آیین سخن

Public

مشاهده کانال

نمی‌توانید بپیوندید؟ @Aeenesokhan

۲۴۳ عضو

به‌روزرسانی شده: May 5, 2026 at 3:51 AM

آیین سخن

آیین سخن قرارگاهی است برای پاسداشت زبان فارسی؛ برای آن که بدانیم چرا و چگونه از زبان فارسی پاسداری کنیم.

Join @Aeenesokhan for exclusive یادگیری زبان content and discussions in 23

رتبه‌بندی

رتبه‌بندی جهانی

#456

رتبه‌بندی زبان

#45

رتبه‌بندی دسته‌بندی

#23

-1

رشد مشترکان (3 روز گذشته)

مجموع: 243

رشد 24 ساعت: +0 0%

آخرین پست‌ها

آیین سخن

۶ اردیبهشت ۱۴۰۵، ۱۹:۱۰

#آیین_سخن
🔻
انتساب، انتصاب

🔸 «انتساب» یعنی نسبت‌دادن.
🔸 «انتصاب» یعنی ۱) نصب‌کردن؛ ۲) گماردن/ گماشتن، تعیین‌کردن/ معیّن‌کردن؛ ۳) گمارده‌شدن/ گماشته‌شدن، برعهده‌گرفتن.

🔹 مثال برای هردو واژه:
«در انتسابِ این غزل به مولانا تردید نیست.»
«انتصابِ دو وزیر با حکم‌های جداگانهٔ رئیس‌جمهور»

🔹 نکتهٔ ۱: «انتساب» با «منسوب» و «نسبت» و «نَسَب» هم‌ریشه است. «انتصاب» هم با «منصوب» و «نصب» هم‌ریشه است.
🔹 نکتهٔ ۲: معانی مربوط به فارسی امروز است.

#حمید_حسنی
#درست‌نویسی

318

آیین سخن

۶ اردیبهشت ۱۴۰۵، ۱۹:۱۰

💠 آیین سخن 💠


علامت جمع در فارسی( ان،
ها، گان، جات و...) است؛ مانند: مردمان، کتابها، فرزانگان، ترشیجات.
«ات» علامت جمع سالم مؤنث عربی است؛ مانند علامات و آیات.
واژه‌های فارسی را نمی‌توان با علامت‌های جمع عربی، جمع بست.
از این‌رو «فرمایشات، پیشنهادات، گزارشات، گرایشات» و امثال آنها نادرست است. باید آنها را با «ها» جمع بست.

#من_نگهبان_زبان_فارسی_هستم
#زبان_فارسی_زبان_فرهنگ
#آیین_سخن

277

آیین سخن

۶ اردیبهشت ۱۴۰۵، ۱۹:۱۰

📷 Photo

💠🔻
هزاران نکته درباره شیوه درست ویرایش، نگارش و گویش‌
در کانال:
"آیین سخن"
🔻
کانال آیین سخن را به دیگران به ویژه اهالی رسانه معرفی فرمایید.
🔻
از راه این پیوند(لینک) به کانال *آیین سخن* بپیوندید:👇

158

آیین سخن

۶ اردیبهشت ۱۴۰۵، ۱۹:۱۰

💠♦️

خواب و بیداری بر بسترِ زبانِ پهناورِ فارسی معنا می یابد و دلم به این زبان می تپد!
همه‌ی‌ دوست داشتنی های عالم را به لهجه‌ی فارسی درک می کنم و بدی ها، سراسر برای من، زبان بیگانه و غیرند!
سکوتی که میان ملال و تغزل پل می زند، فارسی است؛ سکوتی که مبتدا و خبرش را "تو" می دانی و در آن هیچ حرف اضافه ای وجود ندارد.

🔻حسن حسینی، شاعر نامدار معاصر
کتاب: سکانس کلمات

#آیین_سخن
#زبان_فارسی_زبان_همبستگی

202

آیین سخن

۶ اردیبهشت ۱۴۰۵، ۱۹:۱۰

جعل و تحریف یا "ترجمه پارسی دیوان حافظ"

✍ محمدجعفر محمدزاده/ پژوهشگر تاریخ زبان و فرهنگ ایران

در خبرها آمده است که شخصی دیوان خواجه حافظ را به زبان «پارسی» برگردانده است. صرف‌نظر از پیشینهٔ تحصیلی یا حرفه‌ای این فرد، اصلِ این اقدام نیازمند تأملی جدی و مبتنی بر مبانی زبان‌شناختی و ادبی است؛ چراکه با یکی از مهم‌ترین اسناد هویتی و فرهنگی زبان فارسی سروکار داریم.
نخست باید یادآور شد که آمیزش زبان فارسی با زبان عربی، پدیده‌ای تصادفی یا تحمیلی نبوده، بلکه فرآیندی تاریخی، تدریجی و خلاقانه است. فارسیِ دورهٔ جدید، حاصل پیوند زبان ایرانیان در دورهٔ ساسانی با زبان فارسی در سده‌های نخستین اسلامی است. از قرن سوم هجری به بعد، زبان فارسیِ دری به‌عنوان زبانی ادبی تثبیت شد و شاعرانی چون رودکی، شهید بلخی و فرخی سیستانی، آگاهانه از ظرفیت‌های زبان عربی بهره بردند.
برای نمونه، در شعر رودکی واژگانی چون «عشق»، «حیات»، «وفا» و «قضا» در کنار واژگان اصیل فارسی نشسته‌اند، بی‌آن‌که زبان شعر را بیگانه یا مصنوعی جلوه دهند. همین ترکیب سنجیده، به فارسی امکان داد تا مفاهیم انتزاعی، فلسفی و عرفانی را با دقت و ظرافت بیشتری بیان کند؛ امکانی که به سبب محدودیت دایره واژگانی در شعر شاعران متقدم‌تر کمتر دیده می‌شود.
در دوره‌های بعد، این توان زبانی به اوج خود می‌رسد. کافی است به شعر ناصر خسرو در بیان مفاهیم فلسفی، یا به زبان سعدی در بوستان و گلستان بنگریم؛ آثاری که مفهوم آنها بدون بهره‌گیری از واژگان عربی اساساً قابل تصور نیستند. در شعر حافظ نیز، واژگانی مانند «سرّ»، «معنا»، «حقیقت»، «سجاده»، «واعظ» و «اشارت» و... نه‌تنها حاکی از آمیختگی فرهنگی ایران و اسلام است بلکه بار معنایی خاصی یافته‌اند و بخشی از هویت سبکی و اندیشه‌ای او شده‌اند. حذف یا جایگزینی ساختگی این واژگان، به معنای فروپاشی نظام معنایی شعر حافظ است.
از همین رو، رویکرد افراطیِ سره‌نویسی، به‌ویژه آن‌گاه که به حذف واژگانی می‌انجامد که قرن‌ها در زبان فارسی زیسته‌اند و تابعیت زبان فارسی گرفته‌اند، نه حرکتی علمی است و نه خدمتی به زبان. بسیاری از این واژگان، چنان در ساخت نحوی و آوایی و معنایی زبان فارسی حل شده‌اند که دیگر نه «عربی»‌اند و نه بیگانه؛ بلکه فارسی‌شده و بخشی از هویت زبان فارسی‌اند. چنان‌که واژه‌هایی چون «دفتر»، «قلم»، «مدرسه»، «معنا» یا «عشق» در ذهن و زبان فارسی‌زبانان، هیچ احساس بیگانگی ایجاد نمی‌کنند.
افزون بر این، دست‌بردن در دیوان حافظ و بازنویسی آن به نام «ترجمه به پارسی» در واقع تغییر و ترجمه‌ی یک متن ادبی نیست، بلکه تغییر یک سند فرهنگی و جعل و تحریف تاریخ و فرهنگ است. دیوان حافظ، تنها مجموعه‌ای از واژگان نیست که بتوان آن را با معادل‌سازی جایگزین کرد؛ بلکه نظامی به‌هم‌پیوسته از زبان، موسیقی، معنا و اندیشه است. هرگونه دخل و تصرف در این نظام، اثر را از اصالت تهی می‌کند و آن را به متنی تازه، شخصی و فاقد اعتبار تاریخی بدل می‌سازد.
بر این‌پایه، چنین کارهایی نه‌تنها کمکی به پاسداشت زبان فارسی نمی‌کند، بلکه مرز میان «پژوهش زبانی» و «تحریف میراث فرهنگی» را مخدوش می‌سازد؛ امری که ایجاب می‌کند نهادهای مسئول، از جمله متولیان میراث فرهنگی و فرهنگستان زبان و ادب فارسی، با نگاهی مسئولانه و کارشناسانه نسبت به آن واکنش نشان دهند.

https://t.me/mjmohammadzadeh

آیین سخن

۶ اردیبهشت ۱۴۰۵، ۱۹:۱۰

#آیین_سخن

فاصله‌گذاری

اهمیتِ فاصله‌گذاریِ دقیق را در این جفت‌جمله‌ها می‌توان دید:

۱. پس فردا تعطیله.
۲. پس‌فردا تعطیله.

۱. الآن کار دارم.
۲. الآن کاردارم.

۱. نخست وزیر واردِ سالن شد.
۲. نخست‌وزیر واردِ سالن شد.

۱. هر روز نامه‌ای را می‌خواندم.
۲. هر روزنامه‌ای را می‌خواندم.

۱. همه چیز را به یاد داشت.
۲. این یادداشت را بخوانید.

۱. پیش رفت؟ تا کجا؟
۲. پیش‌رفت تا کجا؟

۱. او با ما هیچ عکسی نگرفت.
۲. اوباما هیچ عکسی نگرفت.

۱. بالش را پشتِ سر بگذارید.
۲. مشکلات را پشت‌ِسر بگذارید.

۱. شباهت‌ِ نادرِ شاه و برادرش.
۲. شباهتِ نادرشاه و برادرش.

۱. من هم‌ چنین عقیده دارم که...
۲. من هم‌چنین عقیده دارم که...

۱. میوه تازه رسیده‌است.
۲. میوۀ تازه رسیده‌است.
۳. میوۀ تازه‌رسیده است.
۴. میوۀ تازۀ رسیده است.

#بهروز_صفرزاده
#هر_ایرانی_نگهبان_زبان_فارسی
#زبان_فارسی_زبان_همبستگی

183

آیین سخن

۶ اردیبهشت ۱۴۰۵، ۱۹:۱۰

✍ اساتید یا استادان؟

✅ «استاد» فارسی‌ست و جمعِ آن «استادان» است نه «اساتید»*.

⛔️ واژهٔ «استاد» از فارسی به عربی رفته و به «أستاذ» تبدیل شده‌است. جمع مکسر/ شکستهٔ آن به دو شکلِ «أساتیذ» و «أساتِذَة» به‌کار رفته‌است. «اساتید»* نه فارسی‌ست و نه عربی. در فارسیِ گفتاری، «استاد» را به‌شکلِ «استادها/ استادا» هم جمع می‌بندیم. «اساتید»*، که به‌تازگی بسیاری از جوانان ایرانی هم به‌کار می‌برند، بهنجار نیست.
🔻
پس بگوییم:
*استادان*

#حمید_حسنی
#آیین_سخن

368

آیین سخن

۶ اردیبهشت ۱۴۰۵، ۱۹:۱۰

Channel photo updated

آیین سخن

۶ اردیبهشت ۱۴۰۵، ۱۹:۱۰

💠
♦️واژگان فارسی به صورت های زیر به زبان عربی داخل شده است:

🔺۱- بدون تغییر یا با کمترین تغییر مانند: بادام، استاد، خبر، درویش، دیوان، سکر = شکر، شیرین، آشوب = اوباش، ابریشم= ابریسم، شادان = شاذان و ...
🔺۲- با تغییر، حذف یا تبدیل حرف های پ، ژ، چ، گ که در زبان عربی وجود ندارد به صداهای دیگر. مانند: چغندر= شمندر، چنده = شنوه، پگاه = صباح، پند، پن = فن، گاومیش = جاموس، گلنار = جلنار، چلیپ = صلیب، چین = صین، چارسو = شارسو، دیباچه = دیباجه، گدا = كدا = تكدی، لگام = لجام، چمران = تشمران، گرنادا = قرناطه، خانه گاه = خانقاه، گزیه = جزیه، کاک = کعک = کیک، گنجینه = خزینه، پرده = برقه و ...
🔺۳- تغییر حروف ک به ق و خ. مانند: کاسپین = قزوین، کله = قله، کوروش = قوروش، کسرا = خسرو
تغییر کلی: گاهی در تبدیل واژه ی فارسی به زبان عربی هیچ اثری به جز در وزن واژه ی فارسی باقی نمانده است مانند: چند، چن = کم، گچ = جص، مجصص، زشت = رجس، پسک = برص، گنج = کنز و ...
🔺۴- کاربرد کلمات در معنی متضاد با معنی فارسی و یا در غیر معنی اصلی مانند: خوبه = خیبه، زرابی (قالی)
🔺۵- به هم ریخته شدن تمام صدا و حروف مانند: باغ = غابه، باغات = غابات.
🔺۶- یک کلمه از فارسی چند بار به شکل ها و به معنی های گوناگون وارد عربی شده مانند: از کلمه ی باغ = باقه به معنی دسته گل و کلمه غابه به معنی جنگل، ساروج به معنی نوعی ملاط سیمان و آب انبار و سهریج (صهریج) به معنی تانکر آب .
🔺۷- حذف سایر آواها مانند : نارگیل = ارکیل، آبریز = ابریق
🔺۸- گاهی در تبدیل واژه ی فارسی به عربی برخی از حرف ها از واژه ی فارسی تغییر کرده است، مانند: گوشه = حاشیه، هامش = حامش، جشن = دشن = تدشین، سنگ = سنج = صنج، چار راه = شارا = شارع، شاد شید = شادی اناشید، ببر = بایبر = تایگر و ...
🔺۹- گاهی از مفردهای فارسی یا عربی کلمه هایی ساخته شده و سپس به ادبیات عرب نیز راه یافته است، مانند: سوء تفاهم ار «فهم»، تهویه از «هوا»
🔺۱۰- حذف و یا تغییر و تبدیل حروف عله «و . ا. ی» به یکدیگر . مانند: جوراب = جورب، خوب = خید = خیر،

🔺۱۱- تبدیل ا به هـ و تبدیل ز به س مانند : اندازه = هندسه، اندام = هندام.
🔺۱۲- گاهی در تبدیل واژه ی فارسی به عربی دو حرف از واژه ی فارسی باقی مانده است ، مانند: آیین = دین
🔺۱۳ - گاهی در تبدیل واژه ی فارسی به عربی آواهایی به آن افزوده شده است. مانند: ستون = استوانه = اسطوانه، سروج = ساروج = سهریج = صهریج.
🔸
منابع :
- سرگذشت زبان فارسی دری، تالیف پروفسور رسول رهین، شورای فرهنگی افغانستان، 1385
- الکلمات الفارسیه فی المعاجم العربیه – جهینه نصر علی – طلاس – برج دمشق ، 2003
-معجم المعربات الفارسیه: منذ بواکیر العصر الحاضر ، محمد التونجی‏

آیین سخن

۶ اردیبهشت ۱۴۰۵، ۱۹:۱۰

📎 File

♦️دستور خط فرهنگستان، ویراست تازه

♦️برای پرهیز از پراکندگی و خط پریشی از "دستور خط فرهنگستان"
پیروی کنیم.

#آیین_سخن

245

Showing 10 of 10 posts

No more posts

رتبه‌بندی

ورود لازم است

نظرات کاربران (0)

هنوز هیچ نظری وجود ندارد. اولین نفری باشید که نظر خود را به اشتراک می‌گذارید!

کانال‌های تلگرام مرتبط

Loading recommended channels...

آیین سخن

آیین سخن

رتبه‌بندی

رشد مشترکان (3 روز گذشته)

آخرین پست‌ها

رتبه‌بندی

نظرات کاربران (0)

کانال‌های تلگرام مرتبط

🎧LET’S READ ALOUD🎧

آموزش استفاده از اسپات پلیر

English media | انگلیش مدیا

Arapça (Arabic Practice)

نادي اللغة العربية

اللغة الانكليزية الدور الثاني

𝗔𝗿𝗮𝘇 𝗘𝗻𝗴𝗹𝗶𝘀𝗵

یک لیوان چای داغ، نوشته‌های حامد قدوسی hamed_ghoddusi

کانال‌های تلگرام مرتبط

🎧LET’S READ ALOUD🎧

آموزش استفاده از اسپات پلیر

English media | انگلیش مدیا

Arapça (Arabic Practice)

نادي اللغة العربية

اللغة الانكليزية الدور الثاني

𝗔𝗿𝗮𝘇 𝗘𝗻𝗴𝗹𝗶𝘀𝗵

یک لیوان چای داغ، نوشته‌های حامد قدوسی hamed_ghoddusi

نظرات کاربران (0)

آخرین پست‌ها