کلینیک دکتر شکیب

Public

مشاهده کانال

نمی‌توانید بپیوندید؟ @drshakibclinic

۷.۵k عضو

به‌روزرسانی شده: May 14, 2026 at 7:25 AM

کلینیک دکتر شکیب

محمدرضا رجبی شکیب پزشک، کارشناس ارشد روان شناسی بالینی درمانگر رابطه زوج درمانگر و سکس تراپیست گفتگوی مستقیم: @drmrshakib ۰۹۳۳۵۹۳۷۰۵۰

@drshakibclinic is a growing community focused on drmrshakib and related topics

رتبه‌بندی

رتبه‌بندی جهانی

#456

رتبه‌بندی زبان

#45

رتبه‌بندی دسته‌بندی

#23

-1

رشد مشترکان (8 روز گذشته)

مجموع: 7.5K

رشد 24 ساعت: +0 0%

آخرین پست‌ها

کلینیک دکتر شکیب

۲۰ اردیبهشت ۱۴۰۵، ۱۰:۲۵

📎 File

▫️زنده می‌مانیم | قسمت نهم | ما به «آنها» قدرت می‌دهیم، نه «آنها» به ما


باز خورد: https://t.me/drmrshakib
عضو شوید:

768

کلینیک دکتر شکیب

۲۰ اردیبهشت ۱۴۰۵، ۱۰:۲۵

📎 File

▫️زنده می‌مانیم | قسمت دهم | چرا ما ذاتا دوست داریم پشت سر دیگران حرف بزنیم؟

باز خورد: https://t.me/drmrshakib
عضو شوید:

795

کلینیک دکتر شکیب

۲۰ اردیبهشت ۱۴۰۵، ۱۰:۲۵

📎 File

▫️زنده می‌مانیم | قسمت هشتم | وقتی یک رئیس جمهور هم قدرت ندارد

باز خورد: https://t.me/drmrshakib
عضو شوید:

855

کلینیک دکتر شکیب

۲۰ اردیبهشت ۱۴۰۵، ۱۰:۲۵

*«پادکست‌های دکتر شکیب»* در اپلیکیشن «بله» دورد دوستان همراه🌹 فعلا و فقط تا وقتی دسترسی کاربران داخلی به اینترنت محدود است، در این کانال میزبان شماییم. یادداشت‌ها و پادکست های دکتر شکیب علاوه بر کانال تلگرام اینجا هم منتشر می‌شود. 🆔 شناسه: https://ble.i…

871

کلینیک دکتر شکیب

۲۰ اردیبهشت ۱۴۰۵، ۱۰:۲۵

*«پادکست‌های دکتر شکیب»*
در اپلیکیشن «بله»

دورد دوستان همراه🌹
فعلا و فقط تا وقتی دسترسی کاربران داخلی به اینترنت محدود است، در این کانال میزبان شماییم. یادداشت‌ها و پادکست های دکتر شکیب علاوه بر کانال تلگرام اینجا هم منتشر می‌شود.

🆔 شناسه:
https://ble.ir/drshakibpodcast

دوستان خود را دعوت کنید🌹

1,200

کلینیک دکتر شکیب

۲۰ اردیبهشت ۱۴۰۵، ۱۰:۲۵

تمام راه‌های ارتباطی ما
imo ID: Drshakib
Eeita: https://t.me/Drmrshakib
Soroush+: https://t.me/drshakib
Rubika: https://t.me/dr_shakib
Bale: https://t.me/dr_shakib
Email: [email protected]
& Google Chat
whatsapp: +989191865648
telegram: https://t.me/drshakib_clinic
sms & call: +989191865648
Instagram: http://drshakib.ir/ & drshakib.ir2

878

کلینیک دکتر شکیب

۲۰ اردیبهشت ۱۴۰۵، ۱۰:۲۵

📎 File

▫️زنده می‌مانیم | قسمت پنجم | ذهن ما دستگاه حقیقت‌یاب نیست؛ فقط یک فلزیاب است

باز خورد: https://t.me/drmrshakib
عضو شوید:

1,040

کلینیک دکتر شکیب

۲۰ اردیبهشت ۱۴۰۵، ۱۰:۲۵

📎 File

▫️زنده می‌مانیم | قسمت ششم | آیا چیزی به عنوان «شر مطلق» وجود دارد؟

باز خورد: https://t.me/drmrshakib
عضو شوید:

916

کلینیک دکتر شکیب

۲۰ اردیبهشت ۱۴۰۵، ۱۰:۲۵

📎 File

▫️زنده می‌مانیم | قسمت هفتم | درباره‌ی کسانی که حتی ماکیاولی را هم درست نفهمیده‌اند

باز خورد: https://t.me/drmrshakib
عضو شوید:

760

کلینیک دکتر شکیب

۲۰ اردیبهشت ۱۴۰۵، ۱۰:۲۵

📎 File

▫️زنده می‌مانیم | قسمت چهارم | چرا ما آدم‌ها «مثل آدم» نمی‌نشینیم یک جا زندگی‌مان را بکنیم؟

باز خورد: https://t.me/drmrshakib
عضو شوید:

1,340

کلینیک دکتر شکیب

۷ اردیبهشت ۱۴۰۵، ۲۲:۳۶

📎 File

▫️زنده می‌مانیم | قسمت دوم | برو قوی شو اگر راحت جهان طلبی؟

باز خورد: https://t.me/drmrshakib
عضو شوید:

1,140

کلینیک دکتر شکیب

۷ اردیبهشت ۱۴۰۵، ۲۲:۳۶

📎 File

▫️زنده می‌مانیم | قسمت سوم | چطور عشق به قدرت، ما را دیوانه می‌کند؟

باز خورد: https://t.me/drmrshakib
عضو شوید:

1,110

کلینیک دکتر شکیب

۷ اردیبهشت ۱۴۰۵، ۲۲:۳۶

📷 Photo

تصویری از آنه فرانک

2,290

کلینیک دکتر شکیب

۷ اردیبهشت ۱۴۰۵، ۲۲:۳۶

📎 File

▫️زنده می‌مانیم | قسمت اول | من این روزها را چطور می‌گذرانم و پیشنهادم برای شما چیست؟


باز خورد: https://t.me/drmrshakib
عضو شوید:

1,240

کلینیک دکتر شکیب

۷ اردیبهشت ۱۴۰۵، ۲۲:۳۶

شنبه، ۲ اسفند ۱۴۰۴، ساعت ده صبح.

اینستاگرامِ لعنتی رو باز می‌کنم. هنوز چایی صبحم سرد نشده، هنوز مغزم بیدار نشده، هنوز نفهمیدم امروز قراره چه بلایی سر دلم بیاد. از پیج «من و تو» مراسم چهلم محسن چیت‌ساز رو نشون می‌ده. شیپور و طبل می‌زنن، جمعیت موج می‌زنه، آدم‌ها گریه می‌کنن… و من، منی که اصلاً این پسر رو نمی‌شناسم، یه‌هو می‌بینم اشکم بند نمیاد.

با خودم می‌گم چرا دارم برای کسی که حتی اسمش رو دیروز شنیدم گریه می‌کنم؟ چرا این بغض ول‌کن نیست؟ چرا این همه درد انگار راهشو پیدا کرده تو گلوی من؟گریه می‌کنم و هی با خودم می‌گم تموم شو… تموم شو… ولی نمی‌شه. انگار این اشک‌ها مال یه نفر نیست، مال هزار نفره.

از بالکن میاد تو، منو می‌بینه دارم گریه می‌کنم. هیچ چی نمی‌گه. می‌ره برای خودش چایی می‌ریزه. این سکوتش یه جور فهمیدنه. یه جور بلد بودنه که بعضی دردها رو نباید با سوال پاره کرد. می‌پرسم: «امروز میای دنبالمون کلاس موسیقی؟» میگه: «باید ببینم کارای شرکت چقدره…»

یه‌هو یاد اون جمله‌ی سیاوش قمیشی می‌افتیم، همونی که همیشه دست می‌گیریمش مسخره‌بازی دربیاریم. می‌گم: «شِرِ چه کَتی؟» می‌خندیم. یه خنده‌ی کوتاه، خسته، مثل نوری که یه لحظه از لای پرده رد بشه.

داره می‌ره سمت اتاق که وسایلش رو برداره بره شرکت، یهو برمی‌گرده میگه: «یه جمله اومد تو ذهنم.» می‌گم بگو، می‌نویسمش میزارم تو کانال. میگه: «این غم با گریه خالی نمی‌شه.» و می‌ره.

و من می‌مونم با یه جمله که مثل میخ تو قلبم فرو رفته: می‌شینم به رفتنش نگاه می‌کنم. به اتاق، به سکوت خونه، به لیوان چایی، به صفحه‌ی خاموش گوشی.

با خودم می‌گم:«باید دوباره گروه کوه‌نوردی‌مو راه بندازم. باید دوباره بریم بالا. باید بریم جایی که نفس کم میاری، که فکرها خاموش می‌شن، که آدم مجبور می‌شه فقط زنده باشه.باید بالا بشینیم، مدیتیشن کنیم، داد بزنیم، گریه کنیم… هر کاری که بشه.باید خودمو جمع‌وجور کنم.»

دیروز رفتیم کوه. سه‌تایی. دخترک چهار سال و نیمه‌ام تا ایستگاه یک اومد و برگشت. با پاهای کوچیکش، با اون نفس‌نفس زدن‌های بامزه، با ذوقی که از چشم‌هاش می‌ریخت بیرون. هی می‌دوید، هی می‌گفت «مامان ببین!» می‌خوام کم‌کم کوه‌نوردش کنم. عاشق کوهه، عاشق صخره، عاشق شنا، عاشق هر کاری که بدنش رو ببره سمت زندگی. عاشق کتابه.نگاهش می‌کنم…

آیرا دراز کشیده یه کارتون جدید رو می‌بینه، همونی که باباش روی لپ‌تاپم دانلود کرده. از ترس اینکه جنگ بشه… اینترنت قطع بشه… برق بره… چند تا انیمیشن براش دانلود کردیم که حوصله‌ش سر نره. می‌بینی؟ما داریم برای احتمال جنگ، کارتون دانلود می‌کنیم!

دیروز چهارتا نون سنگک خریدم. گذاشتم تو فریزر. با خودم گفتم اگه… اگه… اگه…
همزمان باید مادر باشیم، باید حواسمون به بازی بچه باشه، باید ناهار درست کنیم، باید خبر مرگ بخونیم، باید برای هزاران روح پرکشیده گریه کنیم، باید به فکر جنگ باشیم، به فکر فردا، به فکر اینکه برق می‌ره یا نه. آدم چقدر جا تو دلش داره؟ چقدر گناه داریم ما که هنوز زنده‌ایم؟

دوست‌های یونانی‌ام مدام پیام می‌دن. می‌گن «حالت خوبه؟ می‌گن بیا اینجا. می‌گن زودتر بیا یونان.» نمی‌دونن وقتی وطنت درد می‌کنه، هیچ جا مرهم نیست. نمی‌دونن آدم می‌تونه از خاکش دور باشه ولی از دردش نه.
می‌رم مت یوگا رو میارم، پهن می‌کنم وسط اتاق. نفس عمیق می‌کشم. به خودم می‌گم آروم شو. آروم شو. آروم شو...

ولی یه جایی تو سینه‌م هنوز طبل می‌زنن. یه جایی تو دلم هنوز جمعیت راه می‌ره.
یه جایی تو سرم هنوز اون جمله می‌چرخه:
این غم… با گریه… خالی نمی‌شه.

از کانال تلگرام روزمرگی های یک ملنگ بی‌پرده
https://t.me/malange_biparde

کلینیک دکتر شکیب

۷ اردیبهشت ۱۴۰۵، ۲۲:۳۶

این روزها می‌توانیم چه چیزهایی از آنه فرانک یاد بگیریم؟

«ما» زنده‌می‌ماند، حتی اگر «من» نباشم

محمدرضا رجبی شکیب https://t.me/drmrshakib

تا امروز این‌همه به ایرانی بودنم افتخار نکرده‌بودم. اوایل دهه ۸۰ حتی از حجم توهم و خودشیفتگی‌مان داشتم بیزار می‌شدم. از ۸۸ امیدم متولد شد، و ۱۴۰۱ اوج گرفت، و این روزها، از همیشه بیشتر. می‌شود این همه شکوه و شهامت را در سوگواری‌‌های این مردم دید و مفتخر نشد؟ ایلیای ده ساله‌ را که برای خودش مرثیه می‌خواند را دیده‌اید؟ بهت‌زده نشده‌اید؟

اما باز ترس برم می‌دارد. نکند باز بیفتیم در تله‌ی خودشیفتگی. مگر در این سالها، سقوط ما از همان توهم خودبرتربینی‌مان ریشه نگرفت؟ مگر از وقتی فقط حق خودمان را دیدیم و حق دیگران را ندیده گرفتیم، سر نخوردیم به سراشیبی فلاکت؟ همین حالا هم نباید یادمان برود که با تمام رنج‌های امروز، ما جدا از تاریخ بشر نیستیم. تافته‌ای جدابافته نیستیم.

این روزها درباره‌ی «امید» می‌خوانم و می‌نویسم. و یکی از اسطوره‌های امید «آنه فرانک‌» است. دختری یهودی که سال ۱۹۲۹ در فرانکفورت به دنیا آمد و با قدرت‌گرفتن نازی‌ها، خانواده‌اش به آمستردام پناه بردند. در ۱۹۴۲، وقتی هلند هم به اشغال نازی‌ها درآمده بود، آنه که فقط سیزده سال داشت با خانواده‌اش در «پناهگاه مخفی» پشت ساختمان محل کار پدرش پنهان شدند. او دو سال تمام آسمان را ندید.

آنه همان‌روزها شروع کرد به نوشتن. نوشته‌هایی که بعدها با عنوان «خاطرات یک دختر جوان» منتشر شد. اولین و آخرین کتاب آنه فرانک مشهور شد، به ده‌ها زبان ترجمه شد (چند ترجمه به فارسی هم از این کتاب در بازار هست) اما خود آنه هیچ‌وقت نفهمید چه اثری بر دنیا گذاشته. ۱۹۴۴ نازی‌ها او و خانواده‌اش را پیدا کردند و او چند ماه بعد، در اردوگاه برگن-بلزن، در پانزده سالگی، از دنیا رفت.

در یادداشت‌های روزانه‌ی آنه، ما فقط دختری را نمی‌بینیم که ترسیده. شگفت‌انگیز است، اما او در تقابل بین امید و ناامیدیِ، سرسختانه طرف امید را می‌گیرد. و هرچند خودش نمی‌ماند که ببیند، اما همان‌طور که او پیش‌بینی می‌کرد، روز پایان شر فرا می‌رسد.

این جملات آنه فرانک است: «متعجبم که آرزوهایم هرچند پوچ و ناممکن به نظر می‌رسند، اما چرا آنها را کنار نگذاشته‌ام؟ همچنان به آنها چسبیده‌ام. چون با وجود همه‌ی این چیزها، واقعا و قلبا معتقدم آدمها خوبند.»

آنه نشان‌ می‌دهد چطور رنج می‌تواند آگاهی‌ را تسریع کند، رشدمان دهد، و حتی زود پیرمان کند، هرچند به بهایی سنگین، و گاهی جبران‌ناپذیر. اما تکرار این حماسه‌‌ی تلخ، نشان می‌دهد در دل تاریکی هم روشنی هست.

آنه حق داشت زنده بماند، بزرگ شود، عاشق شود، پیر شود. همان‌طور که کیان پیرفلک حق داشت. و همه‌ی آن کودکان و نوجوانانی که دیگر پیش‌مان نیستند حق داشتند. و همان‌طور که ایلیا حق داشت به قول خودش فقط ده سال زندگی نکند.

بچه‌ها قرار نیست قهرمان باشند. ما این را نمی‌خواهیم. ما دوست داریم آنها کودک بمانند و کودکی کنند. دوست داریم زندگی کنند. اما هر بار که تاریخ آن‌ها را وادار می‌کند زود بزرگ شوند، مرثیه بخوانند، یا بنویسند، ما فقط می‌توانیم با چشم‌هایی تر به آنها نگاه کنیم، بشنویم و بخوانیم‌شان، و از آنها یاد بگیریم، که تا امید هست، زندگی هست.

کلینیک دکتر شکیب

۲۴ فروردین ۱۴۰۵، ۰۹:۰۸

چهل روز گذشت، از روزهایی که یقین دارم در تاریخ ما، روزهای عزای ملی خواهد ماند

مرثیه‌ای برای سوگ

محمدرضا رجبی شکیب https://t.me/drmrshakib

گمان می‌کنم فلسفه‌ی چله گرفتن در فرهنگ ما، یک جور تأمل دوباره باشد. تا مطمئن شویم چیزی از آن سوگ باقی مانده؟ و بعد از چهلم می‌گویند رخت عزا را دربیاوریم. انگار چهل روز فرصت داشته‌ایم تا یاد بگیریم بدون عزیز از دست‌رفته هم می‌توانیم زندگی کنیم. چهل روز قاعدتاً باید فرصتی کافی باشد برای گذر از سوگ.

اما آیا امروز، بعد از گذشت چهل روز از آن‌روزهای سیاه، ما توانسته‌ایم از این سوگ‌ عبور کنیم؟ آیا برای ما داستان تمام شده؟

در ادبیات سوگ، مفهومی هست به نام «سوگ محروم» (disenfranchised greif). اصطلاحی که اولین بار کنت دوکا به کار برد. او نوعی سوگ را توصیف کرد که به‌رسمیت شناخته نمی‌شود؛ سوگی که جامعه، فرهنگ یا ساختار قدرت، آن را مشروع نمی‌داند، فضایی برای ابراز آن وجود ندارد، یا اساساً وجودش را انکار می‌کنند.

در این حالت، سوگ به توان دو می‌شود. فرد یا جامعه‌ی داغدار، نه‌ فقط با فقدانِ عزیزش روبه‌روست، که با انکارِ سوگ هم مواجه است. باید هم داغدار باشد، هم به دیگران بفهماند چرا داغدار است. هم عزیزش را از دست داده، هم امکان سوگواری برای عزیزش را. و این دومی از اولی دردناک تر است.

می‌دانیم که سوگ، اگر دیده نشود، به درون برمی‌گردد؛ به خشم خاموش، به اندوه منجمد و به بی‌اعتمادی عمیق بدل می‌شود.

در روند سالم سوگ، آیین‌های جمعی که نماد همدلی‌اند، نقش مهمی دارند. دور هم جمع شدن‌ها، حتی سکوت‌های مشترک، به آدم داغدار کمک می‌کند دردش را خرد کند و در کوله‌ی جمع بگذارد، تا سبک شود.

اما وقتی سوگ هم امنیتی شود، وقتی تلاش کنند مصیبت را در ابهام نگه دارند یا تحریفش کنند، وقتی یکی بگوید «الان وقتش نیست» و دیگری بگوید «بزرگش نکنید»، سوگ می‌ماند. داغ نمی‌رود.

سوگ، نیاز دارد به‌رسمیت‌شناخته شود. به‌رسمیت‌شناختن، ربطی ندارد به تایید یا عدم تایید روایت‌ها. سوگ ربط دارد به دیدن رنج. به پذیرش غم. به سکوت نکردن و از درد گفتن.

چهلم ما، به این معنا، حالا فقط یک آیین مذهبی یا فرهنگی نیست؛ یک حرکت جمعی است در برابر انکار، که اعلام می‌کند «ما چیزی واقعی تر از واقعی را از دست دادیم».

ما به این اعلام، به این فریاد نیازمندیم. چون بدون گذر سالم از سوگ، جامعه‌ی ما حرکت می‌کند به سمت افسردگی، ناهمدلی و خشونت. جامعه‌ای که اجازه‌ی سوگواری نداشته باشد، در تنظیم هیجان دچار مشکل می‌شود. و دود همه‌ی اینها اول در چشم همان‌ها می‌رود که فقط سعی دارند همه چیز را کنترل کنند، بدون هیچ برنامه‌ و هیچ دغدغه‌ای برای آینده‌ی این ملت.

سوگ، اگرچه دردناک است، اما کارکرد دارد: پیوند ایجاد می‌کند، معنا می‌سازد، و مرز بین زندگی و مرگ را روشن می‌کند. و حذف آن، یعنی حذفِ بخشی از فرایند ترمیم.

اسمش این است که رئیس جمهور ما پزشک است. کسی که پیش از انتخابات از مدیریت علمی می‌گفت و امروز هم سعی دارد با نگاهی علمی(!) جوانان به خون‌نشسته‌ی ما را آسیب‌دیدگان اجتماعی توصیف کند. نمی‌دانم اما کسی هست در اطراف ایشان که بفهمد این حاکمیت دارد چه بلایی بر سر سلامت روان ما می‌آورد؟

فقدان، فقط از دست دادن یک عزیز نیست. وقتی کسی دست، پا یا چشمش را هم از دست می‌دهد، سوگوار می‌شود. ما داریم سلامت‌مان را از دست می‌دهیم. کی برای آن سوگواری کنیم؟

کلینیک دکتر شکیب

۲۴ فروردین ۱۴۰۵، ۰۹:۰۸

چهل روز پس از آن روزهای سرخ و سیاه، بیایید ببینیم این حادثه با روان ما چه کرده و آیا راهی برای نجات وجود دارد؟

زلزله یعنی دوباره ساختن

محمدرضا رجبی شکیب https://t.me/drmrshakib

آنچه این چهل روز در خیلی از دوستان اطرافم دیده‌ام، مصداق اختلال استرس پس از تروما (PTSD) است. اولین بار، PTSD را در کهنه سربازان بازگشته از جنگ جهانی اول توصیف کردند. حالا، نزدیک به یک قرن بعد، دیگر می دانیم که کسی لازم نیست خودش تا پای مرگ برود تا PTSD شود. هر تجربه‌ی تکان دهنده‌ای، می‌تواند با مغز ما همین کارها را بکند.

معروف‌ترین علامت PTSD فلاش‌بک است، یعنی به ذهن آمدن دوباره‌ی آن تصاویر دردناک، در بیداری یا در خواب، و تجربه‌ی دوباره‌ی درد. انگار زمان به عقب بر می‌گردد.

دومین علامت، اجتناب از موقعیت‌های یادآور تروماست. انگار ذهن ما یک‌جا گیر می‌کند. هم می‌خواهد آن صحنه‌ها را دوباره بازسازی کند، هم می‌خواهد از هر چیزی که یادآور آنهاست دورمان کند.

تجربه‌ی رایج دیگر در PTSD بی‌حسی است، اغلب با ترس و بی‌اعتمادی به دیگران، و دیگری بیش‌برانگیختگی (hyperarousal) که باعث مشکلات خواب، تمرکز، احساسات ناپایدار و در نهایت افسردگی و حتی رفتارهای بی‌پروا و خطرناک می‌شود.

گاهی PTSD خودش خوب می‌شود، گاهی درمان لازم دارد و بدون آن ممکن است حتی برسد به خودکشی. اما خبر خوبی هم هست: کسانی که از PTDS عبور می‌کنند و تجربیات دردناکشان را با موفقیت پردازش می‌کنند، می‌رسند به مرحله‌ی «رشد پس از سانحه»(PTG). همان کسانی که می‌گویند «چیزی که مرا نکشت، قوی ترم کرد.»

اصطلاح «رشد پس از سانحه» را دو روانشناس، ریچارد تدسکی و لارنس کالهون ابداع کردند. آن‌ها تأکید دارند که این رشد، تروما را توجیه نمی‌کند، که نشان‌دهنده‌ی تاب‌آوری و قدرت درونی ماست. درواقع ما «بخاطر» تروما رشد نمی‌کنیم، بلکه «علیرغم» آن رشد می‌کنیم. باید بر این تاکید کنم، تا آنها که این بلاها را سر ما آورده‌اند و می‌آورند، فاکتور برایمان صادر نکنند و منت سرمان نگذارند که «رشدتان هم دادیم.» از آنها بعید نیست.

مطالعات نشان می‌دهد PTG را در سه حوزه می‌شود دید:

۱- رسیدن به ادراک جدیدی از خود. وقتی مجبور می‌شویم باورهای قبل را زیر سوال ببریم، تفکر نقادمان را به کار بگیریم و تصویری جدید بسازیم از خودمان. رشد در این حوزه یعنی بازسازی عزت نفس و حس توانمندی.

۲- بازسازی روابط با دیگران. اینکه روی چه کسانی می‌توانیم حساب کنیم و با چه کسانی می‌توانیم صمیمیت عمیق تری بسازیم.

۳- تغییر اساسی در دیدگاه نسبت به زندگی. وقتی قدر زندگی را بیشتر می‌دانیم و این اتفاقات را تبدیل می‌کنیم به نقطه‌ی عطفی در زندگی معنوی.

اما چه کار می‌توانیم بکنیم تا از PTSD برسیم به PTG.

طبیعتا هرچه منابع در دسترس بیشتری داشته باشیم، ثبات مالی، حمایت اجتماعی و آموزش، اتفاق بهتری می‌افتد. پس اگر می‌خواهید به دوستان ترومادیده‌ی خود کمک کنید، اول به مشکلات مالی‌شان توجه کنید.

اما برای خود آن دوستان چند توصیه دارم: اول اینکه از تراپیست کمک بگیرید؛ دوم اینکه یاد بگیرید. از هرجا. هر چیز. پادکست گوش بدهید. کتاب بخوانید. فیلم ببینید. سوم اینکه بنویسید. تجاربتان را روی کاغذ بیاورید. هرچه می‌بینید و می‌شنوید و احساس می‌کنید. و چهارم، خودتان را در جامعه ای حمایتگر قرار دهید. به انزوا پناه نبرید. تجاربتان را با دیگران به اشتراک بگذارید.

با اینها اگر زمستان را سر کنیم، بهار نزدیک است.

کلینیک دکتر شکیب

۲۴ فروردین ۱۴۰۵، ۰۹:۰۸

عشق سیاه: یادداشت چهاردهم
و روزی سرانجام نجات خواهند یافت...

محمدرضا رجبی شکیب https://t.me/drmrshakib

وقتی آدم‌ها در اعماق عشقی سوزانند، یا غرق در فرهنگ کالت، دنیا را آن‌جوری که یک آدم بیرون از گود می‌بیند، نمی‌بینند. خیلی از پدیده‌ها را بهتر می‌فهمیم اگر بپذیریم که واقعیت، واقعیت نیست. هرچه ما درک می‌کنیم و آن را واقعیت می‌دانیم، چیزی است که ذهن ما «بازسازی» کرده. داستان فیل در تاریکی را به یاد بیاورید.

آنها که در یک رابطه‌ی سمی یا در یک کالت گیر کرده‌اند هم همین‌اند. هرقدر شما بخواهید به آنها بفهمانید دارند از آنها سوء استفاده می‌کنند، بیهوده است. شما می‌بینید که زندگی آنها دارد نابود می‌شود و روز به روز وضعشان بدتر، اما آنها همچنان معشوق یا رهبر کالت را ستایش می کنند.

تعجب می کنید مگر آنها کورند یا نمی‌فهمند؟! اما قضیه این است: چون پردازشگر ذهن آنها با پردازشگر ذهن شما فرق دارد، ورود اطلاعات مشابه، خروجی یکسانی ندارد. آب و آفتاب همان آب و آفتاب است، اما یکی درخت سیب است، یکی بوته‌ی خربزه، و یکی دیگر درخت کاج.

تا وقتی ارزیابی خود آدم‌ها از موقعیت‌شان، این نباشد که دارد از آنها استفاده‌ی ابزاری می شود، از آن موقعیت خارج نمی‌شوند. و برای اینکه به این نقطه‌ی «تأمل و ارزیابی جدید» برسند، گفتیم که به «بذرهای تردید» و «نقطه‌ی عطف» نیاز دارند. این سه مرحله‌ی اول نجات از شر رابطه‌ی ناسالم یا کالت بر اساس مدل روزن و استیت بود، که گفتیم. می ماند دو مرحله‌ی دیگر.

مرحله چهارم: اقدامات خودمحورانه
معمولا خودپسندی خوب نیست، اما برای کسی که در دام روابط سمی گرفتار است، خودخواهی و خوددوستی و خودمحوری خیلی هم لازم است.

مثلا همسری که شروع می کند برای خودش پول پس‌انداز کردن، یا اتاقش را از همسر خودشیفته اش جدا می‌کند، یا کارهای خانه را دیگر مثل قبل انجام نمی‌دهد، دارد خودش را برای عملیات نجات آماده می‌کند.

اثرات روانی این اقدامات خودمحورانه اما، حتی از اثرات بیرونی‌اش مهم تر است. کسی که سالها در رابطه با یک آزارگر یا در کالت گرفتار بوده، خودباوری‌اش تحلیل رفته و لازم دارد گام‌های کوچکی بردارد تا حس توانمندی‌اش را بازسازی کند، قبل از اینکه برسد به آن پرش بزرگ به سوی آزادی.

مرحله پنجم: تیر خلاص
مطالعات روزن و استیت نشان می‌دهد غالب بازماندگان، لحظه‌ای مهم و پر اضطرابی را توصیف می‌کنند که دیگر مطمئن می‌شوند این نقطه‌ی بدون بازگشت است. ضربه‌ی آخر، یا تیر خلاص. آخرین ضربه‌ی دردناکی که فرد آزارگر یا کالت به آنها می‌زند و آنها را به نتیجه‌ی قطعی می‌رساند.

الکساندرا استاین در کتاب «وحشت، عشق و شستشوی مغزی» می‌گوید وقتی آدم ها سعی می‌کنند رابطه‌ی سمی یا کالت را ترک کنند، معمولاً سه ترس عمیق را تجربه می‌کنند: اول، ترس از رو به رو شدن با دنیای ناشناخته (نکند اوضاع بدتر شود)؛ دوم، ترس از دست دادن راهنمای وجودی یا معنوی (اگر عشق یا ایمانم را از دست بدهم، چطور آدمی خواهم بود؟) و سوم، ترس از آسیبی که ممکن است آن فرد یا آن کالت به آنها برساند (با خشم و کینه‌ی او / آنها چه کنم؟)

اگر هنوز هم به این فکر می‌کنید که چطور می‌توانید به کسی که گرفتار رابطه‌ای سمی یا گرفتار کالت است کمک کنید تا ترس‌هایش را کنار بگذارد، سه نکته را یادآوری می کنم:

۱- بحث نکنید. با سعی برای قانع کردن آنها از طریق گفتگو، فقط مقاومت‌شان را بالاتر می‌برید.

۲- ناتوانی‌تان را بپذیرید. گاهی ممکن است سال‌ها طول بکشد تا آدم ها بتوانند تصمیم بگیرند. میوه باید برسد تا بشود چید.

۳- دست از «حمایت» برندارید. فقط دانستن این که «یک نفر برایش مهم است» گاهی می‌تواند همان طناب نجاتی باشد که آدم ها نیاز دارند.

اما این حمایت دقیقا یعنی چه؟ چهار نوع «حمایت اجتماعی» را توصیف می‌کنند:

۱- حمایت ابزاری، یعنی کمک عملی در زندگی. مثلاً پول لازمند؟ قرض بدهید.

۲- حمایت اطلاعاتی، یعنی دسترسی آنها به اطلاعات را تسهیل کنید. نه به قصد تغییر دیدگاهشان، فقط کمک کنید اطلاعات در دسترشان باشد.

۳- حمایت عاطفی، یعنی ابراز عشق و اعتماد و مخابره‌ این پیام که «تو برایم مهمی». نگویید «تو را شستشوی مغزی داده‌اند». بگویید «برایت نگرانم.»

۴- حمایت ارزیابی‌، یعنی کمک به آنها برای اینکه خودشان را از بیرون ببینند، بدون اینکه حق انتخاب را ازشان بگیرید. این حمایت به آدم‌ها می‌فهماند کسی هست که ویژگی‌های مثبت آن‌ها را ببیند، اما همچنین به آن‌ها یادآوری می‌کند که چشم ها را می شود شست و جور دیگری هم می شود دید.

نمی‌دانیم چقدر این اقدامات موثرند. می‌دانیم که کار سختی داریم. اما اگر می‌خواهید کاری بکنید و فقط ننشینید و نگاه کنید، اینها اقدامات موثرتری است، تا بحث و دعوا و قهر‌‌.

کلینیک دکتر شکیب

۲۴ فروردین ۱۴۰۵، ۰۹:۰۸

عشق سیاه؛ یادداشت اول کالت چیست؟ محمدرضا رجبی شکیب @drmrshakib می‌خواهم در این سری یادداشت‌ها، آشناتان کنم با پدیده‌ای که برای فهم آنچه در اطرافمان می‌گذرد کمک‌مان می‌کند. می‌دانم در طوفان خشم و غم‌ و درماندگی و امید و نگرانی از آینده، آسان نیست تامل کردن.…

1,260

کلینیک دکتر شکیب

۲۴ فروردین ۱۴۰۵، ۰۹:۰۸

🗣 قسمت‌هایی که تا بحال از مجموعه‌ی «زنده بمانیم» منتشر کردیم:

⚪️ https://t.me/aasaa_app
📻 ابهام فرساینده، وقتی بوجود می‌آد که نتونیم آینده رو پیشبینی کنیم. نتونیم تصمیم درستی بگیرم و ندونیم چه احساسی رو داریم تجربه می‌کنیم. این مجموعه با هدف این ساخته می‌شه که به ما یادآوری کنه:
«باید روزهای خوب رو ببینیم، باید زنده بمانیم»

⚪️ https://t.me/aasaa_app
📻 در قسمت دوم پادکست «زنده بمانیم»، به خشم پرداختیم. هیجان پایه‌ای که شاید این روزها بیش از هر زمان دیگری اون رو تجربه کرده باشیم. اگر نوع مواجه شدن با خشم و یا مکانیسمی که اون رو ایجاد می‌کنه و پاسخی که باید در چنین شرایطی نسبت به دیگران داشته باشیم، فکر شما رو هم در این روزها درگیر کرده، قسمت دوم رو از دست ندین.

⚪️ https://t.me/aasaa_app
📻 چی می‌شه که بعضی وقتا به صورت همزمان غم و خشم رو با هم تجربه می‌کنیم؟ آیا همیشه باید از این اتفاق، فرار کرد؟ ذهن ما می‌تونه بر همچین موقعیتی مسلط بشه؟
در قسمت سوم «زنده بمانیم» به پاسخ این پرسش‌ها پرداخته شده.

⚪️ https://t.me/aasaa_app
📻 احتمالاً شما هم با یکی از بزرگ‌ترین اندیمشندان تاریخ یعنی ارسطو آشنا باشین. کلیدی‌ترین آموزه‌ی ارسطو برای سعادتمندی، رعایت اعتداله. یعنی اینکه در امور زندگی دچار افراط و تفریط نشیم. این قاعده شامل سیطره‌ی هیجانات بر زندگی هم هست. اینکه چطور می‌تونیم الاکلنگ هیجانی‌مون رو در حالت تعادل قرار بدیم. در این اپیزود از «زنده بمانیم»، قراره درباره‌ی تعادل میان ترس و امید توی این روزا بشنویم.

⚪️ https://t.me/aasaa_app
📻 «...قرار نیست که همه دردمون رو بفهمن. اینکه انتظار داشته باشیم همه ظرفیت همدلی داشته باشن، ما رو خسته و فرسوده می‌کنه. اگر امروز بیشتر مراقب بودی که دردت رو با چه کسی به اشتراک می‌ذاری، یعنی از خودت مراقبت کردی. نفهمیده شدن دردناکه؛ اما مجبور نیستیم همه‌جا فهمیده بشیم تا زنده بمانیم...».

⚪️ https://t.me/aasaa_app
📻 «چیزی که بدنمون نشون می‌ده، همیشه همون چیزیه که در ذهنمونه؟ برانگیختگی باقی‌مونده‌ی بعد از شوک چیه؟ چرا با گذشت بحران، بقایایی از تجربه‌ی تروما هنوز در بدن باقی می‌مونه؟ چطور می‌تونیم به بدنِ در حال ریکاوری پس از یک حادثه‌ی روانی کمک کنیم؟» این‌ها بخشی از پرسش‌هایی‌اند که در این قسمت از زنده‌بمانیم، دنبال پاسخشون هستیم.

⚪️ https://t.me/aasaa_app
📻 با عذاب وجدان این روزها چی کار باید کرد؟ احساس گناه، می‌تونه نقش سازنده‌ای داشته باشه؟ یا فقط ما رو فرسوده‌ می‌کنه؟ چی باعث می‌شه در چنین روزهایی بیشتر دچار این احساس بشیم؟
در قسمت هفتم زنده بمانیم، سعی می‌کنیم به پاسخ این پرسش‌ها بپردازیم.

⚪️ https://t.me/aasaa_app
📻 خستگی همدلی (شفقت) یا Compassion Fatigue حالتیه که وقتی مدت‌ها با درد، رنج و مشکلات دیگران در تماس هستیم (به‌عنوان درمانگر، مراقب، یا حتی یک انسان دلسوز) کم‌کم توان همدلی‌مون تحلیل می‌ره. ممکنه احساس بی‌حسی، خستگی عاطفی، زودرنجی یا حتی احساس گناه از کم شدن همدلی رو تجربه کنیم. نکته‌ی مهم اینه که خستگی همدلی نشانه‌ی بی‌احساسی یا ضعف اخلاقی نیست؛ برعکس، اغلب نتیجه‌ی قلبی بیش‌ازحد درگیر و مسئولیت‌پذیره که فرصت ترمیم نداشته. موضوعی که در این قسمت از زنده بمانیم بهش پرداخته شده.

⚪️ https://t.me/aasaa_app
📻 مغز ما به صورت مداوم دنبال قطعیت می‌گرده، در دنیایی که پر از ابهامه. اما آیا تمام راه‌هایی که مغز برای کسب اطمینان به سمتشون می‌ره، راه‌های بدون دردسری‌ان؟ شاید یکی از این راه‌ها، دنبال کردن اخبار به صورت مداوم و اعتیادگونه در گوشی‌هامون باشه. در این قسمت از «زنده بمانیم»، درباره‌ی این پدیده صحبت کردیم.

⚪️ https://t.me/aasaa_app
📻 از منظر روان‌شناسی، امید سالم، امیدیه که محدودیت‌ها رو هم همزمان بپذیره و در راستای مراقبت از خود بوجود بیاد؛ نه به‌عنوان راهی برای انکار خستگی. شاید بد نباشه گاهی اجازه بدیم، همزمان که امیدواریم به خودمون بگیم:«چقدر وضعیت سخت و خسته‌کننده است». چون همین صداقت، بخشی از فرایند ایجاد تاب‌آوریه. در این باره بیشتر در این قسمت «زنده بمانیم» می‌شنویم‌.
https://t.me/aasaa_app | http://aasaa.app/ 📱

کلینیک دکتر شکیب

۲۴ فروردین ۱۴۰۵، ۰۹:۰۸

عشق سیاه: یادداشت سیزدهم
رهایی از کجا آغاز می شود؟

محمدرضا رجبی شکیب https://t.me/drmrshakib

ما دوستانمان را در روابط سمی می‌بینیم و می‌خواهیم اگاهشان کنیم که بیرون بیایند. آیا می‌توانیم؟ راستش من در جایگاه زوج درمانگر هم خوشبین نیستم، چه برسد به شما در جایگاه دوست و آشنا. و معنای بدبینی‌ام این نیست که آدم‌ها آن‌قدر در روابط بد می‌مانند تا بپوسند. نه. اتفاقا تا جایی که دیده‌ام، دستکم در دنیای امروز، رابطه‌ی بد بالاخره فرو می‌پاشد. دیر و زود دارد اما سوخت و سوز ندارد. فقط باید دوره‌اش را طی کند، و شما نمی‌توانید قبل از آنکه میوه برسد آن را بچینید.

گرفتاری در رابطه‌ی عاطفی ناسالم، خیلی شبیه گرفتاری آدم‌ها در کالت است. پژوهشگران کالت، وقتی می‌خواهند جدایی از کالت را توصیف کنند، به همان چارچوب جدایی از روابط سمی می‌رسند. یعنی عشق رهبر کالت را کنار گذاشتن، دستکم برای بعضی‌ها، همان قدر سخت است که بخواهند معشوق یا همسر خودشیفته‌شان را ترک کنند. و همین جاست که گفتم سیری باید طی شود که شما نمی‌توانید به آن سرعت بدهید.

کارن روزن و ساندرا استیت، فرایند ذهنی ترک همسر آزارگر یا ترک کالت را در پنج فاز توصیف کرده‌اند. پنج مرحله‌ی سفر از ترس و حس ناارزندگی به قدرت و حس خودکارآمدی.

مرحله‌ی اول: بذرهای تردید
اول باید پرسش‌ها و تردیدهایی کوچک در گوشه‌ای از ذهن فرد شروع کند به رشد کردن. تردیدها اضطراب‌آورند و در آغاز، مکانیسم‌های دفاعی شروع می‌کنند به مقابله با آنها، تا اضطراب را کم کنند.

اینکه می‌گویم بحث منطقی بی‌فایده است برای همین است. اگر با بحث منطقی بخواهید ناهمخوانی شناختی کسی را تقویت کنید و درواقع اضطرابش را بیشتر کنید، مکانیسم‌های دفاعی ناخودآگاه او به کار می‌افتند و منطق را ضربه‌فنی می‌کنند. ذهن ما از اضطراب استقبال نمی‌کند، که با آن مقابله می‌کند.

اگر قرار باشد چیزی بر مرحله‌ی بذرهای تردید اثرگذار باشد، فقط شدت هیجانات منفی است. یعنی فرد باید آنقدر از شرایط بیرونی اذیت شود (آنقدر تحقیر شود، آنقدر زندگی برایش سخت شود) که پذیرش اضطراب تردید برایش از نظر هیجانی به صرفه‌تر باشد.

در روابط رمانتیک، عاملی که در این مرحله به آدم‌ها کمک می کند عزت نفس است. هرچه عزت نفس کمتر باشد، فرد بیشتر شرایط بد را تحمل می‌کند و دیرتر جدا می‌شود. اما در کالت‌ها، علاوه بر این، حساسیت به رنج دیگران و همدلی و شفقت هم تعیین‌کننده است. هرچه حس همدلی کمتر باشد، فرد راحت تر رنجی که کالت به دیگران وارد می کند را توجیه می‌کند. خودشیفته‌ها دیرتر از کالت خارج می‌شوند.

مرحله دوم: نقطه‌ی عطف
یک رویداد مهم و تکان‌دهنده باید اتفاق بیفتد. در روابط رمانتیک، این رویداد می‌تواند مثبت باشد مثل فارغ التحصیلی، جهش اقتصادی یا...؛ یا منفی باشد مثل از دست دادن یک عزیز، خیانت همسر آزارگر یا...

در کالت ها، این رویداد کاتالیزور، غالبا منفی است. مثل بلایی که کالت سر یک دوست می‌آورد، یا سر عده‌ای از آدم‌های بیگناه، یا اتفاقاتی که زندگی را برای اعضای کالت سخت کند.

نقطه‌ی عطف، محیط هیجانی‌ای را ایجاد می‌کند که بذرهای تردید عمیق تر ریشه بدوانند. تازه اینجاست که یک تغییر شناختی رخ می‌دهد.

مرحله‌ی سوم: تامل
حالا دیدگاه فرد تغییر می‌کند. یعنی تازه می‌تواند اوضاع را از چشم یک آدم بیرونی ببیند. تازه می‌تواند بپذیرد واژه های «سوءاستفاده» یا «آزار» یا «خشونت» در مورد او صدق می‌کند. و تازه می‌تواند بفهمد که یک جای کار ایراد دارد.

این همان وقتی است که آدم‌ها می‌پذیرند کالت به آن‌ها دروغ گفته، اینکه رهبر کالت یک آدم معمولی است و واقعاً قدرت‌های ماوراءطبیعی ندارد، یا اینکه روندی که دارند طی می کنند به نتایجی که به آن‌ها وعده کرده‌اند نمی‌رسد. اینجاست که تازه بعضی‌ها دوزاری‌شان می‌افتد و می‌فهمند کالت آنها را فریب داده است.

دقت کنید که تا قبل از آن دو اتفاقی که بتواند سیستم هیجانی را آماده کند (شدت هیجانات منفی به حدی برسد که مکانیسم‌های دفاع روانی را از کار بیندازد و بذرهای تردید ایجاد شود؛ و آن اتفاق دراماتیکی بیفتد که محیط را برای رشد بذرهای تردید بهتر کند) شما با گفتگوی منطقی نمی‌توانید در فرد تغییر شناختی ایجاد کنید. چه آن کسی که همسر خودشیفته‌ی آزارگرش را رها نمی‌کند، چه آن عضو کالت که رهبر محبوبش را.

در یادداشت بعد مراحل بعدی این تغییر را بر اساس مدل روزن و استیت خواهم گفت.

کلینیک دکتر شکیب

۲۴ فروردین ۱۴۰۵، ۰۹:۰۸

عشق سیاه: یادداشت دوازدهم
راز وفاداری زنان به کالت

محمدرضا رجبی شکیب https://t.me/drmrshakib

داریم درباره‌ی فرهنگ کالت صحبت می‌کنیم، نه صرفاً یک گروه یا فرقه یا نهاد خاص. مولفه‌هایی که از فرهنگ کالتی شناسایی کرده‌ایم: تشویق وفاداری و مطلق نگری، عدم پذیرش تفکر نقاد، ایزوله و محدود کردن ارتباطات، تفکر سیاه و سفید و خودی و غیر خودی، تحقیر و کنترل از طریق اعتراف گیری و... حالا می رسیم به یک مولفه‌ی مهم دیگر: نگاه ابزاری به زنان و آزار جنسی.

یانجا لالیچ، جامعه‌شناس و پژوهشگر کالت در مقالاتش این ایده را مطرح می‌کند که در کالت‌ها فرهنگ مردسالار حاکم است و یکی از اتفاقات رایج، خشونت جنسی است. او می‌گوید حدود ۴۰ درصد زنان، آزار جنسی را در کالت گزارش می‌کنند. با این حال چرا همچنان به کالت‌ وفادار می‌مانند؟

لالیچ در مقاله‌ای، چهار دینامیک را برای این پدیده توصیف می‌کند:

۱- قوانین نانوشته: کالت ها، معمولا قواعدی را در ذهن اعضا تثبیت می‌کنند مبتنی بر سلسله مراتب قدرت. اطاعت حرف اول را می‌زند، نه برابری. و زنان هم که غالبا سنت گراترند، پاسدار قوانین‌اند، حتی وقتی به ضررشان است.

۲- افتخار: در فرهنگ کالتی، گاهی ارضای جنسی رهبر، افتخار یا هدیه‌ای به زنان عضو کالت است: «تو خیلی خاصی که این مرد تو را خواسته و باید سپاسگزار باشی.» و یا «رابطه با این مرد برای رشد یا نجاتت ضروری است.»

۳- آزمون وفاداری: به زنان می‌گویند تقدیم کردن بدنشان به گروه یا به رهبر، یک فداکاری ارزشمند است و نپذیرفتنش نشانه خودخواهی و بی‌وفایی.

۴- فرهنگ اطاعت‌پذیری زنان: بیشتر کالت‌ها تفکری را ترویج می‌کنند که در آن قدرت در دست مردان است و زنان وظیفه‌ای جز خدمت به مردان ندارند.

اما شاید فراتر از آنچه لالیچ می‌گوید، این داستان را بشود با دینامیک چرخه‌ی آزار (Cycle of Abuse) توضیح داد که اولین بار لنور واکر در ۱۹۷۹ در کتاب «زن کتک‌خورده» (The Battered Woman) مطرح کرد. اینکه چطور یک زن می‌تواند سالها مورد انواع و اقسام آزارهای مرد قرار بگیرد اما همچنان خودش را عاشق یا وابسته به او بداند.

واکر در کتابش مدلی را ارائه کرد که مطابق آن، آزارگران، قربانیان(معمولا زن، و البته گاهی مرد)شان را سوار یک «ترن‌هوایی» هیجانی می‌کنند که سه فاز چرخشی دارد: تنش‌سازی، انفجار و دستکاری روانی با عشق.

ساده اش این است: اول آزارگر خواسته یا تعارضی را مطرح می‌کند که قربانی با آن مخالف است. آزارگر فشار می آورد و تنش بالا می‌گیرد و بعد، انفجار خشم آزارگر. اینجاست که خشونت و آزار روانی، جنسی یا فیزیکی رخ می‌دهد. اما بعد، آزارگر، قربانی را غرق عشق و توجه می‌کند. حتی عذرخواهی هم می‌کند. هرچند غالبا با مخابره این پیام ضمنی که «حقت بود و اگر رفتارت را اصلاح کنی دیگر این اتفاق نمی‌افتد»، اما واقعیت این است که می‌افتد و باز هم می‌افتد.

در این الگو، آزارگر عملاً مسئولیت رفتارش را از خودش سلب می‌کند و آن را به هیجانی نسبت می‌دهد که مسبب ایجادش، رفتار قربانی است. این یعنی القای حس گناه به او. و بعد، وقتی قربانی، بعد از آزار، بارها در معرض عشق شیرین آزارگر قرار می‌گیرد، شاخکهایش دیگر نسبت به خشونت و آزار حساس نیست، و برعکس، ذهنش عادت می‌کند که از آن استقبال کند، چون پاداش عشق آزارگر را به دنبال دارد.

الکساندرا استاین، روان‌شناس اجتماعی، بعدها در کتاب «وحشت، عشق و شستشوی مغزی» (که دو ترجمه از آن به فارسی وجود دارد؛ عهدیه عبادی / نشر سایلاو و آنوشا نیک سرشت / وزن دنیا) نظریه واکر را بسط می‌دهد و استدلال می‌کند که سردرگمی و اضطراب مداوم قربانی در این رابطه سمی، منجر به شکل گیری نوعی دلبستگی آشفته (disorganized attachment) می‌شود.

چرخه‌ی آزار، نمونه‌ای است از تقویت متناوب، که روان شناسان رفتارگرا آن را کشف کرده بودند: پاداش‌های گاه‌به‌گاه اعتیادآورتر از پاداش‌های مداومند. وقتی آدم‌ها نمی‌دانند کی قرار است پاداش بگیرند، عدم قطعیت آن‌ها را به «قماربازان روانی» تبدیل می‌کند. و آنها انگار از این چرخه لذت می‌برند و ادامه‌اش می‌دهند.

الن پنس و مایکل پیمار در ۱۹۹۳ «چرخه‌ی قدرت و کنترل» را معرفی کردند که انواع مختلف آزار در روابط رمانتیک را نشان می‌دهد، اما برای کالت‌ها هم می شود از آن استفاده کرد. لبه‌ی خارجی چرخه «خشونت فیزیکی و جنسی» است، اما درونش انواع مختلف آزارهاست که خلاصه‌اش این است: استفاده از «ترس» برای باج‌گیری روانی، تا آدم‌ها کاری را که آزارگر می‌خواهد انجام دهند.

یکی از رایج‌ترین اشکال آزار روانی در چرخه‌ی قدرت و کنترل، «کم جلوه دادن، انکار و سرزنش» است. آزارگر، بعد آز آن که هر کار دلش خواست کرد، یا اهمیت و تأثیر آزار و خشونت را کم‌رنگ جلوه می‌دهد، یا اساسا وقوع آن را انکارمی‌کند، یا قربانی را سرزنش می‌کند و او را مقصر جلوه می‌دهد. اینها برایتان آشنا نیست؟

کلینیک دکتر شکیب

۲۴ فروردین ۱۴۰۵، ۰۹:۰۸

📷 Photo

چرخه‌ی قدرت و کنترل الن پنس و مایکل پیمار، توصیف می‌کند که چطور در یک رابطه سمی، یک زن (و گاهی یک مرد) می‌ماند و می‌ماند و حتی فکرش را هم نمی‌کند که دارد چه بلایی سرش می‌آید. همین الگو را به کالت هم تعمیم داده‌اند.

1,400

کلینیک دکتر شکیب

۲۴ فروردین ۱۴۰۵، ۰۹:۰۸

https://www.instagram.com/p/DUvktpFCBiI/?igsh=MW81anhyb3E0ZmJwMQ==

View on Instagram

کلینیک دکتر شکیب

۲۴ فروردین ۱۴۰۵، ۰۹:۰۸

عشق سیاه: یادداشت یازدهم
فرار از سپیدی تردید، به سیاهی قطعیت

لابد با داستان دفاع­‌های روانی آشنایید. از آن مفاهیم روان­کاوی که برخلاف خیلی از ایده­‌های فروید، زیر سوال نرفت و پذیرفته شد.

مکانیسم­‌های دفاعی، دلایل خیلی از رفتارهای نامعقول ما را روشن می­‌کنند. آنها فرایندهایی ذهنی­‌اند که با سه ویژگی تعریف می­‌شوند: اولا ناهشیارند، یعنی خارج از آگاهی و اراده­ و تصمیم ما اتفاق می­‌افتند؛ ثانیا هدفشان کاهش اضطراب است و یعنی ظاهرا در خدمت آرامش ما هستند؛ و ثالثا این آرامش را به قیمت ندیدن واقعیت به ما می‌فروشند.

مثلا وقتی ما با یک اتفاق خطرناک اضطراب‌زا روبرو می­‌شویم، ذهن‌مان می‌تواند آن را «انکار» کند، بی اینکه متوجه باشیم. انکار باعث می­‌شود ما ظاهرا و تا مدتی آرام بمانیم، اما واقعیت که تغییری نمی‌کند؛ و چون وقتی در انکاریم، چاره‌جویی هم نمی‌کنیم، عملا آسیب‌پذیرتر می‌شویم. همان داستان سر در برف کردن کبک.

چند مکانیسم دفاعی هست که ممکن است اعضای کالت­ گرفتارش باشند. یکی از آنها «انکار» است. مثلا، پذیرفتن اینکه جنایتی از سوی کالت رخ داده، طبیعتا باعث می‌شود یک آدم نرمال فکر کند مسئولیت جنایت متوجه او هم هست، که عضو یا هوادار کالت است. این یعنی اضطراب. اینجا انکار به کار می‌آید. فرد می‌گوید اصلا جنایتی رخ نداده و خودش را از شر اضطراب خلاص می‌کند.

مکانیسم دفاعی شناخته­ شده‌ی دیگر «عقلانی‌سازی» یا به­‌زبان ساده «دلیل­‌تراشی» است. اینجا، آدم­ها رفتاری که واضحا قابل قبول نیست را با متقاعد کردن خودشان که «هدف مقدس، وسیله را توجیه می‌کند» یا این کار «برای خیری بزرگتر» است، توجیه می‌کنند.

یکی از شگفت­‌انگیزترین قابلیتهای ذهن ما، همین توجیه­‌سازی است. مطالعات مایکل گازانیگا نشان داده در نیمکره چپ مغز ما یک «واحد مفسر» وجود دارد که ماموریتش داستان­‌بافی است. بزرگترین جانیان تاریخ هم با هنر همین واحد مفسر بود که هر عمل غیر اخلاقی را توجیه می‌کردند. هیچ جنایتکاری در تاریخ هست که از عذاب وجدان مرده باشد؟ چرا نه؟ چون مکانیسم‌های دفاعی کار می‌کنند.

سالها بعد از فروید، توری هیگینز، در نظریه ناهمخوانی (Self-discrepancy) این ایده را مطرح کرد که هرکس سه «خود» دارد. اولینش «خود واقعی» است. اما یک «خود آرمانی» هم هست؛ کسی که امیدواریم در آینده، بشویم آن. این خود، از امیدها و آرزوها تشکیل شده.

و خود سوم: «خود بایدی» (Ought Self). کسی که دیگران می‌خواهند آن باشیم. این نسخه‌ی خود، محصول فشار اجتماعی است و بازتاب ارتباط ما با کسانی که برایمان مهم‌اند. آن خودی که انتظارات دوستان یا خانواده یا قضاوت اجتماعی از ما می‌سازد.

مطالعات هیگینز نشان داد این سه «خود» گاهی با هم هماهنگ نیستند. وقتی خود واقعی با خود آرمانی‌ مطابقت ندارد، سروکله‌ی احساسات منفی مثل ناامیدی و افسردگی پیدا می‌شود. و وقتی خود واقعی‌ با خود بایدی‌ تعارض پیدا کند، اضطراب می‌آید.

برای کاهش اضطراب، خود بایدی‌، هویت خود آرمانی و حتی خود واقعی را عوض می‌کند. کالت‌ها از همین مکانیسم استفاده می‌کنند. شکل گرفتن هویت کالتی، از خود بایدی شروع می‌شود، خود آرمانی را می‌سازد و بعد خود واقعی فرد را.

به این ترتیب است که رهبر کالت می‌تواند تبدیل شود به عروسک‌ گردان، و اعضای کالت می‌شوند عروسک‌های خیمه‌شب‌بازی. رهبر، کم‌کم نخ‌های هویت اعضا را به هر سمتی که بخواهد می‌کشد.

رهبران کالت معمولا سعی می‌کنند آدم‌ها را متقاعد کنند که کالت به آن‌ها راه قطعی رشد و رستگاری را نشان می‌دهد. آدمها می‌توانند راه‌های مختلفی را امتحان کنند؛ معنویت، مطالعه، تراپی. اما هیچ‌کدام اینها قطعیت ندارد. رهبران کالت قطعیت را مطرح می‌کنند و همین آدم‌ها را به دام می‌اندازد.

خیلی‌ها باور دارند «چو هر خبر که شنیدم رهی به حیرت داشت، از این سپس من و رندی و وضع بی‌خبری»، اما خیلی‌ها تحمل ابهام را ندارند و برای فرار از اضطراب عدم قطعیت، به دامن کالت پناه می‌برند.

کالت یک پایان خوش را تضمین می‌کند و آدم‌ها می‌چسبند به قطعیت و رهایش نمی‌کنند. اما افسوس. تجربه‌ی تاریخ نشان داده، تنها چیزی که در سرنوشت کالت‌ها قطعی است، شکست و تباهی است.

کلینیک دکتر شکیب

۱۵ فروردین ۱۴۰۵، ۰۳:۱۷

عشق سیاه: یادداشت دهم
همه چیز از خودی و غیر خودی شروع می‌شود

محمدرضا رجبی شکیب https://t.me/drmrshakib

«تولد دوباره» مفهوم جذابی است. ما خیلی وقت‌ها دوست داریم دکمه‌ی «ریست» زندگی را بزنیم و همه چیز دوباره از نو شروع شود و هیچ اثری از گندهایی که در گذشته زده‌ایم وجود نداشته باشد.

در درمان خیانت زناشویی، می‌گوییم ازدواج شماره یک تمام شد و حالا این ازدواج شماره دو است، از نو. در گروه‌های درمان اعتیاد می‌گویند زندگی قبلی تمام شد و حالا یک زندگی نو را آغاز می‌کنید. تولدی دوباره. برای کسی که از زندگی گذشته‌اش شرمگین است، یا درمانده، یا ناامید، چه چیز بهتر از این؟

کالت‌ها از همین ترفند استفاده می‌کنند و آدم‌ها را در تله می‌اندازند. این را رابرت جی لیفتون در کتاب «اصلاح فکر و روانشناسی تمامیت‌‌گرایی» می‌گوید. کالت‌ها این باور را در اعضا ایجاد می‌کنند که آنها یک خود (self) دیگرند. آن خود قبلی رفت. حالا با وفاداری به کالت و پایداری و ایمانی که نشان می‌دهید، از دنیای پست دیگران، دنیایی که خودتان قبلا در آن زندگی می‌کردید جدا می‌شوید و یک خود جدید می‌سازید. به خود جدیدتان خوش آمدید. تولدتان مبارک.

جالب است بدانید لیفتون این ایده‌ها را از مصاحبه‌هایش با اسرای جنگی چین و کره‌ی شمالی پس از جنگ جهانی دوم گرفته. اگر نگوییم حکومت کمونیستی چین، دستکم کره‌ی شمالی را می‌شود بزرگترین و فراگیرترین کالت دنیا در نظر گرفت، که هنوز هم کعبه‌ی آمال عده‌ای، مخصوصاً در کشور ماست.

لیفتون فرایندی چهار مرحله‌ای را برای شست‌وشوی مغزی آدم‌های کالت توصیف می‌کند، که با هدف بازسازی هویت اعضای کالت است.

گام اول: فاز هیجانی. فرد را در جوی قرار می‌دهند که «وفاداری»اش را از باورها، خانواده یا حتی جامعه‌ی گذشته‌اش، با گروه جدید جایگزین کند. وفاداری به کالت از همه چیز مهم‌تر است، حتی از جان دیگران.

گام دوم: فاز شناختی. باورها را دوقطبی یا سیاه و سفید می‌کنند. ما و آنها. دشمن و دوست. خودی و غیر خودی. حد وسطی وجود ندارد. غیر خودی‌ها هم اگر جلوی ما بایستند، باید از سر راه برشان داشت، حتی اگر برادر و خواهر و فرزند شما باشند.

گام سوم: ایجاد قطعیت. از نظر کالت هیچ چیز مبهمی وجود ندارد. جای شک و تردید نیست. همه‌ی پرسش‌ها پاسخ‌هایی قطعی دارند و هر پاسخی جز آنچه کالت می‌گوید غلط و انحرافی است.

گام چهارم: سنتز نهایی؛ تولد هویت کالتی جدید.

این الگویی نیست که فقط در کالت‌ها دیده شود. نظریه هویت اجتماعی (Social IdentityTheory) می‌گوید آدم‌ها به طور طبیعی میل دارند جهان اجتماعی را به ما (درون‌گروه) و آنها (بیرون‌گروه) تقسیم کنند. این طبقه‌بندی به درک محیط کمک می‌کند.

این نظریه می‌گوید بخشی از مفهوم «خود» از عضویت در گروه‌های اجتماعی شکل می‌گیرد (مفاهیمی مثل ملیت، مذهب، شغل) و هرچه هویت اجتماعی پررنگ‌تر باشد، فرد بیشتر با آن گروه شناسایی می‌شود.

آدم‌ها مرتب گروه خود را با گروه‌های دیگر مقایسه می‌کنند و دوست دارند گروه خودشان را برتر و گروه‌های دیگر را پایین‌تر ارزیابی کنند. آنها تلاش می‌کنند گروه خود را از گروه‌های دیگر متمایز کنند تا هویت اجتماعی مثبت‌شان را حفظ کنند.

نظریه هویت اجتماعی می‌گوید القای ترس نسبت به هر کسی که خارج از گروه است، حس هویت فردی را به هویت گروهی‌ نزدیک می‌کند و این همان ترفندی است که کالت‌ها از آن استفاده می‌کنند. هرچه بیشتر دیگران را «دشمن» بدانید، بیشتر می‌توانید هویت کالت خود را تقویت کنید. و درنهایت بیشتر می‌توانید اعضای کالت‌تان را وادار کنید به هر کار غیر انسانی‌ای دست بزنند یا آن را توجیه کنند.

کلینیک دکتر شکیب

۱۵ فروردین ۱۴۰۵، ۰۳:۱۷

عشق سیاه؛ یادداشت اول کالت چیست؟ محمدرضا رجبی شکیب @drmrshakib می‌خواهم در این سری یادداشت‌ها، آشناتان کنم با پدیده‌ای که برای فهم آنچه در اطرافمان می‌گذرد کمک‌مان می‌کند. می‌دانم در طوفان خشم و غم‌ و درماندگی و امید و نگرانی از آینده، آسان نیست تامل کردن.…

1,450

کلینیک دکتر شکیب

۱۵ فروردین ۱۴۰۵، ۰۳:۱۷

درود دوستان

قسمت‌های بعدی پادکست «زنده‌بمانیم» را در کانال تلگرام آسا دنبال کنید: https://t.me/aasaa_app

1,830

Showing 29 of 29 posts

No more posts

رتبه‌بندی

ورود لازم است

نظرات کاربران (0)

هنوز هیچ نظری وجود ندارد. اولین نفری باشید که نظر خود را به اشتراک می‌گذارید!

کانال‌های تلگرام مرتبط

گپسکسی 💋سکسچت💋♾♾♾♾♾♾♾♾♾♾♾♾♾♾♾♾♾♾♾♾♾♾♾♾♾♾♾♾♾♾♾♾♾♾♾♾♾♾♾♾♾♾♾♾♾♾♾♾♾♾♾♾♾♾♾♾♾♾♾♾♾♾♾♾♾♾♾♾♾♾♾♾♾♾♾♾♾♾♾♾♾♾♾♾♾♾♾♾♾♾♾چت♾♾♾تصویری♾سکسکده

5.2k0

𝙰𝚈𝙾

12.8k0

واژن مصنوعی/گارتر/بات پلاگ/دیلدو/ویبراتور/ابزار جنسی

9.8k0

الجبهة المحلية - قطاع غزة

9.1k0

Loading recommended channels...

کلینیک دکتر شکیب

کلینیک دکتر شکیب

رتبه‌بندی

رشد مشترکان (8 روز گذشته)

آخرین پست‌ها

رتبه‌بندی

نظرات کاربران (0)

کانال‌های تلگرام مرتبط

المنهج الصحيح

چیرۆکی سێکسی🍑

سهرات ممحونات الخليج 🇦🇪🇧🇭🇶🇦🇰🇼🇸🇦🇴🇲🎀🔥

[BadTwitt]

𝙰𝚈𝙾

واژن مصنوعی/گارتر/بات پلاگ/دیلدو/ویبراتور/ابزار جنسی

الجبهة المحلية - قطاع غزة

کانال‌های تلگرام مرتبط

المنهج الصحيح

چیرۆکی سێکسی🍑

سهرات ممحونات الخليج 🇦🇪🇧🇭🇶🇦🇰🇼🇸🇦🇴🇲🎀🔥

[BadTwitt]

𝙰𝚈𝙾

واژن مصنوعی/گارتر/بات پلاگ/دیلدو/ویبراتور/ابزار جنسی

الجبهة المحلية - قطاع غزة

نظرات کاربران (0)

آخرین پست‌ها