“Ilmiy muhitda ijtimoiy solidarnost: ko‘rinmas, lekin muhim omil”.
Bugungi kunda jamiyatni kuzatar ekanmiz, ayrim ijtimoiy jarayonlar ochiq muammo sifatida emas, balki sezilmaydigan holatda namoyon bo‘lishini ko‘rish mumkin. Shunday hodisalardan biri — ijtimoiy solidarnost masalasidir. Ayniqsa ilmiy muhitda bu masala ba’zan yetarlicha muhokama qilinmaydi, ammo u ilmiy jamoaning ichki muhitiga bevosita ta’sir qiladigan omillardan biri hisoblanadi.
Ijtimoiy solidarnost odatda birdamlik, o‘zaro ishonch va hamkorlik orqali namoyon bo‘ladi. Ilmiy doirada esa bu tushuncha biroz boshqacha ko‘rinishda namoyon bo‘ladi: fikr almashish madaniyati, bir-birining ilmiy ishiga hurmat bilan qarash, tajriba ulashish va umumiy ilmiy muhitni rivojlantirishga intilish orqali shakllanadi. Ilm-fan individual izlanishlarga asoslangan bo‘lsa ham, uning haqiqiy rivoji ko‘pincha hamkorlik muhitida yuz beradi.
Bugungi ilmiy muhitga nazar tashlasak, yana bir jihat e’tiborni tortadi. Yosh tadqiqotchilar soni ortib borayotgan bo‘lsa-da, ular o‘rtasidagi faol ilmiy hamkorlik har doim ham yetarli darajada rivojlanayotgani sezilmaydi. Seminarlar, konferensiyalar va ilmiy loyihalar mavjud, biroq ularning barchasi ham doimiy ilmiy muloqot va hamkorlik madaniyatiga aylanib ulgurmagan. Natijada yosh tadqiqotchilar ko‘pincha alohida-alohida izlanish olib boradi, ilmiy fikr almashish esa ba’zan epizodik holatda qolib ketadi.
Bu holatni keskin muammo sifatida talqin qilish shart emas. Uni ko‘proq ilmiy muhitning tabiiy rivojlanish bosqichlaridan biri sifatida ko‘rish mumkin. Biroq aynan shu jarayonda ijtimoiy solidarnostning roli muhim bo‘ladi. Chunki ilmiy hamjamiyatda ochiq muloqot, hamkorlik va o‘zaro qo‘llab-quvvatlash kuchaygan sari ilmiy g‘oyalar ham tezroq shakllanadi va rivojlanadi.
Tarix ham shuni ko‘rsatadiki, ko‘plab yirik ilmiy yutuqlar individual izlanishdan tashqari, muayyan ilmiy maktablar va hamkorlik muhitida vujudga kelgan. Shuning uchun ham ilmiy jamoalarda ijtimoiy solidarnost faqat axloqiy tamoyil emas, balki ilmiy rivojlanishning muhim shartlaridan biri sifatida qaraladi.
Shu nuqtai nazardan qaraganda, ijtimoiy solidarnostni ilmiy muhitdagi yashirin, ammo muhim ijtimoiy kapital sifatida baholash mumkin. U ko‘pincha katta shiorlar yoki rasmiy chaqiriqlar orqali emas, balki oddiy ilmiy munosabatlar — ochiq muloqot, hamkorlik va o‘zaro hurmat orqali shakllanadi. Aynan shu omillar ilmiy muhitning barqarorligi va rivojlanishiga xizmat qiladi.
|
https://www.facebook.com/share/1CUNGmwfja/?mibextid=wwXIfr | https://myurls.co/azizxon_ahmedov/links/61bc73f88ac943002dd52a98/click | https://myurls.co/azizxon_ahmedov/links/61bc70af8ac943002dd52a8f/click |
https://x.com/Azizxon_Ahmedov
