d

Delvareha مروری بر تاریخ ترانه

Public

مشاهده کانال

نمی‌توانید بپیوندید؟ @delvarehaa

۰

۱.۷k عضو

به‌روزرسانی شده: May 19, 2026 at 1:51 AM

Delvareha مروری بر تاریخ ترانه

@delvarehaa is a dedicated channel for جدیدترین آهنگ‌ها with regular updates in جدیدترین آهنگ‌ها

رتبه‌بندی

رتبه‌بندی جهانی

#456

+2

رتبه‌بندی زبان

#45

+1

رتبه‌بندی دسته‌بندی

#23

-1

رشد مشترکان (7 روز گذشته)

مجموع: 1.7K

رشد 24 ساعت: +0 0%

Loading...

رتبه‌بندی

ورود لازم است

Loading...

Loading recommended channels...

آخرین پست‌ها

Delvareha مروری بر تاریخ ترانه

۱۳ اردیبهشت ۱۴۰۵، ۰۴:۱۸

-از «جنتی عطایی » چیزی پرسیدم و او هم جوابی داد که کاملا قانعم نکرد ، می خواهم همین را از شما هم بپرسم : سئوال اینست که چرا عده ای هم از کار شما خوششان می آید و هم از کارهای مبتذل و بازاری و واقعا هم از هر دو خوششان می آید؟

شهیار قنبری : آدم ها دو دسته اند ، شاید چند دسته ، عده ای که آدمی را به نام «شهیار قنبری» می شناسند و چون بابت چند کارش به او اطمینانی یافته اند ، کارش را دنبال می کنند و فقط کارهایی را دوست دارند که مارک او را دارد و برایشان هم مطرح نیست که آن را چه کسی خوانده است و فقط برایشان همین مطرح است که شعرش را فلانی گفته است ، تعداد افراد این گروه قطعا زیاد نیست و اما گروه بسیار بزرگ تری هست ، کسانی که اصلا او را نمی شناسند و نمی خواهند هم که بشناسند و بدانند این شعر از اوست چرا که اصلا مسئله ای به نام شعر در زندگی شان مطرح نشده است .

در هر خانه احتمالا همه چیز هست ، ولی کتاب شعر نیست . بارها در مجالس و میهمانی ها دیده ایم که می گویند فلان کس شاعر است و بعد می گویند لطفا شعری هم بخوانید و او می خواند یا نمی خواند ولی به هر حال همه سر تا پای او را با دید عجیبی برانداز می کنند انگار مخلوق عجیب و غریب یا آدم دیوانه ای دیده اند و خلاصه او را با شوخی و مسخرگی تحویل می گیرند ، او را که نماینده ی شعر معاصر است جدی نمی گیرند و می خندند و شوخی می کنند و به احتمال زیاد بحث کذایی شعر نو و کهنه هم مطرح می شود و... و تازه اینها که آدم هایی هستند که کمی سرشان به تنشان می ارزد . اما مثلا دختر و پسری که با هم دوست شده اند ، جایی نشسته اند و دختر برای پسر شعری از « فروغ» را می خواند ، پسر ترجیح می دهد که سقف را نگاه کند ، سر تکان دهد ، گوش ندهد و توی دلش می گوید گیر چه دیوانه ای افتاده ام!

این ها را گفتم که بدانید برداشت آدم ها از یک شاعر –یک قاصد شعر-چیست . حالا قضیه را روی ترانه پیاده کنیم . برای فلان آدم «قصه دو ماهی » من ، قصه دو ماهی من نیست ، قصه ای که پشت آن حرفی باشد. برای او فقط آهنگی است که «گوگوش» خوانده و در مسیر آن قطره اشکی هم ریخته است . خانم شوهر مرده ای هم پا به پایش اشک ریخته و حالا آن را دوست دارد و نمی داند چرا ، فقط دوست دارد . یک ساعت بعد در تلویزیون و در برنامه قرعه کشی پودر رخت شویی ، «آغاسی» دستمال تکان می دهد و پای لنگش را من باب جلب ترحم تکان می دهد و از میخانه و از بی کسی و درد حرف می زند و همان خانم دلش به حال او هم می سوزد و از او هم خوشش می آید . او در دو شکل کاملا مختلف از دو چیز مختلف خوشش آمده ، «گوگوش» که اشکی هم ریخته است و «آغاسی» که سمبل درد است و سابقا هم نفت فروش بوده است و حالا باید دلمان برایش بسوزد و تنها چیزی که برای او مطرح نیست دو آدمی است که این دو شعر را گفته اند و هرگز هم نمی خواهد و نمی تواند که دنبال آن باشد پس برای او قضیه بی تفاوت است و این در مورد همه چیز صادق است .

اگر یک روز کلید این معما بدست آمد که چرا آن که «داش آکل » را دوست دارد ، «خیلی هم ممنون» را هم دوست دارد آن وقت با این کلید ، معمای مشابه را در مورد ترانه نیز حل خواهیم کرد . همه چیز به فرهنگ مردم مربوط می شود ، فرهنگی که از عهد عتیق به ما رسیده و اسمش را گذاشته ایم «سنت های بومی» و این سنت ها وقتی در این فضا پیاده می شود خاصیتی ندارد و این آدم ها به همین دلیل نمی توانند بگویند چرا از دو کار مختلف خوششان آمده است.

از این ها هیچ توقعی نمی توان داشت اما درد ما از جانب آدم های روشنفکری است که در گوشه بار از اصالت و مسئولیت و تعهد حرف می زنند و بعد فیلم آغاسی را هم می بینند و می گویند «مشغول کننده است ، غم را از دل مردم بیرون می آورد » درد ما از جانب این هاست و تا وقتی که این وضع باقی باشد ، نتیجه هم همینست که می بینید .

ماهنامه رودکی ، مرداد ۱۳۵۱ ، گفتگو با ایرج جنتی عطایی

ایرج جنتی عطایی بیست و شش ساله است و از هنرکده ی هنرهای دراماتیک فارغ التحصیل شده است . ۸ سالست که او به طور حرفه ای ترانه سازی می کند . در این میان سناریوی فیلم نیز نوشته و کتاب شعری به نام « و آنگاه ، آه ای فرشته » از او به چاپ رسیده است . مجموعه چند نمایشنامه از او در دست چاپ است و چند نمایش نیز از او اجرا شده است.

-به نظر شما وضع ترانه سرایی در حال حاضر چطور است؟

جنتی عطایی: به راحتی نمی توان گفت که وضع ترانه و ترانه سازی خوبست یا بد ، زیرا که معیار این خوبی و بدی کاملا روشن نیست . همیشه کار خوب و کار بد بوده است و گاهی مردم کار خوبی را قبول می کنند و این فکر پیش می آید که ، پس حتما وضع خوبست ، اما بلافاصله همان مردم از کاری مبتذل استقبال می کنند .

1,540

12

0

Delvareha مروری بر تاریخ ترانه

۱۳ اردیبهشت ۱۴۰۵، ۰۴:۱۸

دوستان دورهم جمع شده اند و جبهه ای درست مخالف شعر شکسته درست کرده اند و به سرکردگی خانمی که نمی دانم اگر «بیژن مفید» در «شهر قصه اش» به دنبال دل نمی رفت او چه می کرد ، لابد می رفت به دنبال کبد و معده ، سراسر شعر این خانم اینست که «عاشق شدن بی حاصله» و «دل می گه دلبر میاد» و  دل و دل و دل و ...که آدم حالش از هر چه دل است به هم می خورد  و این دوستان غافلند از این که بیژن مفید از دل استفاده ای طنزآلود کرده است ، از دل به عنوان یک تمثیل استفاده کرده و برداشت هایی مطابق میل و سلیقه ی خود کرده است ، یعنی دل را جدی نگرفته است ولی بعد این عده دل را جدی گرفتند و پشت سر هم گفتند که دل می گه فلان و دل می گه بهمان .

و جالب این که این آدم هایی که دزدی کرده اند و شعر شکسته ساخته اند حالا می گویند مبتذل است و واقعا قضیه به ابتذال کشیده شده است .

آقایی از اساتید که خط کشنده و تصویب کننده و امضا کننده است به عنوان نمونه قطعه ای ساخته است که نقلش می کنم تا آن را با تمام شعرهای شکسته مقایسه کنید:

با سفید ، سیاه به جنگه
سفید و سیاه دو رنگه
دومنم ز غصه چاکه
چه کنم دل من براش هلاکه

و البته که ایشان در این شعر در صف «مارلون براندو» و«پل نیومن» و «جین فاندا» قرار گرفته اند و در مقابل تبعیض نژادی داد سخن داده اند و البته که ایشان شعر اجتماعی گفته اند !

به هر حال اگر روزی پیش آمد که این دوستان ادعائی داشتند می توانیم دور میزی بنشینیم و ببینیم چه کسی سوادش بیشترست و چه کسی کاری کرده و حرفش در خور تامل است و می دانم که دوستانم ، حداقل همراهانم که چند تایی بیشتر نیستند و برایشان شدیدا ارزش قائلم حاضرند که بیایند تا از حیثیتمان دفاع کنیم ، که رودرروی اساتید بزرگ بنشینیم و حداقل کمی از بزرگی شان کم کنیم . خدا قسمت کند !

-دو سئوال دارم ، یکی اینکه اشکال از چیست ؟ و دیگر این که راه حل چیست؟

شهیار قنبری : نمی دانم ، و گر نه خود من هم دست به کار می شدم و کاری می کردم اما می دانم که علی رغم تصور خیلی ها ، دوره ی مبتذل گویی و مبتذل سرایی هم دارد تمام می شود ، فروش آغاسی کم شده است و اگر ترانه هایی در این زمینه در ابتدا خوب فروش برود بعد با شکست روبرو می شود جواب من اینست که من هم می نشینم تا ببینم اشکال از چیست ، تا آن روز که مردم ابتذال را پس بزنند که از همین حالا شروع کرده اند ، آدم هایی با شناسنامه های مختلف و این روزنی است ، دریچه ای است به سوی روشنی که باز پشت همین میز بنشینیم و دیگر چنین سئوالاتی در کار نباشد که اشکال از چیست و راه حل چیست ، روزی که حتی ده نفر هم نباشند که ده تا سه تومان بدهند و فلان صفحه آشغالی را بخرند که بگوید : « اومدم در خونه تون نبودی ، راستش ُ بگو کجا رفته بودی»  و بعد گروهی از زنان آنچنان جواب بدهند که « به خدا رفته بودم سقاخونه دعا کنم ، شمعی که نذر کرده بودم برای تو ادا کنم » ، آن روز روزیست که تازه باید شروع کرد و گفت ، خُب نسلی که مزاحم ما بود رفته است ، پوسیده و از بین رفته است و آن وقت با نسلی که می آید و در را برایش باز می کنیم می نشینیم و می گوییم که چه باید کرد .

تنها راه حل ، انتظارست و صبر ، چون بنا به دلایلی که گفتم هیچ کاری نمی توان کرد . تنها باید هر کدام از ما کوشش کنیم که چند آدم خوب برای این کار بسازیم و اگر از آن جوان های پشت در کسی را دیدم که می تواند کاری بکند به او کمک کنیم که اگر نتواند از در وارد شود ، از پنجره بیاید تو.

بارها من و «جنتی عطایی» با هم حرف زده ایم و به این نتیجه رسیده ایم که نباید جایمان را خالی کنیم چون دو تا آدم آنچنانی آن را پر می کند و آن روز موعود نه تنها خیلی دورتر خواهد رفت بلکه دست نیافتنی خواهد شد.

شاید با این حرف ، گفته قبلیم را که کار نمی کنم رد می کنم اما این رد کردن کلی نیست بلکه حرفم را اصلاح خواهم کرد که ما باید باشیم ، باید بمانیم و سر پا بمانیم و مبارزه کنیم با عوامل مخرب ، با عواملی که شاید دوست نداشته باشند که این کار سر و سامانی بگیرد ، با آدم هایی که اگر قرار بود کاری بکنند در این بیست سی ساله کرده بودند ، مبارزه کنیم با مغزهای پوسیده ای که می خواهند از پشت «هیچ» به «همه چیز» نگاه کنند ، که می خواهند از پشت دیوار آن سوی آن را ببینند ، که غیرممکن است . اگر اینها می توانستند و می خواستند ، حتما چند سال پیش این کار سر و سامانی می گرفت ، اگر اساتید عینکی چند سال پیش حداقل چیزهایی می گفتند که به مردم آگاهی نسبی دهد حالا این سئوالات پیش نمی آمد که وضع چطورست و اشکال چیست و راه حل چیست ؟

Delvareha مروری بر تاریخ ترانه

۱۳ اردیبهشت ۱۴۰۵، ۰۴:۱۸

به هر حال آنان کاری نکردند و دور و برشان را نگاه نکردند تا ببینند زندگی چیست و چطورست و آدم ها به چی نیاز دارند که بلندگوی آدم ها باشند و ما هم نمی توانیم چون باید آنها تصویب مان کنند و وضع همین طور خواهد بود . ولی ما صبر می کنیم ، خود را کامل می کنیم ، خود را می سازیم تا روزی که جایمان با آنها عوض شود و آن روز نه تنها در را باز می گذاریم بلکه اصلا در فضای بسته ای نمی نشینیم ، می رویم در فضای باز و از تمام آنها که می آیند استقبال می کنیم . آنچه هست ، صبر کردن است ، کامل کردن ، کامل شدن ، پر شدن ، یک روز لبریز شدن و یک روز مثل دمل سرباز کردنست . حالا که نمی توان با آدمی که معیار در دست اوست مبارزه کرد ، باید صبر کرد و منتظر ماند و چند تا آدم ساخت . من به سهم خود تلاش می کنم که تا آن روز آدم های زیادی بسازم .

-به نظر شما ترانه سرا باید شاعر باشد یا نه ؟

شهیار قنبری : جواب به این سئوال ، جواب قشنگ تریست به سئوالات قبلی . اگر از میان تمام بزرگان این قوم ترانه سرا ، تمام کسانی که سنگ این هنر را به سینه می زنند و خود را ناجی آن می دانند و پاسدار حرمت آن ، حتی یکی شان شاعر بود دلم نمی سوخت و وضع این طور نبود ، خیلی قشنگ تر و سالم تر بود هیچ کدام از بزرگان این قوم ، شاعر نیستند ، تصنیف سازند ، هرگز نتوانسته اند برای خودشان و آدم های اطراف شان شعر بگویند ، هرگز بلندگو نشده اند . فقط بزم های شبانه بوده است و  نگاه کردن به چشم و ابروی زن روبرویشان و بعد آهنگساز کنار دست شان به تقاضای حضار ، هجوی را که شبی در عالم هپروت ساخته است می نوازد و پس از گذشتن دقایقی از این آتراکسیون ، شاعر به آهنگساز می گوید: «به به ، بگذار معرش را بردارم » و بعد این معر ، شعری می شود که قابل پخش از فرستنده ها و به خاطر دارم که در گذشته این «معر-شعر» ها برچسب های مادی بیست سی هزار تومانی می خورد .

شعر این ها در فضای پر از دود و دم و عشرت شبانه ساخته می شود ، در همان بزم دوخته ، بریده و به تن می شود و خیلی خنده آور است که اینها به دنبال این آثارشان در مصاحبه های ریز و درشت حرف های دهان پر کنی می زنند که مشتی آدم ساده را از راه به در می کند ، که به خود می گویند :«عجب ! پس اینها بزرگند !»

دکتر «اسماعیل خوئی» که به اعتقاد من در شعر شدیدا عزیز منست می گوید: «مردم ، ما را دوست بدارید چون ما هر شب استکان های اول مان را به سلامتی شما می نوشیم » و قطعا سرنوشت آثاری که پس از نوشیدن استکان های اول ساخته شود چیزی نیست جز آنچه می بینیم و می شنویم . باید تمام این بزم ها را به دور ریخت ، ذهن های تخدیر شده را مچاله کرد . حالا دیگر نباید شعر را در فضای بسته ی فلان بزم شبانه گفت . باید در پیاده رو شعر گفت ، باید پشت پنجره ای باز نشست و شعر گفت . باید در خیابان شعر گفت و به قول «سپهری» «زیر باران باید راه رفت»

فکر می کنم شاید چند شاعر خوبی که در زمینه ی شعر معاصر داریم بتوانند به ما کمک کنند . آنها نباید فکر کنند ترانه سازی کار بدیست ، اگر این حرف ها را دور بریزند و به این نتیجه برسند که ترانه خیلی بیشتر و بهتر با مردم وابستگی دارد ، که از شعری که در فلان جُنگ آمده به مردم نزدیک تر است که با ترانه بیشتر می توان در مردم نفوذ کرد ، آن وقت قطعا می آیند و به ما کمک می کنند .

به خاطر یکی دو موردی که در گذشته پیش آمده است بسیار متاسفم ، که یکی دو شاعر خوب آمدند و همان کاری را کردند که اساتید عینکی می کردند . توقع ما این بود که آنچه برای شعر کرده بودند برای ترانه هم بکنند . به هر حال دیر نیست . هنوزآدم های محکم و استخوان داری هستند که برای نجات ترانه سازی –شعری که بر آن ملودی پیاده می شود و دست به دست موسیقی می دهد-آستین بالا بزنند .

من و امثال من از آنها واقعا دعوت می کنیم  و خیلی خوشحال می شویم که مثلا شعر « حجم سبز» سپهری را مردم از راه موسیقی ، توام با موسیقی خیلی خوب بشنوند و به آن نزدیک شوند تا آن که مثلا در سه هزار نسخه چاپ شود و دست بالا سه هزار نفر آن را بخوانند و بفهمند که آدمی هم داریم مثل «سپهری»  که فاصله ایست ، که هوای تازه ایست و قطعا اگر همین شعرها با موسیقی خیلی خوب همراه باشد ، مردم آن را می پذیرند و خیلی هم خوب می پذیرند چون مردم آمادگی حداقل پذیرفتن را دارند . حیف است که شعرهای خیلی خوب ما در کتابخانه ها بپوسد و خاک بگیرد و به گوش کسی نرسد ، چون با توده ی مردم طرفیم و توده مردم هنوز آن حد فرهنگ را ندارند که مثلا کار فلان شاعر را دنبال کنند و آخرین مجموعه ی آن را داغ داغ از کتاب فروشی ها بخرند .

Delvareha مروری بر تاریخ ترانه

۱۳ اردیبهشت ۱۴۰۵، ۰۴:۱۸

و همان اراجیف سابق را پشت سر هم می کنند و نمی دانند که کی باید تکانی بخورند .

جالب تر آنکه همین سازمان که وسیله ی پخش ترانه های مبتذل شده است ، خود در برنامه «شما و تلویزیون» از قول یک بیننده می گوید که وضع ترانه سرایی در ایران بسیار مبتذل است و ترانه سرایان همه اش به لیلی و مجنون چسبیده اند و در بیابان به دنبال کاروان لیلی اند و خون گریه می کنند و... و جالبست که فاصله این انتقاد تا خود دستگاه تلویزیون بیش از یک سالن ، یک اطاق ، یک دیوار نیست و اگر دوستان نگاهی سرسری می انداختند می توانستند عیب را پیدا کنند .

روزی که شروع کردیم یا حداقل من شروع کردم برای خود ایده آل هایی داشتم اما وقتی می بینم چهار ماه روی کاری زحمت می کشم و کارم اصلا به حساب نمی آید و فقط چهار تا روشنفکر در بار مرمر زیر گوشم می گویند : « به به ، مرسی ، خیلی ممنون » این برای من جوابی نیست ، این یک «دستت درد نکنه ی » کلی نیست و در چنین شرایطی منِ نوعی دیگر به دنبال این که باز یک کاری بکند نمی رود چون اطراف مان سالهای سال است که کاری نمی کنند .

-مردم برایتان ...

شهیار قنبری: خیلی ، فکر می کنم حداقل کاری که کرده ام کوشش در ارتباط برقرار کردن با مردم بوده است ، چه با یک بچه ۸ ساله ، چه با پسر ۱۵ ساله و چه با زن یا مرد ۳۰ ساله ، فکر می کنم حداقل کوششم این بوده است و باید این باشد چرا که این کار از مردم جدا نیست ، ما برای مردم می گوییم اما باعث تاسف است که دیگر دوستان برای چشم و ابروی فلان دوست دخترشان می گویند یا در بزم های شبانه برای دل سوخته شان و نمی دانم که در ذهنیت اینان چیز دیگری باید مطرح باشد یا نه و ظاهرا نه ، چون برای این دسته هیچ آگاهی و دیدی مطرح نیست ، برای این دسته که تعدادشان زیادست که اگر من هزار تا شوم باز کم می آوریم!

مسئله مهمی هست ، تنها چیزی که رنجم می دهد در مورد کارهایی که کرده ام ( که به تصدیق و تایید خیلی از آدم های خوب شعر امروز ، کارهایی کرده ام که حداقل اگر بخواهیم در باب ترانه سرایی دست به بررسی بزنیم می توانیم آن را دو شقه کنیم و بگوییم از آنجا که من شروع کرده ام چه بوده و پیشتر چه بوده است )اینست که تمام دوستان و آشنایان ، تمام اساتید عینکی، تمام عوامل کشف استعداد و تمام آنهایی که برای هنر این مملکت سنگ به سینه می زنند در مورد کاری که من کرده ام ، توطئه سکوت چیده اند .

یعنی از اول تا حالا کلا توطئه ی سکوت بوده است به این شکل که ببینیم و چشممان را هم بگذاریم و احیانا گوشه ی پستویی طرف را گیر بیاوریم و بگوییم کارت عالی بود ، بگوییم دو سه روزست با کار تو از خواب بیدار می شوم و بعد به اداره می روم و خلاصه همین و دیگر هیچ .

چه انتقاداتی که نشد ، همه جا ، که ترانه مفتضح است ، که کثیف است ، بد است و حتی یک پاراگراف نیامده بود که «آقا ، در ضمن هوای تازه ای هم بوده ، که تصنیف نبوده ، که قطعا شعر بوده ، کما این که این بابا حداقل کارش این بوده که نیامده است روی ملودی مهجوری که آهنگساز پرتی ساخته است کلمه بچیند ، کلمه دست و پا کند ، حروف چینی کند ، دست کم این که گفته است اول ملودی ، بعد شعر ، که من شعر می گویم ، شعری که بدون ملودی شعر باشد و شما که ملودی سازید بیائید و برایش ملودی بسازید . »

و کار من از اول تاکنون این بوده است و نتیجه واقعا هیچ . حتی آدم وقتی سیلی می زند ، منتظر است که سیلی بخورد و این که من سیلی نخورده ام و صورتم سرخ نشده است شدیدا رنجم می دهد .

از قول من به حضرات شعرا ، یعنی همکاران عزیز و اساتید چاق و چله ای که خیلی خوب می شناسمشان ، که چند تائی حتی از مرز تحصیلات ابتدایی نگذشته اند و به متوسطه نرسیده اند و حالا پشت میز نشسته اند و راجع به من قضاوت می کنند ، شعرم را تصحیح می کنند ، امضا می کنند ، بگویید که لطفا بودجه ای در حدود ده یا پانزده تومان به تصویب برسانند که با آن حداقل سه چهار کتاب شعر معاصر بخرند و ببیند که شعر معاصر کجاست و آنها کجا هستند .

این اساتید پیش از هر چیز به یک دستور زبان پنج استادی نیاز دارند چرا که دست کم با زبان خودشان آشنا نیستند ، چه برسد به آن که دید و آگاهی داشته باشند و ببینند نیاز مردم چیست ؟ قبول کنید که آدم دلش می سوزد که می بیند آقا بنا به سلیقه ی شخصیش روی سطر سطر شعر من که خون منست ، خط می کشد ، خیلی راحت ، نه بدین دلیل که این غلط است یا به این فرهنگ غنی و باستانی لطمه می زند ، فقط بنا به سلیقه شخصیش و چیزهایی به جای آن می گذارد که کاش همراه داشتم و به شما نشان می دادم تا از خنده روده بر شوید .

فلان شعر من رد می شود ، یعنی قابل پخش تشخیص داده نمی شود و خیلی جالبست که دو هفته بعد دست و پا شکسته و له شده ، تفاله ی همان شعر به شکلی دیگر از فلان برنامه ی تلویزیونی پخش می شود . این برایم عجیب است . گناه از کار من که نیست ، شاید از حساسیتی ناشی می شود که به اسم من دارند .

Delvareha مروری بر تاریخ ترانه

۱۳ اردیبهشت ۱۴۰۵، ۰۴:۱۸

یک بار با «منفردزاده » صحبت می کردیم و فکر کردیم که واقعا حساسیت روی اسم است یعنی اگر من شعرم را به اسم «حسین علی کوفی » از سیرجان به دستگاه مربوطه بفرستم حتما آقایان در حال عبور زیرش امضایی می اندازند و با این فکر که ای بابا ، پخش که نمی شود ، بگذار امضا کنیم و من واقعا جواب می خواهم .

با رئیس تولید برنامه های رادیو نیز صحبت کرده ایم و سئوالات مان بی جواب مانده است . مثلا پرسیده ایم که آیا اینجا معیار و محکی هست؟ معیار نمی تواند حرف و سلیقه ی دو تا آدم باشد . می دانم که بعد از چاپ این حرف ها ، آن اساتید بزرگ اخم به پیشانی می اندازند و تصمیم می گیرند که من را به کل بایکوت کنند و می گویند از این به بعد اگر یک بیتش به اینجا برسد اصلا آن را نمی خوانیم و نمی گذاریم که تکان بخورد و بیاید تو .

با تمام اینها من حرف هایم را می زنم ، و این حرف ها مسلم بدانید که به خاطر خودم نیست ، بلکه به خاطر ده بیست جوان بدبختیست که با یک دنیا علاقه و ایمان و اشتیاق پشت در ایستاده اند و در می زنند و آقایان حتی سه سانتی متر لای در را باز نمی کنند و نمی پرسند که چه می خواهی ؟ این در همیشه به روی جوان ها بسته بوده است و بدین دلیل که پشت درمی گویند:

«حالا یک مشت بچه آمده اند و می خواهند همه چیز را عوض کنند ». شاید گناه از «شناسنامه ی » منست و گر نه از مغز و ذهنیاتم نیست یا از آنچه در من می جوشد و سرازیر می شود . شاید گناه بر گردن پدر و مادرم باشد که خیلی دیر با هم آشنا شدند !

از همان تلویزیونی که بعضی از کارهای من قابل پخش تشخیص داده نمی شود ، که خدا می داند چرا و بنده های خدا و اساتید بزرگ ، نه یک بار بلکه چندین بار شعری پخش شده است از «برنامه کوکو » که چنین است :

باغ وحش چشم تو شیر داره پلنگ داره
باغ وحش چشم تو  ماهی داره نهنگ داره
می ترسم آهوی باغ وحش تو رم بکنه
از قفس فرار کنه  دلم ُ پر از غم بکنه
می ترسم روباه چشم تو من و گول بزنه
دلم ُ گربه ی بی رحم تو پنجول بزنه !

بعد از آن یکی دو کار من یعنی «قصه دو ماهی » و «قصه بره و گرگ» ، انبوه شعرهای قصه گونه و پر از حیوانات جوراجور سرازیر شد و متاسفانه دوستان از شعر من فقط نوع حیوانات را بیرون می کشند و حالا فراوان است شعرهای «ما دو تا آهو بودیم » و ما دو تا گربه بودیم و...

بعد تلویزیون از برنامه ی «شش و هشت» شعری پخش می کند در مایه های همان دوماهی و حالا من به کدام مرجع بگویم که آقا مگر کاری که منِ نوعی کرده ام نباید آن حالت اصلیش را حفظ کند ؟ اگر قرارست عده ای در بیرون زحمت بکشند و کار کنند و اینجا عده ای راحت بنشینند و گوش بدهند و آنچه را از دوردست می شنوند بنویسند که این غائله ختم نمی شود. درست نیست که من بنویسم ، رد کنند و بعد به شکل دیگری خوانده شود . پس من کار نمی کنم و کار را به آقایانی که صلاحیت شان بیشتر از من است واگذار می کنم ، چنانکه شش هفت ماه است کاری نکرده ام .

شعری داشتم ، شعر متن «رضا موتوری » را می گویم ، که بنا به عللی نگذاشتند از تلویزیون پخش شود ، بعد دست و پا شکسته ی همان شعر با صدای کسی دیگر خوانده شد و پخش شد و شعر با همان عبارت « با صدای بی صدا» شروع می شود که ترکیبی است قطعا مال من ، پس چرا شعر من نباید پخش شود ولی تفاله اش از مرز تصویب بگذرد و به گوش شنوندگان برسد .

نمونه های زیادی از این دزدی ها هست . در مورد کارهای خودم دیگر نمی گویم اما مثلا «اخوان ثالث» شعری دارد به اسم «شب غم » که در آن آمده است :

تو را با غیر می بینم صدایم در نمی آید
دلم می سوزد و کاری ز دستم بر نمی آید

بعد می شنوید که ترانه ای با این ترجیع بند ساخته و پرداخته می شود :

تو رو با غریبه می بینم صدام در نمیاد
دلم آتیش می گیره کاری ازم بر نمیاد

خنده آورست .

-درباره ترانه شکسته چه می گویید؟

شهیار قنبری: عده ای ، جبهه ای درست کرده اند علیه شعر شکسته –که آخر هم نفهمیدیم شعر شکسته یعنی چه - ، همین عده را باید برای هر روز از زندگیشان که به زبان محاوره ای حرف می زنند محاکمه کرد ، چون قطعا اینجا شبیه به کتاب دستور زبان استاد فروزانفر حرف نمی زنند. بلکه به زبان محاوره ای حرف می زنند که این شعر چوب همان را می خورد ، چوب زبانی را که زبان مردم است . من هیچ اشکالی نمی بینم در این که به این زبان شعر بگویم ، چرا که این شعر در درجه ی اول به دل خودم می نشیند و فاصله ی بین من شاعر و من آدم را از بین می برد ، ما را با هم یکی می کند .

آقایان نفس شعری و جوهر شعری و ذات شعری را با قالب های کلاسیک و سنت های شعری و واژه های کهنه و پوسیده به اشتباه گرفته اند . واژه های کهنه و پوسیده ای که به قول «فروغ فرخزاد» دیگر خاصیت خود را از دست داده اند و باید دنبال واژه هایی گشت که کسی دستمالیشان نکرده باشد تا شاید بتوان با آنها حرفی زد .

Delvareha مروری بر تاریخ ترانه

۱۳ اردیبهشت ۱۴۰۵، ۰۴:۱۸

📷 Photo

کیهان ، ۸ اسفند ۱۳۵۲ ، مصاحبه با ایرج جنتی عطایی

1,590

15

Delvareha مروری بر تاریخ ترانه

۱۳ اردیبهشت ۱۴۰۵، ۰۴:۱۸

📷 Photo

کیهان ، ۸ مرداد ۱۳۵۶ ، مصاحبه با شهیار قنبری

1,380

15

Delvareha مروری بر تاریخ ترانه

۱۳ اردیبهشت ۱۴۰۵، ۰۴:۱۸

روزنامه کیهان ، شنبه ۲۲ بهمن ۱۳۵۲

نشانه های آشکاری است که حکایت از این می کند که ترانه سازی معاصر ما ، اگر چه نه چندان قاطع ، اما سرانجام دارد دست از «دل و دل » کردن می شوید و به یاری جرقه هایی که گه گاه ، اینسو و آن سو درخشیدن می گیرد ، به مفاهیم تازه ای در زمینه بازسازی زندگی واقعی دست می یازد و از همین طریق راه درست خود را باز می یابد .

بعضی از ترانه سازهای ما و یا بهتر ، آنها که از بد روزگار و یا گرمی کاذب بازار،  به این کار روی آورده بودند  سال های دراز ، گوش مردم را با کلمات تو خالی و ظاهر فریب خویش آزردند و به یاری شهرت فلان خواننده و معروفیت فلان آهنگساز ، ساخته های بدون هویت خود را به گروهی کثیر تحمیل کردند .

سال ها از ترانه سرایان ما صدایی برنخاست مگر در حکایت حدیث جفای معشوق و اشک عاشق و بهاری کاذب که بلبل های دروغینش به اصطلاح جان را می نواختند . و تاسف آور این که از آنجا که مقیاس و ضابطه ای برای جداسازی واقعیت از دروغ و اصالت از بلاهت وجود نداشت ، همین گروه به عنوان سردمداران ترانه سرایی به مقام و منصب رسیدند و راه هرز پیشین را کماکان ادامه دادند که هنوز هم نه به آن شدت ، ادامه دارد .

اما این تداوم در نقطه ای مشخص از زمان کنونی ، دست کم دچار وقفه ای شده است که مانع از به اوج رسیدن آن خواهد شد . نیروی جوانی که در ترانه سازی ما چهره کرده است و آنچه که هر از چند گاه یک بار در این زمینه انجام می شود و پیش از این میدانی برای نمود نداشت ، این نقطه مشخص را ترسیم می کند .

راه یابی شعر نوپردازان بزرگ معاصر به عرصه ترانه خوانی و نیز استعدادهای جوان و درخشانی که در این چند سال به کار ترانه سازی روی آورده اند در مجموع جرقه های روشنگر این راه هستند که نام بردنشان در واقع نوعی ادای دین است نسبت به آنها ، اشاره می کنم به «ایرج جنتی عطایی » به خاطر ترانه « خونه » و «شهیار قنبری » به خاطر به اوج رسیدنش در ترانه های « جمعه » و « بوی خوب گندم » . همین طور « اردلان سرفراز » و معدودی دیگر که در برهوت ترانه سرایی ، نویدی از آبادی هستند .

اشاره ای دیگر هست با این تاکید که نام بردن از این چند تن ، دلیل نفی ارزش های دیگران نیست بلکه هدف این است که گفته شود . اینک مردم معیارهایی – گیرم نه چندان تعیین کننده – یافته اند که قبلا وجود نداشت . حالا شنونده های بی شمار ترانه ها می دانند که راه دیگری هم هست و سوای دل و مخلفاتش.

درباره مسائل دیگر هم می توان حرف زد و بخصوص که ترانه سازی ، همه گیرترین راه در میان طرق موجود برای شناسایی شعر معاصر است. توفیق ترانه ای که بر مبنای یکی از اشعار شاملو ساخته شد بهترین نمونه ای است که می توان نام برد . در هر حال بیراهه نرویم و غلو نکنیم که همان طور که در آغاز اشاره کردم این تنها یک «جرقه» است و نیازمند نیرویی مقاوم برای تداوم و پیگیری اما هر چه هست نشانه های کوچک شکوفایی ترانه سازی را همراه دارد .

پی نوشت :

یکی از معدود نوشتارهای دهه پنجاه در باب تمجید از سرایندگان ترانه نوین ، متن «فیروز مظفری » در روزنامه کیهان بهمن سال ۱۳۵۲ است . تمجید از کلام ترانه هایی چون «خونه» ، «جمعه » و «بوی خوب گندم » آن هم در دهه پنجاه برای من تازگی دارد و به یاد نمی آورم که در آن دهه چنین نوشته هایی خوانده باشم . از آنجا که در این نوشتار به نام های «ایرج جنتی عطایی » و «شهیار قنبری » اشاره شده است در ادامه دو مصاحبه از این دو ترانه سرا با ماهنامه «رودکی» مرداد ۱۳۵۱ و روزنامه کیهان سالهای ۱۳۵۲ و ۱۳۵۶ تقدیم می شود :

گفتگو با شهیار قنبری ، ماهنامه رودکی ، مرداد ۱۳۵۱

شهیار قنبری بیست و چهار ساله است و در تهران به دنیا آمده است ، می گوید: «در دبیرستان های مختلف درس خوانده ام ، بعد به لندن رفته ام . قرار بود بمانم و روزنامه نگاری بخوانم ، قضا نگذاشت و برگشتم ، مقداری کار مطبوعاتی کردم ، نوشتم ، ترجمه کردم ، شعر گفتم ، عاشق شدم ، زن گرفتم ، باز سفر کردم ، باز برگشتم و این بار جدی تر شعر گفتم و اگر عمری باشد باز می روم و این بار می خواهم سینما بخوانم .»

-ترانه سرایی را در چه موقعیتی می بینید؟

شهیار قنبری: اگر بخواهم نظری کلی بدهم نمی توانم بر یکی دو مورد استثنا تکیه کنم یا حتی آنها را در پرانتز بیاورم ، از این رو می توانم بگویم که به نظر من ، وضع ترانه سرایی در حال حاضر مفتضح است . کوششی کردیم که ترانه ، تصنیف نباشد و این که چه شد و چه بود و چطور از آب درآمد ، بماند .

نتیجه به هر حال این بود که نه تنها تصنیف به «توان» رسید بلکه بسیار کثیف تر و بدتر شد و من می توانم گناه این قضیه را برگردن یکی دو دستگاه بیندازم که قطعا یکی از آنها تلویزیون است چون من تاکنون از این شبکه وسیع ارتباطی ، حتی یک شعر خوب نشنیده ام و ترانه از شعر جدا نیست و برای خود ارج و قربی دارد اما همچنان «شبنم» و «شب چراغ » و غیره می آیند

Delvareha مروری بر تاریخ ترانه

۱۳ اردیبهشت ۱۴۰۵، ۰۴:۱۸

📷 Photo

کیهان ، ۲۲ بهمن ۱۳۵۲ ، نشانه های شکوفایی ترانه سرایی

1,450

10

Delvareha مروری بر تاریخ ترانه

۱۳ اردیبهشت ۱۴۰۵، ۰۴:۱۸

📷 Photo

ماهنامه رودکی ، مرداد ۱۳۵۱ ، مصاحبه با شهیار قنبری و ایرج جنتی عطایی

1,390

12

Showing 10 of 10 posts

No more posts