Gipotoniya – bu arterial qon bosimining normal ko‘rsatkichlardan past bo‘lishi bilan kechadigan holatdir. Odatda sistolik bosim 100 mm sim. ust. dan past va diastolik bosim 60 mm sim. ust. dan past bo‘lsa, gipotoniya deb baholanadi.
---
Turlari
1. Fiziologik gipotoniya
Irsi bo‘lishi mumkin (ko‘pincha yosh, ozg‘in, sportchilar orasida).
Organizmga salbiy ta’sir qilmaydi.
2. Patologik gipotoniya
Mustaqil kasallik sifatida (idiopatik, neyrosirkulyator asteniyaga o‘xshash).
Boshqa kasalliklarning belgisi sifatida:
Yurak yetishmovchiligi
Endokrin kasalliklar (gipotireoz, buyrak usti bez yetishmovchiligi)
Yuqumli kasalliklar, intoksikatsiyalar
Qon yo‘qotish, shok holatlari
3. Ortostatik gipotoniya
Tana holatini o‘zgartirganda (yotgan holatdan turganda) bosimning keskin tushishi.
---
Patogenez (rivojlanish mexanizmi)
Arteriyalar tonusi va yurak chiqish hajmi kamayadi.
Qon aylanishi sekinlashadi, to‘qimalarga kislorod yetkazilishi buziladi.
Miya, yurak, buyrak kabi organlarda gipoksiya belgilari paydo bo‘ladi.
---
Klinik belgilari
Bosh aylanishi, ko‘z oldi qorong‘ilashishi
Holsizlik, tez charchash
Uyquchanlik, diqqat pasayishi
Bosh og‘rig‘i (ko‘proq ensa sohasida)
Qo‘l-oyoqlarning muzlashi, terlash
Yurak urish tezlashishi (taxikardiya)
Ortostatik shaklda – o‘tirib yoki yotib turganda hushdan ketish
---
Asoratlari
Miyada qon aylanishining yetarli bo‘lmasligi → hushdan ketish, insult xavfi
Yurak ishemiyasi
Homiladorlarda – homila rivojlanishining orqada qolishi
---
Davolash
1. Umumiy tavsiyalar:
Rejim: yetarli uyqu, jismoniy faollik, toza havoda sayr
To‘g‘ri ovqatlanish, ko‘proq suyuqlik ichish
Tuz iste’molini biroz oshirish (shifokor nazorati ostida)
Stressdan saqlanish
2. Dori vositalari (shifokor nazorati ostida):
Kofein, adaptogenlar (jenshen, eleuterokokk)
Asab tizimini mustahkamlovchi preparatlar
Og‘ir hollarda – qon tomirlarni toraytiruvchi dori vositalari
3. Fizioterapiya:
Massaj, akupunktura
Elektrosleep, kontrast dush
---
Profilaktika
Sog‘lom turmush tarzini olib borish
Jismoniy faollikni oshirish (yengil yugurish, suzish, ertalabki badantarbiya)
Stressni boshqarish
O‘z vaqtida shifokorga murojaat qilish
