ከፍልስፍና ዓለም™

Public

View Channel

5.9K

1.2K

1.3K

Can't Join? @Philosophyofworld1

22.4k Members

Updated: May 24, 2026 at 6:54 AM

ከፍልስፍና ዓለም™

A wise man is one who has learned to restrain his desires.The lowest level of life is to live only within the bounds of desire.Most people have many desires but little knowledge wisdom belongs to those who have much knowledge and few desires -Schopenhauer

Follow @Philosophyofworld1 to stay updated with the latest only and learned trends and news

Ranking

Global Ranking

#456

Language Ranking

#45

Category Ranking

#23

-1

Participant Growth (Today)

Total: 22.4K

Latest Posts

ከፍልስፍና ዓለም™

May 24, 2026, 06:55 AM

📷 Photo

2,150

ከፍልስፍና ዓለም™

May 24, 2026, 06:55 AM

​ካፒቴን ሌሙኤል ጉሊቨር በመርከብ መሰበር አደጋ ምክንያት ሊሊፑት በተባለችው ደሴት ላይ በደረሰ ጊዜ የደሴቲቱ ነዋሪዎች ቁመታቸው እጅግ አነስተኛ (ስድስት ኢንች ብቻ) ቢሆንም፤ አገሪቱ ግን በታላቅ የፖለቲካ እና የዓለም አቀፍ ቀውስ ውስጥ ተዘፍቃ በማየቱ እጅግ ተገረመ።

ማህበረሰባቸውን ወደ ጥፋት አፋፍ ያደረሰውን ይህንን ታሪክ ሙሉ በሙሉ ሊያስረዳው ሬልድረሳል የተባለ አንድ ከፍተኛ የመንግስት ባለስልጣን በምስጢር መጥቶ የሚከተለውን ታሪክ አጫወተው።
​
ለብዙ መቶ ዓመታት የሊሊፑት ህዝብ ያለምንም ግጭትና ክርክር ቁርሱን ይመገብ ነበር። በመላው ምድር የነበረው ጥንታዊ ልማድ እንደሚያዝዘው ማንኛውም ሰው የተቀቀለ ዕንቁላል ለመመገብ በሚቀመጥበት ጊዜ ዕንቁላሉን ሰብሮ መክፈት ያለበት ሰፋና ደበብ ካለው ትልቁ ጫፍ (Big End) በኩል ነበር። ይህ በሁሉም ዘንድ እንደ በጎና ግልፅ ዕውቀት ተቀባይነት አግኝቶ በዕለት ተዕለት የኑሮ ስርዓታቸው ውስጥ በጥብቅ የተገመደ ባህል ነበር።

​ነገር ግን የአገሪቱ ሙሉ ታሪክ በአንድ ተራ የቤት ውስጥ አደጋ ምክንያት በአንድ ጀምበር ተለወጠ። የወቅቱ ንጉሰ ነገስት አያት ገና ትንሽ ልጅ ሳለ፣ አንድ ቀን ቁርስ ለመብላት ይቀመጣል። እንደ ጥንታዊው ልማድም ዕንቁላሉን በትልቁ ጫፍ በኩል ለመስበር ሲሞክር እጁ አምልጦት በዕንቁላሉ ቅርፊት ላይ አንዱን ጣቱን በቢላ ይቆርጣል።

የልጁ አባት የነበረውና በወቅቱ ይገዛ የነበረው ንጉሰ ነገስት በዚህ ነገር ክፉኛ ተቆጥቶና በልጁ ጉዳት ከልክ በላይ ተጨንቆ ወዲያውኑ ጥብቅ የሆነ የአዋጅ ህግ አወጣ። ህጉም መላው ህዝቡ ያንን ጥንታዊ ልማድ ፈፅሞ እንዲተዉና፤ ከዛሬ ጀምሮ ዕንቁላሎቻቸውን በደካማውና በጠባቡ ጫፍ (Little End) በኩል ብቻ እንዲሰብሩ፤ ይህንን ባልፈፀመ ላይ ግን ከባድ ቅጣት እንደሚጠብቀው የሚገልፅ ንጉሳዊ አዋጅ አወጀ።
​
ይህ አዲስ ሕግ የሊሊፑትን ስልጣኔ ሙሉ በሙሉ ለሁለት ከፈለው። ያንን ጥንታዊ ባሕል ሙጥኝ ብለው ዕንቁላሉን በቀድሞው መንገድ ለመስበር የፈለጉት ዜጎች መሰረታዊ ነፃነታቸውና የቀድሞው የአኗኗር ዘይቤያቸው እንደተቀማባቸው ተሰማቸው። በመሆኑም ራሳቸውን በኩራት "ቢግ ኤንዲያንስ" (የትልቁ ጫፍ ወገኖች) ብለው ሰየሙ። በሌላ በኩል፣ አዲሱን ህግ አክብረው በጠባቡ በኩል የሰበሩት ደግሞ "ሊትል ኤንዲያንስ" (የጠባቡ ጫፍ ወገኖች) ተባሉ።

በዚህም ምክንያት ታላቅ የባህልና የሃይማኖት ቀዝቃዛ ጦርነት ተቀሰቀሰ። መንግስት "ቢግ ኤንዲያንስ" የተባሉትን ወገኖች እንደ አደገኛ ዓመፀኞችና መናፍቃን አድርጎ ይመለከታቸው ጀመር። የመንግስት የታሪክ መዛግብት እንደሚመሰክሩት በዚህ ህግ ምክንያት በአገሪቱ ላይ የደረሰው የእርስ በርስ ትርምስ እጅግ አስከፊ ነበር፤​በግዛቱ ውስጥ ስድስት ደም አፋሳሽ ዓመፆች ተቀሰቀሱ።
​አንደኛው የሊሊፑት ንጉሰ ነገስት በዚሁ ሁከት ምክንያት ህይወቱን ሲያጣ፣ ሌላኛው ደግሞ ሙሉ በሙሉ ከዙፋኑ ተፈነገለ። ​በዚሁ አከራካሪ ጉዳይ ላይ በሺዎች የሚቆጠሩ መፅሀፍትና በራሪ ወረቀቶች ታትመው ወጡ፤ ሆኖም ግን በ"ቢግ-ኤንዲያንስ" ወገኖች የተፃፉት መፅሀፍት ውሎ አድሮ በሕግ ታገዱ።

ይህ ግጭት ውሎ አድሮ ወደ ከረረ የሃይማኖት ክርክር ተቀየረ።"ቢግ ኤንዲያንስ" (የትልቁ ጫፍ ወገኖች) አዲሱ የ "ሊትል ኤንዲያንስ"ህግ በ "ብለንደክራል"የተባለውን ቅዱስ መፅሀፋቸውን በቀጥታ የሚጥስ ነው ብለው ተከራከሩ።

ለመከራከሪያቸውም በምዕራፍ 54 ላይ የሚገኘውን የሚከተለውን ታዋቂ ጥቅስ አቀረቡ እሱም "እውነተኛ አማኞች ሁሉ ዕንቁላሎቻቸውን አመቺ በሆነው ጫፍ በኩል ይሰብሩ" የሚል ነበር።

ስልጣኑን በእጃቸው የያዙት "ሊትል ኤንዲያንስ" ደግሞ ይህንን መከራከሪያ ለመመከት ሌላ አመክኖያዊ መከራከሪያ ፈለሰፉ። ቅዱሱ መፅሀፉ የትኛው ጫፍ "ትክክለኛ" እንደሆነ ለይቶ እንዳልጠቀሰ ተከራከሩ። ስለዚህም "አመቺው ጫፍ" ተብሎ መተርጎም ያለበት በወቅቱ እየገዛ ያለው ንጉሰ ነገስት ለአገሪቱ ደህንነትና ምቾት ሲል የሚወስነው ጫፍ እንደሆነ በይፋ አወጁ።

​የሊሊፑት መንግስት አንድ ሰው "ቢግ ኤንዲያን" ሆኖ በህዝብ መስሪያ ቤት ውስጥ እንዳይሰራ ወይም በሰላም እንዳይኖር ሕግ በማውጣቱ በአስር ሺዎች የሚቆጠሩ የቀድሞው ስርዓት አጥባቂዎች ለአዋጁ ከመገዛት ይልቅ ስደትን መረጡ። በመሆኑም በሊሊፑት አቅራቢያ የሚገኘውን ጠባብ የባህር መስመር በመሻገር፤ ቁመታቸው እንደነርሱ ስድስት ኢንች ብቻ ወደሆነውና ተቀናቃኛቸው ወደ ነበረችው "ብሌፉስኩ" ወደተባለችው የደሴት አገር ተሰደዱ።

የብሌፉስኩ ንጉሰ ነገስትም ተሰዳጆቹን በደስታና በክብር ተቀበላቸው፤ በክርክሩም ከእነርሱ ጎን በመቆም የሊሊፑት መንግስት በጋራ ሃይማኖታቸው ላይ መከፋፈልን ፈጥሯል ሲል ወነጀለው። ይህ አጋጣሚ ያንን የአገር ውስጥ የባህል ንትርክ ወደ ታላቅና አውዳሚ የዓለም አቀፍ ጦርነት አሻገረው።

ጉሊቨር ደሴቱ ላይ በደረሰበት ወቅት ሊሊፑትና ብሌፉስኩ ለሰላሳ ስድስት ጨረቃዎች (ለሶስት ዓመታት) በከባድና ደም አፋሳሽ ጦርነት ውስጥ ተዘፍቀው ነበር። በዚህ ጊዜ ውስጥ በደርዘን የሚቆጠሩ ግዙፍ የጦር መርከቦቻቸውን አጥተዋል፣ በሺዎች የሚቆጠሩ ወታደሮቻቸው ተገድለዋል፣ ሁለቱም ግዛቶችም ሙሉ በሙሉ ዝለውና ደክመው ነበር፤ይህ ሁሉ የሆነው ግን የቁርስ ዕንቁላልን በየትኛው ወገን መስበር እንዳለባቸው በሚደነግገው የደረቀ ህግ ላይ መስማማት ስላልቻሉ ብቻ ነበር።

Source:Gulliver's Travel By Johnathan swift,There is also a Hollywood movie based on the novel

ከፍልስፍና ዓለም™

May 24, 2026, 06:55 AM

📷 Photo

2,310

ከፍልስፍና ዓለም™

May 24, 2026, 06:55 AM

ከክርስቶስ ልደት በፊት 3መቶኛዉ ዓ.ዓ አካባቢ እንዲህ የሚል አስተምህሮ ተጀመረ " ሕይወትን እንደ አመጣጧ መቀበል አለብን " የሚል አስተምህሮ ተጀመረ በወል ስማቸዉም ስቶይክ ተባሉ ። ለእስቶይኮች አዲስ ነገር የለም ሕይወታቸዉ ዉስጥ የሚከሰቱ ሁነቶችም አይሞቋቸዉም አይበርዷቸዉም ። የመጀመሪያ ስቶይኮች አቴና ዉስጥ በሚገኝ ስቶአ በተባለ አፀድ ዉስጥ ይሰበሰቡ ነበር ። የቦታዉም መጠሪያ ለእነሱ ተሰጠና ስቶይክ ተባሉ ። ከመጀመሪያዎቹ ስቶይኮች መሃከል ዜኖ ( 334-262 ዓ.ዓ ) ይገኝበታል ።

እኒህ ስቶይከች ስለ አመክንዮ እዉነታ እና ግብረገብነት ይወያዩ ነበር ። ሆኖም ከሁሉም በላይ ጎልተዉ የሚታወቁበት ሃሳብ " መቀየር ስለማንችልባቸዉ ጉዳይ መጨነቅ የለብንም " የሚለዉ ነዉ ። ልክ እንደ ጠርጣሪዎቹ ስቶይኮችም ዋንኛ አላማቸዉ የአዕምሮ ስክነት ነዉ ። የሚወዱት ሰዉ እንኳን ቢሞት ስቶይኮች ምንም ዓይነት የስሜት መለወጥ አይታይባቸዉም ። ለሚከሰቱብን ክስተቶች የምናሳያቸዉን ጠባያት መቆጣጠር እንችላለን ። ለሰርግህ ቀን የምታሳየዉን ፋት እናትህ የሞተች ቀን ከምታሳየዉ የፊት ገፅታ መለየት የለበትም ይላሉ ።

በስቶይሲዝም እሳቤ መሰረት እኛ ለሚሰሙን ስሜቶች እና ለምናስባቸዉ ሃሳቦች ተጠያቂ ነን ( ዲተርሚኒስቶች ምነም ባይቀበሉትም ) ለነገሮች የምንሰጠዉ ምላሽም መጥፎ ወይም ጥሩ እንዲሆን እንመርጣለን ። ለድርጊቶችም የሚኖረን ምላሽ በምርጫችን ይወሰናል ።

አንዳንድ ሰዎች ልክ እንደ አየር ሁኔታ ሁሉ ስሜታቸዉ ተቀያያሪ እንደሆነ ያስባሉ ። ስቶይኮች ግን በተቃራኒዉ ስሜቶቻችን ምርጫዎቻችን ናቸዉ ። እንደ ድንገትም መቀያየር የለበትም ብለዉ ይላሉ ። የተመኘነዉን ብናጣ ሊከፋን አይገባም የሆነ ሰዉም ስለሸወደን መናደድ የለብንም ። ስምቶቻችን ልክ እንደ ደመና ምክንያታዊነታችንን ይጋርዱታል ። መቆጣጠር ብቻም አይደለም በተቻለንም አቅም ልናስወግዳቸዉ ይገባል ባይ ናቸዉ ።

ኤፒክታተስ ( 55-135 ይህ ታዋቂ ስቶይክ ሕይወቱን የጀመረዉ በባርነት ነዉ ። ከባድ የርሃብ እና የህመም ጊዜያትን አሳልፏል ከመቀጥቀጡም ብዛት እግሩን እየጎተተ ይጓዝ ነበር ። የሰዉ ልጅ ሰዉነት ምንም ያህል ባርነት ዉስጥ ቢገባም አዕምሮዉ ግን ከሁኔታዎች በላይ ሆኖ ነፃ መሆን ይችላል የሚል እምነቱም የመነጨዉ ከባርነቱ ነዉ ። ይሄ እሳቤዉ በሃሳብ ብቻ የቀረ አይደለም በእዉነታዉ ዓለም ያሉ ህመምን እና መከራዎችን እንዴት መቋቋም እንዳለብን የሚያሳዩ ተግባራዊ ምክሮችም ነበሩት ። የእሱ እሳቤ ሲጠቃለልም " ምን ማሰብ እንዳለብን መምረጥ እንችላለን " የሚል ይሆናል ።

ኤፒክታተስ ነፃ ከመዉጣቱ በፊት ( በስጋዉ ለማለት ነዉ ) በጌታዉ ቤት ሳለ እንዲህ ሆነ ። ጌታዉ በኤፒክታተስ በእጅጉ ተናደደ እናም እግሩን በኃይል ይጠመዝዘዉ ጀመር ። ኤፒክታተስም የጌታዉን ድርጊት በእርጋታ እየተከታተለ እንዲህ አለ " ታዉቃለህ እንዲህ ማድረግህን ከቀጠልክ እግሩ ይሰበርብሃል " እናም ብዙ ሳይቆይ የኤፒክታተስ እግር ተሰበረ ። እናም ኤፒክታተስ እንዲህ አለዉ " አላልኩህም " በማለት ነበር የመለሰለት ።
ኤፒክቲተስ እድሜ ልኩን ሕይወት ሳትሞቀዉ ሳትበርደዉ እንዲሁ ኖረ ።

አሜሪካዊዉ የተዋጊ ጀት ፓይለት ጀምስ ስቶክዲል የኤፒክቲተስን ፍልስፍና በአስቸጋሪ ሁኔታዎች ዉስጥ ሳለ ተጠቅሞት ነበር ። በቬተናም ጦርነት የእርሱ ጀት ተመትታ ወደቀች ። ስትክዴልም ተያዘ ለብቻዉ በአንዲት ጠባብ ክፍል አስቀመጡት ደጋግመዉ አሰቃዩት ። እናም ይህን ሁሉ ስቃይ ኮሌጅ ሳለ ከተማራቸዉ ኮርስች አንዱ የሆነዉን የኤፒክቲተስ ስቶይክ ፍልስፍና በማስታወስ አሳለፈዉ ። ጀቱ ሲመታ ወደ ጠላት ቀጠና በፓራሹት እየወረደ ሳለ ለራሱ እንዳህ አለ " ምን ያህሉም ቢያሰቃዩኝ ምንም ዓይነት ስሜት አይሰማኝም " ስሜቶቹም ካልተቀያየሩ ምንም ዓይነት ሁነት ቢከሰትም እርሱን አይጎደዉም አዕምሮዉም ይሰክናል ። ስቶይሲዝም ህመምችን እና ብቸኝነቱን እንዲቋቋም ጥንካሬ ሰጠዉ ።

ባጠቃላይ ስቶይሲዝም ከአንተ ቁጥጥር ዉጭ የሆነዉን ነገር ለመቀየር አትሞክር ይልቅስ እንዳመጣጡ ተቀበል የሚል ይሆናል

ታዲያስ ክቡራን ስቶይሲዝም ለዚህ ዘመን አያስፈልግም ብላችሁ ታስባላችሁ ?

ለማንኛውም በሌላ ጊዜ ታላላቆቹ ስቶይኮችን ለማየት እንሞክራለን ሲሴሮ ፣ ሴኒካ ፣ ማርከስ አዉሪሊየስ ...

ከፍልስፍና ዓለም™

May 24, 2026, 06:55 AM

📎 File

"If there is no God everything is permitted" The Brothers Karamazov -Dostevesky "If There is no God nothing is permitted,neurotics proves that to us everyday " The seminar of Jaques lacan book II-Jaques lacan ይህ ከፈላስፋ እና ከ ሳይኮአናላይስት የመጡ የቱለያዩ እሳቤዎች ናቸዉ።…

3,240

ከፍልስፍና ዓለም™

May 24, 2026, 06:55 AM

📎 File

"If there is no God everything is permitted" The Brothers Karamazov -Dostevesky "If There is no God nothing is permitted,neurotics proves that to us everyday " The seminar of Jaques lacan book II-Jaques lacan ይህ ከፈላስፋ እና ከ ሳይኮአናላይስት የመጡ የቱለያዩ እሳቤዎች ናቸዉ።…

3,470

ከፍልስፍና ዓለም™

May 24, 2026, 06:55 AM

📷 Photo

2,370

ከፍልስፍና ዓለም™

May 24, 2026, 06:55 AM

"If there is no God everything is permitted" The Brothers Karamazov -Dostevesky

"If There is no God nothing is permitted,neurotics proves that to us everyday " The seminar of Jaques lacan book II-Jaques lacan

ይህ ከፈላስፋ እና ከ ሳይኮአናላይስት የመጡ የቱለያዩ እሳቤዎች ናቸዉ። ዶስቴቪስኪ "ፈጣሪ ከሌለ ሁሉም ነገር ተፈቅዷል በማለት" ሁሉን አቀፍ የስነ ምግባር መለኪያ እንዲኖር የፈጣሪን ህልዉናዊ አስፈላጊነት ሲያሳይ በተቃራኒዉ ላካን ደሞ ከሰዉ ልጆች ስነ ልቦና በመነሳት ሁኔታዉ በተቃራኒዉ መሆኑን ያትታል።

ላካን አንድ ሰዉ ከንቃተ ህሊናዉ ላይ የበላይ አካልን ሲያስወግድ አብሮ የነበረዉ ህግ ግን ሊወገድ አይችልም ይላል፤ይልቁንም ህጉ ወደ ዉስጥ ሰርጎ በመግባት ሱፐር ኢጎ(ህሊና) የሚባለዉን የዉስጥ አንባገነን ዳኛ ይፈጥራል።

በቀድሞዉ ሃይማኖት ስርአት ዉስጥ ሃጥያት ብትሰራ ንስሃ ገብተህ የሚምርህና ይቅርታን የሚሰጥህ ዉጫዊ አምላክ ነበር፤አሁን ግን ይቅርታን የሚሰጠህ ዉጫዊ አካል ስለሌለ የገዛ ህሊናህ እረፍት የማይሰጥ፣የማይራራ እና ቅጣት አፍቃሪ በመሆን ራስህን በራስህ በጥፋተኝነት ስሜት እንድታስር ያረግሃል።

ለዚህም ማሳያ ሲል ከአንድ ድርሰት ላይ የተወሰደን ትረካ እንደምሳሌነት ይጠቀማል፤ በደብሊን ከተማ በተነሳ ዓመጽ ወቅት አንዲት እንግሊዛዊት ታይፒስት ሴት በአንድ የህዝብ ሽንት ቤት ውስጥ ተቆልፎባት ትቀራለች። ውጭ ላይ የተኩስ ድምፅና ትርምስ ይሰማታል። በዚህ ጊዜ ፍርሃትና ድንጋጤ ውስጥ ሆና በጭንቅላቷ አንድ ቀመር ትሰራለች እሱም "የእንግሊዝ ንጉስ ደንቆሮ ከሆነ፣ እንግዲያውስ ሁሉም ነገር ተፈቅዷል!" የሚል ነዉ። ከዚያች ሰዓት ጀምሮ ይሄን ካመነች በኋላ ራሷን ከምንም ዓይነት ድርጊት አትከለክልም፤ ፍፁም ነፃ እንደሆነች ታስባለች።

ነገር ግን አይምሮ የሚሰራዉ እንደዛ አይደለም፤በሃገረ መንግስቱ ለምሳሌ "ንጉሱ ደንቆሮ ነዉ" ማለት የሚያስገድል ከሆነ በመጀመሪያ ህጉ ምንም አይነት ምክንያታዊ መሰረት የሌለዉ ነዉ አንድ ሰዉ እዉነት ስለተናገረ ብቻ መገደል አለበት የሚለዉን በየትኛዉም አመክኖ ማስረዳት አይቻልም ግን በስልጣን ተንተርሶ ያን ህግ ቢያረቅ ዜጎቹ ከአይምሯቸዉ መፋቅ የሚጀምሩት "ንጉሱ ደንቆሮ ነዉ" የምትለዋን ዓ.ነገር ብቻ ሳይሆን ከሱ ጋር ተዛማጅነት ያላቸዉ እሳቤዎችን በሙሉ ነዉ።

በዚህም የተነሳ የንጉሱን ድንቁርና ሊገልፁ እና ፍንጭ ሊሰጡ የሚችሉ በሺዎች የሚቆጠር ንግግሮችን፣ሀሳቦችን እና እዉነታዎችን ጭምር ከአይምሮህ ዉስጥ እንድትደመስስ ትገደዳለህ።

ለምሳሌ ንጉሱ ከፈረስ ላይ ቢወድቅ "ፈረሱ ንጉሱን አስደነገጠዉ" እንጂ "ንጉሱ መጋለብ የማይችል ደንቆሮ ነዉ" ብለህ እንዳታስብ አእምሮህ ራሱን ይከለክላል።

በዚህም ምክንያት እገዳዉ የት እንደተጀመረ እና ዋናዉ ምክንያቱ ምን እንደሆነ እንኳን ሳታዉቅ ያ አንድ ህግ በአስተሳሰብህ፣በቋንቋህ እና ባህሪህ ላይ ያላንተ ፍላጎት የመቆጣጠሪያ መረብን ይዘረጋል።

ላካን አክሎም አንድ በእንግሊዝ የንጉሳዊ አሰራር ስር ስለሚኖር ግለሰብ ያወራል።ያ በእንግሊዝ ንጉስ ስር የሚኖረዉ ተገዢ በንቃተ ህሊናዉ ንጉሱ ደንቆሮ መሆኑን ያዉቃል፤ሙሉ ስርአቱም በደንቆሮዎቸ ስብስብ የሚመራ መሆኑን መናገር ይፈልጋል ነገር ግን ፍርሃት ስላለበት መናገር አይችልም።እናም ይህ የተጨቆነ እና የተከለከለ ፍላጎት ወደ ህልሙ ይሻገራል፤ ነገር ግን የሚገርመዉ በህልሙ ዉስጥ ግለሰቡ ንጉስን ሲሳደብ ወይ ሲቀጣዉ አያይም ይልቁንም የራሱ አንገት ሲቆረጥ ያያል።

ምክንያቱም ከሰው ልጅ ንቃተ ህሊና በስተጀርባ ያለው ስነ ልቦና ክፍል (The Unconscious) ከራሱ ነፃነት ይልቅ ለህጉ መኖር ታማኝ ነው። ግለሰቡ ህጉን ጥሶ ስርዓቱን ከሚያፈርስና "ሁሉም ነገር ተፈቅዷል" ወደሚል ምስቅልቅል ውስጥ ከመግባት ይልቅ፣ የህጉን ፍፁም የበላይነትና መዋቅር ለማስቀጠል ሲል የራሱን መጥፋት (ቅጣት) በህልሙ ይመርጣል። "ህጉ ይኑር፣ እኔ ልቀጣ" ይላል ጭንቅላቱ።

በዚህም የተነሳ የፅሁፉ መባቻ ላይ የቀረበችዉ እንግሊዛዊ ፀሃፊ ኢአማኞችን እና አለማዊ እይታ ያላቸዉን ሰዎች ትወክላለች "ሁሉም ነገር እንደተፈቀደ ማሰቧ እና ነፃ እንደሆነች ማለሟ" ራስን ማታለያ ሲሆን በፊት ዉጫዊዉ አካል "The big other" ወይ ፈጣሪ የሚሰራዉን ስራ የስነ ልቦናዋ አካል ሱፐር ኢጎ ጨምሮ በመሰራቱ ይልቁንም ከተራዉ አማኝ ይልቅ ምንም ማረግ የማትችል በራሷ ዳኝነት የተተበተበች ግለሰብ የመሆን እጣ ፋንታ ይደርሳታል።

የላካንን ስራዎች በጥሩ ሁኔታ የሚተፈስረዉ(የሚተረጉመዉ) ስሎቬንያዊዉ ፈላስፋ ስላቮይ ዢዤክ ደሞ "if There is God Everything is permitted" ሲል የቀኛል፤ ይህም በስነ ልቦና ላይ የሰዉ ልጅ ሞራላዊ ሃላፊነት እና ጫና እንዴት ወደ ዉጭ አካል ሲሄድ ድርጊቶችን የመፈፀም ነፃነት እንደሚሰጠዉ የሚያሳይ ነዉ፤ "The superego dissolves and starts to serve the big other" በዚህም በአክራሪ አካላት የሚፈፀመዉ አሰቃቂ ወንጀል፣ታሪካዊ ጦርነቶች እና ምስቅልቅሎች ርህራሄ እና ፀፀትን ሳያስከትሉ ለዘመናት ሲደጋገሙ የቆዩት ለዚህ መሆኑን ያሳያል።

​"ዛሬ አብዛኛው ማህበረሰብ በተፈጥሮው የሞራል ስነ ምግባር አለው። ሰውን ማሰቃየት ወይም መግደል የሚለው ሃሳብ በራሱ ሰዎችን ያስፀይፋቸዋል። ታዲያ ሰዎች ይህንን አስፈሪ ድርጊት እንዲፈጽሙ ለማድረግ ምን ያስፈልጋል? የሰዎችን የውስጥ የሞራል ፀፀትና ፍርሃት ፍፁም ኢምንት የሚያደርግ አንድ 'ቅዱስ' ዓላማ ወይም የተቀደሰ ምክንያት ያስፈልጋቸዋል።" ስላቮይ ዢዤክ

ከፍልስፍና ዓለም™

May 24, 2026, 06:55 AM

"የድንቁርና አስተምህሮ ፍሬዉ ሲያፈራ"

ዘዉትር ለጉዳይ የምንቀሳቀስበት የአራት ኪሎ መንገድ ሁሌም ሳይቦዝን የሚያሳየኝ አንድ ክስተት አለ፤ እሱም አላፊ አግዳሚዉን እየተከተሉ "አባት ዳቦ ግዛልኝ፣እናት ዳቦ ግዢልኝ"እያሉ የሚጠይቁ በሲቃ ድምፆች የተሞሉ አንድ ፍሬ ህፃናት ናቸዉ። ይህን ሳይ ልጆች የእግዚአብሔር ስጦታ ናቸዉ በሚል ያለ ቅጥ የሚፈለፍለዉ ማህበረሰብ፣ብዙ ተባዙ እያለ ህዝቡ ያለ ልክ እንዲፈለፍል የሚመክረዉ የድንቁርና ተቋም፤ አንዴ ነገርዬዉ ከተፈጠረ ቡሃላም ደሞ በጊዜ መላ እንዳይበጅለት pro life ነን የሚሉ በህይወት እየተሰቃዩ ላሉ አንድ ዳቦ የማይሰጡ ግን ሌላን ተጨማሪ አካል ወደ ስቃይ ለመጨመር የድንቁርና መድብላቸዉን እና መፈክራቸዉን ይዘዉ አደባባይ የሚያጨናንቁ አካላት አይምሮዬ ላይ ይመጣሉ።

ሰዎች pro life ነህ pro choice ብለዉ ሲጠይቁኝ ደሜ ይፈላል። በሌላኛዉ ህይወት ላይ እኔን የሚመቸኝን ዉሳኔ እንደሰጥ ልጠየቅ  አይገባም ብዬ ስለማስብ! በዚህም የተነሳ እኔ pro well-being ነኝ፤ ከእኔ አስተሳሰብ እና ልማድ ወይ doctrineዬ ጋር የሚመቸዉ ነገር ሳይሆን ለዛ ልጅ ወይ ፅንስ ምክንያታዊ በሆነ መንገድ የሚበጀዉን ማረግን እመርጣለሁ። መፈጠር ብቻ ስኬት አይደለም፤አንድን ህይወት ወደ አለም እንድትጨመር ስትቀሰቅስ ጎን ለጎን እዛ አለም ላይ እንድትቀጥል የሚያስፈልጋትን ነገር ካላዘጋጀህ pro life ሳትሆን pro suffering ነህ!።

መዉለድን ከፀጋ እና ክብር ብሎም ስጦታ ጋር እያያዙ የሚሰብኩ አስተምህሮዎች አፍሪካን የሚሰቃዩ ነብስያዎች ማጎሪያ ካምፕ ማረጋቸዉ ሳያንስ ይህን ክብረወሰን ለማሻሻል ወደ ኋላ ሳይሉ እና አስተምህሮአቸዉን ሳያለሰልሱ እየገፉበት ይገኛሉ፤ የአስተምህሮአቸዉ ዉጤትም የወሊድ መከላከያን የሚጠየፍ እና ፈልፍሎ በማሰቃየት የሚደሰት ማህበረሰብን በስኬታማ ሁኔታ እየፈጠረ ይገኛል።

በሚገርም ሁኔታ እነዚህ ሰዎች ያልተወለደ ሽል ደህንነት አጥብቆ ያሳስባቸዋል ፤ይታያቹ ይህ ሽል ህመምን experience ማረግ የማይችል ለንቃተ ህሊና ያልተቃረበ ገና እንጭጭ ፍጡር ነዉ፤በተቃራኒዉ ግን አድጎ የስቃይ ሲሳይ ስለሚሆነዉ ንቃተ ህሊናዉ በፅኑ ስለ ዳበረዉ ፍጡር ይቺን ታህል ደንታ የላቸዉም፤ምክንያቱም እሳቤያቸዉ የሚነሳዉ በተወራረሰ የሺህ ዘመናት አስተምህሮ እንጂ 21ኛ ክፍለዘመን ላይ እንዳለ ነገሮችን አመዛዝኖ እንደሚወስን የሰዉ ልጅ አይደለም።

የፅንስ መጨናገፍ የሚያስጨንቅህ ከሆነ ለሚሰቃዩ ነብስያዎችም እጅህን መዘርጋት ልመድ! ጉዲፈቻን የሚፀየፉ ማህበረሰቦች ከሚበዙባት አህጉር ዋነኛዋ አፍሪካ ነች!ከራሳቸዉ የዘር ፍሬ ያልወጣ አካልን እንደ ልጅ መቁጠር የማይችል እና የድርሻዉን መወጣት የማይፈልግ ህዝብ ፅንስ ይዉረድ አይዉረድ ላይ ሲመጣ ግን ጭራዉን ቀስሮ ዉሳኔ ሊሰጥ ይክለፈለፋል! አንድ ፅንስ እንዲወለድ መሞገትህ pro life አያረግህም pro birth እንጂ የዛ ፍጡር የወደፊት መዳረሻ እየታወቀም ወደ ምድር አምጥተህ የሆነ አካል በምታህት የሚገጥመዉን ስቃይ ያሳልፈዋል ብለህ ማሰብህም optimism ሳይሆን የማሰላሰል አቅም ማነስ ነዉ!።

3,420

ከፍልስፍና ዓለም™

May 24, 2026, 06:55 AM

ቴዎዶር አዶርኖ በ1903 በጀርመን ፍራንክፈርት ተወለደ ። ቤተሰቦቹ ሃብታምና ወግ አጥባቂ ነበሩ ። አባቱ የወይን ነጋዴ ኋላ ላይ ኃይማኖቱን ወደ ክርስትና የቀየረ አይሁድ ነዉ ። አዶርኖ በሃያዎቹ እድሜዉም ፍልስፍናን ማጥናት ጀመረ የፍልስፍና መምህርም ሆነ ። በ1934 በዘሩ ምክንያት በጀርመን ምድር እንዴያስተምር ታገደ ። እናም ወደ ኦክስፎርድ ኒዮወርክ በኋላም ወደ ሎሳንጀለስ ተጓዘ ። በሎሳንጀለስ ዉስጥ ባየዉ የህዝቡ እንቅስቃሴ ተደነቀ ። ቆዳቸዉን የፀሐይ ጨረር እንዳይጎዳዉ ፀረ_ፀሐይ ቅባት ተቀብተዉ በየባህር ዳርቻ ተኝተዉ የሚዉሉ ሎሳንጀለሳዊያን ግርምትን ፈጠሩበት ።

እናም በዘመናዊዉ ዓለም የካፒታሊዝም ስርዓት ዉስጥ ያለዉን የስነ-ልቦና ችግርን ማጥናት ጀመረ ። ካፒታሊዝም ከኢኮኖሚያዊ እና ፖለቲካዊ ድርሻዉ በተጨማሪ የራሱ የሆነ ባህልም እየፈጠረ እንደሆነ አስተዋለ ።

አዶርኖ ካፒታሊዝም ባህልን ይመርዛል ሲል ያስረዳናል ካፒታሊዝም ባህልን ለመመረዝ የሚጠቀመዉ መንገድ የትርፍ ጊዜያት መዝናኛዎችን ነዉ ይለናል ። እነዚህን መዝናኛዎች በአንድ ጠቅልሎ የባህል ኢንዱስትሪ ( The culture industry ) ብሎ ይጠራቸዋል ። የሰራተኛዉ ክፍል ትርፍ ጊዜዉን ምን ላይ እያዋለዉ ነዉ ? መጠጥ እየጠጣ ወይስ አስቂኝ ፊልሞችን እየተመለከተ ?

አዶርኖ ትርፍ ጊዜያችንን ሃብታሞች ምን ሲሰሩ እና ሲበሉ እንደሚዉሉ በቴሌቪዥን እያዩ በመዋል አልያም በከበርቻቻ የሚታለፍበት የፈንጠዝያ ጊዜ አይደለም ይለናል ። ይልቁኑ ትርፍ ጊዜያችንን የአዕምሯችንን አስተሳሰብ እና የሕይወት ደረጃ ሊቀይሩልን የሚችሉ ተግባራትን በመፈፀም ማሳለፍ ይኖርብናል ። መፅሐፍትን ማንበብ ለማነቃቃት የሚጠቅሙንን ሙዚቃዎች መስማት አዲስ አስተሳሰብ ሊያስገኙልን የሚችሉ ፊልሞችን በመመልከት ማሳለፍ እንችላለን ።

ሆኖሞ በዘመናዊ ዓለም ላይ ይለናል አዶርኖ ትርፍ ጊዜያችን በካፒታሊስቶች እጅ ወድቋል ። አዲስ የሆነ ባህልም ተፈጥሯል ። ዘመናዊ ፊልሞች የቴሌቪዥን ፕሮግራሞች ዘፈኖች ሁሉም ዓለምን ወደ አንድ አቅጣጫ ብቻ እየሳቧት ነዉ ። ሃብታሞች ድሃዉን በማይጨበጥ የዉሸት ዓለም ዉስጥ እየዘፈቁት ነዉ ።ፊልሞች በዉብ ህንፃዎች ዉስጥ ይቀረፃሉ ሙዚቃዎች ስለ ሴት ፍቅር ብቻ ሆነዋል ...ደስታንም የወሲብ ሌላኘዉ ስም አድርገዉታል ብዙ ስዓቶቻችንን በማይመለከቱን የዓለም ዜናዎች ላይ እናሳልፋለን የሕይወት ጠያቄዎቻችን በራሳችን ጥበብ ለመመለስ ከመሞከር ይልቅ " አነቃቂ ንግግሮችን " መመልከት ይቀናናል ። ዘመናዊዉ ዓለም ፋታ አሳጥቶ በራሳችን እንዳንወስን አድርጎናል ።

አዶርኖ ከዚህም ሲብስ የህፃናት ፊልም አምራች የሆነዉን ታዋቂዉን ዋልት ዲዝኒ እጅግ " አደገኛ አሸባሪ " ይለዋል ።

አፍሪካዉያን የራሳቸዉን ባህል ጥለዉ ሁለ ነገራቸዉ ነጮችን እየመሰለ መጥቷል ( ከመምሰልም አልፍ ሆኗል ) ራሳቸዉም አዉሮፓዉያኑ የነበራቸዉን ባህል እና ወግ ጥለዉ ወደ አንድ ወጥ ማህበረሰብነት እየተቀየሩ ነዉ ።

ቀስ በቀስ ሳይታወቀን እየገደሉን ነዉ ። የባህል ኢንዱስትሪው ራስ ወዳድ እና ስግብግብ ነጋዴዎች እጅ ወድቋል ። በራሱ የሚያስብ እና አመፀኛ የነበረዉን ትዉልድ አልፈስፍሰዉታል ። ጠልቆ ከመመራመር ይልቅ መፍትሄን ከሌሎች የሚጠብቅ ለማኝ ትዉልድን ፈጥረዋል ። ይህ በባህል ላይ የተከፈተ ጦርነት ነዉ ። ( አንዳንድ የማይረቡ ባህሎችን አይወክልም ይህ ሃሳብ ) ጥበብ ሊቃወማቸዉ ይገባል ጥበብ ካፒታሊስቶች እንደፈለጉ የሚዘዉሩት ሜዳ መሆን የለበትም ይለናል አዶርኖ ።

Showing 10 of 10 posts

No more posts

Loading posts...