرای نسک، بازداشت شده است!

🔻لینک کانال سرای نسک:
https://t.me/nasaksara

#جامعه‌شناس
#قربان_عباسی

1,640

زیر سقف آسمان

۸ اردیبهشت ۱۴۰۵، ۰۵:۲۶

📷 Photo

♦️نوروز بر مردم عزیز و فاجعه‌دیده‌ی ایران مبارک! به امید صلح و شادی و پیروزی‌ برای مردم!

✍حسن محدثی‌ی گیلوایی
۲۹ اسفند ۱۴۰۴


دی‌روز مقاله‌ای یا بگویم یادداشتی در باره‌ی جنگ نوشتم که متاسفانه به خاطر فقدان اینترنت نتوانستم منتقل و منتشر اش کنم! عنوان اش هست: جنگ بدون جبهه، اما با جابه‌جایی‌ی خط مقدم.

به‌محض این‌که میسر شود، در این‌جا منتشر اش خواهم کرد.

نوروز بر شما مبارک باشد! امیدوار ام همه‌گی سلامت باشید و از صدمات و لطمات این جنگ بی‌گزند بمانید!

#جنگ
#نوروز
#جنگ_بدون_جبهه
#جابه‌جایی_خط_مقدم

1,090

زیر سقف آسمان

۲۴ فروردین ۱۴۰۵، ۱۷:۲۵

♦️جنگ سوم آغاز شد

✍حسن محدثی‌ی گیلوایی
۹ اسفند ۱۴۰۴


چند روز پیش (در پنجم اسفند) نوشتم که سایه‌ی جنگی دیگر بر سر ما قرار دارد. امروز بعد از بیدار شدن از خواب صبح‌گاهی خبردار شدیم که تهران در حال بمباران شدن است.

بعد از جنگ با عراق و اسراییل، این‌بار جنگ با امریکا و اسراییل آغاز شده است.

#جنگ
#امریکا
#ایده‌ئولوژی
#اسلام‌گرایی

2,370

زیر سقف آسمان

۲۴ فروردین ۱۴۰۵، ۱۷:۲۵

♦️رقص سوگ و عروسی خوبان کامیاب: اگر غم لشکر انگیزد و خون عاشقان ریزد .....

✍دکتر علی‌رضا معینی
ص۲
۶ اسفند ۱۴۰۴

و سوگ به مثابه بیداری
سوگواریِ رهاشده از قید تحمیل، تنها مراسمی برای گذشته نیست؛ تمرینی برای آینده است. جامعه‌ای که می‌آموزد چگونه اندوه خود را به شیوه‌ی خویش تجربه کند، می‌آموزد چگونه شادی و اعتراض و امید را نیز مستقلانه بیافریند. بدین‌سان، بازپس‌گیری آیین‌های شخصی، گامی است به سوی بازیابی انسانِ کامل—انسانی که نه فقط می‌اندیشد، بلکه با تمام وجود احساس می‌کند و با تمام تن خویش در جهان حضور دارد. چنین انسانی دیگر به آسانی به ابزار بدل نخواهد شد، زیرا می‌داند که زندگی در تپشِ آزاد بدن و جان معنا می‌یابد، نه در تکرار فرمان‌های بی‌روح.


#سوگ
#رقص
#فاجعه
#علی‌رضا_معینی

1,800

زیر سقف آسمان

۲۴ فروردین ۱۴۰۵، ۱۷:۲۵

♦️تحریف اصلاح‌طلبانه‌ی تاریخ معاصر ایران

✍️حسن محدثی‌ی گیلوایی
۷ اسفند ۱۴۰۴

امروز نشستم و گفت‌وگوی دو ساعت و بیست و هشت دقیقه‌ای‌ی دو دوست عزیز و ارج‌مند یاسر عرب و دکتر محمد فاضلی را دیدم و شنیدم. راست اش تلاش می‌کنم اغلب گفت‌وگوهای صاحب‌نظران ایرانی را ببینم و در حد امکان بیاموزم. اما کل بحث را تحریفی اصلاح‌طلبانه از تاریخ معاصر ایران و تاریخ ایران بعد از انقلاب دیدم.

دو ویژه‌گی‌ی اصلی‌ی نگاه اصلاح‌طلبانه در تاریخ معاصر ایران این بوده است:

الف) تحول باید در نظام سیاسی رخ دهد؛
ب) این تحول نیز باید توسّط خود نیروهای صاحب قدرت رخ دهد و مردم در آن کاره‌ای نیستند.

آرای دکتر محمد فاضلی‌ که در دیدگاهی با عنوان صلح مسلّح ارایه شده، متأسفانه تکرار و بازتولید همین ویژه‌گی‌ها است! به‌خاطر همین ویژه‌گی‌ها هم هست که اصلاحات در ایران همیشه عقیم بوده است و هرگز به‌جایی نخواهد رسید. این دیدگاه تاریخ معاصر ما را تحریف کرده است تا مشکل ایران را به تولید خشونت و صلح مسلّح تقلیل دهد امّا نمی‌گوید آن‌چه دکتر محمد فاضلی آن‌ها را مصادیق خشونت و تولید خشونت می‌نامد، محصول کدام پدیده است.

🔻منبع:
https://youtu.be/r_puAsv64fw


#خشونت
#یاسر_عرب
#اصلاح‌طلبی
#صلح_مسلح
#محمد_فاضلی

2,630

زیر سقف آسمان

۲۴ فروردین ۱۴۰۵، ۱۷:۲۵

قمار تاریخی روحانیت

گفتگو با حسن محدثی

در این قسمت از برنامه ایران داغدار با حسن محدثی، جامعه‌شناس در رابطه با ایران پس از ۱۸ و ۱۹ دی گفتگو کردیم.

https://youtu.be/0htik7KunyM?si=9DejUl0TlMmLFce6

این گفتگو توسط سبحان یحیائی-سردبیر- انجام شده است.
https://t.me/maxspaces

برای حمایت مالی از پانوراما از لینک زیر استفاده کنید:

https://donito.me/panorama

2,560

زیر سقف آسمان

۱۴ فروردین ۱۴۰۵، ۰۵:۳۱

📷 Photo

♦️رقص سوگ و عروسی خوبان کام‌یاب

✍دکتر علی‌رضا معینی
۶ اسفند ۱۴۰۴

👇👇👇

#سوگ
#رقص
#فاجعه
#علی‌رضا_معینی

1,370

زیر سقف آسمان

۱۴ فروردین ۱۴۰۵، ۰۵:۳۱

♦️رقص سوگ و عروسی خوبان کامیاب: اگر غم لشکر انگیزد و خون عاشقان ریزد .....

✍دکتر علی‌رضا معینی
ص۱
۶ اسفند ۱۴۰۴


سوگِ مصادره‌شده و بازپس‌گیری امرِ شخصی
در تجربه‌های زیسته‌ی انسانِ زیر سایه‌ی اقتدار، حتی خصوصی‌ترین لحظات نیز از دست‌اندازیِ نظم مسلط در امان نمی‌ماند. مرگِ عزیز، که باید عرصه‌ی خلوتِ عاطفه و تأمل باشد، ناگهان به صحنه‌ای بدل می‌شود که در آن روایت رسمیِ قدرت خود را بازتولید می‌کند. جامعه‌شناسان استبداد نشان داده‌اند که نظام‌های اقتدارگرا برای بقا، نه فقط بر نهادهای سیاسی بلکه بر آیین‌ها و عواطف چنگ می‌اندازند؛ زیرا می‌دانند که حافظه‌ی جمعی از مسیر مناسک ساخته می‌شود. از این‌رو، سوگواری به جای آنکه بیان فقدان باشد، به تریبونی برای اعلام وفاداری بدل می‌گردد. این همان چیزی است که برخی نظریه‌پردازان علوم رفتاری آن را «استعمار هیجانات» می‌نامند: جایی که حتی اندوه نیز باید در چارچوب از پیش‌تعیین‌شده تجربه شود. در چنین وضعی، فرد نه فقط عزیز خود، بلکه حق سوگواریِ اصیل را نیز از دست می‌دهد.

بدن به مثابه میدان مقاومت
پژوهشگران «جامعه‌شناسی بدن» یادآور شده‌اند که قدرت پیش از آنکه ذهن را تسخیر کند، بدن را منضبط می‌سازد: چگونه بایستی ایستاد، نشست، گریست یا سکوت کرد. بدنِ منجمد، بدنِ مطیع است. اما همین بدن می‌تواند نخستین محل نافرمانی باشد. وقتی سوگواران شکل‌های تازه‌ای از حرکت، ریتم یا سکوت را برمی‌گزینند، در واقع مالکیت تن خویش را بازپس می‌گیرند. علوم اعصاب هیجانی نیز نشان می‌دهد که عاطفه پیش از کلام در عضلات و تنفس و ضربان قلب رخ می‌دهد؛ یعنی سوگ پیش از آنکه گفته شود، زیسته می‌شود. از این منظر، هر حرکتِ خودانگیخته‌ی بدن نوعی اندیشیدنِ بی‌واژه است؛ تفکری که نه از راه استدلال بلکه از مسیر تجربه‌ی زیسته شکل می‌گیرد. چنین لحظه‌ای، همان لحظه‌ای است که انسان از شیء بودن فاصله می‌گیرد و دوباره به فاعل بدل می‌شود.

انقلاب به مثابه دگرگونی روان جمعی
اندیشمندان علوم رفتاری، از جمله آنان که درباره‌ی تغییرات اجتماعی مطالعه کرده‌اند، بر این باورند که انقلاب پیش از آنکه در خیابان رخ دهد، در الگوهای ادراک و احساس مردم اتفاق می‌افتد. وقتی مردم دیگر با زبان تحمیل‌شده نمی‌اندیشند و به جای آن شیوه‌های تازه‌ای برای بیان خود می‌یابند، نظم پیشین ترک برمی‌دارد. تغییر در مناسک سوگواری، جشن یا حتی سکوت، نشانه‌ی جابه‌جایی در «منش جمعی» است. به تعبیر برخی روان‌شناسان اجتماعی، انسان‌ها زمانی دست به کنش متفاوت می‌زنند که روایت مسلط از «آنچه طبیعی است» فرو بریزد. در اینجا، آفرینش شکل‌های تازه‌ی سوگ، نه صرفاً یک انتخاب زیبایی‌شناختی بلکه اعلام این حقیقت است که جامعه دیگر نمی‌خواهد اندوهش را با دستورالعمل تجربه کند.

فراتر از کلام: زبانِ ناگفته‌ها
فیلسوفان و عارفان ایرانی بارها یادآور شده‌اند که حقیقتِ تجربه‌های عمیق در حصار واژه‌ها نمی‌گنجد. در سنت معنوی ما، بدن و جان دو ساحت جداگانه نیستند؛ جان در حرکت بدن آشکار می‌شود. هنگامی که زبان از توصیف شدت عاطفه ناتوان می‌ماند، انسان به شیوه‌های دیگری پناه می‌برد: سکوت، حرکت، ریتم، یا حتی نگاه. روان‌شناسی مدرن نیز این شهود کهن را تأیید می‌کند و نشان می‌دهد که ارتباط غیرکلامی سهم بزرگی از انتقال معنا را بر عهده دارد. بنابراین، مواجهه‌ی بدنی با سوگ نه نشانه‌ی سطحی‌بودن، بلکه بیان لایه‌ای عمیق‌تر از تجربه است؛ لایه‌ای که پیش از عقلِ محاسبه‌گر و مستقل از آن عمل می‌کند.

بازگشت فاعلیت: از شیءشدگی تا زیستن دوباره
خشونت سازمان‌یافته، چه در شکل فیزیکی و چه نمادین، می‌کوشد انسان را به موضوعی بی‌اختیار تبدیل کند. اما هر کنشی که از دلِ انتخاب شخصی برآید—حتی اگر تنها تغییر در شیوه‌ی ایستادن یا گریستن باشد—بازگرداندن عاملیت است. در این معنا، سوگواریِ خودآیین نوعی «آری گفتن به زندگی» است، زیرا نشان می‌دهد که حتی در اوج فقدان، امکان انتخاب باقی است. متفکران ضد استبداد تأکید کرده‌اند که قدرت زمانی شکست می‌خورد که نتواند بدن‌ها را به سکون وادارد. تداوم حرکت، تداوم حیات است؛ و هر ضربانِ خودخواسته اعلام این حقیقت که زندگی را نمی‌توان به فرمان درآورد.

زیبایی به مثابه اعتراض
اقتدارگرایی غالباً با زشتیِ نمادین همراه است: تکرارهای بی‌روح، صداهای خشن، و حذف ظرافت. در برابر آن، آفرینش فرم‌های زیبا—حتی در دل اندوه—کنشی سیاسی و انسانی است. زیبایی نه زینت، بلکه نشانه‌ی آزادیِ ادراک است. وقتی سوگواران برای بیان فقدان به آهنگ، سکوتِ معنادار یا هماهنگی جمعی روی می‌آورند، در واقع اعلام می‌کنند که زندگی هنوز توان زایش دارد. این همان لحظه‌ای است که فرهنگِ مرگ‌محور عقب می‌نشیند و فرهنگِ زندگی مجال ظهور می‌یابد.

ادامه👇👇👇


#سوگ
#رقص
#فاجعه
#علی‌رضا_معینی

Showing 22 of 22 posts

No more posts

رتبه‌بندی

ورود لازم است

نظرات کاربران (0)

هنوز هیچ نظری وجود ندارد. اولین نفری باشید که نظر خود را به اشتراک می‌گذارید!

کانال‌های تلگرام مرتبط

Loading recommended channels...

زیر سقف آسمان

زیر سقف آسمان

رتبه‌بندی

رشد مشترکان (9 روز گذشته)

آخرین پست‌ها

رتبه‌بندی

نظرات کاربران (0)

کانال‌های تلگرام مرتبط

مشاعرِ .؟

دعاء لـ رب السماء 🤍

افهم آية

اندیشه‌ای_لاجوردین💎

حجر داوود

بیداری ایرانی ۱۱:۱۱

انگشتر و مهره

𝙮𝙤𝙪

کانال‌های تلگرام مرتبط

مشاعرِ .؟

دعاء لـ رب السماء 🤍

افهم آية

اندیشه‌ای_لاجوردین💎

حجر داوود

بیداری ایرانی ۱۱:۱۱

انگشتر و مهره

𝙮𝙤𝙪

نظرات کاربران (0)

آخرین پست‌ها